Adhyaya 297

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुरणे विषहृन्मन्त्रौषधं नाम षन्नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गोनसादिचिकित्सा अग्निरुचाच गोनसादिचिकित्साञ्च वशिष्ठ शृणु वच्मि ते ह्रीं ह्रीं अमलपक्षि स्वाहा ताम्बूलखादनान्मन्त्री हरेन्मण्डलिनो विषं

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ವಿಷಹೃನ್ ಮಂತ್ರೌಷಧ” ಎಂಬ 297ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 298ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—“ಗೋನಸಾದಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ” ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಶಿಷ್ಠ, ಕೇಳು; ಗೋನಸ ಮುಂತಾದ ಸರ್ಪಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ‘ಹ್ರೀಂ ಹ್ರೀಂ ಅಮಲಪಕ್ಷಿ ಸ್ವಾಹಾ’ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸಿ ತಾಂಬೂಲ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮಂಡಲಿನ ಸರ್ಪವಿಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

लशुनं रामठफलं कुष्ठाग्निव्योषकं विषे स्नुहीक्षीरं गव्यघृतं पक्षं पीत्वाहिजे विषे

ವಿಷಬಾಧೆಯಲ್ಲಿ ಲಶುನ, ರಾಮಠಫಲ, ಕುಷ್ಠ, ಅಗ್ನಿ (ಚಿತ್ರಕ) ಮತ್ತು ತ್ರ್ಯೋಷ (ಶುಂಠಿ-ಮರಿಚ-ಪಿಪ್ಪಲಿ) ನೀಡಬೇಕು. ಸರ್ಪವಿಷದಲ್ಲಿ ಸ्नुಹೀ ಕ್ಷೀರವನ್ನು ಗೋಘೃತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಪಕ್ಸಕಾಲ ಕುಡಿದರೆ ವಿಷ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

अथ राजिलदष्टे च पेया कृष्णा समैन्धवा आज्यक्षौद्रशकृत्तोयं पुरीतत्या विषापहं

ಇನ್ನು ರಾಜಿಲಾ ಸರ್ಪದಂಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ (ಮರಿಚ) ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಲವಣ ಸೇರಿಸಿದ ತೆಳ್ಳಗಿನ ಪೇಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ಗೋಮಯಜಲ ಮತ್ತು ಪುರೀತತ್ಯಾ ಮಿಶ್ರಣವೂ ವಿಷಹರವಾಗಿದೆ.

Verse 4

सकृष्णाखण्डदुग्धाज्यं पातव्यन्तेन माक्षिकं व्योषं पिच्छं विडालास्थि नकुलाङ्गरुहैः समैः

ಕೃಷ್ಣಾಖಂಡ (ಕಪ್ಪು ಸಕ್ಕರೆ), ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜೇನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಕಟು/ವ್ಯೋಷ (ಶುಂಠಿ-ಮರಿಚ-ಪಿಪ್ಪಲಿ), ಪಿಚ್ಛ (ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೃದು ರೋಮ), ಬೆಕ್ಕಿನ ಎಲುಬು, ಮುಂಗೂಸಿನ ದೇಹದ ಕೂದಲು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಬೇಕು.

Verse 5

चूर्णितैर् मेषदुग्धाक्तैर् धूपः सर्वविषापहः रोमनिर्गुण्डिकाकोकवर्णैर् वा लशुनं समं

ಕುರಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಪುಡಿದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಧೂಪವು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ರೋಮಾ, ನಿರ್ಗುಂಡಿಕಾ, ಕೋಕವರ್ಣಗಳನ್ನು ಸಮಭಾಗವಾಗಿ ತೆಗೆದು ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸೇರಿಸಿ ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 6

मुनिपत्रैः कृतस्वेदं दष्टं काञ्चिकपाचितैः मूषिकाः षोडश प्रोक्ता रसङ्कार्पासजम्पिवेत्

ಮುನಿಪತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವೇದನ ಮಾಡಿ ಕಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು; ಕಾಂಚಿಕಾ (ಹುಳಿ ಗಂಜಿ/ಕಿಣ್ವ ದ್ರವ)ಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಔಷಧ ತಯಾರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಮೂಷಿಕಗಳ ಹದಿನಾರು ವಿಧಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರ್ಪಾಸ ಮತ್ತು ಜಂಬು ಸೇರಿಸಿದ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯಿಸಬೇಕು.

Verse 7

सतैलं मूषिकार्तिघ्नं फलिनीकुसुमन्तथा सनागरगुडम्भक्ष्यं तद्विषारोचकापहं

ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಇದು ಮೂಷಿಕಾ-ಜನಿತ ವೇದನೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಫಲಿನೀ ಹೂವನ್ನು ಶುಂಠಿ (ನಾಗರ) ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ತಿಂದರೆ ಆ ವಿಷದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅರುಚಿ (ಭಕ್ಷ್ಯವಿರಕ್ತಿ) ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 8

चिकित्सा विंषतिर्भूता लूताविषहरो गणः पद्मकं पाटली कुष्ठं नतमूशीरचन्दनं

ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಧದ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ. ಲೂತಾ-ವಿಷವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ ಔಷಧಗಣ: ಪದ್ಮಕ, ಪಾಟಲೀ, ಕುಷ್ಠ, ನತ, ಉಶೀರ ಮತ್ತು ಚಂದನ.

Verse 9

निर्गुण्डी शारिवा शेलु लूतार्तं सेचयेज्जलैः गुञ्जानिर्गुण्डिकङ्कोलपर्णं शुण्ठी निशाद्वयं

ಲೂತಾ ಕಚ್ಚಿದವರ ಪೀಡಿತ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಗುಂಡೀ, ಶಾರಿವಾ ಮತ್ತು ಶೇಲುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯಬೇಕು/ಸೇಚನ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಗುಂಜಾ, ನಿರ್ಗುಂಡಿಕಾ, ಕಂಕೋಲಪರ್ಣ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ನಿಶಾದ್ವಯ (ಅರಿಶಿನ ಹಾಗೂ ದಾರುಹರಿದ್ರಾ) ಸೇರಿದ ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 10

करञ्जास्थि च तत्पङ्कैः वृश्चिकार्तिहरं शृणु मञ्जिष्ठा चन्दनं व्योषपुष्पं शिरीषकौमुदं

ಈಗ ವೃಶ್ಚಿಕದಂಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳು—ಕರಂಜ ಬೀಜ/ಅಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಲೇಪ; ಜೊತೆಗೆ ಮಂಜಿಷ್ಠಾ, ಚಂದನ, ವ್ಯೋಷಪುಷ್ಪ, ಶಿರೀಷ ಮತ್ತು ಕೌಮುದ।

Verse 11

संयोज्याश् चतुरो योगा लेपादौ वृश्चिकापहाः ॐ नमो भगवते रुद्राय चिवि छिन्द किरि भिन्द खड्गे न छेदय शूलेन भेदय चक्रेण दारय ॐ ह्रूं फट् मन्त्रेण मन्त्रितो देयो गर्धभादीन्निकृन्तति

ನಾಲ್ಕು ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಪಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರ—“ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ರುದ್ರಾಯ; ಚಿವಿ, ಛಿಂದ, ಕಿರಿ, ಭಿಂದ; ಖಡ್ಗೇನ ಛೇದಯ, ಶೂಲേന ಭೇದಯ, ಚಕ್ರೇಣ ದಾರಯ—ಓಂ ಹ್ರೂಂ ಫಟ್।” ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಔಷಧ ನೀಡಿದರೆ ವೃಶ್ಚಿಕಾದಿ ಜನಿತ ಬಾಧೆ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 12

त्रिफलोशीरमुस्ताम्बुमांसीपद्मकचन्दनं अजाक्षीरेण पानादेर्गर्धभादेर्विषं हरेत्

ತ್ರಿಫಲಾ, ಉಶೀರ, ಮುಸ್ತಾ, ಅಂಬು (ಶೀತಲ ಜಲಸಿದ್ಧ), ಮಾಂಸೀ, ಪದ್ಮಕ, ಚಂದನ—ಇವುಗಳನ್ನು ಆಡುಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಪಾನಾದಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಗರ್ಧಭಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಚ್ಚು/ದಂಶದಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

हरेत् शिरीषपञ्चाङ्गं व्योषं शतपदीविषं सकन्धरं शिरीषास्थि हरेदुन्दूरजं विषं

ಶಿರೀಷದ ಪಂಚಾಂಗ, ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ಶತಪದಿ (ಸೆಂಟಿಪೀಡ್) ವಿಷಹರ ಔಷಧವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಕಂಧರ ಮತ್ತು ಶಿರೀಷ ಅಸ್ಥಿ/ಬೀಜವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು—ಇವು ಇಲಿ/ಮೂಷಿಕಜನ್ಯ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 14

व्योषं ससर्पिः पिण्डीतमूलमस्य विषं हरेत् तत्पक्षैर् इति ज , ञ , ट च चिरि इति ज क्षारव्योषवचाडिङ्गुविडङ्गं सैन्धवन्नतं

ತುಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿದ ಬೇರು ನೀಡಿದರೆ ಈ ವಿಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಕ್ಕೆ ‘ಜ, ಞ, ಟ’ ಎಂಬ ಗಣ-ಸಂಕೇತ ಹಾಗೂ ‘ಚಿರಿ’ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಷಾರಸಿದ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯೋಷ, ವಚಾ, ಡಿಂಗು/ಹಿಂಗು, ವಿಡಂಗ, ಸೈಂಧವ (ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು) ಮತ್ತು ನ್ನತ ಔಷಧ ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತಿವಿಷವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

अम्बष्ठातिबलाकुष्ठं सर्वकीटविषं हरेत् यष्टिव्योषगुडक्षीरयोगः शूनो विषापहः

ಅಂಬಷ್ಠಾ, ಅತಿಬಲಾ, ಕುಷ್ಠಗಳ ಸಂಯೋಗವು ಎಲ್ಲ ಕೀಟವಿಷವನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಷ್ಟಿ, ತ್ರಿಕಟು, ಬೆಲ್ಲ, ಹಾಲು ಸೇರಿದ ಯೋಗವು ಶೋಥ ಮತ್ತು ವಿಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಿಷವಾಗಿದೆ.

Verse 16

ॐ सुभद्रायै नमः ॐ सुप्रभायै नमः यान्यौषधानि गृह्यन्ते विधानेन विना जनैः

ॐ ಸುಭದ್ರಾಯೈ ನಮಃ; ॐ ಸುಪ್ರಭಾಯೈ ನಮಃ। ಜನರು ವಿಧಾನದಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೋ—

Verse 17

तेषां वीजन्त्व्या ग्राह्यमिति ब्रह्माब्रवीच्च ताम् ताम्प्रणम्यौषधीम्पश्चात् यवान् प्रक्षिप्य मुष्टिना

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಅವುಗಳನ್ನು ವೀಜನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.” ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಔಷಧಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಮುಷ್ಟಿಭರ ಯವವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 18

दश जप्त्वा मन्त्रमिदं नमस्कुर्यात्तदौषधं त्वामुद्धराम्यूर्ध्वनेत्रामनेनैव च भक्षयेत्

ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ಓ ಊರ್ಧ್ವನೇತ್ರಾ ಔಷಧಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಉದ್ದರಿಸುತ್ತೇನೆ (ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ),” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅದೇ ಮಂತ್ರವಿಧಿಯಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 19

नमः पुरुषसिंहाय नमो गोपालकाय च आत्मनैवाभिजानाति रणे कृष्णपराजयं

ಪುರುಷಸಿಂಹನಾದ ನೃಸಿಂಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗೋಪಾಲಕನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅವನು ತಾನೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे ऽस्तु सिध्यतु नमो वैदूर्यमाते तन्न रक्ष मां सर्वविषेभ्यो गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गिनि स्वाहा हरिमाये औषधादौ प्रयोक्तव्यो मन्त्रो ऽयं स्थावरे विषे

ಈ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ನನ್ನ ಅಗದ (ವಿಷನಾಶಕ) ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಹೇ ವೈದೂರ್ಯಮಾತೆ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಗೌರೀ, ಗಾಂಧಾರೀ, ಚಾಂಡಾಳೀ, ಮಾತಂಗಿನೀ—ಸ್ವಾಹಾ! ಹೇ ಹರಿಮಾಯೆ—ಸ್ಥಾವರ (ನಿರ್ಜೀವ) ವಿಷಕ್ಕೆ ಔಷಧಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 21

भुक्तमात्रे स्थिते ज्वाले पद्मं शीताम्बुसेवितं पाययेत्सघृतं क्षौद्रं विषञ्चेत्तदनन्तरं

ಭಕ್ಷಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ದಾಹ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ತಣ್ಣೀರುದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಪದ್ಮವನ್ನು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಷಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು.