Adhyaya 105

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामान्यप्रासादलक्षणं नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः नगरादिवास्तुकथनं ईश्वर उवाच नगरग्रामदुर्गाद्या गृहप्रासादवृद्धये च द्वारे श्वभ्रबिद्धे इति ख , घ , ङ च मार्गवेधैश् च इति छ चुल्लीबिद्धे इति ख , ङ च शिलाबिद्धेन मूढतां इति ग , ज च नगरग्रामदुर्गादौ इति ख , छ , ज च नगरग्रामदुर्गाख्यमिति घ एकाशीतिपदैर् वस्तुं पूजयेत् सिद्धये ध्रुवं

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದಲಕ್ಷಣ’ ಎಂಬ 104ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 105ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ನಗರಾದಿ ವಾಸ್ತುಕಥನ’ ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಗರ, ಗ್ರಾಮ, ದುರ್ಗ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ವೃದ್ಧಿ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 9×9 ವಾಸ್ತುಮಂಡಲದ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಪದಗಳಿಂದ ವಾಸ್ತುಪುರುಷನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಚ್ಯುತ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 2

प्रागास्या दशधा नाड्यास्तासां नामानि च ब्रुवे शान्ता यशोवती कान्ता विशाला प्राणवाहिनी

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವಿಧದ ನಾಡಿಗಳು ಇವೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಶಾಂತಾ, ಯಶೋವತಿ, ಕಾಂತಾ, ವಿಶಾಲಾ, ಪ್ರಾಣವಾಹಿನೀ।

Verse 3

सती वसुमती नन्दा सुभद्राथ मनोरमा उत्तरा द्वादशान्याश् च एकाशीत्यङ्घ्रिकारिका

ಸತೀ, ವಸುಮತೀ, ನಂದಾ, ಸುಭದ್ರಾ, ಮನೋರಮಾ, ಉತ್ತರಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಹನ್ನೆರಡು ಇತರ ನಾಮಗಳು—ಇಂತೆ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ‘ಅಂಘ್ರಿ-ಕಾರಿಕಾ’ (ಪದ-ನಾಮಾವಳಿ) ಸಮೂಹವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 4

हरिणी सुप्रभा लक्ष्मीर्विभूतिर्विमला प्रिया जया ज्वाला विशोका च स्मृतास्तत्रपादतः

ಅವಳ ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ಈ ನಾಮಗಳು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಹರಿಣೀ, ಸುಪ್ರಭಾ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ವಿಭೂತಿ, ವಿಮಲಾ, ಪ್ರಿಯಾ, ಜಯಾ, ಜ್ವಾಲಾ, ವಿಶೋಕಾ।

Verse 5

ईशाद्यष्टाष्टकं दिक्षु यजेदीशं धनञ्जयं शक्रमर्कं तथा सत्यं भृशं व्योम च पूर्वतः

ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈಶಾದಿ ಅಷ್ಟಕ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಈಶ, ಧನಂಜಯ, ಶಕ್ರ, ಅರ್ಕ, ಸತ್ಯ, ಭೃಶ, ವ್ಯೋಮ; ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।

Verse 6

हव्यवाहञ्च पूर्वाणि वितथं भौममेव च कृतान्तमथ गन्धर्वं भृगं मृगञ्च दक्षिणे

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹವ್ಯವಾಹ (ಅಗ್ನಿ), ಪೂರ್ವಾಣಿ, ವಿತಥ ಮತ್ತು ಭೌಮ (ಮಂಗಳ)ರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೃತಾಂತ (ಯಮ), ಗಂಧರ್ವ, ಭೃಗು ಮತ್ತು ಮೃಗವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।

Verse 7

पितरं द्वारपालञ्च सुग्रीवं पुष्पदन्तकं वरुणं दैत्यशेषौ च यक्ष्माणं पश्चिमे सदा

ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪಿತೃಗಳು, ದ್ವಾರಪಾಲ, ಸುಗ್ರೀವ, ಪುಷ್ಪದಂತಕ, ವರುಣ, ಉಳಿದ ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷ್ಮಾಣನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 8

रोगाहिमुख्यो भल्लाटः सौभाग्यमदितिर्दितिः नवान्तः पदगो ब्रह्मा पूज्योर्धे च षडङ्घिगाः

‘ರೋಗ’, ‘ಅಹಿಮುಖ್ಯ’ (ಸರ್ಪಾಧಿಪತಿ), ‘ಭಲ್ಲಾಟ’, ‘ಸೌಭಾಗ್ಯ’, ‘ಅದಿತಿ’, ‘ದಿತಿ’, ‘ನವಾಂತ’, ‘ಪದಗ’, ‘ಬ್ರಹ್ಮಾ’ ಮತ್ತು ‘ಪೂಜ್ಯ’—ಇವು (ಸ್ಥಾಪ್ಯ); ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಷಡಙ್ಘಿಗಾಃ’ (ಆರು ಕಾಲುಗಳ ಜೀವಿಗಳು) ಸಹ ಇವೆ।

Verse 9

ब्रह्मेशान्तरकोष्ठस्थ मायाख्यान्तु पद्द्वये तदधश्चापवत्साख्यं केन्द्रन्तरेषु षट्पदे

ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈಶನ ಅಂತರಕೋಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ, ಎರಡು ಪದ್ಮದಳಗಳ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮಾಯಾ’ ಎಂಬ (ಆಸನ/ಬೀಜ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅದರ ಕೆಳಗೆ, ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಆರು ದಳಗಳಲ್ಲಿ ‘ಆಪವತ್ಸ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 10

या दशान्याश्चेति ख , ग , घ , ङ , ज च सूत्रपादत इति ग सूत्रपातत इति छ शक्रमेकं तथापत्यमिति झ रोगाहिमोक्षेति ख , छ च सोमरूप्यदितौ दितिमिति ख षडङ्गका इति ग गोष्ठस्थ इति छ मरीचिकाग्निमध्ये तु सविता द्विपदस्थितः सावित्री तदधो द्व्यंशे विवस्वान् षट्पदे त्वधः

“ಯಾ ದಶಾನ್ಯಾಶ್ಚೇತಿ”—ಖ, ಗ, ಘ, ಙ ಮತ್ತು ಜ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಪಾಠ. “ಸೂತ್ರಪಾದತ ಇತಿ”—ಗ ಪಾಠ; “ಸೂತ್ರಪಾತತ ಇತಿ”—ಛ ಪಾಠ. “ಶಕ್ರಮೇಕಂ ತಥಾಪತ್ಯಮಿತಿ”—ಝ ಪಾಠ. “ರೋಗಾಹಿಮೋಕ್ಷೇತಿ”—ಖ ಮತ್ತು ಛ ಪಾಠಗಳು. “ಸೋಮರೂಪ್ಯದಿತೌ ದಿತಿಮಿತಿ”—ಖ ಪಾಠ. “ಷಡಙ್ಗಕಾ ಇತಿ”—ಗ ಪಾಠ. “ಗೋಷ್ಠಸ್ಥ ಇತಿ”—ಛ ಪಾಠ. ಮರೀಚಿಕಾಗ್ನಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸವಿತೃ ದ್ವಿಪದ-ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವನು; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ದ್ವ್ಯಂಶದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರೀ; ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಷಟ್ಪದ-ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಇರುವನು।

Verse 11

पितृब्रह्मान्तरे विष्णुमिन्दुमिन्द्रं त्वधो जयं वरुणब्रह्मणोर्मध्ये मित्राख्यं षट्पदे यजेत्

ಪಿತೃದೇವತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರನ್ನು; ಕೆಳಗೆ ಜಯೆಯನ್ನು. ವರುಣ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಮಿತ್ರ’ನಾಮ ದೇವತೆಯನ್ನು ಷಟ್ಪದ (ಆರು ದಳ) ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 12

रोगब्रह्मान्तरे नित्यं द्विपञ्च रुद्रदासकम् तदधो द्व्यङ्घ्रिगं यक्ष्म षट्सौम्येषु धराधरं

‘ರೋಗ’ ಪದ ಮತ್ತು ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಪದದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ‘ದ್ವಿ-ಪಂಚ’ ಸಂಖ್ಯಾನುಸಾರ ‘ರುದ್ರ-ದಾಸಕ’ ಸಮೂಹವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ/ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ‘ದ್ವ್ಯಙ್ಘ್ರಿ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು; ಮತ್ತು ಆರು ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ‘ಧರಾಧರ’ವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 13

चरकीं स्कन्दविकटं विदारीं पूतनां क्रमात् जम्मं पापं पिलिपिच्छं यजेदीशादिवाह्यतः

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚರಕೀ, ಸ್ಕಂದ-ವಿಕಟ, ವಿದಾರೀ, ಪೂತನಾಗೆ; ನಂತರ ಜಮ್ಮ, ಪಾಪ, ಪಿಲಿಪಿಚ್ಛಗೆ ಯಜ್ಞ/ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಈಶಾದಿ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ, ಉಪದ್ರವ ನಿವಾರಣಾರ್ಥ ಈ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 14

एकाशीपदं वेश्म मण्डपश् च शताङ्घ्रिकः पूर्ववद्देवताः पूज्या ब्रह्मा तु षोडशांशके

ವೇಶ್ಮ (ದೇವಾಲಯ) ಏಕಾಶೀಪದ (81 ಚೌಕ) ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಮಂಟಪವು ಶತಾಙ್ಘ್ರಿಕ (100 ಏಕಕ) ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿರಬೇಕು. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಷೋಡಶಾಂಶ (ಹದಿನಾರನೇ ವಿಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿ/ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 15

मरीचिश् च विवस्वांश् च मित्रं पृथ्वीधरस् तथा दशकोष्ठस्थिता दिक्षु त्वन्ये बेशादिकोणगाः

ಮರೀಚಿ, ವಿವಸ್ವಾನ್ (ಸೂರ್ಯ), ಮಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಪೃಥ್ವೀಧರ—ಇವರು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಹತ್ತು ಕೋಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ವೇಶಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಧ್ಯ ಕೋಣಗಳಲ್ಲಿ (ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 16

दैत्यमाता तथेशाग्नी मृगाख्यौ पितरौ तथा पापयक्ष्मानिलौ देवाः सर्वे सार्धांशके स्थिताः

ದೈತ್ಯಮಾತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಈಶ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ‘ಮೃಗ’ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು; ಮತ್ತು ಪಾಪ, ಯಕ್ಷ್ಮಾ, ಅನಿಲ—ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸಾರ್ಧಾಂಶಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 17

यत्पाद्योकः प्रवक्ष्यामि सङ्क्षेपेण क्रमाद् गुह इति ख , छ च ब्रह्मान्ताः षोडशांशके इति ग , ज च पृथ्वीधरन्तथेति ख त्वन्येवेशादिके गणा इति ख , छ च दैत्यमाता भवेशाग्नी इति ख दैत्यमाता हरेशाग्नी इति घ , ज च यज्ञाद्योक इति ङ सदिग्विंशत्करैर् दैर्घ्यादष्टाविंशति विस्तरात्

ಈಗ ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ‘ಗುಹಾ’ ವರ್ಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಥಾಪತ್ಯ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾ’ವರೆಗೆ, ಷೋಡಶಾಂಶ (೧೬ ಭಾಗ) ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪೃಥ್ವೀಧರ’ ಮೊದಲಾದವು; ಮತ್ತು ‘ವೇಷ’ ಮೊದಲಾದ ಗಣಗಳು. ಪಾಠಭೇದವಾಗಿ ‘ದೈತ್ಯಮಾತಾ–ಭವೇಶ–ಅಗ್ನಿ’ ಅಥವಾ ‘ದೈತ್ಯಮಾತಾ–ಹರೇಶ–ಅಗ್ನಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ‘ಯಜ್ಞ’ ಮೊದಲಾದ ಸಮೂಹವೂ ಇದೆ. ದೈರ್ಘ್ಯ ೧೨೦ ಹಸ್ತ, ವಿಸ್ತಾರ ೨೮ ಹಸ್ತ.

Verse 18

शिशिराश्रयः शिवाख्यश् च रुद्रहीनः सदोभयोः रुद्रद्विगुणिता नाहाः पृथुष्णोभिर्विना त्रिभिः

‘ಶಿಶಿರಾಶ್ರಯ’ ಮತ್ತು ‘ಶಿವಾಖ್ಯ’, ‘ರುದ್ರಹೀನ’ ಹಾಗೂ ‘ಸದೋಭಯ’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ನಾಹಾ’ ಗುಂಪಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ‘ರುದ್ರ’ದ ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ‘ಪೃಥುಷ್ಣು’ ಎಂಬ ಮೂರುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಎಣಿಕೆ).

Verse 19

स्याद्ग्रहद्विगुणं दैर्घ्यात्तिथिभिश् चैव विस्तरात् सावित्रः सालयः कुड्या अन्येषां पृथक्स्त्रिंशांशतः

ಗರ್ಭಗೃಹ (ಗ್ರಹ)ದ ದೈರ್ಘ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು; ವಿಸ್ತಾರವು ತಿಥಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಸಾವಿತ್ರ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಲಯ (ಮಂಟಪ/ಹಾಲ್) ಮತ್ತು ಅದರ ಕುಡ್ಯಾ (ಆವರಣ ಗೋಡೆ) ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು; ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಅಳತೆಯನ್ನು ತ್ರಿಂಶಾಂಶ (ಮೂವತ್ತನೇ ಭಾಗ) ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

कुड्यपृथुपजङ्घोच्चात् कुड्यन्तु त्रिगुणोच्छयं कुड्यसूत्रसमा पृथ्वी वीथी भेदादनेकधा

ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಜಙ್ಘಾ (ಆಧಾರ ಪಟ್ಟೆ) ಎತ್ತರದ ಆಧಾರದಿಂದ ಗೋಡೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ತ್ರಿಗುಣ ಮಾಡಬೇಕು. ನೆಲಮಟ್ಟವನ್ನು ಗೋಡೆ-ಸೂತ್ರ (ದಾರಿ/ರೇಖೆ)ಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರಿಸಬೇಕು. ವೀಥಿಗಳು (ಮಾರ್ಗ/ಕರಿಡಾರ್) ಭೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ.

Verse 21

भद्रे तुल्यञ्च वीथीभिर्द्वारवीथी विनाग्रतः श्रीजयं पृष्ठतो हीनं भद्रोयं पार्श् चयोर्विना

ಭದ್ರಾ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರ-ವೀಥಿ ಇತರ ವೀಥಿಗಳಂತೆ ಸಮವಾಗಿರಬೇಕು; ಆದರೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ-ಪ್ರಕ್ಷೇಪ (ಹೊರಚಾಚಿಕೆ) ಇರಬಾರದು. ಶ್ರೀಜಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೀನ; ಈ ಭದ್ರಾ ರೂಪವು ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವ-ವಿಸ್ತಾರವಿಲ್ಲದುದು.

Verse 22

गर्भपृथुसमा वीथी तदर्धार्धेन वा क्वचित् वीथ्यर्धेनोपवीथ्याद्यमेकद्वित्रिपुरान्वितम्

ಮುಖ್ಯ ವೀಥಿಯ ಅಗಲವು ಗರ್ಭ (ಅಂತರಕೇಂದ್ರ) ಅಗಲಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರಬೇಕು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಅರ್ಧವೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಉಪವೀಥಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ವೀಥಿಯ ಅರ್ಧ ಅಗಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪುರಗಳು (ನಗರ-ಖಂಡಗಳು) ಹೊಂದಿರಬಹುದು.

Verse 23

सामान्यानाथ गृहं वक्ष्ये सर्वेषां सर्वकामदं एकद्वित्रिचतुःशालमष्टशालं यथाक्रमात्

ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ (ಸರ್ವೋಪಯೋಗಿ) ಗೃಹ-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಏಕಶಾಲ, ದ್ವಿಶಾಲ, ತ್ರಿಶಾಲ, ಚತುಃಶಾಲ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಶಾಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ.

Verse 24

एकं याम्ये च सौमास्यं द्वे चेत् पश्चात् पुरोमुखम् चतुःशालन्तु साम्मुख्यात्तयोरिन्द्रेन्द्रमुक्तयोः

ಯಾಮ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ/ಬಾಗಿಲು ಇರಲಿ; ಸೌಮ್ಯ (ಉತ್ತರ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿರಲಿ. ಎರಡು ಮುಖಗಳಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ (ಪಶ್ಚಾತ್-ಪುರಃ)ವಾಗಿ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ಚತುಃಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿರಬೇಕು; ಆಗ ಇಂದ್ರಸಂಬಂಧಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ-ಮುಕ್ತಿ (ಮೋಕ್ಷ) ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 25

शिवास्यमम्बुपास्यैष इन्द्रास्ये यमसूर्यकं र इत्य् आदिः, त्रिगुणोच्छ्रयमित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति गर्भपीठसमा इति ख , घ , झ च सौम्यास्यं द्वे द्वे पश्चात्पुरोमुखमिति ख सौम्याख्यं द्वे च पश्चादधोमुखमिति झ सावित्रः सालयः कोटीनां तपसा प्राक्सौम्यस्थे च दण्दाख्यं प्राग्याम्ये वातसञ्ज्ञकं

ಇಲ್ಲಿ ಮುಖಗಳು (ಆಸ್ಯ) ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನ-ನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಠಾಂತರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ—“ಶಿವಾಸ್ಯ… ಅಂಬುಪಾಸ್ಯ…” ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಾಸ್ಯಕ್ಕೆ “ಯಮಸೂರ್ಯಕ…” (ಆರಂಭ ‘ರ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ). “ತ್ರಿಗುಣೋಚ್ಚ್ರಯಂ” ಎಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಪಾಠ ಝ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. “ಗರ್ಭಪೀಠಸಮಾ” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಖ, ಘ, ಝ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ. ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಮುಖ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ—ಖ ಪಾಠದಲ್ಲಿ “ಎರಡು-ಎರಡು, ಹಿಂದೆ, ಮುಂಭಾಗಮುಖ”; ಝ ಪಾಠದಲ್ಲಿ “ಸೌಮ್ಯಾಖ್ಯ ಎರಡು, ಹಿಂದೆ, ಅಧೋಮುಖ” ಎಂದು ಇದೆ. ಇನ್ನೂ—‘ಸಾವಿತ್ರ’ವನ್ನು ಕೋಟಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ‘ಸಾಲಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಸೌಮ್ಯದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ‘ದಂಡ’ ಎಂಬುದು, ಯಾಮ್ಯದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ (ಆಗ್ನೇಯ) ‘ವಾತ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 26

आप्येन्दौ गृहवल्याख्यं त्रिशूलं तद्विनर्धिकृत् पूर्वशलाविहीनं स्यात् सुक्षेत्रं वृद्धिदायकं

ಆಪ್ಯ‑ಇಂದು ದಿಕ್ಕಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಗೃಹವಲೀ’ ಎಂಬ ಗುರುತು ಹಾಗೂ ‘ತ್ರಿಶೂಲ’ ಲಕ್ಷಣವು ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ (ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಹೀನವಾಗದೆ) ಇದ್ದು, ಪೂರ್ವ ‘ಶಾಲಾ’ ದೋಷವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಭೂಖಂಡವು ಸುಕ್ಷೇತ್ರ; ವೃದ್ಧಿ‑ಸಮೃದ್ಧಿ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 27

याम्ये हीने भवेच्छूली त्रिशालं वृद्धिकृत् परं यक्षघ्नं जलहीनौकः सुतघ्नं बहुशत्रुकृत्

ಯಾಮ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕು ಹೀನ/ಅಶುಭವಾಗಿದ್ದರೆ ಶೂಲೋದ್ಭವ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ತ್ರಿಶಾಲ’ ಪರಮ ವೃದ್ಧಿಕಾರಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಕ್ಷನಾಶ, ಜಲಹೀನ ಗೃಹ, ಪುತ್ರಹಾನಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

र्नास्ति प्रकरणान्तरीयपाथोयमत्र लेखकभ्रमात् समागत इति भाति गृहशल्याख्यमिति ख पूर्वशाखाविहीनमिति ङ याम्ये हीने भवेच्चुल्ली त्रिशास्त्रं दितितत्परमिति झ याम्ये हीने भवेच्छत्री त्रिशालं वित्तहृत्परमिति ग इन्द्रादिक्रमतो वच्मि ध्वजाद्यष्टौ गृहाण्यहं प्रक्षालानुस्रगावासमग्नौ तस्य महानसं

ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕಭ್ರಮದಿಂದ ಬೇರೆ ಪ್ರಕರಣದ ಪಾಠವು ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. (ಪಾಠಾಂತರಗಳು:) ‘ಗೃಹಶಲ್ಯ’ ಎಂಬ ಗೃಹದೋಷ (ಖ); ‘ಪೂರ್ವಶಾಖಾವಿಹೀನ’ (ಙ). ‘ಯಾಮ್ಯೇ ಹೀನೇ ಭವೇಚ್ಚುಲ್ಲೀ, ತ್ರಿಶಾಸ್ತ್ರಂ ದಿತಿತತ್ಪರಂ’ (ಝ); ಅಥವಾ ‘ಯಾಮ್ಯೇ ಹೀನೇ ಭವೇಚ್ಛತ್ರೀ, ತ್ರಿಶಾಲಂ ವಿತ್ತಹೃತ್ಪರಂ’ (ಗ). ಈಗ ಇಂದ್ರಾದಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾದಿ ಎಂಟು ವಿಧದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಕ್ಷಾಲ, ಅನುಸ್ರಗ, ಆವಾಸ, ಅಗ್ನಿ; ಮತ್ತು ಆ (ಅಗ್ನಿಗೃಹದ) ಮಹಾನಸ, ಅಂದರೆ ಅಡುಗೆಮನೆ।

Verse 29

याम्ये रसक्रिया शय्या धनुःशस्त्राणि रक्षसि धनमुक्त्यम्वुपेशाख्ये सम्यगन्धौ च मारुते

ಯಾಮ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರಸಕ್ರಿಯೆ (ಆಹಾರ ತಯಾರಿ) ಮತ್ತು ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಕ್ಷಸೀ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸು‑ಶಸ್ತ್ರಗಳು. ಉಪೇಶಾ ಎಂಬ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧನ‑ಮುತ್ತು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡಬೇಕು. ಮಾರುತ (ವಾಯು) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸುಗಂಧಗಳು (ಧೂಪ‑ಇತ್ರ) ಇರಬೇಕು।

Verse 30

सौम्ये धनपशू कुर्यादीशे दीक्षावरालयं स्वामिहस्तमितं वेश्म विस्तारायामपिण्डिकं

ಸೌಮ್ಯ (ಉತ್ತರ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನ‑ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಈಶ (ಈಶಾನ್ಯ/ಉತ್ತರ‑ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಮಂಡಪ ಮತ್ತು ವರಾಲಯ (ಆವರಣ/ಮುಚ್ಚಿದ ದಾರಿ) ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನೆ ಯಜಮಾನನ ಹಸ್ತ‑ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಳೆಯಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಗಲ‑ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಿಕದಂತೆ ಉಬ್ಬು (ಅಪಿಂಡಿಕ) ಇರಬಾರದು।

Verse 31

त्रिगुणं हस्तसंयुक्तं कृत्वाष्टांशैहृतं तथा तच्छेषोयं स्थितस्तेन वायसान्तं ध्वजादिकं

ಕೊಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತ್ರಿಗುಣ ಮಾಡಿ ‘ಹಸ್ತ’ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಎಂಟರಿಂದ ಭಾಗಿಸಬೇಕು. ಉಳಿಯುವ ಶೇಷದ ಆಧಾರದಿಂದ ‘ವಾಯಸ’ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ಧ್ವಜ’ ಮೊದಲಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

त्रयः पक्षाग्निवेदेषु रसर्षिवसुतो भवेत् सर्वनाशकरं वेश्म मध्ये चान्ते च संस्थितं

ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಗಣನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಖ್ಯೆ ‘ರಸ–ಋಷಿ–ವಸು’ (ಅಂದರೆ 6–7–8) ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 33

तस्माच्च नवमे भागे शुभकृन्निलयो मतः तन्मधे मण्डपः शस्तः समो वा द्विगुणायतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಶುಭಕೃತ್’ನ ನಿವಾಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪವು ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಅದು ಸಮ (ಚೌಕ) ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ಆಯತ (ಉದ್ದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು) ಆಗಿರಬೇಕು.

Verse 34

प्रत्यगाप्ये चेन्दुयमे हट्ट एव गृहावली एकैकभवनाख्यानि दिक्ष्वष्टाष्टकसङ्ख्यया

ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಹಟ್ಟ’ (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೀದಿ)ಯನ್ನೇ ಮನೆಗಳ ಸಾಲಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು-ಎಂಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ರಮದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 35

ईशाद्यदितिकान्तानि फलान्येषां यथाक्रमं भयं नारी चलत्वं च जयो वृद्धिः प्रतापकः

‘ಈಶ’ದಿಂದ ‘ಅದಿತಿಕಾಂತ’ವರೆಗೆ, ಇವುಗಳ ಫಲಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಭಯ, ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಚಂಚಲತೆ, ಜಯ, ವೃದ್ಧಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ), ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪ (ತೇಜಸ್ಸು) ಆಗಿವೆ.

Verse 36

आङ्गैर् हतं तथेति घ , ज च कृत्वाष्टांशहतस्तथेति झ तस्मात्तु इति झ प्रागीशे चेन्दुयाम्ये वेति ख प्रागाप्ये चेन्दुयाम्ये इति छ , झ च सर्वनाशकरमित्यादिः, यथाक्रममित्यन्तः पाठो ज पुस्तके नास्ति धर्मः कलिश् च नैस्व्यञ्च प्राग्द्वारेष्वष्टसु ध्रुवं दाहो ऽसुखं सुहृन्नाशो धननाशो मृतिर्धनं

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಎಂಟು ದ್ವಾರಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಫಲಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಧರ್ಮಹಾನಿ, ಕಲಹ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ದಾಹ/ಅಗ್ನಿ, ದುಃಖ, ಸುಹೃದ್-ನಾಶ, ಧನ-ನಾಶ ಮತ್ತು ಮರಣ।

Verse 37

शिल्पित्वं तनयः स्याच्च याम्यद्वारफलाष्टकम् आयुःप्राव्राज्यशस्यानि धनशान्त्यर्थसङ्क्षयाः

ದಕ್ಷಿಣ (ಯಾಮ್ಯ) ದ್ವಾರದ ಎಂಟು ಫಲಗಳು—ಶಿಲ್ಪಕೌಶಲ್ಯ, ಪುತ್ರಲಾಭ; ದೀರ್ಘಾಯು, ಪ್ರವ್ರಜ್ಯ/ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಜೀವನ, ಶಸ್ಯಸಮೃದ್ಧಿ, ಧನ, ಶಾಂತಿ, ಅರ್ಥ/ಉದ್ದೇಶಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳ ಕ್ಷಯ।

Verse 38

शोषं भोगं चापत्यञ्च जलद्वारफलानि च रोगो मदार्तिमुख्यत्वं चार्थायुः कृशता मतिः

ಜಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ದ್ವಾರದ ಫಲಗಳು—ಶೋಷ/ಕ್ಷಯ, ಭೋಗ, ಸಂತಾನಲಾಭ; ಹಾಗೆಯೇ ರೋಗ, ಮದ/ಮತ್ತಿನಿಂದ ಪೀಡೆ, ಮುಖ್ಯತ್ವ, ಅರ್ಥ/ಧನಲಾಭ, ಆಯು, ಕೃಶತೆ ಮತ್ತು ಮತಿ/ವಿವೇಕ।

Verse 39

मानश् च द्वारतः पूर्व ऊतरस्यान्दिशि क्रमात्

ಮಾನ (ಅಳತೆ) ದ್ವಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।