Adhyaya 113
Narmadā-ādi-māhātmya (The Greatness of the Narmadā and Other Tīrthas)
ಈ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಪರಮ ಪಾವನಿಯೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವಳ ತೀರ್ಥಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಂಗೆಯ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಶುದ್ಧಿ, ನರ್ಮದೆಯ ಜಲಸ್ಪರ್ಶ/ಸ್ನಾನದಿಂದ ಪಾವನತೆ—ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಪುಣ್ಯಸಾಧನೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅಮರಕಂಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು, ಶ್ರೀಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿಯ ಶುಭ ಸಂಗಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಪರ್ವತದ ಪವಿತ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯ ತಪಸ್ಸು, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ವರಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ದಾನ, ತಪ, ಜಪ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ; ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದರೆ ಶಿವಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಹರ-ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ.
Shlokas
Verse 1
ं गुह्यमिति ख महाबलमिति क भूमिचण्डेश्वरमिति ग तथान्यथेति झ द्वयोर्मध्ये इति ख यद्वत् स्याद्भुक्तिमुक्तिदमिति ङ अथ त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः नर्मदादिमाहात्म्यम् अग्निर् उवाच नर्मदादिकमाहात्म्यं वक्ष्येहं नर्मदां परां सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनाद्वारि नार्मदं
[ಪಾಠಾಂತರ ಸೂಚನೆಗಳು] ‘ಗುಹ್ಯಮ್’ (ಖ), ‘ಮಹಾಬಲಮ್’ (ಕ), ‘ಭೂಮಿ-ಚಂಡೇಶ್ವರಮ್’ (ಗ), ‘ತಥಾನ್ಯಥಾ’ (ಝ), ‘ದ್ವಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ’ (ಖ), ಹಾಗೂ ‘ಯದ್ವತ್ ಸ್ಯಾತ್—ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಮ್’ (ಙ) ಎಂದು ಪಾಠಭೇದಗಳಿವೆ। ಈಗ 113ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ನರ್ಮದಾದಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ’। ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನರ್ಮದಾ ಮೊದಲಾದ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ। ನರ್ಮದಾ ಪರಮಾ; ಗಂಗೆಯು ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ನರ್ಮದೆಯ ಜಲವು ಸ್ಪರ್ಶ/ಸ್ನಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 2
विस्तराद्योजनशतं योजनद्वयमायता षष्टिस्तीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस् तथापराः
ಅದರ ಅಗಲ ನೂರು ಯೋಜನಗಳು, ಉದ್ದ ಎರಡು ಯೋಜನಗಳು; ಅಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಕೂಡಿವೆ।
Verse 3
पर्वतस्य समन्तात्तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके कावेरीसङ्गमं पुण्यं श्रीपर्वतमतः शृणु
ಆ ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅವು ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಶ್ರೀಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿಯ ಪುಣ್ಯ ಸಂಗಮದ ಕುರಿತು ಕೇಳು।
Verse 4
गौरी श्रीरूपिणी तेपे तपस्तामब्रवीद्धरिः अवाप्स्यसि त्वमध्यात्म्यं नाम्ना श्रीपर्वतस्तव
ಶ್ರೀರೂಪಿಣಿ ಗೌರಿಯು ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಆಗ ಹರಿಯು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನೀನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ‘ಶ್ರೀಪರ್ವತ’ ಆಗುವುದು.”
Verse 5
समन्ताद्योजनशतं महापुण्यं भविष्यति अत्र दानन्तपो जप्यं श्राद्धं सर्वमथाक्षयं
ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೂರು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಜಪ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧ—ಎಲ್ಲದರ ಫಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 6
नर्मदापरमिति झ निर्यान्त्यमरकण्टके इति झ तपस्तामब्रवीद्धर इति ग अत्र दानं तथा जप्यमिति झ सर्वमथाक्षरमिति ख , छ च मरणं शिवलोकाय सर्वदं तीर्थमुत्तमं हरो ऽत्र क्रीडते देव्या हिरण्यकशिपुस् तथा
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠ—“ನರ್ಮದಾ ಪರಮಾ” ಮತ್ತು “ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯರು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು. ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ—“ಹರನು ಅವಳಿಗೆ ‘ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು” ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ದಾನ ಹಾಗೂ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಉತ್ತಮ ತೀರ್ಥ, ಸರ್ವಫಲದಾಯಕ; ಇಲ್ಲಿ ಮರಣವು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 7
तपस्तप्त्वा बली चाभून्मुनयः सिद्धिमाप्नुवन्
ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅವರು ಬಲವಂತರಾದರು; ಮುನಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
Frequently Asked Questions
The chapter contrasts purification modes: the Gaṅgā purifies immediately by darśana (sight), while the Narmadā’s water is emphasized as purifying through contact/immersion.
Śrīparvata’s sanctity is grounded in Gaurī’s tapas and the boon of adhyātma bestowed by Hari, and the text further claims that rites performed in its sphere yield akṣaya (inexhaustible) results.
Dāna (charity), tapas (austerity), japa (recitation), and śrāddha rites are stated to produce inexhaustible merit when performed there.
The chapter states that death at this excellent tīrtha leads to Śivaloka (Śiva’s world), framing sacred geography as directly linked to liberation-oriented destiny.