Adhyaya 166

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानाधमा नाम पञ्चषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः वर्णधर्मादिकथनं पुष्कर उवाच वेदस्मार्तं प्रवक्ष्यामि धर्मं वै पञ्चधा स्मृतं वर्णत्वमेकमाश्रित्य यो ऽधिकारः प्रवर्तते

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ನಾನಾಧಮಾ’ ಎಂಬ ನೂರ ಅರವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ನೂರ ಅರವತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ—‘ವರ್ಣಧರ್ಮಾದಿಗಳ ವಿವರಣೆ’. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ, ಐದು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ವರ್ಣಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ.

Verse 2

धर्मं वै परमामृतमिति ख , छ च वर्णधर्ंअः स विज्ञ्येयो यथोपनयनन्त्रिषु यस्त्वाश्रमं समाश्रित्य पदार्थः संविधीयते

‘ಧರ್ಮವೇ ಪರಮ ಅಮೃತ’ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪನಯನ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ವರ್ಣಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮತ್ತು ಯಾರು ಯಾವ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ನಿಯಮಾಚರಣೆ ಅದೇ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮ; ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 3

उक्त आश्रमधर्मस्तु भिन्नपिण्डादिको यथा उभयेन निमित्तेन यो विधिः सम्प्रवर्तते

ಆಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಭಿನ್ನಪಿಂಡಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅಂದರೆ ಎರಡೂ ವಿಧದ ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 4

नैमित्तिकः स विज्ञेयः प्रायश्चित्तविधिर्यथा ब्रह्मचारी गृही चापि वानप्रस्थो यतिर् नृप

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಅಥವಾ ಯತಿ—ಇವರಿಗಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಧಿಯೇ ‘ನೈಮಿತ್ತಿಕ’ (ನಿಮಿತ್ತಜನ್ಯ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 5

उक्त आश्रमधर्मस्तु धर्मः स्यात् पञ्चधा परः षाड्गुण्यस्याभिधाने यो दृष्टार्थः स उदाहृतः

ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮವೇ ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪರ’ (ಉನ್ನತ) ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯ (ಆರು ನೀತಿಗಳು) ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಾರ್ಥ (ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಯೋಜನ) ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 6

स त्रेधा मन्त्रयागाद्यदृष्टार्थ इति मानवाः उभयार्थो व्यवहारस्तु दण्डधारणमेव च

ಅದು (ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನ) ಮೂರು ವಿಧ—ಮಂತ್ರಜಪ, ಯಾಗ-ಪೂಜಾದಿ; ಇವುಗಳನ್ನು ಜನರು ‘ಅದೃಷ್ಟಾರ್ಥ’ (ಅದೃಶ್ಯ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಹಾರ (ನ್ಯಾಯಕ್ರಮ) ಉಭಯಾರ್ಥಕ; ದಂಡಧಾರಣ (ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ) ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 7

तुल्यार्थानां विकल्पः स्याद् यागमूलः प्रकीर्तितः वेदे तु विहितो धर्मः स्मृतौ तादृश एव च

ಸಮಾನಾರ್ಥ (ಮತ್ತು ಫಲ) ಹೊಂದಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ (ವಿಕಲ್ಪ) ಸಾಧ್ಯ; ಇದನ್ನು ಯಾಗಮೂಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವೇದದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 8

अनुवादं स्मृतिः सूते कार्यार्थमिति मानवाः गुणार्थः परिसङ्ख्यार्थो वानुवादो विशेषतः

ಮಾನವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸ್ಮೃತಿ ‘ಅನುವಾದ’ವನ್ನು ಕಾರ್ಯಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಮಾಡಿದ ಪುನರ್ವಚನವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುವಾದ ಎರಡು ವಿಧ—(೧) ಗುಣಾರ್ಥ, (೨) ಪರಿಸಂಖ್ಯಾರ್ಥ.

Verse 9

विशेषदृष्ट एवासौ फलार्थ इति मानवाः स्यादष्टचत्वारिंशद्भिः संस्कारैर् ब्रह्मलोकगः

ಈ ಫಲವು ವಿಶೇಷದೃಷ್ಟ, ಅಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರತಿಪಾದಿತವೇ; ಹೇ ಮಾನವರೇ, ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಾಮಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनः ततः जातकर्म नामकृतिरन्नप्राशनचूडकं

ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಪುಂಸವನ, ನಂತರ ಸೀಮಂತೋನ್ನಯನ; ಆಮೇಲೆ ಜಾತಕರ್ಮ, ನಾಮಕೃತಿ (ನಾಮಕರಣ), ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ ಮತ್ತು ಚೂಡಾಕರ್ಮ (ಮುಂಡನ).

Verse 11

संस्कारश्चोपनयनं वेदव्रतचतुष्टयं स्नानं स्वधर्मचारिण्या योगः स्याद्यज्ञपञ्चकं

ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನಯನ, ನಾಲ್ಕು ವೇದವ್ರತಗಳು, ಸ್ವಧರ್ಮಾಚಾರಿಯ ಶುದ್ಧಿಸ್ನಾನ, ಯೋಗಾನುಶಾಸನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಪಂಚಕ ಸೇರಿವೆ.

Verse 12

धर्म एष सनातन इति ङ अर्थवादं स्मृतिः सूत इति ख , छ च वार्थवादो विशेषत इति ख , छ च देवयज्ञः पितृयज्ञो मनुष्यभूतयज्ञकौ ब्रह्मयज्ञः सप्तपाकयज्ञसंस्थाः पुरो ऽष्टकाः

“ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಸೂತ, ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನೂ ಅರ್ಥವಾದ (ಪ್ರಶಂಸಾತ್ಮಕ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಥವಾದವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಾರೂಪ. ಯಜ್ಞಗಳು—ದೇವಯಜ್ಞ, ಪಿತೃಯಜ್ಞ, ಮನುಷ್ಯಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭೂತಯಜ್ಞ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ. ಪಾಕಯಜ್ಞ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏಳು; ಮತ್ತು ಪುರೋ’ಷ್ಟಕಾ ಎಂಬ ವಿಧಿಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 13

पार्वणश्राद्धं श्रावण्याग्रहायणी च चैत्र्यपि आश्वयुजी सप्तहविर्यज्ञसंस्थास्ततः स्मृताः

ಪಾರ್ವಣಶ್ರಾದ್ಧ, ಶ್ರಾವಣೀ, ಆಗ್ರಹಾಯಣೀ, ಚೈತ್ರೀ ಮತ್ತು ಆಶ್ವಯುಜೀ—ಇವೇ ಹವಿರ್ಯಜ್ಞಗಳ ಏಳು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 14

अग्न्याधेयमग्निहोत्रं दर्शः स्यात् पशुबन्धकः चातुर्मास्याग्रहायेष्टिर्निरूढः पशुबन्धकः

ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಸಂಬಂಧಿತ ಕರ್ಮಗಳು. ದರ್ಶ ಯಾಗವನ್ನು ಪಶುಬಂಧ (ಪಶು-ಆಹುತಿ) ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ, ಆಗ್ರಹಾಯಣೇಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿರೂಢವೂ ಪಶುಬಂಧ ಯಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಸೇರಿವೆ.

Verse 15

सौत्रामणिसप्तसोमसंस्थाग्निष्टोम आदितः अत्यग्निष्टोम उक्थश् च षोडशी वाजपेयकः

ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸೋಮಯಾಗಗಳು ಏಳು ಸೋಮಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೌತ್ರಾಮಣಿ, ಅತ್ಯಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ, ಉಕ್ಥ್ಯ, ಷೋಡಶಿ ಮತ್ತು ವಾಜಪೇಯ ಸೇರಿವೆ.

Verse 16

अतिरात्रास् तथा स्तोम अष्टौ चात्मगुणास्ततः दया क्षमानसूया च अनायासो ऽथ मङ्गलं

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿರಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ತೋಮಯಾಗಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಆತ್ಮದ ಎಂಟು ಗುಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಅನಸೂಯ (ದ್ವೇಷರಹಿತತೆ), ಅನಾಯಾಸ (ಅಕ್ಲೇಶ) ಮತ್ತು ಮಂಗಳ (ಶುಭತೆ) ಮುಂತಾದವು.

Verse 17

अकार्पण्यास्पृहाशौचं यस्यैते स परं व्रजेत् प्रचारे मैथुने चैव प्रस्रावे दन्तधावने

ಅಕಾರ್ಪಣ್ಯ (ಕೃಪಣತೆಯ ಅಭಾವ), ಅಸ್ಪೃಹಾ (ಆಕಾಂಕ್ಷಾರಹಿತತೆ) ಮತ್ತು ಶೌಚ (ಪವಿತ್ರತೆ) ಯಾರಲ್ಲಿ ಇರುವುದೋ ಅವನು ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಸಂಚಾರ, ಮೈಥುನ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ದಂತಧಾವನದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಾಲ್ಯ.

Verse 18

स्नानभोजनकाले च पट्सु मौनं समाचरेत् पुनर्दानं पृथक्पानमाज्येन यपसा निशि

ಸ್ನಾನಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭೋಜನಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯತ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಾಗಲೂ ಮೌನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಘೃತದೊಂದಿಗೆ, ಯಪಸ್ ವ್ರತಾನುಸಾರ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 19

दन्तच्छेदनमुष्णं च सप्त शक्तुषु वर्जयेत् स्नात्वा पुष्पं न गृह्णीयाद् देवायोग्यन्तदीरितं

ಸಪ್ತ ಶಕ್ತು-ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ದಂತಚ್ಛೇದನ (ಹಲ್ಲು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ (ಜಲ/ಆಹಾರ) ಸೇವನವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಸ್ನಾನಾನಂತರ ಹೂಗಳನ್ನು ಕೀಳಬಾರದು; ಅದು ದೇವಾರ್ಪಣೆಗೆ ಅಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 20

अन्यगोत्रोप्यसम्बद्धः प्रेतस्याग्निन्ददाति यः पिण्डञ्चोदकदानञ्च स दशाहं समापयेत्

ಬೇರೆ ಗೋತ್ರದ, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಮೃತನಿಗೆ ಚಿತಾಗ್ನಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಪಿಂಡದಾನ ಮತ್ತು ಉದಕದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಶಾಹ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.

Verse 21

उदकञ्च तृणं भस्म द्वारम्पन्थास्तथैव च अग्न्याधानमग्निहोत्रमिति ख , छ च अन्यगोत्रो ऽन्यसम्बन्ध इति ख , घ , ञ च एभिरन्तरितं कृत्वा पङ्क्तिदोषो न विद्यते

ಭೋಜನಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರು, ಹುಲ್ಲು, ಭಸ್ಮ, ಬಾಗಿಲು ಅಥವಾ ದಾರಿ ಇಟ್ಟು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ ‘ಪಂಕ್ತಿದೋಷ’ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಬೇರೆ ಗೋತ್ರ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವವರ ನಡುವೆ ಇಂತಹ ಅಂತರ ಮಾಡಿದರೂ ಪಂಕ್ತಿದೋಷವಿಲ್ಲ.

Verse 22

पञ्च प्राणाहुतीर्दद्यादनामाङ्गुष्ठयोगतः

ಅನಾಮಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಗುಷ್ಠದ ಸಂಯೋಗ (ಮುದ್ರೆ)ದಿಂದ ಐದು ಪ್ರಾಣಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.