Adhyaya 214
मन्त्रमाहात्म्यकथनम् (Account of the Greatness of Mantras)
ಭೂಮಿದಾನದ ವಿಷಯ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ದಾನದ ಬಾಹ್ಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗಿನ ಶಿಸ್ತು—ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ—ದಲ್ಲಿ ಪುನಃಕೇಂದ್ರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಕಂದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ನಾಡೀಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ 72,000 ನಾಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇಡಾ, ಪಿಂಗಲಾ, ಸುಷುಮ್ನಾ ಮೊದಲಾದ ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹತ್ತು ವಾಯುಗಳು—ಐದು ಮುಖ್ಯ (ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ, ವ್ಯಾನ) ಮತ್ತು ಐದು ಉಪವಾಯುಗಳು (ನಾಗ, ಕೂರ್ಮ, ಕೃಕರ, ದೇವದತ್ತ, ಧನಂಜಯ)—ಇವುಗಳ ದೇಹಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ–ಅಪಾನದ ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಧ್ರುವತೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ವಿಷುವ, ಅಯನ, ಅಧಿಮಾಸ, ಋಣ, ಊನರಾತ್ರ, ಧನ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾಲಪ್ರತೀಕಗಳನ್ನು ದೇಹಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಉಸಿರಿನ ಸೂಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಶ್ವಾಸದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಕಾಲವನ್ನು ಓದುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೂರಕ, ಕುಂಭಕ, ಊರ್ಧ್ವರೇಚನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ನಂತರ ಅಜಪಾ-ಜಪ (ಗಾಯತ್ರಿಯ ಸ್ವಯಂಜಪ) ಮತ್ತು ಹಂಸ ಸಾಧನೆ ಉಪದೇಶಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೃದಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲಿನಿ, ಅಮೃತಧ್ಯಾನ, ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ದೇವತಾಸ್ಥಾನಗಳು—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ತಾಲುವಿನಲ್ಲಿ ರುದ್ರ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ—ಎಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹ ತತ್ತ್ವ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಪ್ರಾಸಾದ’ದಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದು ನೋಡಿ ಹ್ರಸ್ವ-ದೀರ್ಘ-ಪ್ಲುತ ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಫಟ್ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಪ್ರಯೋಗ, ಹೃದಯಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಕರ್ಷಣ, ಜಪ-ಹೋಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ತ್ರಿಶೂನ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಓಂ-ಗಾಯತ್ರಿ-ರುದ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ಆಚಾರ್ಯ/ಗುರುವಿನ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A structured subtle-physiology: 72,000 nāḍīs from the kanda below the navel; ten principal nāḍīs (including iḍā, piṅgalā, suṣumṇā); and ten vāyus with precise functional definitions, integrated with prāṇāyāma steps (pūraka–kumbhaka–release).
It internalizes dharma through disciplined breath and mantra: ajapā-japa and haṃsa contemplation purify the practitioner, establish deity-awareness within the body via nyāsa, and present mantra as a ‘prāsāda’ whose correct phonetics and method lead to siddhi and, through tri-śūnya insight, liberation.
Gāyatrī is called Ajapā (spontaneous, unforced repetition), identified as embodying Brahmā, Viṣṇu, and Maheśvara; repeating it is said to end rebirth.
An ācārya must be endowed with the thirty-eight kalās; a true guru is described as one who knows Oṁkāra, Gāyatrī, and the Rudra-deities and their principles.