Adhyaya 107

Verse 1

इत्य् आगेनेये महापुराणे नगरादिवास्तुर्नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्ताधिकशततमो ऽध्यायः स्वायम्भुवसर्गः अग्निर् उवाच वक्ष्ये भुवनकोषञ्च पृथ्वीद्वीपादिलक्षणं अग्निध्रश्चाग्निबाहुश् च वपुष्मान्द्युतिमांस् तथा

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ನಗರಾದಿ-ವಾಸ್ತು’ ಎಂಬ 106ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 107ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಸ್ವಾಯಂಭುವ-ಸರ್ಗ’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಭುವನಕೋಶವನ್ನೂ, ಭೂಮಿ, ದ್ವೀಪಾದಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಧ್ರ, ಅಗ್ನಿಬಾಹು, ವಪುಷ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿಮಾನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

मेधा मेधातिथिर्भव्यः सवनः पुत्र एव च गृहाणि नगरादिषु इति झ गृहाणि नगराणि तु इति ख विंश एव चेति ख , छ च अष्टाभिर्विभजेदेवमिति छ ईश्वर उवाचेति ख , छ च सवनः क्षय एव च इति क ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां सत्यनामा सुतो ऽभवत्

ಮೇಧಾ, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ಭವ್ಯ, ಸವನ—ಇವರೇ ಪುತ್ರರು. (ಪಾಠಭೇದಗಳು ಇವೆ—‘ಗೃಹಾಣಿ ನಗರಾದಿಷು’, ‘ಗೃಹಾಣಿ ನಗರಾಣಿ ತು’, ‘ವಿಂಶ ಏವ’, ‘ಅಷ್ಟಾಭಿರ್ವಿಭಜೇದೇವಮ್’; ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ‘ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸವನಃ ಕ್ಷಯ ಏವ ಚ’ ಇತ್ಯಾದಿ.) ಅವರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್; ಅವನಿಗೆ ಸತ್ಯನಾಮಾ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 3

प्रियब्रतसुताः ख्याताः सप्तद्वीपान्ददौ पिता जम्बुद्वीपमथाग्नीध्रे प्लक्षं मेधातिथेर्ददौ

ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಖ್ಯಾತ ಪುತ್ರರಿಗೆ ತಂದೆಯು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ಅಗ್ನೀಧ್ರನಿಗೆ, ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪವನ್ನು ಮೇಧಾತಿಥಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 4

वपुष्मते शाल्मलञ्च ज्योतिष्मते कुशाह्वयं क्रौञ्चद्वीपं द्युतिमते शाकं भव्याय दत्तवान्

ಅವನು ವಪುಷ್ಮತನಿಗೆ ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪವನ್ನು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತನಿಗೆ ಕುಶನಾಮಕ (ಕುಶದ್ವೀಪ)ವನ್ನು, ದ್ಯುತಿಮತನಿಗೆ ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪವನ್ನು, ಭವ್ಯನಿಗೆ ಶಾಕದ್ವೀಪವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 5

पुष्करं सवनायादादग्नीध्रे ऽदात् सुते शतं जम्बूद्वीपं पिता लक्षं नाभेर्दत्तं हिमाह्वयं

ಸವನಾಯನಿಗೆ ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಅಗ್ನೀಧ್ರನಿಗೆ ಶತ (ಪರಿಮಾಣ)ವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ತಂದೆಯು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ನಾಭಿಗೆ ಲಕ್ಷಪ್ರಮಾಣದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ‘ಹಿಮಾಹ್ವಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 6

हेमकूटं किम्पुरुषे हरिवर्षाय नैषधं इलावृते मेरुमध्ये रम्ये नीलाचलश्रितं

ಕಿಮ್ಪುರುಷವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಹರಿವರ್ಷದ ಸೀಮಾಪರ್ವತ ನೈಷಧ. ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ, ಮೇರುವಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ರಮ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ನೀಲಾಚಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ (ಸೀಮಿತ) ಭಾಗವಿದೆ.

Verse 7

हिरण्वते श्वेतवर्षं कुरूंस्तु कुरवे ददौ भद्राश्वाय च भद्राश्वं केतुमालाय पश्चिमं

ಹಿರಣ್ವತನಿಗೆ ಶ್ವೇತವರ್ಷವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಕುರುವಿಗೆ ಕುರುದೇಶವನ್ನು ದತ್ತನು. ಭದ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಭದ್ರಾಶ್ವಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಕೇತುಮಾಲನಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 8

मेरोः प्रियव्रतः पुत्रानभिषिच्य ययौ वनं शालग्रामे तपस्तप्त्वा ययौ विष्णोर्लयं नृपः

ಮೇರುವಿನ ಪುತ್ರ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ರಾಜರಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಆ ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು.

Verse 9

यानि कुम्पुरुषाद्यानि ह्य् अष्टवर्षाणि सत्तम तेषां स्वाभाविकी सिद्धिः सुखप्राया ह्य् अयत्नतः

ಹೇ ಸತ್ತಮಾ! ‘ಕುಂಪುರುಷ’ ಮೊದಲಾದವರು ಎಂಟು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರ ಸಿದ್ಧಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ; ಅದು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 10

जरामृत्युभयं नास्ति धर्माधर्मौ युगादिकं नाधमं मध्यमन्तुल्या हिमाद्देशात्तु नाभितः

ಅಲ್ಲಿ ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳಿಲ್ಲ, ಯುಗಾದಿ ವಿಭಾಗವೂ ಇಲ್ಲ. ಅಧಮ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ—ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು. (ಆ ಪ್ರದೇಶ) ಹಿಮಾಲಯದೇಶದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 11

ऋषभो मेरुदेव्याञ्च ऋषभाद् भरतो ऽभवत् ऋषभो दत्तश्रीः पुत्रे शालग्रामे हरिङ्गतः

ಋಷಭನು ಮೇರುದೇವಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ಋಷಭನಿಂದ ಭರತನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ದತ್ತಶ್ರೀಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಋಷಭನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇರಿದನು.

Verse 12

भरताद् भारतं वर्षं भरतात् सुमतिस्त्वभूत् भरतो दत्तलक्ष्मीकः शालग्रामे हरिं गतः

ಭರತನಿಂದ ‘ಭಾರತವರ್ಷ’ ಎಂಬ ದೇಶ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಭರತನಿಂದ ಸುಮತಿ ಜನಿಸಿದಳು. ದತ್ತಲಕ್ಷ್ಮೀಕನಾದ ಭರತನು ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇರಿದನು.

Verse 13

सुतेभ्य उ इति ख , छ च रम्येनीलाचलाश्रियमिति ख , ङ , झ च रम्यं नीलाचले स्थितमिति घ हिमाद्देशान्तनाभित इति छ सुमतिस्तत इति ग स योगी योगप्रस्तावे वक्ष्ये तच्चरितं पुनः सुमतेस्तेजसस्तस्मादिन्द्रद्युम्नो व्यजायत

(ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ) ‘ಸುತೇಭ್ಯ ಉ…’; (ಇತರ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ) ‘ರಮ್ಯ ನೀಲಾಚಲಶ್ರೀ’; (ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ) ‘ನೀಲಾಚಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳ’; (ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ) ‘ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ, ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ನಾಭಿ-ಕೇಂದ್ರದಿಂದ’; ಮತ್ತು (ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ) ‘ಅನಂತರ ಸುಮತಿ’ ಎಂದು ಇದೆ. ಆ ಯೋಗಿ—ಯೋಗಪ್ರಸ್ತಾವದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪುನಃ ವರ್ಣಿಸುವ ಅವನ ಚರಿತ—ಸುಮತಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅವನಿಂದಲೇ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 14

परमेष्ठी ततस्तस्मात् प्रतीहारस्तदन्वयः प्रतीहारात् प्रतीहर्ता प्रतिहर्तुर्भुवस्ततः

ನಂತರ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬಂದನು. ಅವನಿಂದಲೇ ಅದೇ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಹಾರನು ಜನಿಸಿದನು. ಪ್ರತೀಹಾರನಿಂದ ಪ್ರತೀಹರ್ತಾ, ನಂತರ ಪ್ರತೀಹರ್ತಾದಿಂದ ಭುವ (ಭೂವಸ್) ಜನಿಸಿದನು।

Verse 15

उद्गीतोथ च प्रस्तारो विभुः प्रस्तारतः सुतः पृथुश् चैव ततो नक्तो नक्तस्यापि गयः सुतः

ನಂತರ ಉದ್ಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾರ ಬಂದರು. ಪ್ರಸ್ತಾರನಿಂದ ವಿಭು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಂದ ಪೃಥು; ನಂತರ ನಕ್ತ; ಮತ್ತು ನಕ್ತನ ಪುತ್ರ ಗಯನು ಕೂಡ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 16

नरो गयस्य तनयः तत्पुत्रो ऽभूद्विराट् ततः तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत

ಗಯನ ಪುತ್ರ ನರನು. ಅವನ ಪುತ್ರ ವಿರಾಟ್. ನಂತರ ವಿರಾಟನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಧೀಮಂತನೂ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಮಹಾವೀರ್ಯನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 17

महान्तस्तत्सुतश्चाभून्मनस्यस्तस्य चात्मजः त्वष्टा त्वष्टुश् च विरजारजस्तस्याप्यभूत् सुतः

ಅವನ ಪುತ್ರ ಮಹಾಂತಸ್; ಮಹಾಂತಸನ ಪುತ್ರ ಮನಸ್ಯ. ಮನಸ್ಯನಿಂದ ತ್ವಷ್ಟಾ (ದೇವಶಿಲ್ಪಿ) ಜನಿಸಿದನು; ತ್ವಷ್ಟನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ವಿರಜಾರಜನು ಕೂಡ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 18

सत्यजिद्रजसस्तस्य जज्ञे पुत्रशतं मुने विश्वज्योतिःप्रधानास्ते भारतन्तैर् विवर्धितं

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ರಜಸಿನಿಂದ ಸತ್ಯಜಿತ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಧಾನನು, ಭಾರತ ವಂಶಗಳು ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು.

Verse 19

कृतत्रेतादिसर्गेण सर्गः स्वायम्भुवः स्मृतः

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ಯುಗಕ್ರಮದಿಂದ ಲಕ್ಷಿತವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ‘ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.