Adhyaya 210
Mahā-dānāni (The Great Gifts) — Ṣoḍaśa Mahādāna, Meru-dāna, and Dhenū-dāna Procedure
ದಾನಲಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಅಗ್ನಿದೇವರು ಮಹಾದಾನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಲಾಪುರುಷ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಷೋಡಶ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ—ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಾದರಿ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ/ಕಲ್ಪಲತಾ, ಗೋ-ಸಹಸ್ರ, ಸ್ವರ್ಣಕಾಮಧೇನು, ಅಶ್ವ, ರಥ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ವರ್ಣನಿರ್ಮಿತ ದಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸಾಗರ ಮಾದರಿಯಂತಹ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ‘ಮೇರು-ದಾನ’ವನ್ನು ಪರ್ವತದಾನವಾಗಿ—ಧಾನ್ಯ, ಉಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲ, ಬಂಗಾರ, ಎಳ್ಳು, ಹತ್ತಿ, ತುಪ್ಪ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ದ್ರೋಣ, ಭಾರ, ಪಲ, ತುಲಾ ಎಂಬ ನಿಖರ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಮಂಟಪ-ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ದೇವಪೂಜೆಯ ನಂತರ ರಚಿಸಿ ಅರ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಹತ್ತು ಧೇನು-ದಾನಗಳು (ಗುಡ-, ಘೃತ-, ತಿಲ-, ಜಲ-, ಕ್ಷೀರ-, ಮಧು-ಧೇನು ಇತ್ಯಾದಿ) — ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಶಿಗಳಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿಯಮ, ದಿಕ್ಕಿನ ನಿಯಮ (ಹಸು ಪೂರ್ವಮುಖ, ಪಾದಗಳು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖ), ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಡಧೇನುವಿನ ಪದಾರ್ಥ, ಬಣ್ಣ, ಆಭರಣಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿಮಾವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಕೇಂದ್ರಿತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಧೇನುರೂಪ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಹಾ/ಸ್ವಧಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಿ ದಾನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಕಪಿಲಾ ಗೋ-ದಾನದಿಂದ ವಂಶೋನ್ನತಿ, ಮತ್ತು ಮರಣಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈತರಣೀ-ಧೇನು ಯಮದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದಾಟಿಸುವ ಸಹಾಯ—ಎಂದು ವಿಧಿಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮೋಕ್ಷಾಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It standardizes ritual charity through exact metrology and grading—droṇa/āḍhaka for capacity and pala/tulā/bhāra for weight—applied to Meru-dāna ‘mountain’ heaps and to the modeled dhenū-gifts, including orientation, materials, and recipient protocol.
By converting wealth into a consecrated act—performed with worship, mantras, and correct measures—it frames dāna as a purifier that yields puṇya, śānti, and eligibility for Bhukti and Mukti, culminating in death-proximate rites (Vaitaraṇī-dāna) aimed at safe passage beyond Yama’s threshold.