Adhyaya 215
सन्ध्याविधिः (Sandhyā-vidhi) — The Rite of Twilight Worship
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯ ವಿಧಿಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಅನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಕರ್ಮಗಳ ಸಾರವೂ ಸಮಾಪ್ತಿ-ಚಿಹ್ನೆಯೂ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಓಂ–ಮಹಾವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು (ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ)–ಸಾವಿತ್ರೀ/ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ರಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ‘ಮುಖ’ವೆಂದು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಜಪದಿಂದ ಶುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 7/10/20/108/1,000/100,000/10,000,000 ಜಪಸಂಖ್ಯೆಗಳಂತೆ ಫಲಭೇದ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಪಾಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಜಪದೊಂದಿಗೆ ಹೋಮ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಿಲಹೋಮ) ಮತ್ತು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಋಷಿ–ಛಂದಸ್ಸು–ದೇವತಾ ಘೋಷಣೆ, ದೇವೋಪನಯ/ಜಪ/ಹೋಮ ವಿನಿಯೋಗ, ದೇಹಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ, ಗಾಯತ್ರಿಯ ಧ್ಯಾನವರ್ಣರೂಪ, ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ, ಆಯುಷ್ಯ, ಶ್ರೀ, ವಿದ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಫಲಗಳಿಗೆ ಆಹುತಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ನಿಯಮಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಮಾರ್ಜನ, ಅಘಮರ್ಷಣ ಮತ್ತು ‘ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ’, ‘ದ್ರುಪದಾದಿ’, ‘ಪವಮಾನೀ’ ಮೊದಲಾದ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧ್ಯಾಶುದ್ಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It provides a full ritual-technical stack: praṇava primacy, Gāyatrī’s ṛṣi–chandas–devatā (Viśvāmitra–Gāyatrī–Savitṛ), vyāhṛti mappings (ṛṣis, deities, meters), explicit japa counts with results, nyāsa body placements, and homa substances keyed to specific aims.
By making daily sandhyā a disciplined bridge from karma to yoga: breath-restraint (prāṇāyāma), mantra (Oṁ/Gāyatrī), purification rites (mārjana/aghamarṣaṇa), and intention (saṅkalpa/viniyoga) are unified to remove pāpa, stabilize sattva, and orient the practitioner toward Brahman-realization.
Gāyatrī-japa (with graded counts up to lakṣa/koṭi), tila-homa, fasting with 1,000 recitations, water-based japa and drinking rites, and the aghamarṣaṇa sequence supported by Vedic purification verses.