Adhyaya 347

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अलङ्कारे काव्यदोषविवेको नाम षट्चत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ अधिकत्रिशततमो ऽध्यायः एकाक्षराभिधानं अग्निर् उवाच एकाक्षराभिधनञ्च मातृकान्तं वदामि ते अ विष्णुः प्रतिषेधः स्यादा पितामहवाक्ययोः

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಅಲಂಕಾರ-ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ‘ಕಾವ್ಯದೋಷವಿವೇಕ’ ಎಂಬ ೩೪೬ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ೩೪೭ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಏಕಾಕ್ಷರಾಭಿಧಾನ’ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಮಾತೃಕಾ (ವರ್ಣಮಾಲೆ) ಸಹಿತ ಏಕಾಕ್ಷರ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ‘ಅ’ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ‘ಆ’ ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಿನ ನಿಯೋಗಗಳು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಾನುಸಾರ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿವೆ।

Verse 2

सीमायामथाव्ययं आ भवेत्संक्रोधपीडयोः इः कामे रतिलक्ष्म्योरी उः शिवे रक्षकाद्य ऊः

ಸೀಮೆ/ಮರ್ಯಾದೆಯೊಳಗೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಆ’ ಅವ್ಯಯ. ತೀವ್ರ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಪೀಡೆ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ‘ಇಃ’ ಪ್ರಯೋಗ. ಕಾಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಈ’ ಪ್ರಯೋಗ. ಶಿವ-ಶುಭಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕಾದಿಗಳ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಉಃ’ ‘ಊಃ’ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

ऋ शब्दे चादितौ ऋस्यात् ऌ ॡ ते वै दितौ गुहे ए देवी ऐ योगिनी स्यादो ब्रह्मा औ महेश्वरः

‘ಋ’ ಶಬ್ದ/ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಌ’ ಹಾಗೂ ‘ೡ’ ದಿತಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆ (ಗುಹಾ)ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಏ’ ದೇವಿಯನ್ನು, ‘ಐ’ ಯೋಗಿನಿಯನ್ನು, ‘ಓ’ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ‘ಔ’ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 4

अङ्कामः अः प्रशस्तः स्यात् को ब्रह्मादौ कु कुत्सिते खं शून्येन्द्रियं खङ्गो गन्धर्वे च विनायके

‘ಅಃ’ ಪ್ರಶಸ್ತ/ಉತ್ತಮ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಕ’ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ‘ಕು’ ನಿಂದ್ಯ/ಕುತ್ಸಿತ ಅರ್ಥ. ‘ಖ’ ಶೂನ್ಯವನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ (ಶೂನ್ಯಸಮಾನವಾಗಿ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಖಂಗ’ ಗಂಧರ್ವನನ್ನೂ ವಿನಾಯಕ (ಗಣೇಶ)ನನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 5

गङ्गीते गो गायने स्यद् घो घण्टा किङ्किणीमुखे ताडने ङश् च विषये स्पृहायाञ्चैव भैरवे

ಗೀತ (ಹಾಡು) ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಗೋ’; ಗಾಯನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಘೋ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಘೋ’ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಕಿಂಕಿಣಿ (ಚಿಕ್ಕ ಗಂಟೆ)ಯ ಮುಖ/ರಂಧ್ರವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಡನ/ಪ್ರಹಾರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಙಶ್’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಙಶ್’ ವಿಷಯ, ಸ್ಪೃಹೆ (ಆಕಾಂಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ಭೈರವ (ಭಯಾನಕ) ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 6

चो दुर्जने निर्मले छश्छेदे जिर्जयने तथा जं गीते झः प्रशस्ते स्याद्बले ञो गायने च टः

‘ಚೋ’ ದುರ್ಜನನನ್ನೂ ನಿರ್ಮಲವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಛ’ ಛೇದನ, ‘ಜಿ’ ಜಯ, ‘ಜಂ’ ಗೀತ, ‘ಝಃ’ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ, ‘ಞೋ’ ಬಲ, ಮತ್ತು ‘ಟಃ’ ಗಾಯನ ಎಂದು ಅರ್ಥ.

Verse 7

ठश् चन्द्रमण्डले शून्ये शिवे चोद्बन्धने मतः डश् च रुद्रे ध्वनौ त्रासे ढक्वायां ढो ध्वनौ मतः

‘ಠ’ ಚಂದ್ರಮಂಡಲ, ಶೂನ್ಯ, ಶಿವ ಮತ್ತು ‘ಉದ್ಬಂಧನ’ (ಕಟ್ಟು/ತೂಗು) ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಡ’ ರುದ್ರ, ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ‘ಢ’ ‘ಢಕ್ವಾ’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

णो निष्कर्षे निश् चये च तश् चौरे क्रोडपुच्छके भक्षणे थश्छेदने दो धारणे शोभने मतः

‘ಣೋ’ निष್ಕರ್ಷ/ಹೊರತೆಗೆದುದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ‘ನಿಶ್’ ನಿಶ್ಚಯ. ‘ತಶ್’ ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ವರಾಹದ ಬಾಲ. ‘ಭ’ ಭಕ್ಷಣ, ‘ಥ’ ಛೇದನ, ‘ದೋ’ ಧಾರಣೆ/ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಶೋಭೆ/ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ಮತ.

Verse 9

ब्रह्मकाद्य ऊरिति ख प्रशान्तःस्यादिति ख धने इति ञ धो धातरि चधूस्तूरे नो वृन्दे सुगते तथा प उपवने विख्यातः फश् च झञ्झानिले मतः

‘ಖ’ ‘ಊರಿ’ (ನಿಜಕ್ಕೂ/ಬಹಳವಾಗಿ) ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಶಾಂತ’ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಬ್ರಹ್ಮಕ’ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ‘ಞ’ ಧನ. ‘ಧೋ’ ಧಾತೃ/ಆಧಾರಕ. ‘ಧೂಃ’ ಕಳ್ಳ. ‘ನೋ’ ವೃಂದ/ಗುಂಪು ಹಾಗೂ ‘ಸುಗತ’ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೋದವನು). ‘ಪ’ ಉಪವನ (ತೋಟ) ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ‘ಫಶ್’ ಝಂಜಾವಾತದ ಗಾಳಿ (ಝಞ್ಝಾನಿಲ) ಎಂದು ಮತ.

Verse 10

फुः फुत्कारे निष्फले च विः पक्षी भञ्च तारके मा श्रीर्मानञ्च माता स्याद्याग यो यातृवीरणे

‘ಫುಃ’ ಫುತ್ಕಾರ (ಸೀಸುವ/ಹಿಸ್ಸೆಂಬ ಶಬ್ದ) ಮತ್ತು ನಿಷ್ಫಲತೆ ಅರ್ಥ. ‘ವಿಃ’ ಪಕ್ಷಿ. ‘ಭಞ್’ ತಾರೆ/ಗ್ರಹ. ‘ಮಾ’ ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಹಾಗೂ ತಾಯಿ. ‘ಯಾಗ’ ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣೆ/ವಿಧಿ, ಮತ್ತು ‘ಯಃ/ಯೋ’ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧವೀರ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ.

Verse 11

रो बह्नौ च लः शक्रे च लो विधातरि ईरितः विश्लेषणे वो वरुणे शयने शश् च शं सुखे

‘ರೋ’ ಅಕ್ಷರವು ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ)ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಲಃ’ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ವಾಚಕ. ‘ಲೋ’ ವಿಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ವೋ’ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ/ವಿಭಜನೆ ಅರ್ಥಕ. ‘ವ’ ವರುಣನ ಸೂಚಕ. ‘ಶಶ್’ ಶಯನ/ನಿದ್ರೆ ಅರ್ಥ. ‘ಶಂ’ ಸುಖ-ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 12

षः श्रेष्ठे सः परोक्षे च सालक्ष्मीः सं कचेमतः धारणे हस् तथा रुद्रे क्षः क्षत्त्रे चाक्षरे मतः

‘ಷಃ’ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಥಕ. ‘ಸಃ’ ಪರೋಕ್ಷ/ಗುಪ್ತ ಅರ್ಥಕ. ‘ಸಾ’ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಸಂ’ ಕಚ (ಕೇಶ)ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನ್ಯ. ‘ಹಸ್’ ಧಾರಣ ಅರ್ಥಕವಾಗಿಯೂ, ರುದ್ರವಾಚಕವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ‘ಕ್ಷಃ’ ಕ್ಷತ್ರ (ರಾಜಶಕ್ತಿ)ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅಕ್ಷರಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

क्षो नृसिंहे हरौ तद्वत् क्षेत्रपालकयोरपि मन्त्र एकाक्षरो देवो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

‘ಕ್ಷೋ’ ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ನರಸಿಂಹನಿಗೂ ಹರಿಗೂ ವಿನಿಯೋಗ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಕರಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತ. ಈ ದೈವಸ್ವರೂಪ ಏಕಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ಭುಕ್ತಿ (ಐಶ್ವರ್ಯ) ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 14

हैहयशिरसे नमः सर्वविद्याप्रदो मनुः अकाराद्यास् तथा मन्त्रा मातृकामन्त्र उत्तमः

ಹೈಹಯಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಈ ಮನು (ಮಂತ್ರಸೂತ್ರ) ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಪ್ರದ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಅ’ಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರಗಳು—ಉತ್ತಮ ಮಾತೃಕಾ (ವರ್ಣಮಾಲಾ) ಮಂತ್ರ—ಎಂದೂ (ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ).

Verse 15

एकपद्मे ऽर्चयेदेतान्नव दुर्गाश् च पूजयेत् भगवती कात्यायनी कौशिकी चाथ चण्डिका

ಒಂದು ಪದ್ಮ-ಯಂತ್ರದಲ್ಲೇ ಇವರಿಗೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ನವದುರ್ಗೆಯರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಅಂದರೆ ಭಗವತಿ, ಕಾತ್ಯಾಯನಿ, ಕೌಶಿಕೀ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಕಾ (ಇತ್ಯಾದಿ).

Verse 16

प्रचण्डा सुरनायिका उग्रा पार्वती दुर्गया ॐ चण्डिकायै विद्महे भगवत्यै धीमहि तन्नो दुर्गा प्रचोदयात् क्रमादि तु षडङ्गं स्याद्गणो गुरुर्गुरुः क्रमात्

ಅವಳು ಪ್ರಚಂಡಾ, ಸುರನಾಯಿಕೆ, ಉಗ್ರಾ, ಪಾರ್ವತಿ, ದುರ್ಗೆ. “ಓಂ—ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿದ್ಮಹೆ, ಭಗವತಿಯನ್ನು ಧೀಮಹಿ; ಆ ದುರ್ಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಚೋದಯಾತ್.” ಕ್ರಮವಾಗಿ ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಛಂದೋಗಣ ಕ್ರಮ ‘ಗುರು-ಗುರು’.

Verse 17

अजितापराजिता चाथ जया च विजया ततः कात्यायनी भद्रकाली मङ्गला सिद्धिरेवती

ನಂತರ ಅವಳು ಅಜಿತಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಯಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯಾ; ತದನಂತರ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ, ಭದ್ರಕಾಳಿ, ಮಂಗಳಾ, ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರೇವತೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 18

सिद्धादिवटुकाः पूज्या हेतुकश् च कपालिकः एकपादो भीमरूपो दिक्पालान्मध्यतो नव

ಸಿದ್ಧ ಮೊದಲಾದ ವಟುಕರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇತುಕ ಮತ್ತು ಕಪಾಲಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನೂ. ಏಕಪಾದ ಮತ್ತು ಭೀಮರೂಪ—ದಿಕ್ಪಾಲರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಒಂಬತ್ತು (ದೇವ/ಪರಿವಾರ).

Verse 19

ह्रीं दुर्गे दुर्गे रक्षणि स्वाहामन्त्रार्थसिद्धये गौरी पूज्या च धर्माद्याः स्कन्दाद्याः शक्तयो यजेत्

ಮಂತ್ರಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ “ಹ್ರೀಂ—ದುರ್ಗೆ ದುರ್ಗೆ ರಕ್ಷಣಿ ಸ್ವಾಹಾ” ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಗೌರಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು/ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 20

प्रज्ञा ज्ञाना क्रिया वाचा वागीशी ज्वालिनी तथा कामिनी काममाला च इन्द्राद्याः शक्तिपूजनं

ಪ್ರಜ್ಞಾ, ಜ್ಞಾನಾ, ಕ್ರಿಯಾ, ವಾಚಾ, ವಾಗೀಶೀ, ಜ್ವಾಲಿನೀ, ಕಾಮಿನೀ, ಕಾಮಮಾಲಾ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

Verse 21

ओंगं स्वाहा मूलमन्त्रो ऽयं गं वा गणपतये नमः षडङ्गो रक्तशुक्लश् च दन्ताक्षपरशूतकटः

“ಓಂ ಗಂ ಸ್ವಾಹಾ”—ಇದು ಮೂಲಮಂತ್ರ; ಅಥವಾ “ಗಂ, ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ” ಎಂದು. ಅವರ ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸರೂಪ ರಕ್ತ-ಶುಕ್ಲವರ್ಣ; ದಂತ, ಜಪಮಾಲೆ, ಪರಶು ಮತ್ತು ಅಂಕುಶವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 22

समोदको ऽथ गन्धादिगन्धोल्कायेति च क्रमात् गजो महागणपतिर्महोल्कः पूज्य एव च

ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರನ್ನು “ಸಮೋದಕ” ಎಂದು, “ಗಂಧಾದಿ-ಗಂಧೋಲ್ಕಾ” ಎಂದು; ಹಾಗೆಯೇ “ಗಜ”, “ಮಹಾಗಣಪತಿ”, “ಮಹೋಲ್ಕ” ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆವಾಹಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಅವರು ಪೂಜ್ಯರೇ।

Verse 23

कुष्माण्डाय एकदन्तत्रिपुरान्तकाय श्यामदन्तविकटहरहासाय लम्बनाशाननाय पद्मदंष्ट्राय मेघोल्काय धूमोल्काय वक्रतुण्दाय विघ्नेश्वराय विकटोत्कटाय गजेन्द्रगमनाय भुजगेन्द्रहाराय शशाङ्कधराय गणाधिपतये स्वाहा एतैर् मनुभिः स्वाहान्तैः पूज्य तिलहोमादिनार्थभाक् काद्यैर् वा वीजसंयुक्तैस्तैर् आद्यैश् च नमो ऽन्तकैः

“ಕುಷ್ಮಾಂಡಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಏಕದಂತ-ತ್ರಿಪುರಾಂತಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಶ್ಯಾಮದಂತ-ವಿಕಟ-ಹರಹಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಲಂಬನಾಶಾನನಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಪದ್ಮದಂಷ್ಟ್ರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಮೇಘೋಲ್ಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಧೂಮೋಲ್ಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ವಕ್ರತುಂಡಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ವಿಘ್ನೇಶ್ವರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ವಿಕಟೋತ್ಕಟಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಗಜೇಂದ್ರಗಮನಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಭುಜಗೇಂದ್ರಹಾರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಶಶಾಂಕಧರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ; ಗಣಾಧಿಪತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ।” ಈ ಸ್ವಾಹಾಂತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದವನು ತಿಲಹೋಮಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಥವಾ ‘ಕ’ ಆದಿ ಅಕ್ಷರಯುಕ್ತ ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ‘ನಮಃ’ ಅಂತ ನಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಬಹುದು।

Verse 24

मन्त्राः पृथक् पृथग्वा स्युर्द्विरेफद्विर्मुखाक्षिणः* कात्यायनं अकन्द आह यत्तद्व्याकरणं वदे

ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಜಪಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ‘ರೇಫ’ (ರ್) ಅನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮುಖ’ ಮತ್ತು ‘ಅಕ್ಷಿ’ ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಕಂದನು ಇದನ್ನು ಕಾತ್ಯಾಯನಮತವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।