Adhyaya 251
Dhanurveda-kathana (Exposition of Martial Science): Movements, Weapon-Operations, Combat Postures, and Battle Readiness
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಹಾರ-ಕ್ರಮಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಭ್ರಾಂತ, ಉದ್ಭ್ರಾಂತ, ಶ್ಯೇನಪಾತ, ಆಕುಲ ಇತ್ಯಾದಿ—ಮತ್ತೆ ತರಬೇತಿ/ಪಠಣಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಜೋಡಿ-ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ರಚನಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮ: (1) ಖಡ್ಗ-ಚರ್ಮ (ಕತ್ತಿ-ಗುರಾಣಿ) ವಿಧಾನ, 32 ಸ್ಥಿತಿಗಳು—ಪ್ರತ್ಯಾಲೀಢ, ಆಲೀಢ, ವರಾಹ, ಲುಲಿತ ಇತ್ಯಾದಿ; (2) ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ/ಹಿಡಿತದ ಕೌಶಲಗಳು—ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಹಿಡಿಯುವುದು, ಮೇಲಕ್ಕೆ/ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುವುದು, ತಡೆದು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಿಡಿಸುವುದು; (3) ದಂಡ/ಪಾಶ-ಬಂಧಗಳ ಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಸ್ತ-ಪಾಶ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ನಿಗದಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು; (4) ಚಕ್ರ, ಶೂಲ, ತೋಮರ, ಗದಾ, ಪರಶು, ಮುದ್ಗರ, ಭಿಂದಿಪಾಲ, ಲಗುಡ, ವಜ್ರ, ಪಟ್ಟಿಶ, ಖಡ್ಗ ಇವುಗಳ ಆಯುಧ-ವಿಶೇಷ ಕರ್ಮಗಳು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರ-ಕರ್ಮ. ಹಸ್ತಮುದ್ರೆಗಳು, ದೇಹಲಕ್ಷಣ/ಫಲಗಳು, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ/ಔಷಧೀಯ/ವಿಧಿದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಆನೆ-ರಥಗಳ ಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ, ಅಂಕುಶಧಾರಿ, ಧನುರ್ಧರ, ಖಡ್ಗಧಾರಿ, ಗುರಾಣಿಧಾರಿಗಳ ನಿಯೋಜನೆ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರ-ಸಂಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಜಯಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ರಾಜಧರ್ಮೋಪದೇಶವಿದೆ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A codified taxonomy of martial practice: named movement/attack modes, enumerated stance-systems (including thirty-two sword-and-shield postures), and weapon-specific karmas (operations) extending from hand weapons to cakra and yantra (mechanical devices), plus prescribed roles and equipment for elephants, chariots, and protective units.
By presenting warfare as Agneya Vidya governed by dharma: weapons are consecrated with mantra, skill is disciplined through named and countable methods, and victory is ethically completed by the duty to protect and govern—aligning embodied mastery (bhukti) with righteous order and higher purpose (mukti-oriented restraint).