Adhyaya 43
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 4328 Verses

Adhyaya 43

Chapter 43 — प्रासाददेवतास्थापनम् (Installation of Deities in a Temple)

ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿಯು, ಯಥಾವಿಧಿ ದೇವತಾ-ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮಾ-ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಸಾದ (ದೇವಾಲಯ) ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚಾಯತನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ/ನಾರಾಯಣ, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತಾ-ವಿನ್ಯಾಸ—ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ವಾಮನ, ನೈಋತಿಯಲ್ಲಿ ನೃಹರಿ, ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ, ಈಶಾನದಲ್ಲಿ ವರಾಹ; ಜೊತೆಗೆ ನವಧಾಮ, ಲೋಕಪಾಲ-ಗ್ರಹ-ದಶಾವತಾರ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪ-ಹರಿ ಇರುವ ತ್ರಯೋದಶ-ಶ್ರೈನ್ ಮಾದರಿ ಮುಂತಾದ ಪರ್ಯಾಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಪ್ರತಿಮಾ-ಲಕ್ಷಣ: ಮಣ್ಣು, ಮರ, ಲೋಹ, ರತ್ನ, ಶಿಲೆ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ, ಪುಷ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ; ಕಾಲೋಚಿತ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟಫಲ ಸಿದ್ಧಿ. ಶಿಲಾ-ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾನುಸಾರ ಬಣ್ಣ-ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಉತ್ತಮ ಶಿಲೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಸಿಂಹ-ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ/ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಗೂ ಮುನ್ನದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು—ಅರಣ್ಯಗ್ರಹಣ, ವ್ರಜಯಾಗ, ಬಲಿ, ಉಪಕರಣ-ಪೂಜೆ, ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ, ನೃಸಿಂಹ-ರಕ್ಷೆ, ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ, ಭೂತ-ಬಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸತ್ತ್ವಗಳ ಶಮನ/ನಿರ್ವಾಸನ, ಸ್ವಪ್ನ-ಮಂತ್ರ ನಿರ್ಣಯ, ಶಿಲ್ಪಿಯ ವಿಷ್ಣು/ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಭಾವ, ಶಿಲಾಖಂಡವನ್ನು ಕಾರ್ಯಶಾಲೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಗೌರವ—ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रासादलक्षणं नाम द्वाचत्त्वारिंशो ऽध्यायः अथ त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः प्रासाददेवतास्थापनं भगवानुवाच प्रासादे देवताः स्थाप्या वक्ष्ये ब्रह्मन् शृणुष्व मे पञ्चायतमध्ये तु वासुदेवं निवेशयेत्

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣದ ಆಗ್ನೇಯ (ಅಗ್ನಿಪುರಾಣ)ದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಸಾದಲಕ್ಷಣಂ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ನಲವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಪ್ರಾಸಾದದೇವತಾಸ್ಥಾಪನ’. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೇಳು; ಪ್ರಾಸಾದದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು, ವಿಧಾನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪಂಚಾಯತನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 2

वामनं नृहरिञ्चाश्वशीर्षं तद्वञ्च शूकरं आग्नेये नैरृते चैव वायव्ये चेशगोचरे

ಆಗ್ನೇಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಮನ, ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೃಹರಿ (ನರಸಿಂಹ), ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಶೀರ್ಷ (ಹಯಗ್ರೀವ), ಹಾಗೆಯೇ ಈಶಗೋಚರ/ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶೂಕರ (ವರಾಹ)ರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ/ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 3

अथ नारायणं मध्ये आग्नेय्यामम्बिकां न्यसेत् नैरृत्यां भास्करं वायौ ब्रह्माणं लिङ्गमीशके

ನಂತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಆಗ್ನೇಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು, ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನನ್ನು, ವಾಯು/ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಮತ್ತು ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 4

अथवा रुद्ररूपन्तु अथवा नवधामसु वासुदेवं न्यसेन्मध्ये पूर्वादौ वामवामकान्

ಅಥವಾ ದೇವತೆಯನ್ನು ರುದ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೆ ನವಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಾಮಾವರ್ತ (ಪ್ರತಿಲೋಮ) ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 5

इन्द्रादीन् लोकपालांश् च अथवा नवधामसु पञ्चायतनकं कुर्यात् मध्ये तु पुरुषोत्तमं

ಇಂದ್ರಾದಿ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ನವಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 6

लक्ष्मीवैश्रवणौ पूर्वं दक्षे मातृगणं न्यसेत् स्कन्दं गणेशमीशानं सूर्यादीन् पश्चिमे ग्रहान्

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಬಲ (ದಕ್ಷಿಣ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಗಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಸ್ಕಂದ, ಗಣೇಶ, ಈಶಾನ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 7

उत्तरे दश मत्स्यादीनाग्नेय्यां चण्डिकां तथा नैरृत्यामम्बिकां स्थाप्य वायव्ये तु सरस्वतीं

ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ದಶಾವತಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಆಗ್ನೇಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು; ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 8

पद्मामैशे वासुदेवं मध्ये नारायणञ्च वा त्रयोदशालये मध्ये विश्वरूपं न्यसेद्धरिं

ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು—ಅಥವಾ ನಾರಾಯಣನನ್ನು—ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ತ್ರಯೋದಶ ಆಲಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪ ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು।

Verse 9

पूर्वादौ केशवादीन् वा अन्यधामस्वयं हरिं मृण्मयी दारुघटिता लोहजा रत्नजा तथा

ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಕೇಶವಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಧಾಮಸ್ಥ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಅದು ಮಣ್ಣಿನದು, ಮರದದು, ಲೋಹದದು ಅಥವಾ ರತ್ನಮಯವೂ ಆಗಬಹುದು.

Verse 10

शैलजा गन्धजा चैव कौसुमी सप्तधा स्मृता कौसुमी गन्धजा चैव मृण्मयी प्रतिमा तथा

ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಏಳು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಶೈಲಜ (ಕಲ್ಲಿನ), ಗಂಧಜ (ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ), ಕೌಸುಮೀ (ಪುಷ್ಪಗಳ). ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪಮಯ, ಗಂಧದ್ರವ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಮೃಣ್ಮಯ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ (ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ) ಸೇರಿವೆ.

Verse 11

तत्कालपूजिताश् चैताः सर्वकामफलप्रदाः अथ शैलमयीं वक्ष्ये शिला यत्र च गृह्यते

ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಮ್ಯಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈಗ ನಾನು ಶೈಲಮಯ (ಕಲ್ಲಿನ) ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾವ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 12

पर्वतानामभावे च गृह्णीयाद्भूगतां शिलां पाण्डरा ह्य् अरुणा पीता कृष्णा शस्ता तु वैर्णिनां

ಪರ್ವತಗಳ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಭೂಗತವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಬಿಳಿ, ಅರುಣ (ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ), ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಶಸ್ತ.

Verse 13

न यदा लभ्यते सम्यग् वर्णिनां वर्णतः शिला वर्णाद्यापादानं तत्र जुह्यात् सिंहविद्यया

ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಗ್ಯ ಶಿಲೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ದೊರೆಯದಾಗ, ಆ ವರ್ಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ‘ಸಿಂಹವಿದ್ಯಾ’ ಮೂಲಕ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 14

शिलायां शुक्लरेखाग्र्या कृष्णाग्र्या सिंहहोमतः कांस्यघण्टानिनादा स्यात् पुंलिङ्गा विस्फुलिङ्गिका

ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧಾನ ರೇಖೆ ಶ್ವೇತವಾಗಿದ್ದು ಅಗ್ರಭಾಗ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವಾಗ, ಸಿಂಹಹೋಮದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಗಂಟೆಯ ನಾದದಂತೆ ಧ್ವನಿ ಉಂಟಾದರೆ, ‘ವಿಸ್ಫುಲಿಂಗಿಕಾ’ ಪುಂಲಿಂಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 15

तन्मन्दलक्षणा स्त्री स्याद्रूपाभावान्नपुंसका दृश्यते मण्डलं यस्यां सगर्भां तां विवर्जयेत्

‘ತನ್-ಮಂಡಲ’ ಲಕ್ಷಣವಿರುವವಳು ಸ್ತ್ರೀಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ತ್ರೀರೂಪದ ಅಭಾವದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನಪುಂಸಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಂಡಲಚಿಹ್ನ ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಆಕೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅವಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।

Verse 16

प्रतिमार्थं वनं गत्वा व्रजयागं समाचरेत् तत्र खात्वोपलिप्याथ मण्डपे तु हरिं यजेत्

ಪ್ರತಿಮಾರ್ಥವಾಗಿ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ರಜಯಾಗವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋಡಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ, ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 17

बलिं दत्वा कर्मशस्त्रं टङ्कादिकमथार्चयेत् हुत्वाथ शालितोयेन अस्त्रेण प्रोक्षयेच्छिलां

ಮೊದಲು ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕೆಲಸದ ಉಪಕರಣಗಳು—ಟಂಕಾ ಮೊದಲಾದವು—ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಹೋಮದ ಬಳಿಕ, ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಾಲಿತೋಯ (ಅಕ್ಕಿನ ನೀರು) ಬಳಸಿ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 18

रक्षां कृत्वा नृसिंहेन मूलमन्त्रेण पूजयेत् हुत्वा पूर्णाहुतिं दद्यात्ततो भूतबलिं गुरुः

ನೃಸಿಂಹನಿಂದ ರಕ್ಷಾಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹೋಮ ಮಾಡಿ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು; ನಂತರ ಗುರುವು ಭೂತಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 19

अन्यधामसु यज्ञविदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः युग्मधामस्वयं हरिमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कौमुदी इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उन्मत्तलक्षणा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्रयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अत्र ये संस्थिताः सत्त्वा यातुधानाश् च गुह्यकाः सिद्धादयो वा ये चान्ये तान् सम्पूज्य क्षमापयेत्

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಸತ್ತ್ವಗಳು, ಯಾತುಧಾನರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಸಿದ್ಧಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರರು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ—ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಬೇಕು; ಆಗ ಕರ್ಮ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 20

विष्णुबिम्बार्थमस्माकं यात्रैषा केशवाज्ञया विष्ण्वर्थं यद्भवेत् कार्यं युष्माकमपि तद्भवेत्

ಕೇಶವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಈ ಯಾತ್ರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಿಂಬ (ಪ್ರತಿಮೆ)ಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವಾಗಬೇಕೋ, ಅದು ನಿಮ್ಮಿಂದಲೂ ನೆರವೇರಲಿ।

Verse 21

अनेन बलिदानेन प्रीता भवत सर्वथा

ಈ ಬಲಿದಾನದಿಂದ ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ।

Verse 22

क्षमेण गच्छतान्यत्र मुक्त्वा स्थानमिदं त्वरात् अप्_४३०२१च्देएवं प्रबोधिताः सत्त्वा यान्ति तृप्ता यथासुखं शिल्पिभिश् च चरुं प्राश्य स्वप्नमन्त्रं जपेन्निशि

‘ಕ್ಷಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಿರಿ; ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಿಡಿರಿ.’ ಹೀಗೆ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ತ್ವಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗಿ, ತಮತಮ ಸುಖಾನುಸಾರ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಶಿಲ್ಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರುವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು।

Verse 23

ॐ नमः सकललोकाय विष्णवे प्रभविष्णवे विश्वाय विश्वरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः

ॐ। ಸಕಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರಮ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಿಶ್ವವೇ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ, ವಿಶ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಸ್ವಪ್ನಾಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 24

आचक्ष्व देवदेवेश प्रसुप्तोस्मि तवान्तिकं स्वप्ने सर्वाणि कार्याणि हृदिस्थानि तु यानि मे

ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ನನಗೆ ಹೇಳು—ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 25

ॐ ॐ ह्रूं फट् विष्णवे स्वाहा शुभे स्वप्ने शुभं सर्वं ह्य् अशुभे सिंहहोमतः प्रातरर्घ्यं शिलायां तु दत्वास्त्रेणास्त्रकं यजेत्

“ಓಂ ಓಂ ಹ್ರೂಂ ಫಟ್ ವಿಷ್ಣವೇ ಸ್ವಾಹಾ” ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಸ್ವಪ್ನ ಶುಭವಾದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವೇ; ಅಶುಭವಾದರೆ ಸಿಂಹ-ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರಾತಃ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ‘ಅಸ್ತ್ರಕ’ವನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು/ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 26

कुद्दालटङ्कशस्त्राद्यं मध्वान्याक्तमुखञ्चरेत् आत्मानं चिन्तयेद्विष्णुं शिल्पिनं विश्वकर्मकं

ಕುಡ್ಡಾಲ, ಟಂಕ/ಛೆಣಿ ಮೊದಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಜೇನು ಮುಂತಾದ ಶುಭ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಖಕ್ಕೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಧಕನು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು; ತನ್ನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 27

शस्त्रं विष्ण्वात्मकं दद्यात् मुखपृष्ठादि दर्शयेत् जितेन्द्रियः टङ्कहस्तः शिल्पी तु चतुरस्रकां

ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿಷ್ಣ್ವಾತ್ಮಕವಾಗಿ (ವಿಷ್ಣುಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ) ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗ, ಹಿಂಭಾಗ ಮೊದಲಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟಂಕ/ಛೆಣಿ ಹಿಡಿದ ಶಿಲ್ಪಿ ಅದನ್ನು ಚತುರಸ್ರ (ನಾಲ್ಕುಮುಖ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 28

श्वाधिपतये इति ख, चिह्नितपुअतकपाठः प्रपन्नो ऽस्मि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ ॐ ह्रीं फडिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः विश्वकर्मणिमिति ख, ग, चिह्नितपुअतकपाठः विश्वात्मकमिति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः शिलां कृत्वा पिण्डिकार्थं किञ्चिन्न्यूनान्तु कल्पयेत् रथे स्थाप्य समानीय सवस्त्रां कारुवेश्मनि पूजयित्वाथ घटयेत् प्रतिमां स तु कर्मकृत्

ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಭೇದಗಳಿವೆ—‘ಶ್ವಾಧಿಪತಯೇ’, ‘ಪ್ರಪನ್ನೋ’ಸ್ಮಿ’, ‘ಓಂ ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಫಡ್’, ‘ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಿಮ್’, ‘ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕಮ್’। ಪ್ರತಿಮೆ ಕೆತ್ತಲು ಶಿಲಾಖಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ರಥ/ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ತಂದು; ಶಿಲ್ಪಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ಕರ್ಮಕರ್ತನು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಬೇಕು.

Frequently Asked Questions

The center is reserved for Vāsudeva (or Nārāyaṇa), with prescribed deities installed in the surrounding quarters according to dik-vinyāsa (directional assignment).

Āgneya: Vāmana; Nairṛti: Nṛhari (Narasiṃha); Vāyavya: Aśvaśīrṣa (Hayagrīva); Īśāna: Śūkara (Varāha).

It ritualizes technical acts—directional placement, material selection, tool consecration, protection and appeasement rites—so that craftsmanship and temple-building become disciplined dharmic action aligned with mantra, purity, and devotion.

The chapter prescribes substitution/oblation procedures using Siṃha-vidyā and, when dreams are inauspicious, performing Siṃha-homa to remediate obstacles.