
Chapter 116 — गयायात्राविधिः (Gayā-yātrā-vidhiḥ) | The Procedure for the Gayā Pilgrimage
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಗಯಾ-ಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ—ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪಸಹಿತ ಸ್ನಾನ, ತ್ರಿ-ಸಂಧ್ಯಾ ಆಚರಣೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾತಃ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪಿಂಡದಾನ. ಅಧ್ಯಾಯವು ಗಯೆಯನ್ನು ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳು (ಪದ), ಕುಂಡಗಳು, ಶಿಲೆಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಸನ್ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಟ್ಟ ತೀರ್ಥ-ಜಾಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅರ್ಘ್ಯ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಾನವೂ ‘ಸಕ್ರಿಯ’ವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯೋನಿ-ದ್ವಾರಗಮನವು ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಪುನರಾಗಮನವಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತ; ವೈತರಣೀ-ಧೇನು ದಾನವು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ (ವಿಷ್ಣು) ದರ್ಶನದಿಂದ ಋಣತ್ರಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗದಾಧರ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಮಾಧವ, ನಾರಾಯಣ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನಾದಿ ವಿಷ್ಣುರೂಪಗಳು, ಶಿವಲಿಂಗಗಳು (ಗುಪ್ತ ಅಷ್ಟಲಿಂಗಗಳ ಸಹಿತ), ದೇವಿಯರು ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಸಂಯುಕ್ತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಆರಾಧನಾ-ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗದಾಧರ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಋಣಮೋಚನದ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವ, ಹಾಗೂ ‘ಅಕ್ಷಯ ಶ್ರಾದ್ಧ’ ತತ್ತ್ವ—ಗಯಾ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗತಿ—ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गययात्रा नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः गयायात्राविधिः अग्निर् उवाच गायत्र्यैव महानद्यां स्नातः सन्ध्यां समाचरेत् गायत्र्या अग्रतः प्रातः श्राद्धं पिण्डमथाक्षयं
ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಗಯಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಗಯಾಯಾತ್ರೆ’ ಎಂಬ 115ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಈಗ 116ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಗಯಾಯಾತ್ರಾವಿಧಿ’ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನೇ ಜಪಿಸುತ್ತ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಅಗ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದರಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 2
मध्याह्ने चोद्यति स्नात्वा गीतवाद्यैर् ह्युपास्य च सावित्रीपुरतः सन्ध्यां पिण्डदानञ्च तत्पदे
ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನವೂ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 3
अगस्त्यस्य पदे कुर्याद्योनिद्वारं प्रविश्य च निर्गतो न पुनर्योनिं प्रविशेन्मुच्यते भवात्
ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಪಾದಸ್ಥಾನ/ಆಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ‘ಯೋನಿದ್ವಾರ’ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಂತರ ಹೊರಬಂದು ಮತ್ತೆ ಯೋನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದು—ಅವನು ಸಂಸಾರಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 4
प्रात इति क मध्याह्ने सरसीति ग मुच्यते भयादिति छ , झ च बलिं काकशिलायाञ्च कुमारञ्च नमेत्ततः स्वर्गद्वार्यां सोमकुण्डे वायुतीर्थे ऽथ पिण्डदः
ಪ್ರಾತಃ ‘ಕ’ ಎಂದು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ‘ಗ’ ಎಂದು; ‘ಭಯದಿಂದ ಮುಚ್ಯತೆ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ‘ಛ’ ಮತ್ತು ‘ಝ’ ಸೂಚಿತ. ನಂತರ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕಾಕಶಿಲಾ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಅನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಿ, ಸೋಮಕೂಂಡ ಮತ್ತು ವಾಯುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 5
भवेदाकशगङ्गायां कपिलायाञ्च पिण्डदः कपिलेशं शिवं नत्वा रुक्मिकुण्डे च पिण्डदः
ಆಕಾಶಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಪಿಲೇಶ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರುಕ್ಮಿಕೂಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 6
कोटीतीर्थे च कोटीशं नत्वामोघपदे नरः गदालोले वानरके गोप्रचारे च पिण्डदः
ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೋಟೀಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಮೋಘಪದದಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಗದಾಲೋಲ, ವಾನರಕ ಮತ್ತು ಗೋಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ನರನು ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 7
नत्वा गावं वैतरण्यामेकविंशकुलोद्धृतिः श्राद्धपिण्डप्रदाता स्यात् क्रौञ्चपदे च पिण्डदः
ವೈತರಣೀ ಗೋವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ/ಅರ್ಪಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕುಲಗಳ ಉದ್ಧಾರಕನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರಾದ್ಧ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಬೇಕು, ಕ್ರೌಂಚಪದದಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 8
तृतीयायां विशालायां निश्चिरायाञ्च पिण्डदः ऋणमोक्षे पापमोक्षे भस्मकुण्डे ऽथ भस्मना
ಮೂರನೇ ತೀರ್ಥ ‘ವಿಶಾಲಾ’ಯಲ್ಲಿಯೂ ‘ನಿಶ್ಚಿರಾ’ಯಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ‘ಋಣಮೋಕ್ಷ’ ಮತ್ತು ‘ಪಾಪಮೋಕ್ಷ’ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಋಣ ಹಾಗೂ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ‘ಭಸ್ಮಕುಂಡ’ದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 9
स्नानकृन् मुच्यते पापान्नमेद्देवं जनार्दनम् एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन
ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ದೇವ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ— “ಓ ಜನಾರ್ದನ, ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 10
परलोकगते मह्यमक्ष्यय्यमुपतिष्ठतां गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः
ನಾನು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಅಕ್ಷಯ ಜನಾರ್ದನನು ಸ್ವತಃ ನನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅಚಲ ಸಹಾಯಕನಾಗಿರಲಿ.
Verse 11
तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात् मार्कण्डेयेश्वरं नत्वा नमेद्गृध्रेश्वरं नरः
ಆ ಕಮಲನಯನನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತ್ರಿವಿಧ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಗೃಧ್ರೇಶ್ವರನಿಗೂ ನಮಿಸಬೇಕು.
Verse 12
मूलक्षेत्रे महेशस्य धारायां पिण्डदो भवेत् घ च कपिलेशमित्यादिः, गोप्रचारे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति श्राद्धे पिण्डप्रदतेति ख भवेदाकाशगङ्गायामैत्यादिः, क्रौञ्चपादे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति नमेद्भूतेश्वरं नर इति घ गृध्रकूटे गृध्रवटे धौतपादे च पिण्डदः
ಮಹೇಶನ ಮೂಲಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಧಾರಾದಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಿಂಡದಾತನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕಪಿಲೇಶಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಫಲ. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡದಾತನ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಗೃಧ್ರಕೂಟ, ಗೃಧ್ರವಟ ಮತ್ತು ಧೌತಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ (ಅವನು) ಪಿಂಡದಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಂಚಪಾದ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ನರನು ಭೂತೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿ’ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 13
पुष्करिण्यां कर्दमाले रामतीर्थे च पिण्डदः प्रभासेशन्नमेत् प्रेतशिलायां पिण्डदो भवेत्
ಪುಷ್ಕರಿಣಿ, ಕರ್ಧಮಾಲ ಮತ್ತು ರಾಮತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಭಾಸೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನು ಪ್ರೇತಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದಷ್ಟೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 14
दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः पितरो बान्धवादयः प्रेतादिरूपा मुक्ताः स्युः पिण्डैर् दत्तैर् मयाखिलाः
ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳು—ಬಂಧುಗಳು ಮೊದಲಾದವರೊಡನೆ—ಪ್ರೇತಾದಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಾನು ನೀಡಿದ ಪಿಂಡಗಳಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 15
स्थानत्रये प्रेतशिला गयाशिरसि पावनी प्रभासे प्रेतकुण्डे च पिण्डदस्तारयेत् कुलम्
ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ—ಪ್ರೇತಶಿಲಾ, ಗಯಾಶಿರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿನ ಪಾವನ ಪ್ರೇತಕುಂಡದಲ್ಲಿ—ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನು ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 16
वसिष्ठेशन्नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् गयानाभौ सुषुम्णायां महाकोष्ट्याञ्च पिण्डदः
ವಸಿಷ್ಠೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೇ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಗಯಾನಾಭಿ, ಸುಷುಮ್ನಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಕೋಷ್ಟೀ ಯಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 17
गदाधराग्रतो मुण्डपृष्ठे देव्याश् च सन्निधौ मुण्दपृष्ठं नमेदादौ क्षेत्रपालादिसंयुतम्
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗದಾಧರ (ವಿಷ್ಣು)ನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಾದಿ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಮುಂಡಪೃಷ್ಠಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು।
Verse 18
पूजयित्वा भयं न स्याद्विषरोगादिनाशनम् ब्रह्माणञ्च नमस्कृत्य ब्रह्मलोकं नयेत् कुलम्
ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ವಿಷ, ರೋಗ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 19
सुभद्रां बलभद्रञ्च प्रपूज्य पुरुषोत्तमम् सर्वकामसमायुक्तः कुलमुद्धृत्य नाकभाक्
ಸುಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಬಲಭದ್ರರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
हृषीकेशं नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् माधवं पूजयित्वा च देवो वैमानिको भवेत्
ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಾಧವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ದೇವತಾಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 21
महालक्ष्मीं प्रार्च्य गौरीं मङ्गलाञ्च सरस्वतीम् पितॄनुद्धृत्य स्वर्गस्थो भुक्तभोगो ऽत्र शास्त्रधीः
ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗೌರಿ, ಮಂಗಳಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಸ್ತ್ರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
ठोत्र झ पुस्तके ऽधिको ऽस्ति प्रेतादिरूपमुक्ता इति ख , ग , घ , ङ , ज च कुलमुद्धृत्य लोकभागिति ग , ज च वशिष्ठेशमित्यादिः, कुलमुद्धृत्य नाकभागित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति देवैर् वैमानिक इति छ द्वादशादित्यमभ्यर्य वह्निं रेवन्तमिन्द्रकम् रोगादिमुक्तः स्वर्गी स्याच्छ्रीकपर्दिविनायकम्
ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು, ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ), ರೇವಂತ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕಪರ್ದಿ-ವಿನಾಯಕನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ರೋಗಾದಿ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮರಣಾನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವರ ನಡುವೆ ವಿಮಾನಗಾಮಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 23
प्रपूज्य कार्त्तिकेयञ्च निर्विघ्नः सिद्धिमाप्नुयात् सोमनाथञ्च कालेशङ्केदारं प्रपितामहम्
ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದವನು ವಿಘ್ನರಹಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮನಾಥ, ಕಾಲೇಶ, ಕೇದಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 24
सिद्धेश्वरञ्च रुद्रेशं रामेशं ब्रह्मकेश्वरम् अष्टलिङ्गानि गुह्यानि पूजयित्वा तु सर्वभाक्
ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ರುದ್ರೇಶ, ರಾಮೇಶ, ಬ್ರಹ್ಮಕೇಶ್ವರ ಮೊದಲಾದ ಗುಹ್ಯ ಅಷ್ಟಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದವನು ಸಮಸ್ತ ಶುಭಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 25
नारायणं वराहञ्च नारसिंहं नमेच्छ्रिये ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं त्रिपुरघ्नमशेषदम्
ಶುಭ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಾರಾಯಣ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಮಹೇಶ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ತ್ರಿಪುರಘ್ನನಿಗೆ, ಸರ್ವ ವರಪ್ರದಾತನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 26
सीतां रामञ्च गरुडं वामनं सम्प्रपूज्य च सर्वकामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितॄन्
ಸೀತಾ, ರಾಮ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ವಾಮನರನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 27
देवैः सार्धं सम्प्रपूज्य देवमादिगदाधरम् ऋणत्रयविनिर्मुक्तस्तारयेत् सकलं कुलम्
ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಆದಿ ಗದಾಧರನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದವನು ತ್ರಿವಿಧ ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬಲ್ಲನು।
Verse 28
देवरूपा शिला पुण्या तस्माद्देवमयी शिला गयायां नहि तत् स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते
ದೇವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಿಲೆ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಿಲೆಯೇ ದೇವಮಯ ಸ್ವರೂಪ. ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವೆಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 29
यन्नाम्ना पातयेत् पिण्डं तन्नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च प्रणम्याङ्गारकेश्वरम्
ಯಾವ ಪವಿತ್ರ ನಾಮದಿಂದ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅಗಲಿದವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಫಲ್ಗ್ವೀಶ, ಫಲ್ಗುಚಂಡಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಾರಕೇಶ್ವರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 30
मतङ्गस्य पदे श्राद्धी भरताश्रमके भवेत् हंसतीर्थे कोटितीर्थे यत्र पाण्डुशिलान्नदः
ಮತಂಗನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಭರತಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ. ಹಂಸತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ—ಪಾಂಡುಶಿಲಾ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಕಡೆ—ಅಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
Verse 31
तत्र स्यादग्निधारायां मधुस्रवसि पिण्डदः रुद्रेशं किलिकिलेशं नमेद्वृद्धिविनायकम्
ಅಲ್ಲಿ ‘ಅಗ್ನಿಧಾರಾ’, ‘ಮಧುಸ್ರವ’ ಮತ್ತು ‘ಪಿಂಡದ’ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಧಿ ಮಾಡುವಾಗ) ರುದ್ರೇಶ, ಕಿಲಿಕಿಲೇಶ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧಿವಿನಾಯಕರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 32
पिण्डदो धेनुकारण्ये पदे धेनोर् नमेच्च गाम् पूजयित्वाथेति क , घ , ङ , ज च नमेद्बुद्धिविनायकमिति ख , ग , छ च नमेद्वृद्धविनायकमिति घ सर्वान् पितॄंस्तारयेच्च सरस्वत्याञ्च पिण्डदः
ಧೇನುಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾತನು ಹಸುವಿನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯ ಬಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹಸುವಿಗೂ ವಂದಿಸಬೇಕು. ಹಸುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಿಗದಿತ ಮಂತ್ರವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು—“ಬುದ್ಧಿವಿನಾಯಕಾಯ ನಮಃ” ಎಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ “ವೃದ್ಧಿವಿನಾಯಕಾಯ ನಮಃ” ಎಂದು ಕೂಡ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಪಿಂಡದಾತನು ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸಿ, ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸಹ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 33
सन्ध्यामुपास्य सायाह्ने नमेद्देवीं सरस्वतीम् त्रिसन्ध्याकृद्भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः
ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವೇದ ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
गयां प्रदक्षिणीकृत्य गयाविप्रान् प्रपूज्य च अन्नदानादिकं सर्वं कृतन्तत्राक्षयं भवेत्
ಗಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಗಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನದಾನಾದಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳು ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
Verse 35
स्तुत्वा सम्प्रार्थयेदेवमादिदेवं गदाधरम् गदाधरं गयावासं पित्रादीनां गतिप्रदम्
ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಆದಿದೇವ ಗದಾಧರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು—ಗಯಾವಾಸಿ ಗದಾಧರನು ಪಿತೃಗಳಾದಿ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.
Verse 36
धर्मार्थकाममोक्षार्थं योगदं प्रणमाम्यहम् देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಯೋಗಪ್ರದಾತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನ, ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು.
Verse 37
नित्यशुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यं ब्रह्म नमाम्यहम् आनन्दमद्वयं देवं देवदानववन्दितम्
ನಿತ್ಯಶುದ್ಧನೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತನೂ ಆದ ಸತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ಅದ್ವಯ ದೇವನು ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಎರಡರಿಂದಲೂ ವಂದಿತನು.
Verse 38
देवदेवीवृन्दयुक्तं सर्वदा प्रणमाम्यहम् कलिकल्मषकालार्तिदमनं वनमालिनम्
ದೇವ-ದೇವಿಯರ ವೃಂದಸಹಿತನಾಗಿ, ಕಲಿಯುಗದ ಕಲ್ಮಷವನ್ನೂ ಕಾಲಪೀಡೆಯನ್ನೂ ದಮನ ಮಾಡುವ, ವನಮಾಲಾಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 39
पालिताखिललोकेशं कुलोद्धरणमानसम् व्यक्ताव्यक्तविभक्तात्माविभक्तात्मानमात्मनि
ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಕ, ಕುಲೋದ್ದಾರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು—ಅವನ ಆತ್ಮವು ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ತನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತನಾಗಿರುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।
Verse 40
स्थितं स्थिरतरं सारं वन्दे घोराघमर्दनम् आगतो ऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधरः
ಅತಿಶಯ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಪರಮ ಸಾರಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಘೋರ ಪಾಪವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ। ಹೇ ದೇವಾ! ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಗಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನೀವೇ ಗದಾಧರನು।
Verse 41
त्वं मे साक्षी भवाद्येह अनृणो ऽहमृणत्रयात् द्धबुद्धियुक्तमिति घ , छ च कालार्तिनाशनमिति घ कालार्तिदलनमिति ग , ङ , घ , ज च पालिताखिलदेवेशमिति घ स्थिततरमिति ग , घ , ङ च वन्देहमरिमर्दनमिति ङ वन्दे संसारमर्दनमिति ज साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस् तथा
ಇಲ್ಲಿ ಈಗಲೇ ನೀನು ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರು; ಆಗ ದೇವಋಣ, ಋಷಿಋಣ, ಪಿತೃಋಣ ಎಂಬ ತ್ರಿಋಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಅನೃಣನಾಗುವೆನು। (ಕೆಲವು ಪಾಠಾಂತರಗಳು: “ದೃಢಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತ”; “ಕಾಲಾರ್ತಿನಾಶನ/ಕಾಲಾರ್ತಿದಲನ”; “ಪಾಲಿತಾಖಿಲದೇವೇಶ”; “ಸ್ಥಿತತರ”; “ನಾನು ಅರಿಮರ್ಧನನಿಗೆ ವಂದನೆ/ನಾನು ಸಂಸಾರಮರ್ಧನನಿಗೆ ವಂದನೆ”.) ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶಾನ (ಶಿವ) ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳೂ ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರಲಿ।
Verse 42
मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता गयामाहात्म्यपठनाच्छ्राद्धादौ ब्रह्मलोकभाक्
ನಾನು ಗಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಪಿತೃಗಳ ನಿಷ್ಕೃತಿ (ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಉದ್ಧಾರ) ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ। ಗಯಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಪಠಣದಿಂದ, ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಮಾಡುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 43
पितॄणामक्षयं श्राद्धमक्षयं ब्रह्मलोकदम्
ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಈ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪುಣ್ಯಫಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ; ಅಕ್ಷಯ ಫಲವಾಗಿ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Bathing in the great river while reciting the Gāyatrī, followed by Sandhyā worship, and then morning śrāddha with piṇḍa-dāna with Gāyatrī placed foremost.
It assigns specific salvific effects to tīrtha-stations (yoni-dvāra non-return symbolism, Vaitaraṇī cow uplifting twenty-one generations, darśana removing ṛṇa-traya) and culminates in akṣaya-śrāddha and Gadādhara-prayer aimed at dharma-artha-kāma-mokṣa.
Gadādhara (Viṣṇu at Gayā) is invoked as witness and savior for pitṛ-kārya, the remover of the threefold debt, and the giver of puruṣārthas, anchoring the rite in both devotion and doctrinal soteriology.
The chapter preserves recensional variants and manuscript notes (e.g., absent or added lines in specific manuscript groups), indicating a living ritual-text tradition with localized readings.