Adhyaya 45

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम चतुश् चत्वारिंशोध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशोध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच पिण्डिकालक्षणं वक्ष्ये दैर्घ्येण प्रतिमासमा उच्छ्रायं प्रतिमार्धन्तु चतुःषष्टिपुटां च ताम्

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರತಿಮಾಲಕ್ಷಣಂ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ನಲವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಪಿಂಡಿಕಾಲಕ್ಷಣಕಥನಂ’. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಪಿಂಡಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಸಮ, ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಅರ್ಧ, ಮತ್ತು ಅದು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪುಟ/ಪದರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 2

त्यक्त्वा पङ्क्तिद्वयं चाधस्तदूर्ध्वं यत्तु कोष्ठकम् सार्धाङ्गुलं तथायाममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराविति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःषष्टिपदामिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समन्तादुभयोः पार्श्वे अन्तस्थं परिमार्जयेत्

ಕೆಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನೂ ಮೇಲೆಗೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿ, ಬರವಣಿಗೆ-ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಒಂದೂವರೆ ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮಧ್ಯದ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಮೃದುವಾಗಿಸಬೇಕು.

Verse 3

ऊर्ध्वं पङ्ग्क्तिद्वयं त्यक्त्वा अधस्ताद् यत्तु कोष्ठकम् अन्तः सम्मार्जयेत् यत्नात् पार्श्वयोरुभयोः समम्

ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಕೆಳಗಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಯತ್ನದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒರೆಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಬೇಕು.

Verse 4

तयोर्मध्यगतौ तत्र चतुष्कौ मार्जयेत्ततः चतुर्धा भाजयित्वा तु ऊर्ध्वपङ्क्तिद्वयं बुधः

ಆ ಎರಡು (ಸಾಲುಗಳ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು-ನಾಲ್ಕಿನ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಒರೆಸಿ/ತೆಗೆದು, ನಂತರ ಪಂಡಿತನು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

Verse 5

मेखला भागमात्रा स्यात् खातं तस्यार्धमानतः भागं भागं परित्यज्य पार्श्वयोरुभयोः समं

ಮೇಖಲಾ (ಪಟ್ಟಿ) ಒಂದು ‘ಭಾಗ’ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಿರಲಿ; ಖಾತ (ಕಂದಕ/ನಾಳಿ) ಅದರ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಾಗಿರಲಿ. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

Verse 6

दत्वा चैकं पदं वाह्ये प्रमाणं कारयेद् बुधः त्रिभागेण च भागस्याग्रे स्यात्तोयविनिर्गमः

ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ಪದ’ (ಮಾಪಿನ ಘಟಕ) ಬಿಡಿಸಿ, ಪಂಡಿತನು ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಆ ಭಾಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀರು ಹೊರಹೋಗುವ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 7

नानाप्रकारभेदेन भद्रेयं पिण्डिका शुभा अष्टताला तु कर्तव्या देवी लक्ष्मीस्तया स्त्रियः

ಹೇ ಭದ್ರೇ! ಈ ಶುಭ ಪಿಂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಾನಾ ವಿಧ ಭೇದಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಷ್ಟತಾಲವಾಗಿರಲಿ. ಆ ವಿಧಿ/ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 8

भ्रुवौ यवाधिके कार्ये यवहीना तु नासिका गोलकेनाधिकं वक्त्रमूर्ध्वं तिर्यग्विवर्जितं

ಭ್ರೂಗಳನ್ನು ಒಂದು ಯವ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು; ನಾಸಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಯವ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮುಖವನ್ನು ಒಂದು ಗೋಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ, ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರಿಸಿ, ಬದಿಗೆ ವಾಲುವಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 9

आयते नयने कार्ये त्रिभागोनैर् यवैस्त्रिभिः तदर्धेन तु वैपुल्यं नेत्रयोः परिकल्पयेत्

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಯವಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಭಾಗ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು; ಅದರ ಅರ್ಧದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಗಲವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 10

कर्णपाशो धिकः कार्यः सृक्कणीसमसूत्रतः नम्रं कलाविहीनन्तु कुर्यादंशद्वयं तथा

ಕರ್ಣಪಾಶವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ಸೃಕ್ಕಣೀ (ಬಾಯಿಯ ಮೂಲೆಗಳು) ಯ ಸಮಸೂತ್ರ ರೇಖೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಇರಲಿ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ‘ಕಲಾ’ ಇಲ್ಲದೆ, ಎರಡು ಅಂಶಗಳಷ್ಟು ಮೃದುವಾಗಿ ವಾಲುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 11

ग्रीवा सार्धकला कार्या तद्विस्तारोपशोभिता नेत्रं विना तु विस्तारौ ऊरू जानू च पिण्डिका

ಗ್ರೀವೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಧಕಲಾ (ಒಂದೂವರೆ ಕಲಾ) ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಯೋಗ್ಯ ಅಗಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ಶೋಭಿಸಬೇಕು. ನೇತ್ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಊರು, ಜಾನು ಮತ್ತು ಪಿಂಡಿಕಾ (ಪಿಂಡಲಿ) ಗಳ ಅಗಲ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 12

अङ्घ्रिपृष्ठौ स्फिचौ कट्यां यथाभागं प्रकल्पयेत् सप्तांशोनास् तथाङ्गुल्यो दीर्घं विष्कम्भनाहतं

ಪಾದಪೃಷ್ಠಗಳು, ನಿತಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಕಟಿಯನ್ನು ತಕ್ಕ ಭಾಗಾನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಕಂಭ (ಅಗಲ) ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದಿಂದ ಒಟ್ಟು ದೈರ್ಘ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅಙ್ಗುಲಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಏಳು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

Verse 13

नेत्रैकवर्जितायामा जङ्घोरू च तथा कटिः मध्यपार्श्वं च तद्वृत्तं घनं पीनं कुचद्वयं

ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅವಳ ದೇಹಪ್ರಮಾಣಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ಸುಗಠಿತವಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು; ಜಂಘೆ-ಊರುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟಿಯೂ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿರಲಿ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ವೃತ್ತವಾಗಿರಲಿ; ಎರಡೂ ಕುಚಗಳು ಘನ, ದೃಢ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿ.

Verse 15

तत्रेयमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तालमात्रौ स्तनौ कर्यौ कटिः सार्धकलाधिका लक्ष्म शेषं पुरावत्स्यात् दक्षिणे चामुबुजं करे

ಇಲ್ಲಿ ‘ಇಯಮ್’ ಇತಿ—ಙ-ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಪಾಠ: ಎರಡೂ ಕುಚಗಳು ಒಂದು ತಾಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಕಟಿ ಸಾರ್ಧಕಲಾ ಅಧಿಕ (ಅಂದರೆ ಒಂದೂವರೆ ಕಲಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ) ಇರಬೇಕು. ಉಳಿದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಪೂರ್ವವತ್; ಮತ್ತು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವೂ ಇರಲಿ.

Verse 16

वामे वित्त्वं स्त्रियौ पार्श्वे शुभे चामरहस्तके दीर्घघोणस्तु गरुडश् चक्राङ्गाद्यानथो वदे

ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತದ (ಸಂಪತ್ತಿನ) ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಸ್ತ್ರೀಯರು ಚಾಮರ ಹಿಡಿದಿರಲಿ. ದೀರ್ಘಘೋಣ (ಉದ್ದ ಚಂಚು) ಹೊಂದಿದ ಗರುಡನು ವಾಹನವಾಗಿರಲಿ; ನಂತರ ಚಕ್ರಾದಿ ಆಯುಧಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.