Adhyaya 46

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पिण्डिकालक्ष्मादिलक्षणं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः अथ षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः शालग्रामादिमूर्तिलक्षणकथनं भगवानुवाच शालग्रामादिमूर्तेश् च वक्ष्येहं भुक्तिमुक्तिदाः वासुदेवो ऽसितो द्वारे शालग्रामद्विचक्रकः

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಪಿಣ್ಡಿಕಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ’ ಎಂಬ ಪಂಚಚತ್ವಾರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ಶಾಲಗ್ರಾಮಾದಿಮೂರ್ತಿಲಕ್ಷಣಕಥನಂ’ ಎಂಬ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಾಲಗ್ರಾಮಾದಿ ರೂಪಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಾಸುದೇವನು ಅಸಿತವರ್ಣ (ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ) ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ದ್ವಾರ/ರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಕ್ರಚಿಹ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅದು ದ್ವಿಚಕ್ರ ಶಾಲಗ್ರಾಮ.

Verse 2

ज्ञेयः सङ्कर्षणो लग्नद्विचक्रो रक्त उत्तमः सूक्ष्मचक्रो बहुच्छिद्रः प्रद्युम्नो नीलदीघवः

ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳ ಗುರುತುಳ್ಳ ಚಕ್ರವು ರಕ್ತವರ್ಣದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ‘ಸಂಕರ್ಷಣ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅನೇಕ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಧಾರ ಚಕ್ರವು ನೀಲವರ್ಣದ ದೀರ್ಘಾಕಾರದ ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

पीतो निरुद्धः पद्माङ्गो वर्तुलो द्वित्रिरेखवान् कृष्णो नारायणो नाभ्युन्नतः शुषिरदीर्घवान्

ಅವನು ಪೀತವರ್ಣದ ‘ಅನಿರುದ್ಧ’; ಪದ್ಮಾಂಗ (ಕಮಲಸದೃಶ ಅಂಗಗಳಿರುವವನು); ವೃತ್ತಾಕಾರ; ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಶುಭರೇಖೆಗಳಿಂದ ಲಾಂಛಿತ. ಅವನೇ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದ ‘ನಾರಾಯಣ’; ಉನ್ನತ ನಾಭಿಯುಳ್ಳ, ಆಳವಾದ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ನಾಭಿಕುಹರವಿರುವವನು.

Verse 4

परमेष्ठो साब्जचक्रः पृष्ठच्छिद्रकश् च विन्दुमान् स्थूलचक्रो ऽसितो विष्णुर्मध्ये रेखा गदाकृतिः

ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಚಕ್ರವು ಪದ್ಮಚಿಹ್ನಿತ; ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವಿದ್ದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಂದು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರವು ಸ್ಥೂಲಧಾರ ಹಾಗೂ ಅಸಿತವರ್ಣ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗದಾಕೃತಿಯ ರೇಖೆ ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 5

नृसिंहः कपिकः स्थूलवक्रः स्यात् पञ्चविन्दुकः वराहः शक्तिलिङ्गः स्यात् तच्चक्रौ विषमौ सृतौ

ನೃಸಿಂಹನ (ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ) ‘ಕಪಿಕ’—ಸ್ಥೂಲವೂ ವಕ್ರವೂ ಆಗಿ—ಐದು ಬಿಂದುಗಳಿರುವುದಾಗಿರಬೇಕು. ವರಾಹನ (ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ) ‘ಶಕ್ತಿಲಿಂಗ’ ರೂಪವಾಗಿರಬೇಕು; ಆ ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 6

इन्द्रनीलनिभः स्थूलस्त्रिरेखालाञ्छितः शुभः कूर्मस्तथोन्नतः पृष्ठे वर्तुलावर्तको ऽसितः

ಅವನು ಇಂದ್ರನೀಲದಂತೆ ವರ್ಣವಿರುವ, ಸ್ಥೂಲ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಮೂರು ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಲಾಂಛಿತ. ಕೂರ்மಾಕಾರದಂತೆ ಉನ್ನತ; ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸಿತವರ್ಣದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಆವರ್ತವಿದೆ.

Verse 7

हयग्रीवोङ्कुशावाररेखो नीलः सविन्दुकः पृथुश्च्च्छिद्रश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वैकुण्ठः एकचक्रो ऽब्जी मणिभिः पुच्छरेखकः

ಹಯಗ್ರೀವನಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶಚಿಹ್ನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾರೇಖೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವನು ನೀಲವರ್ಣ, ಬಿಂದುಚಿಹ್ನಯುಕ್ತ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಛಿದ್ರ/ಚೀರಚಿಹ್ನವಂತನು—ಇವು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳು. ವೈಕುಂಠನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಪಾಠ/ಪಠನಚಿಹ್ನ, ಒಂದು ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಇರುತ್ತವೆ; ಪುಚ್ಛರೇಖೆ ಮಣಿಸದೃಶ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 8

मत्स्यो दीर्घस्त्रिविन्दुः स्यात् काचवर्णस्तु पूरितः श्रीधरो वनमालाङ्कः पञ्जरेखस्तु वर्तुलः

‘ಮತ್ಸ್ಯ’ ಚಿಹ್ನವು ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ತ್ರಿಬಿಂದುಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು; ಅದು ಕಾಚ/ಸ್ಫಟಿಕಸಮಾನ ವರ್ಣದಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ ಕಾಣಬೇಕು. ಇದೇ ಶ್ರೀಧರನು, ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು; ಪಂಜರ/ವಕ್ಷರೇಖೆಗಳು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರಲಿ.

Verse 9

वामनो वर्तुलश्चातिह्रस्वो नीलः सविन्दुकः श्यामस्त्रिविक्रमो दक्षरेखो वामेन विन्दुकः

ವಾಮನನು ವೃತ್ತಾಕಾರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹ್ರಸ್ವ; ಅವನು ನೀಲವರ್ಣ, ಬಿಂದುಚಿಹ್ನಯುಕ್ತ. ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ; ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೇಖಾಚಿಹ್ನ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಂದುಚಿಹ್ನ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

अनन्तो नागभोगाङ्गो नैकाभो नैकमूर्तिमान् स्थूलो दामोदरो मध्यचक्रो द्वाःसूक्ष्मविन्दुकः

ಅವನು ಅನಂತನು; ನಾಗಭೋಗಗಳ (ಕುಂಡಲಿಗಳ) ರೂಪದ ಅಂಗವಿರುವವನು; ಅನೇಕ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳವನು; ಸ್ಥೂಲ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತಾದವನು; ದಾಮೋದರನು (ಕಟಿಯಲ್ಲಿ ದಾಮ/ಉದರಬಂಧದ ಚಿಹ್ನೆಯುಳ್ಳವನು); ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಚಿಹ್ನಧಾರಿ; ಮತ್ತು ಎರಡು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಿಂದುಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.

Verse 11

सुदर्शनस्त्वेकचक्रो लक्ष्मीनारायणो द्वयात् त्रिचक्रश्चाच्युतो देवस्त्रिचक्रको वा त्रिविक्रमः

ಒಂದು ಚಕ್ರಧಾರಿ ಸುದರ್ಶನ; ಎರಡು ಚಕ್ರಧಾರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ. ಮೂರು ಚಕ್ರಧಾರಿ ದೇವ ಅಚ್ಯುತ; ಅಥವಾ ಮೂರು-ಚಕ್ರಧಾರಿಯನ್ನೇ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

जनार्दनश् चतुश् चक्रो वासुदेवश् च पञ्चभिः षट्वक्रश् चैव प्रद्युम्नः सङ्कर्षणञ्च सप्तभिः

ಜನಾರ್ದನನು ನಾಲ್ಕು (ನಾಮ/ಉಪಾಧಿ)ಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಚತುಶ್ಚಕ್ರನು ಐದುಗಳಿಂದ; ಷಟ್ವಕ್ರನು ಆರುಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಕರ್ಷಣರು ತಲಾ ಏಳು ನಾಮಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

पुरुषोत्तमोष्टचक्रो नवव्यूहो नवाङ्कितः दशावतारो दशभिर्दशैकेनानिरुद्धकः द्वादशात्मा द्वादशभिरत ऊर्ध्वमनन्तकः

ಅವನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನು, ಅಷ್ಟಚಕ್ರ (ಎಂಟು ವಿಧದ ಚಕ್ರ-ರೂಪ)ಧಾರಿ; ಅವನು ನವವ್ಯೂಹವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನವಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ। ಅವನು ದಶಾವತಾರಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ದಶ ಮತ್ತು ಒಂದು (ದಶಕ್ಕೆ ಅತೀತ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅನಿರುದ್ಧನು। ಅವನು ದ್ವಾದಶಾತ್ಮ; ದ್ವಾದಶದ ಮೇಲಾಗಿ ಅವನು ಅನಂತನು।