
Chapter 229 — शकुनानि (Śakuna: Omens)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸ್ವಪ್ನಾಧ್ಯಾಯದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ‘ಶಕುನ’—ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಪಶಕುನಗಳು ಮತ್ತು ಎದುರುಸಿಗುವ ಸೂಚನೆಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಜಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಗೃಹನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ಅಶುಭ ದೃಶ್ಯ/ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕೆಸರು, ಚರ್ಮ-ಕೇಶಾದಿ, ಕೆಲವು ತಿರಸ್ಕೃತ/ಅಶುದ್ಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವ ವರ್ಗಗಳು, ಮುರಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕಪಾಲ-ಎಲುಬುಗಳು—ಮತ್ತು ಬೇಸರವಾದ ವಾದ್ಯಧ್ವನಿ, ಕರ್ಕಶ ಕೋಲಾಹಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಶುಭ ಶಬ್ದ-ಶಕುನಗಳು. ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗನುಸಾರ ‘ಬಾ’ ‘ಹೋಗು’ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳ ಶುಭ-ಅಶುಭತೆ, ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರುವವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಬರುವ ಭೇದ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೀಯ? ನಿಲ್ಲು, ಹೋಗಬೇಡ’ ಎಂಬ ಮರಣಸೂಚಕ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಾಹನ ಅಡ್ಡಾಡುವುದು, ಆಯುಧ ಮುರಿಯುವುದು, ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ, ಜೋಡಣೆ/ಫಿಟಿಂಗ್ ಕುಸಿಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಸೂಚನೆಗಳು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಪೂಜೆ-ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಅಶುಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ನಂತರ ಎರಡನೇ ದೃಢೀಕರಣ ಶಕುನ ನೋಡಿ, ವಿರುದ್ಧ/ನಿವಾರಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೂಗಳು, ಪೂರ್ಣಕುಂಭ, ಹಸು, ಅಗ್ನಿ, ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿ-ರತ್ನ, ತುಪ್ಪ-ಮೊಸರು-ಹಾಲು, ಶಂಖ, ಕಬ್ಬು, ಶುಭ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೀತೆ—ಇವು ಶುಭ ಶಕುನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वप्नाध्यायी नाम अष्टाविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच औषधानि च युक्तानि धान्यं कृष्णमशोभनं कार्पासं तृणशुष्कञ्च गोमयं वै धनानि च
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಪ್ನಾಧ್ಯಾಯ’ ಎಂಬ 228ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಈಗ 229ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಶಕುನಗಳು’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಔಷಧಗಳು; ಕಪ್ಪು ಧಾನ್ಯ ಅಶುಭ; ಹತ್ತಿ, ಒಣ ಹುಲ್ಲು, ಗೋಮಯ ಮತ್ತು ಧನವಸ್ತುಗಳು (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
Verse 2
अङ्गारं गुडसर्जौ च मुण्डाभ्यक्तञ्च नग्नकं अयः पङ्कं चर्मकेशौ उन्मत्तञ्च नपुंसकं
ಅಂಗಾರ (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು); ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಾಳ; ತಲೆ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿದವನು, ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡವನು, ನಗ್ನನು; ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಕೆಸರು; ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೂದಲು; ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ಮತ್ತನು ಹಾಗೂ ನಪುಂಸಕನು—(ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಅಶುಭ/ಅಶೌಚಕರವೆಂದು ಗಣ್ಯ.
Verse 3
चण्डालश्वपचाद्यानि नरा बन्धनपालकाः गर्भिणी स्त्री च विधवाः पिण्यकादीनि वै मृतं
ಚಾಂಡಾಲರು, ಶ್ವಪಚರು ಮೊದಲಾದವರು; ಬಂಧನ (ಕಾರಾಗೃಹ/ನಿರ್ಬಂಧ) ಪಾಲಕರು/ಕಾವಲುಗಾರರು; ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ವಿಧವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಿಣ್ಯಕಾದಿ ಅವಶೇಷಗಳು—ಇವು ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಮೃತ/ಅಪವಿತ್ರ’ (ಅಶೌಚಕರ)ವೆಂದು ಗಣ್ಯ.
Verse 4
तुषभस्मकपालास्थिभिन्नभाण्डमशस्तकं अशस्तो वाद्यशब्दश् च भिन्नभैरवझर्झरः
ತುಷ/ಭೂಸಿ, ಭಸ್ಮ, ಕಪಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳು, ಮುರಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು—ಇವು ಅಶುಭ. ಹಾಗೆಯೇ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಬ್ದವೂ, ಭೈರವ ಡಮರು ಮತ್ತು ಝರ್ಝರದ ಮುರಿದಂತ ಕಠಿಣ ಗದ್ದಲವೂ ಅಶುಭವೇ.
Verse 5
एहीति पुरतः शब्दः शस्यते न तु पृष्ठतः गच्छेति पश्चाच्छब्दो ऽग्र्यः पुरस्तात्तु विगर्हितः
ಮುಂದಿರುವವನಿಗೆ ‘ಏಹೀತಿ’ (ಬಾ) ಎಂಬ ಪದ ಶ್ಲಾಘನೀಯ; ಹಿಂದೆ ಇರುವವನಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಇರುವವನಿಗೆ ‘ಗಚ್ಛ’ (ಹೋಗು) ಎಂಬುದೇ ಯುಕ್ತ; ಆದರೆ ಮುಂದಿರುವವನಿಗೆ ‘ಹೋಗು’ ಎನ್ನುವುದು ನಿಂದನೀಯ.
Verse 6
क्व यासि तिष्ठ मा गच्छ किन्ते तत्र गतस्य च अनिष्टशब्दा मृत्यर्थं क्रव्यादश् च ध्वजादिगः
‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೀಯ? ನಿಲ್ಲು—ಹೋಗಬೇಡ.’ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವನಿಗೆ ಅಶುಭ ಕೂಗುಗಳು ಮರಣಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರವ್ಯಾದ (ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ) ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಾದಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪಶಕುನ ಸೂಚನೆಗಳೂ ಮರಣಸೂಚಕಗಳು.
Verse 7
स्खलनं वाहनानाञ्च शस्त्रभङ्गस्तथैव च शिरोघातश् च द्वाराद्यैश्च्छत्रवासादिपातनं
ವಾಹನಗಳ ಜಾರಿ/ತೊಡಕು, ಶಸ್ತ್ರಭಂಗ, ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ, ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬೀಳುವಿಕೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಛತ್ರ, ಮಂಟಪದ ಮುಚ್ಚಳ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಕುಸಿತ—ಇವೆಲ್ಲ ಅಶುಭ ಅಪಘಾತಗಳು ಎಂದು ಗಣ್ಯ.
Verse 8
हरिमभ्यर्च्य संस्तुत्य स्यादमङ्गल्यनाशनं द्वितीयन्तु ततो दृष्ट्वा विरुद्धं प्रविशेद्गृहं
ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರೆ ಅಮಂಗಲ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎರಡನೇ ನಿಮಿತ್ತವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ (ನಿವಾರಕ) ಕ್ರಮದಿಂದ ಗೃಹ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 9
श्वेताः सुमनसः श्रेष्ठाः पूर्णकुम्भो महोत्तमः मांसं मत्स्या दूरशब्दा वृद्ध एकः पशुस्त्वजः
ಬಿಳಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಶುಭ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಕುಂಭ—ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನು, ದೂರದಿಂದ ಕೇಳಿಬರುವ ಶಬ್ದಗಳು, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಎದುರಾದ ವೃದ್ಧ, ಮತ್ತು ಧ್ವಜಯುಕ್ತ/ಚಿಹ್ನಿತ ಪಶು—ಇವೂ ಪರಮ ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳು.
Verse 10
गावस्तरङ्गमा नागा देवश् च ज्वलितो ऽनलः दूर्वार्द्रगोमयं वेश्या स्वर्णरूप्यञ्च रत्नकं
ಹಸುಗಳು, ಚಲಿಸುವ ಅಲೆಗಳು, ನಾಗಗಳು, ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿ; ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲು, ತೇವಗೋಮಯ, ವೇಶ್ಯೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಣ, ರಜತ ಮತ್ತು ರತ್ನ—ಇವು ಸ್ವಪ್ನ/ಶಕುನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಸ್ತುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 11
वचासिद्धार्थकौषध्यो मुद्ग आयुधखड्गकं छत्रं पीठं राजलिङ्गं शवं रुदितवर्जितं
ವಚಾ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ (ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ) ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು; ಮುದ್ಗ; ಆಯುಧಗಳು ಹಾಗೂ ಖಡ್ಗ; ಛತ್ರ; ಪೀಠ/ಸಿಂಹಾಸನ—ಇವು ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಜೊತೆಗೆ ಶವ ಮತ್ತು ರೋದನರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ (ವಿಲಾಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದು) ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 12
फलं घृटं दधि पयो अक्षतादर्शमाक्षिकं शङ्खं इक्षुः शुभं वाक्यं भक्तवादितगीतकं
ಹಣ್ಣು, ಘೃತ, ದಧಿ, ಹಾಲು, ಅಕ್ಷತ (ಒಡೆಯದ ಅಕ್ಕಿ), ದರ್ಪಣ, ಜೇನು, ಶಂಖ, ಇಕ್ಷು, ಶುಭ ವಾಕ್ಯ, ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾದ್ಯನಾದ ಮತ್ತು ಗಾನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 13
गुडसर्पौ चेति ग , घ , ञ च गम्भीरमेघस्तनितं तडित्तुष्टिश् च मानसी एकतः सर्वलिङ्गानि मनसस्तुष्टिरेकतः
‘ಗುಡ’ (ಬೆಲ್ಲ) ಮತ್ತು ‘ಸರ್ಪ’—ಇಂತೆ ಗ, ಘ, ಞ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸೂಚನೆ. ‘ಮೋಡದ ಗಂಭೀರ ಗುಡುಗು’ ಮತ್ತು ‘ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೃಪ್ತಿ’—ಇವು ಮಾನಸಿಕ (ಅನುಭವಗಳು). ಒಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳು (ವ್ಯಾಕರಣಾರ್ಥ) ಸಂಗ್ರಹಿತ; ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ತೃಪ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
It lists defiling/ritually unsuitable substances and persons (e.g., broken vessels, skulls/bones, mud/leather/hair, certain stigmatized groups), discordant sounds, alarming speech-omens, and practical mishaps like stumbling vehicles or broken weapons.
The chapter prescribes worship and praise of Hari (Viṣṇu) to destroy inauspiciousness, then advises observing a second confirming sign and entering/acting in a manner contrary to the omen to neutralize it.