Adhyaya 237

Verse 1

इत्य् अग्नेये महापुराणे श्रीस्तोत्रं नाम षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रामोक्तनीतिः अग्निर् उवाच नीतिस्ते पुष्करोक्ता तु रामोक्ता लक्ष्मणाय या जयाय तां प्रवक्ष्यामि शृणु धर्मादिवर्धनीं

ಇಂತೆ ಅগ্নಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀಸ್ತೋತ್ರ” ಎಂಬ 236ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 237ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ “ರಾಮೋಕ್ತ ನೀತಿ” ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದ ನೀತಿಯೇ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಜಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದದು; ಅದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು—ಇದು ಧರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು.

Verse 2

राम उवाच न्यानेनार्जनमर्थस्य वर्धनं रक्षणं चरेत् सत्पात्रप्रतिपत्तिश् च राजवृत्तं चतुर्विधं

ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು—ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಧನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಪಾತ್ರರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ/ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ರಾಜನ ಯೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ.

Verse 3

नयस्य विनयो मूलं विनयः शास्त्रनिश् चयात् विनयो हीन्द्रियजयस्तैर् युक्तः पालयेन्महीं

ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆಡಳಿತದ (ನಯದ) ಮೂಲ ವಿನಯ. ವಿನಯವು ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ವಿನಯವೇ ಇಂದ್ರಿಯಜಯ; ಅದರಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿ/ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 4

शास्त्रं प्रज्ञा धृतिर्दाक्ष्यं प्रागल्भ्यं धारयिष्णुता उत्साहो वाग्मितौदार्यमापत्कालसहिष्णुता

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಧೃತಿ (ಸ್ಥೈರ್ಯ), ದಕ್ಷತೆ, ಧೈರ್ಯಪೂರ್ಣ ಮುಂದಾಳತ್ವ, ಧಾರಣಶಕ್ತಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ವಾಗ್ಮಿತ್ವ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ—ಇವೇ ಅಗತ್ಯ ಗುಣಗಳು.

Verse 5

प्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता कुलं शीलं समश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः

ಪ್ರಭಾವ, ಶುಚಿತ್ವ, ಮೈತ್ರಿ, ತ್ಯಾಗ, ಸತ್ಯ, ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಸತ್ಕುಲ, ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವ—ಇವು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗುಣಗಳು.

Verse 6

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं वागिमता दार्ढ्यमापत्कालसहिष्णुतेति ख , घ , ज , झ च ज्ञानाङ्कुशेन कुर्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं

ಚದುರಿದ ವಿಷಯಗಳ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯ-ಆನೆ ಓಡಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ವಾಗ್ಮಿತೆ, ದೃಢತೆ, ಆಪತ್ಕಾಲ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ (ಖ, ಘ, ಜ, ಝ ಸೂಚಿತ) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ-ಅಂಕುಶದಿಂದ ಆ ಇಂದ್ರಿಯ-ಆನೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 7

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा षड्वर्गमुत्सृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः

ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಹರ್ಷ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಮದ—ಈ ಷಡ್ವರ್ಗ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಇವು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ರಾಜನು ಸುಖಿಯಾಗಿಯೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः तद्वैद्यैस्तत्क्रियोपैतैश्चिन्ततयेद्विनयान्वितः

ರಾಜನು ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕೀ, ತ್ರಯೀ (ವೇದತ್ರಯ), ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ದಂಡನೀತಿ—ಇವುಗಳ ಕುರಿತು, ಆ-ಆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಣಿತರು ಹಾಗೂ ಯುಕ್ತ ಕ್ರಿಯಾಪದ್ದತಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದವರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ವಿನಯದಿಂದ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

Verse 9

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्माधर्मौ त्रयीस्थितौ अर्थानर्थौ तु वार्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ

ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಿತದ ಜ್ಞಾನ; ತ್ರಯಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ-ಅಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿತ; ವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ದಂಡನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಯ-ಅನಯ (ಸರಿನೀತಿ-ತಪ್ಪುನೀತಿ) ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 10

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते

ಅಹಿಂಸೆ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಸತ್ಯವಾಣಿ, ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ—ಇವು ವರ್ಣಧಾರಿಗಳಿಗೂ ಲಿಂಗಧಾರಿಗಳಿಗೂ (ಸಂನ್ಯಾಸಚಿಹ್ನಧಾರಿಗಳಿಗೂ) ಸಮಾನವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 11

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्यादाचारसंस्थितिं वाक् सूनृता दया दानं हीनोपगतरक्षणं

ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಮಾತು ಸತ್ಯವೂ ಸೌಮ್ಯವೂ ಆಗಿರಬೇಕು; ದಯೆ ಮತ್ತು ದಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಪತಿತರು, ದುರ್ಬಲರು, ವಂಚಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 12

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने

ಇದು ಸಜ್ಜನರ ವೃತ್ತ—ಸಾಧುಹಿತಕರ, ಸತ್ಪುರುಷರ ವ್ರತನಿಯಮ—ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯಥೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು, ಇಂದು ಅಥವಾ ನಾಳೆ ನಾಶವಾಗಬಹುದಾದವನು ಸಹ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು।

Verse 13

को हि राजा शरीराय धर्मापेतं समाचरेत् न हि स्वमुखमन्विच्छन् पीडयेत् कृपणं जनं

ತನ್ನ ದೇಹದ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಯಾವ ರಾಜನು ಧರ್ಮವಿರೋಧಿ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವನು? ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿ, ಅವನು ದೀನಜನರನ್ನು ಪೀಡಿಸಬಾರದು।

Verse 14

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना हन्ति पार्थिवं क्रियते ऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः

ಕೃಪಣನಾದ ನೀಚನು ಕೋಪದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದಾಗ ರಾಜನನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವಜನನಾದ, ಪೂಜ್ಯನಾದವನ ಮುಂದೆ ಮಾತ್ರ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅಂಜಲಿಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿನಯ ತೋರುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवर्थिना प्रियमेवाभिधातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಗಳವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ದುರ್ಜನನ ಮೇಲೆಯೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸದಾಚಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು; ಸಜ್ಜನರ ನಡುವೆ ಸದಾ, ಶತ್ರುಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸಹ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು।

Verse 16

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा

ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ದೇವಸಮಾನರು; ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ಪಶುಸಮಾನರು. ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯದಿಂದ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಾಗಿ, ಸದಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 17

दीनोपगतरक्षणमिति ख , घ , छ , ज , ञ , ट च स्वमुखमन्विच्छुरिति ख , छ च देवतावत् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं प्रणिपातेन हि गुरुं सतो ऽमृषानुचेष्टितैः

“ದೀನರು ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಣೆ” (ಖ, ಘ, ಛ, ಜ, ಞ, ಟ ಪಾಠ) ಮತ್ತು “ಸ್ವಲಾಭವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು” (ಖ, ಛ ಪಾಠ) ಎಂಬ ಪಾಠಭೇದವಿದೆ. ಗುರುಜನರನ್ನು ದೇವತೆಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸುಹೃದ್ಜನರನ್ನು ಆತ್ಮವಂತೆ ಕಾಣಬೇಕು; ಗುರುವನ್ನು ಪ್ರಣಾಮದಿಂದ, ಸಜ್ಜನರ ಆಚರಣೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ವಂಚನೆರಹಿತ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು।

Verse 18

कुर्वीताभिमुखान् भृत्यैर् देवान् सुकृतकर्मणा सद्भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान्

ಸೇವಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಿತ್ರರನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಬೇಕು; ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ವಿನಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು।

Verse 19

स्त्रीभृत्यान् प्रेमदानाभ्यां दाक्षिण्येतरं जनं अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्मपरिपालनं

ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬಿತರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ದಾನದಿಂದ ಪೋಷಿಸಬೇಕು; ಇತರ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು; ಪರರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂದೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು।

Verse 20

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः प्राणैर् अप्युपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे

ದೀನರ ಮೇಲೆ ದಯಾಳುತ್ವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಧುರ ವಾಣಿ, ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಪಣವಾಗಿ ಉಪಕಾರ—ಇವು ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು।

Verse 21

गृहागते परिष्वङ्गः शक्त्या दानं सहिष्णुता स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः परवृद्धिष्वमत्सरः

ಮನೆಗೆ ಬಂದವನಿಗೆ ಅಪ್ಪುಗೊಡುವುದು, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಸ್ವಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಪರರ ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು—ಇವು ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳು।

Verse 22

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता बन्धभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता

ಇತರರಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡದ ಮಾತು, ಮೌನವ್ರತಾಚರಣೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಗ, ಮತ್ತು ಸ್ವಜನರ प्रति ಚತುರಸ್ರವಾಗಿ (ನ್ಯಾಯವಾಗಿ) ಸ್ಥಿರ ನಡೆ—ಇವು ಸದಾಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತ।

Verse 23

उचितानुविधायित्वमिति वृत्तं महात्मनां

‘ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಡೆಯುವುದು’—ಇದೇ ಮಹಾತ್ಮರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವೃತ್ತಾಂತ।