Adhyaya 171

Verse 1

ति ख शवन्तत्स्पृष्टिनं श्वानमिति घ , ज च मूत्रोच्चारं द्विजः कृत्वेत्यादिः, पूयन्ते पापिनो ऽखिला इत्य् अन्तः पाठः ज , झ पुस्तके नास्ति अथ एकसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच प्रायश्चित्तं रहस्यादि वक्ष्ये शुद्धिकरं पर पौरुषेण तु सूक्तेन मासं जप्यादिनाघहा

ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಭೇದಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಎಲ್ಲಿ ‘ಶವಸ್ಪರ್ಶಿತ ಶ್ವಾನ’ ಎಂದು, ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ‘ದ್ವಿಜನು ಮೂತ್ರೋಚ್ಚಾರ ಮಾಡಿ…’ ಎಂದು; ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಎಲ್ಲ ಪಾಪಿಗಳು ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ’ ಇದೆ, ಒಂದು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಈಗ 171ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ರಹಸ್ಯಾದಿ, ಪರಮ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧಿಕರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಪೌರುಷ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಜಪಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 2

मुच्यते पातकैः सर्वैर् जप्त्वा त्रिरघमर्षणं वेदजप्याद्वायुयमाद् गायत्र्या व्रततो ऽद्यहा

ಅಘಮರ್ಷಣ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಜಪ, ವಾಯು-ಯಮ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರೀ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

मुण्डनं सर्वकृच्छ्रेषु स्नानं होमो हरेर्यजिः उत्थितस्तु दिवा तिष्ठेदुपविष्टस् तथा निशि

ಎಲ್ಲ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಡನ, ಸ್ನಾನ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಆರಾಧನೆ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಹಗಲು ನಿಂತಿರಬೇಕು, ರಾತ್ರಿ ಕುಳಿತಿರಬೇಕು।

Verse 4

एतद्वीरासनं प्रोक्तं कृच्छ्रकृत्तेन पापहा अष्टभिः प्रत्यहं ग्रासैर् यतिचान्द्रायणं स्मृतं

ಇದನ್ನು ‘ವೀರಾಸನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೃಚ್ಛ್ರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇದು ಪಾಪಹರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಯತಿ-ಚಾಂದ್ರಾಯಣ’ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಂಟು ಗ್ರಾಸ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ನಿಯಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ।

Verse 5

प्रातश् चतुर्भिः सायञ्च शिशुचान्द्रायणं स्मृतं यथाकथञ्चित् पिण्डानाम् चत्वारिंशच्छतद्वयं

‘ಶಿಶು (ಲಘು) ಚಾಂದ್ರಾಯಣ’ವೆಂದರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಿಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕು ಪಿಂಡಗಳು; ಹೇಗಾದರೂ ಆಚರಿಸಿದರೂ ಒಟ್ಟು ಪಿಂಡಗಳು ಎರಡು ನೂರು ನಲವತ್ತು ಆಗುತ್ತವೆ.

Verse 6

मासेन भक्षयेदेतत् सुरचान्द्रायणं चरेत् त्र्यहमुष्णं पिवेदापस्त्यहमुष्णं पयः पिवेत्

ಈ ನಿಯತ ಆಹಾರವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿ ‘ಸುರ-ಚಾಂದ್ರಾಯಣ’ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ನೀರು, ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

Verse 7

त्र्याहमुष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षो भवेत् त्र्यहं तप्तकृच्छ्रमिदं प्रोक्तं शीतैः शीतं प्रकीर्तितं

ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕುಡಿದು, ನಂತರ ಮೂರು ದಿನ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು. ಇದನ್ನು ‘ತಪ್ತಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಶೀತ (ತುಪ್ಪಾದಿ)ದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೇ ‘ಶೀತ’ (ಕೃಚ್ಛ್ರ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 8

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकं

‘ಅತಿಕೃಚ್ಛ್ರ’ವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ದಿನ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಇದರಲ್ಲಿ ಗೋಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯ, ಕ್ಷೀರ, ದಧಿ, ಸರ್ಪಿಸ್ (ತುಪ್ಪ) ಮತ್ತು ಕುಶೋದಕ (ಕುಶಜಲ) ನಿಯಮವಾಗಿದೆ.

Verse 9

जपतो ऽवधहेति ख , घ , ज च एकरात्रोपवासश् चकृच्छ्रं शान्तपनं स्मृतं एतच्च प्रत्याभ्यस्तं महाशान्तपनं स्मृतं

‘ಅವಧ’ ಎಂದು—ಅಂದರೆ ಖ, ಘ, ಜ ಅಕ್ಷರಗಳ—ಜಪವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುವವನ ಕೃಚ್ಛ್ರವನ್ನು ‘ಶಾಂತಪನ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಮಾಡಿದರೆ ‘ಮಹಾ-ಶಾಂತಪನ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 10

त्र्यहाभ्यस्तमथैकैकमतिशान्तपनं स्मृतं कृच्छ्रं पराकसञ्ज्ञं स्याद्द्वादशाहमभोजनं

ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಆಚರಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿನ ‘ಶಾಂತಪನ’ ಕೃಚ್ಛ್ರವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ‘ಪರಾಕ’ ಎಂಬ ವ್ರತವು ಹನ್ನೆರಡು ದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಹಾರ (ಅಭೋಜನ).

Verse 11

एकभक्तं त्र्यहाभ्यस्तं क्रमान्नक्तमयाचितं प्राजापत्यमुपोष्यान्ते पादः स्यात् कृच्छ्रपादकः

ಏಕಭಕ್ತ (ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ) ಮೂರು ದಿನ ಆಚರಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ, ಆಮೇಲೆ ಯಾಚಿಸದೆ ದೊರಕಿದ ಅನ್ನದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು—ಇಂತೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಉಪವಾಸ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ‘ಕೃಚ್ಛ್ರ-ಪಾದಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

फलैर् मासं फलं कृच्छ्रं बिल्वैः श्रीक्च्छ्र ईरितः पद्माक्षैः स्यादामलकैः पुष्पकृच्छ्रं तु पुष्पकैः

ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಫಲಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ‘ಫಲ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬಿಲ್ವಫಲಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ‘ಶ್ರೀ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮಾಕ್ಷ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಆಮಲಕ ಫಲಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ‘ಪುಷ್ಪ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

पत्रकृच्छ्रन्तथा पत्रैस्तोयकृच्छ्रं जलेन तु मूलकृच्छ्रन्तथा मूलैर् दृध्न क्षीरेण तक्रतः

ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದರೆ ‘ಪತ್ರ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’; ನೀರಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ‘ತೋಯ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’; ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ‘ಮೂಲ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’. ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಸರು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಜ್ಜಿಗೆಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇತರ ಕೃಚ್ಛ್ರ-ಭೇದಗಳು ಇವೆ.

Verse 14

मासं वायव्यकृच्छ्रं स्यात्पाणिपूरान्नभोजनात् तिलैर् द्वादशरात्रेण कृच्छ्रमाग्नेयमार्तिनुत्

ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕೈತುಂಬಾ ಅನ್ನಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ‘ವಾಯವ್ಯ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಆಚರಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ರಾತ್ರಿ ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ‘ಆಗ್ನೇಯ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಆಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 15

पाक्षं प्रसृत्या लाजानां ब्रह्मकूर्चं तथा भवेत् उपोषितश् चतुर्दृश्यां पञ्चदश्यामनन्तरं

ಪಕ್ಷಕಾಲ ಪ್ರಸೃತಿ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಲಾಜಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚ ವ್ರತ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಪಂಚದಶಿ (ಪೌರ್ಣಿಮೆ)ಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಷ್ಠಾನ/ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 16

पञ्चगव्यं समश्नीयाद्धविष्याशीत्यनन्तरं मासेन द्विर् नरः कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಮೊದಲು ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ನಂತರ ಹವಿಷ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು. ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಪುರುಷನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

श्रीकामः पुष्टिकामश् च स्वर्गकामो ऽघनष्टये देवताराधनपरः कृच्छ्रकारी स सर्वभाक्

ಶ್ರೀ (ಸಮೃದ್ಧಿ) ಬಯಸುವವನು, ಪುಷ್ಟಿ-ಬಲ ಬಯಸುವವನು, ಸ್ವರ್ಗ ಬಯಸುವವನು—ಪಾಪನಾಶಕ್ಕಾಗಿ—ದೇವತಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಲಿ; ಕೃಚ್ಛ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲ ಫಲ/ಪುಣ್ಯಗಳ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.