
Chapter 153 — Brahmacarya-āśrama-dharma (The Dharma of the Student Stage)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಚಾರಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಜೀವನಚಕ್ರದ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ ಸಮಾಜದ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಋತುರಾತ್ರಿಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಾಧಾನ–ಗರ್ಭಸಂಸ್ಕಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಜನನಸಂಸ್ಕಾರಗಳು—ಸೀಮಂತ, ಜಾತಕರ್ಮ, ನಾಮಕರ್ಮ—ಮತ್ತು ವರ್ಣಾನುಸಾರ ನಾಮಕರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಚೂಡಾಕರ್ಮಾದಿ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಯೋಮಿತಿಯಂತೆ ಉಪನಯನ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೇಖಲಾ, ಅಜಿನ, ದಂಡ, ವಸ್ತ್ರ, ಉಪವೀತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಾನದೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು—ಶೌಚ, ಸದಾಚಾರ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ, ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ—ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಭೋಜನದ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಂಕೇತ, ನಿತ್ಯ ಆಹುತಿಸದೃಶ ಶಿಸ್ತು, ಹಾಗೂ ಭೋಗವಿಲಾಸ, ಹಿಂಸೆ, ಪರನಿಂದೆ, ಅಶ್ಲೀಲ ವಚನಗಳ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವೇದಸ್ವೀಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣೆ, ಸಮಾವರ್ತನಸ್ನಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸಂಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಸುವ ಜ್ಞಾನವ್ರತವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गृहस्थवृत्तयो नाम व्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मचर्याश्रमधर्मः पुष्कर उवाच धर्ममाश्रमिणां वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु षोडशर्तुनिशा स्त्रीणामाद्यस्तिस्रस्तु गर्हिताः
ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಗೃಹಸ್ಥವೃತ್ತಯಃ’ ಎಂಬ ನೂರ ಐವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಇದೀಗ ನೂರ ಐವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಶ್ರಮಧರ್ಮ’ ಆರಂಭ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಆಶ್ರಮಸ್ಥರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆ; ಕೇಳಿರಿ, ಅವು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವವು. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹದಿನಾರು ‘ಋತು-ರಾತ್ರಿಗಳು’ (ಸಂತಾನಯೋಗ್ಯ ರಾತ್ರಿಗಳು) ಇವೆ; ಆದರೆ ಮೊದಲ ಮೂರು ನಿಂದಿತ.
Verse 2
व्रजेद्युग्मासु पुत्रार्थी कर्माधानिकमिष्यते गर्भस्य स्पष्टताज्ञाने सवनं स्पन्दनात् पुरा
ಪುತ್ರಾರ್ಥಿಯು (ಋತು ಕಾಲದ) ಯುಗ್ಮ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ) ಹೋಗಬೇಕು; ಅವನಿಗೆ ಗರ್ಭಾಧಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ‘ಆಧಾನಿಕ ಕರ್ಮ’ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು, ಭ್ರೂಣಸ್ಪಂದನ (ಸ್ಪಂದನ) ಅನುಭವವಾಗುವ ಮೊದಲು ‘ಸವನ’ (ನಿಯತ ವಿಧಿ/ಆಚರಣೆ) ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 3
षष्ठे ऽष्टमे वा सीमन्तं पुत्रीयं नामभं शुभं अच्छिन्ननाड्यां कर्तव्यं जातकर्म विचक्षणैः
ಆರನೇ ಅಥವಾ ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸಂತಾನಪ್ರದವಾದ ಶುಭನಾಮವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ನಾಭಿನಾಳ ಕತ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಪಂಡಿತರು ಜಾತಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 4
अशौचे तु व्यतिक्रान्ते नामकर्म विधीयते शर्मान्तं ब्राह्मस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य तु
ಅಶೌಚಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ನಾಮಕರ್ಮ (ನಾಮಕರಣ) ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ‘-ಶರ್ಮನ್’ ಅಂತ್ಯದ ಹೆಸರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ‘-ವರ್ಮನ್’ ಅಂತ್ಯದ ಹೆಸರು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 5
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः शर्मान्तं ब्रह्मणस्योक्तं वर्मान्तं क्षत्रियस्य च
ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ‘-ಗುಪ್ತ’ ಅಥವಾ ‘-ದಾಸ’ ಯುಕ್ತವಾದ ಹೆಸರು ಪ್ರಶಸ್ತ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ‘-ಶರ್ಮನ್’ ಅಂತ್ಯದ ಹೆಸರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ‘-ವರ್ಮನ್’ ಅಂತ್ಯದ ಹೆಸರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 6
गुप्तदासात्मकं नाम प्रशस्तं वैश्यशूद्रयोः बालं निवेदयेद्भर्त्रे तव पुत्रो ऽयमित्युत
ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ‘-ಗುಪ್ತ’ ಅಥವಾ ‘-ದಾಸ’ ವಿಧದ ಹೆಸರು ಪ್ರಶಸ್ತ. ನಂತರ ಮಗುವನ್ನು ಭರ್ತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ—“ಇವನು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 7
यथाकुलन्तु चूडाकृद् ब्राह्मणस्योपनायनं गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे गर्भादेकादशे नृपे
ಕುಲಾಚಾರದಂತೆ ಚೂಡಾಕರ್ಮ (ಮುಂಡನ) ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ನೃಪ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಉಪನಯನವನ್ನು ಗರ್ಭಗಣನೆಯ ಎಂಟನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ—ಅಥವಾ ಜನ್ಮಗಣನೆಯ ಎಂಟನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ—ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 8
गर्भात्तु द्वादशे वैश्ये षोडशाब्दादितो न हि मुञ्जानां वल्कलानान्तु क्रमान्मौज्ज्याः प्रकीर्तिताः
ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಗರ್ಭಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಪನಯನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹದಿನಾರನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ (ಅದರ ಮೇಲೆ) ಮಾಡಬಾರದು. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೌಂಜೀ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಮೇಖಲೆ ಮुञ್ಜ-ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ವಲ್ಕಲ-ತಂತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 9
मार्गवैयाध्रवास्तानि चर्माणि व्रतचारिणां पर्णपिप्पलविल्वानां क्रमाद्दण्डाः प्रकीर्तिताः
ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಮೃಗ (ಜಿಂಕೆ) ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರ (ಹುಲಿ) ಚರ್ಮಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಂಡಗಳು ಪರ್ಣ (ಪಲಾಶ), ಪಿಪ್ಪಲ (ಅಶ್ವತ್ಥ) ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷಗಳ ಕಾಷ್ಠದಿಂದ ಮಾಡಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 10
केशदेशललाटास्यतुल्याः प्रोक्ताः क्रमेण तु अवक्राः सत्वचः सर्वे नाविप्लुष्टास्तु दण्डकाः
ಆ ದಂಡಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಶಪ್ರದೇಶ, ಲಲಾಟ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು, ಬಲವಾದ ತ್ವಚೆಯಿರಬೇಕು; ದಂಡಕಗಳು ಬೊಬ್ಬೆಗಳು ಬಂದದ್ದಾಗಲಿ ಸುಟ್ಟದ್ದಾಗಲಿ ಇರಬಾರದು.
Verse 11
वासोपवीते कार्पासक्षौमोर्णानां यथाक्रमं आदिमध्यावसानेषु भवच्छब्दोपलक्षितं
ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪವೀತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಪಾಸ (ಹತ್ತಿ), ಕ್ಷೌಮ (ಲಿನನ್/ಶಣ) ಮತ್ತು ಊರ್ಣ (ಉಣ್ಣೆ) ಬಳಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಿನ ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಭವತ್’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಗೌರವಸೂಚಕ ಸಂಬೋಧನೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 12
प्रथमं तत्र भ्हिक्षेत यत्र भिक्षा ध्रुवं भवेत् स्त्रीणाममन्त्रतस्तानि विवाहस्तु समन्त्रकः
ಮೊದಲು ಭಿಕ್ಷೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು. ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ವೇದಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ವಿವಾಹವು ಮಾತ್ರ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
Verse 13
उपनीय गुरुः शिष्यं सिक्षयेच्छौचमादितः आचारमग्निकार्यं च सन्ध्योपासनमेव च
ಉಪನಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಮೊದಲು ಶೌಚನಿಯಮಗಳು, ಸದಾಚಾರ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕು।
Verse 14
आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः श्रियं प्रत्यङ्मुखी भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखः
ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೆ ಆಯುಷ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಯಶಸ್ಸು, ಪಶ್ಚಿಮಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿ, ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಋತ—ಧರ್ಮಾನುಕೂಲ ಸತ್ಯಕ್ರಮ—ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 15
सायं प्रातश् च जुहुयान् नामेध्यं व्यस्तहस्तकं मधु मांस जनैः सार्धं गीतं नृत्यञ्च वै त्यजेत्
ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಶುದ್ಧತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಅನుచಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಮಧು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ, ಭೋಗಾರ್ಥ ಜನಸಂಗ, ಹಾಗೂ ಗಾನ-ನೃತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।
Verse 16
नृत्यञ्च वर्जयेदिति ख , ग , घ , ङ , छ , ञ , ट च सायं प्रातश्चेत्यादिः, नृत्यञ्च वै त्यजेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति हिंसाम्परापवादं च अश्लीलं च विशेषतः दण्डादि धारयेन्नष्टमप्सु क्षिप्त्वान्यधारणं
‘ನೃತ್ಯವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು’ ಎಂಬ ಪಾಠ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ; ‘…ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು’ ಎಂಬ ಅಂತ್ಯಪಾಠ ಜ-ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂಸೆ, ಪರನಿಂದೆ, ಅಶ್ಲೀಲತೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ದಂಡಾದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬಹುದು; ಅದು ಕಳೆದುಹೋದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು।
Verse 17
वेदस्वीकरणं कृत्वा स्रायाद्वै दत्तदक्षिणः
ವೇದವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಿಯತ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಸಮಾಪನಕರ್ಮವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
It specifies saṃskāra sequencing and technical constraints—timing for sīmanta and upanayana, varṇa-linked naming suffixes, and standardized materials and quality-controls for the student’s girdle, skins, and staff.
By treating disciplined study, purity, sandhyā worship, and restraint as a single vow-structure: regulated conduct stabilizes the senses, supports Vedic learning, and aligns daily life with ṛta/dharma, thereby serving both social duty and liberation.