Adhyaya 161
Yati-dharma (The Dharma of the Renunciate Ascetic)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯತಿ-ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಮೋಚಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈರಾಗ್ಯ ಉದಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಸನ್ನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಇಷ್ಟಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬಾಹ್ಯ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಗ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು—ಬಾಹ್ಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡದಿಂದ ಅಂತರ್ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತಿರುಗುವ ಸೂಚನೆ. ಏಕಾಂತವಾಸ, ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಅಲ್ಪಾಹಾರ, ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತೆ, ಸತ್ಯಶುದ್ಧ ವಾಣಿ-ಕಾಯ-ಮನೋ ಆಚರಣೆ, ಹಾಗೂ ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಭಾರವಾಗದಂತೆ ಭಿಕ್ಷಾ ನಿಯಮಗಳು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕುಟೀರಕ→ಬಹೂದಕ→ಹಂಸ→ಪರಮಹಂಸ ಎಂಬ ಭಿಕ್ಷುಕ ಹಂತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುವ ಅಂತರಮುಖತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಯಮ-ನಿಯಮ, ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (ಗರ್ಭ/ಅಗರ್ಭ; ಪೂರಕ-ಕುಂಭಕ-ರೇಚಕ ಮಾತ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ), ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣೆ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ ಎಂಬ ಯೋಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಯತಿ-ಚರ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯಶೈಲಿಯ ಅದ್ವೈತ ದೃಢೀಕರಣ—ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ/ವಾಸುದೇವ/ಹರಿ—ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸನ್ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೈತಿಕ ಕಠೋರತೆ ಮತ್ತು ನೇರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಷಟ್ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे वानप्रस्थाश्रमो नाम षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथैकषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः यतिधर्मः पुष्कर उवाच यतिर्धर्मं प्रवक्ष्यामि ज्ञानमोक्षादिदर्शकं चतुर्धमायुषो भागं प्राप्य सङ्गात् परिवर्जयेत्
ಇಂತೆ ಅগ্নಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮ’ ಎಂಬ ನೂರ ಅರವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ನೂರ ಅರವತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಯತಿಧರ್ಮ’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಜ್ಞಾನ, ಮೋಕ್ಷ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯತಿಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಯುಷ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।
Verse 2
यदह्नि विरजेद्धीरस्तदह्नि च परिव्रजेत् प्रजापत्यां निरूप्येष्टिं सर्वदेवसदक्षिणां
ಧೀರನು ಯಾವ ದಿನ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ದಿನ ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾಗಿ ಹೊರಡಬೇಕು; ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ಯಥಾವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಿ।
Verse 3
आत्मन्यग्नीन् समारोप्य प्रव्रजेद्ब्राह्मणो गृहात् दृष्ट्वावश्यमिति ङ तपश्चोग्रं वने चरेदिति ङ भजेद्दिशमजिम्हग इति ङ सङ्गान् परित्यजेदिति ङ विरजेद्वापि तदह्नि इति ङ एक एव चरेन्नित्यं ग्रासमन्नाथमाश्रयेत्
ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಆರೋಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರವ್ರಜಿಸಬೇಕು. ಅನಿತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ವಕ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ನೇರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅವನು ಸದಾ ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಚರಿಸಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಗ್ರಾಸ ಅನ್ನದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು—ಸ್ವಾಮ್ಯಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ದೊರಕುವ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು।
Verse 4
उपेक्षको ऽसिञ्चयिको मुनिर्ज्ञानसमन्वितः कपालं वृक्षमूलञ्च कुचेलमसहायाता
ಅವನು ಲೋಕವಿಷಯಗಳ प्रति ಉಪೇಕ್ಷಕ, ಸಂಚಯವಿಲ್ಲದವನು, ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ ಮುನಿ; ಕಪಾಲಪಾತ್ರ ಧರಿಸಿ, ವೃಕ್ಷಮೂಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಹರಿದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಯಾರ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 5
समता चैव सर्वस्मिन्नेतन्मुक्तस्य लक्षणं नाभिनन्देन मरणं नाभिनन्देत जीवनं
ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೆ—ಇದೇ ಮುಕ್ತನ ಲಕ್ಷಣ; ಅವನು ಮರಣವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವನವನ್ನೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 6
कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिवेत्
ಅವನು ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲವನ್ನೇ ಕಾಯಬೇಕು, ಭೃತ್ಯನು ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆ; ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಾದ ಇಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು।
Verse 7
सत्यपूतां वदेद्वाचं मनःपूतं समाचरेत् अलावुदारुपत्राणि मृण्मयं वैष्णवं यतेः
ಯತಿ ಸತ್ಯದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ವಾಣಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮನಃಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ವೈಷ್ಣವ ಯತಿಗೆ ಸೊರಕೆ, ಮರ, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಯೋಗ್ಯ।
Verse 8
विधूमे न्यस्तमुषले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने वृत्ते शरावसम्पाते भिक्षां नित्यं यतिश् चरेत्
ಯತಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದುದು ಆಗಲೇ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದೆ (ಅಡುಗೆ ಮುಗಿದು), ಮುಸಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಕೆಂಡಗಳು ತಣ್ಣಗಾಗಿ, ಜನರು ಊಟಮಾಡಿ, ಪಾತ್ರೆಗಳ ಗದ್ದಲ ನಿಂತ ನಂತರ।
Verse 9
मधूकरमसङ्क्लिप्तं प्राक्प्रणीतमयाचितं तात्कालिकञ्चोपपन्नं भैक्षं पञ्चविधं स्मृतं
ಭೈಕ್ಷ (ಭಿಕ್ಷೆ) ಪಂಚವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮೃತ—ಮಧೂಕರವತ್, ಅಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟ (ಅಸಂಚಿತ), ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರಣೀತ, ಅಯಾಚಿತ, ಹಾಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ-ಉಪಪನ್ನ (ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಲಭಿಸಿದ)।
Verse 10
पाणिपात्री भवेद्वापि पात्रे पात्रात् समाचरेत् अवेक्षेत गतिं नॄणां कर्मदोषसमुद्भवां
ಕೈಯೇ ಪಾತ್ರವಾಗಬೇಕಾದರೂ, ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಮನುಷ್ಯರ ಗತಿ ಅವರ ಕರ್ಮದೋಷಗಳಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕು।
Verse 11
शुद्धभावश् चरेद्भर्मं यत्र तत्राश्रमे रतः समः सर्वेषु भूतेषु न लिङ्गं धर्मकारणं
ಶುದ್ಧಭಾವದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮಭಾವ ಇರಲಿ; ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಗ ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮಕಾರಣವಲ್ಲ।
Verse 12
फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यम्बुप्रसादकं न नामग्रहणादेव तस्य वारि प्रसीदति
ಕಟಕವೃಕ್ಷದ ಫಲವು ನೀರನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವುದಾದರೂ, ಕೇವಲ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 13
वृक्षमूलानि ख , घ , छ , झ च वृक्षमूलादि इति ट एतच्छुद्धस्येति ङ जीवितमिति ख , घ , ङ , छ , ज च अजिह्मः पण्डकः पङ्गुरन्धो बधिर एव च सद्भिश् च मुच्यते मद्भिरज्ञानात् संसृतो द्विजः
‘ವೃಕ್ಷಮೂಲಾನಿ’ ಎಂದು ಖ, ಘ, ಛ, ಝ ಪಾಠಗಳು; ‘ವೃಕ್ಷಮೂಲಾದಿ’ ಎಂದು ಟ ಪಾಠ; ‘ಏತಚ್ಛುದ್ಧಸ್ಯ’ ಎಂದು ಙ ಪಾಠ; ಮತ್ತು ‘ಜೀವಿತಮಿತಿ’ ಎಂದು ಖ, ಘ, ಙ, ಛ, ಜ ಪಾಠಗಳು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ದ್ವಿಜನು—ಅಜಿಹ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಪಂಡಕ, ಲಂಗಡ, ಅಂಧ, ಬಧಿರನಾಗಿದ್ದರೂ—ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ (ಸತ್ಸಂಗ/ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ) ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 14
अह्नि रात्र्याञ्च यान् जन्तून् हिनस्त्यज्ञानतो यतिः तेषां स्नात्वा विशुद्ध्यर्थं प्राणायामान् षडाचरेत्
ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಯತಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯಾವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ದೋಷಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಆರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 15
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनं चर्मावनद्धं दुर्गन्धं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः
ಈ ದೇಹವು ಎಲುಬಿನ ಕಂಬದಂತೆ; ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತ; ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ; ಚರ್ಮದಿಂದ ಆವರಿತ; ದುರ್ಗಂಧಯುಕ್ತ; ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲದಿಂದ ತುಂಬಿದದು।
Verse 16
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरं रजस्वलमनित्यञ्च भूतावासमिमन्त्यजेत्
ಜರಾ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತ, ರೋಗಗಳ ಆಸನ, ಪೀಡಿತ, ರಜಸ್ವಲ ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ, ಅನಿತ್ಯ, ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।
Verse 17
धृतिः क्षमा दमो ऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः ह्रीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणं
ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ದಮ (ಸಂಯಮ), ಅಸ್ತೇಯ, ಶೌಚ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಹ್ರೀ, ವಿದ್ಯೆ, ಸತ್ಯ, ಅಕ್ರೋಧ—ಇವು ಧರ್ಮದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು।
Verse 18
चतुर्विधं भैक्षवस्तु कुटीरकवहूदके हंसः परमहंसश् च यो यः पश्चात् स उत्तमः
ಭಿಕ್ಷುಜೀವನ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ—ಕುಟೀರಕ, ಬಹೂದಕ, ಹಂಸ, ಪರಮಹಂಸ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಂತರದದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಗಣ್ಯ.
Verse 19
एकदण्डी त्रिदण्डी वा योगी मुच्यते बन्धनात् अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ
ಏಕದಂಡಿ ಆಗಲಿ ತ್ರಿದಂಡಿ ಆಗಲಿ—ಯೋಗಿ ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
यमाः पञ्चाथ नियमाः शौचं सन्तोषणन्तपः स्वाध्यायेश्वरपूजा च पद्मकाद्यासनं यतेः
ಐದು ಯಮಗಳು, ನಂತರ ನಿಯಮಗಳು—ಶೌಚ, ಸಂತೋಷ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರಪೂಜೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮಕಾದಿ ಆಸನಗಳು—ಇವು ಯತಿ (ಸನ್ಯಾಸಿ) ಆಚರಿಸಬೇಕಾದವು.
Verse 21
प्राणायामस्तु द्विविधः स गर्भो ऽगर्भ एव च जपध्यानयुतो गर्भो विपरीतस्त्वगर्भकः
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಎರಡು ವಿಧ—ಗರ್ಭ (ಬೀಜಸಹಿತ) ಮತ್ತು ಅಗರ್ಭ (ಬೀಜರಹಿತ). ಜಪ-ಧ್ಯಾನಯುಕ್ತವಾದುದು ‘ಗರ್ಭ’; ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ‘ಅಗರ್ಭ’.
Verse 22
प्रत्येकं त्रिविधं सोपि पूरकुम्भकरेचकैः पूरणात् पूरको वायोर् निश् चलत्वाच्च कुम्भकः
ಪ್ರತಿಯೊಂದು (ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ) ತ್ರಿವಿಧ—ಪೂರಕ, ಕುಂಭಕ, ರೇಚಕ. ವಾಯುವನ್ನು ತುಂಬುವುದರಿಂದ ‘ಪೂರಕ’; ವಾಯು ನಿಶ್ಚಲವಾಗುವುದರಿಂದ ‘ಕುಂಭಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 23
समाचरेदिति ख , छ च दयास्तेयमिति ङ त्रिदण्डी चेति ङ पद्मकाद्यासनं महत् इति ट रेचनाद्रेचकः प्रोक्तो मात्राभेदेन च त्रिधा द्वादशात्तु चतुर्विंशः षट्त्रिंशन्मात्रिको ऽपरः
ಖ/ಛ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಸಮಾಚರೇತ್’—ಅಂದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಙ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ದಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ಅಸ್ತೇಯ’ ಹಾಗೂ ‘ತ್ರಿದಂಡಿ’ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಇದೆ; ಟ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಪದ್ಮಕಾದಿ ಮಹತ್ ಆಸನ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ‘ರೇಚನ’ (ನಿಷ್ಕಾಸನ)ದಿಂದ ‘ರೇಚಕ’ ಪದವು ನಿರ್ವಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾತ್ರಾಭೇದದಿಂದ ಇದು ತ್ರಿವಿಧ—ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಿಕ, ಚತುರ್ವಿಂಶಮಾತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಷಟ್ತ್ರಿಂಶಮಾತ್ರಿಕ।
Verse 24
तालो लघ्वक्षरो मात्रा प्रणवादि चरेच्छनैः प्रत्याहारो जापकानां ध्यानमीश्वरचिन्तनं
ತಾಳ, ಲಘ್ವಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಮಾತ್ರೆ—ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ—ಕ್ರಮೇಣ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ಜಪ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ; ಧ್ಯಾನವು ಈಶ್ವರಚಿಂತನೆ.
Verse 25
मनोधृतिर्धारणा स्यात् समाधिर्ब्रह्मणि स्थितिः अयमात्मा परं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकं
ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥೈರ್ಯವೇ ಧಾರಣೆ; ಸಮಾಧಿ ಎಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಆತ್ಮವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ.
Verse 26
विज्ञानमानन्दं ब्रह्म तत्त्वमस्यअहमस्मि तत् परम् ब्रह्म ज्योतिरात्मा वासुदेवो विमुक्त ॐ
ಬ್ರಹ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನ (ಚೈತನ್ಯ) ಮತ್ತು ಆನಂದ. ‘ತತ್ತ್ವಮಸಿ’—ನೀನೇ ಅದು; ‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ತತ್’—ನಾನೇ ಅದು. ಅದೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಜ್ಯೋತಿಸ್ವರೂಪ ಆತ್ಮ, ವಾಸುದೇವ; (ಅದನ್ನು ಅರಿತವನು) ವಿಮುಕ್ತ. ಓಂ.
Verse 27
देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं जाग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरोयकं
ಬ್ರಹ್ಮವು ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನ, ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರಗಳಿಂದ ವರ್ಜಿತ; ಜಾಗೃತ್, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಮಿತಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ—ಅದೇ ತುರೀಯ (ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿ).
Verse 28
नित्यशुद्धबुद्धयुक्तसत्यमानन्दमद्वयं अहं ब्रह्म परं ज्योतिरक्षरं सर्वगं हरिः
ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ—ನಿತ್ಯಶುದ್ಧ, ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತ (ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ), ಸತ್ಯ, ಆನಂದಮಯ, ಅದ್ವೈತ; ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಅಕ್ಷರ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹರಿ.
Verse 29
सो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्ड ॐ सर्वारम्भपरित्यागी समदुःखसुखं क्षमी
ಅವನೇ ಆದಿತ್ಯಪುರುಷನು; ಅವನೇ ನಾನು—ಅಖಂಡ, ಓಂ. (ಅವನು/ನಾನು) ಎಲ್ಲ ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದುಃಖ-ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದಿಂದಿದ್ದು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು.
Verse 30
भावशुद्धश् च ब्रह्माण्डं भित्त्वा ब्रह्म भवेन्नरः आषढ्यां पौर्णमास्याञ्च चातुर्मास्यं व्रतञ्चरेत्
ಭಾವಶುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ (ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ) ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಷಾಢ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 31
ततो ज्रजेत् नवम्यादौ ह्य् ऋतुसन्धिषु वापयेत् प्रायश्चित्तं यतीनाञ्च ध्यानं वायुयमस् तथा
ನಂತರ ನವಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು; ಋತುಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಯತಿಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ; ಜೊತೆಗೆ ಧ್ಯಾನ—ವಾಯು ಮತ್ತು ಯಮನ (ಧ್ಯಾನ) ಸಹ.
Frequently Asked Questions
Equanimity toward all, non-accumulation, solitary wandering, truth-purified speech and mind, careful non-harming, and indifference to life and death—paired with yogic discipline culminating in Brahman-realization.
It prescribes alms only after the household has finished cooking and eating (no smoke, pestle set down, embers cold), and defines five ethical modes of alms (madhūkara, asaṅklipta, prākpraṇīta, ayācita, tātkālika/upapanna) to prevent coercion, hoarding, and social disruption.
Yama-niyama and āsana support prāṇāyāma (garbha/agarbha; pūraka-kumbhaka-recaka with mātrā timing), leading to pratyāhāra, dhāraṇā, dhyāna (Īśvara-cintana), and samādhi as abiding in Brahman.
It presents non-dual identification statements—Self as Brahman (truth, knowledge, infinite; consciousness-bliss), Brahman as Turīya beyond waking/dream/deep sleep, and the realized Self as Vāsudeva/Hari—framing moksha as direct knowledge.