Adhyaya 282

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वृक्षायुर्वेदो नामैकाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नानारोगहराण्यौषधानि धन्वन्तरिर् उवाच सिंही शटी निशायुग्मं वत्सकं क्वाथसेवनं शिशोः सर्वातिसारेषु स्तन्यदोषेषु शस्यते

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ವೃಕ್ಷಾಯುರ್ವೇದ’ ಎಂಬ 281ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಗ 282ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ನಾನಾರೋಗಹರ ಔಷಧಗಳು’ ಆರಂಭ. ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಸಿಂಹೀ, ಶಟೀ, ನಿಶಾಯುಗ್ಮ (ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ದಾರುಹರಿದ್ರಾ) ಹಾಗೂ ವತ್ಸಕದ ಕ್ವಾಥ ಸೇವನೆ ಶಿಶುವಿನ ಎಲ್ಲ ಅತಿಸಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ತಾಯಿನ ಹಾಲಿನ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯಾಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 2

शृङ्गीं सकृष्णातिविषां चूर्णितां मधुना लिहेत् एका चातिविशा काशच्छर्दिज्वरहरी शिशोः

ಶೃಂಗಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಅತಿವಿಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುಡಿಮಾಡಿ ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಲೇಹನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಅತಿವಿಷೆ ಮಾತ್ರವೂ ಶಿಶುವಿನ ಕೆಮ್ಮು, ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 3

बालैः सेव्या वचा साज्या सदुग्धा वाथ तैलयुक् यष्टिकां शङ्खपुष्पीं वा बालः क्षीरान्वितां पिवेत्

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಚಾ (ವಚ)ಯನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ಉತ್ತಮ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಅಥವಾ ಮಗು ಯಷ್ಟಿಕಾ (ಯಷ್ಟಿಮಧು) ಅಥವಾ ಶಂಖಪುಷ್ಪಿಯನ್ನು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಲಿ.

Verse 4

वाग्रूपसम्पद्युक्तायुर्मेधाश्रीर्वर्धते शिशोः वचाह्यग्निशिखावासाशुण्ठीकृष्णानिशागदं

ಶಿಶುವಿಗೆ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ರೂಪಸಂಪತ್ತು, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಆಯುಸ್ಸು, ಮೇಧೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಚಾ, ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ, ವಾಸಾ, ಶುಂಠೀ, ಕೃಷ್ಣಾ, ನಿಶಾ—ಈ ರೋಗನಿವಾರಕ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5

सयष्टिसैन्धवं बालः प्रातर्मेधाकरं पिवेत् देवदारुमहाशिग्रुफलत्रयपयोमुचां

ಮಗು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯಷ್ಟಿಮಧುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೈಂಧವ (ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು) ಬೆರೆಸಿದ ಮೇಧಾವರ್ಧಕ ಯೋಗವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವದಾರು, ಮಹಾಶಿಗ್ರು, ಫಲತ್ರಯ (ತ್ರಿಫಲಾ) ಮತ್ತು ಪಯೋಮುಚಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮೇಧ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 6

क्वाथः सकृष्णा मृद्वीका कल्कः सर्वान् कृमीन्हरेत् त्रिफलाभृङ्गविश्वानां रसेषु मधुसर्पिषोः

ಕೃಷ್ಣಾ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಮತ್ತು ಮೃದ್ವೀಕಾ (ಒಣ ದ್ರಾಕ್ಷಿ)ಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕ್ವಾಥ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಕ ಪ್ರಯೋಗವು ಎಲ್ಲ ಕೃಮಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತ್ರಿಫಲಾ, ಭೃಂಗ (ಭೃಂಗರಾಜ) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾ (ಒಣ ಶುಂಠಿ) ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 7

मेषीक्षीरे च गोमूत्रे सिक्तं रोगे हितं शिशोः नासारक्तहरो नस्याद्दुर्वारस इहोत्तमः

ರೋಗಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶುವಿಗೆ ಕುರಿಯ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಗೋಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ತ (ನೆನೆಸಿದ/ಸಂಸೇಚಿತ) ಪ್ರಯೋಗ ಹಿತಕರ. ಮೂಗಿನಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ನಿವಾರಣೆಗೆ ನಸ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ವಾ ರಸವು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 8

लशुनार्द्रकशिग्रूणां रसः कर्णस्य पूरणम् तैलमार्द्रकजात्यं वा शूलहा चौष्ठरोगनुत्

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ತಾಜಾ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಶಿಗ್ರು (ನುಗ್ಗೆ)ಗಳ ಪಿಳಿದ ರಸವನ್ನು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು ವಿಧೇಯ. ಅಥವಾ ಶುಂಠಿ‑ಸಿದ್ಧ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು; ಅದು ಕಿವಿನೋವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ತುಟಿಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

सिंही षष्टीति ख शूलहा इत्य् अत्र पुंस्त्वनिर्देश आर्षः मूत्रहा शोषरोगनुदिति ञ जातीपत्रं फलं व्योषं कवलं मूत्रकं निशा दुग्धक्वाथे ऽभयाकल्के सिद्धं तैलं द्विजार्तिनुत्

‘ಸಿಂಹೀ ಷಷ್ಟೀ’ (ಖ) ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಶೂಲಹಾ’ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿನ ಪುಂಲಿಂಗ ಸೂಚನೆ ಆರ್ಷ (ಪ್ರಾಚೀನ) ರೂಢಿ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮೂತ್ರಹಾ, ಶೋಷರೋಗನುತ್’ (ಞ)ದಲ್ಲಿಯೂ. ಈಗ ಔಷಧ—ಜಾತೀಪತ್ರ, ಫಲ (ಏಲಕ್ಕಿ), ವ್ಯೋಷ (ತ್ರಿಕಟು), ಕವಲ, ಮೂತ್ರಕ, ನಿಶಾ (ಅರಿಶಿನ) ಇವುಗಳನ್ನು ಅಭಯಾ (ಹರೀತಕೀ) ಕಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಹಾಲಿನ ಕ್ವಾಥದಲ್ಲಿ ತೈಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ, ಆ ಔಷಧ ತೈಲವು ದ್ವಿಜರ ಪೀಡೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 10

धान्याम्बु नारिकेलं गोमूत्रं क्रमूकविश्वयुक् क्वाथितं कबलं कार्यमधिजिह्वाधिशान्तये

ಧಾನ್ಯಾಂಬು (ಅಕ್ಕಿ ತೊಳೆಯುವ ನೀರು) ಮತ್ತು ನಾರಿಕೇಳಜಲ, ಗೋಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ರಮೂಕ (ಸುವಾರಿ) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾ (ಒಣ ಶುಂಠಿ) ಸೇರಿಸಿ ಕುದಿಸಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ಕಬಲ (ಗಂಡೂಷ/ಕೊಳಕು) ಮಾಡಬೇಕು; ಇದು ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 11

साधितं लाङ्गलीकल्के तैलं निर्गुण्डिकारसैः गण्डमालागलगण्डौ नाशयेन्नस्यकर्मणा

ಲಾಂಗಲೀ ಕಲ್ಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಂಡೀ ರಸದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ತೈಲವನ್ನು ನಸ್ಯಕರ್ಮವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಗಂಡಮಾಲಾ (ಗ್ರಂಥಿ ಊತ) ಮತ್ತು ಗಲಗಂಡ (ಕಂಠಗಂಟು/ಗಾಯಿಟರ್) ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 12

पल्लवैर् अर्कपूतीकस्नुहीरुग्घातजातिकैः उद्वर्तयेत् सगोमूत्रः सर्वत्वग्दोषनाशनैः

ಅರ್ಕ, ಪೂತೀಕ, ಸ್ನೂಹೀ, ರುಗ್ಘಾತ, ಜಾತಿ ಇವುಗಳ কোমಲ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ (ಪುಡಿ/ಲೇಪ) ಮಾಡಿ, ಗೋಮೂತ್ರ ಸೇರಿಸಿ ಉದ್ವರ್ತನ (ದೇಹಮರ್ಧನ) ಮಾಡಬೇಕು; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಮದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 13

वाकुची सतिला भुक्ता वत्सरात् कुष्ठनाशनी पथ्या भल्लातकी तैलगुडपिण्डी तु कुष्ठजित्

ವಾಕುಚಿಯನ್ನು ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕುಷ್ಠ (ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಚರ್ಮರೋಗ) ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವರ್ಷ ನಿರಂತರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಅದು ನಿಶ್ಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಥ್ಯಾ (ಹರೀತಕೀ)ಯನ್ನು ಭಲ್ಲಾತಕದೊಂದಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ ಗುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕುಷ್ಠಜಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

पूतीकवह्निरजनी त्रिफलाव्योषचूर्णयुक् तक्रं गुदाङ्कुरे पेयं भक्ष्या वा सगुडाभया

ಗುದಾಂಕುರ (ಅರ್ಶ/ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ)ಯಲ್ಲಿ ಪೂತೀಕ, ವಹ್ನಿ, ರಜನೀ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಷ ಚೂರ್ಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ತಕ್ರ (ಮಜ್ಜಿಗೆ) ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಅಭಯಾ (ಹರೀತಕೀ)ಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 15

फलदार्वीविषाणान्तु क्वाथो धात्रीरसो ऽथवा पातव्यो रजनीकल्कः क्षौद्राक्षौद्रप्रमेहिणा

ಕ್ಷೌದ್ರ-ಕ್ಷೌದ್ರ (ಜೇನು ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ সদೃಶ) ಪ್ರಮೇಹ ಇರುವ ರೋಗಿಯು ಫಲದಾರ್ವೀ ಮತ್ತು ವಿಷಾಣಗಳ ಕ್ವಾಥ ಅಥವಾ ಧಾತ್ರೀ (ಆಮಲಕೀ) ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ರಜನೀ (ಅರಿಶಿನ) ಕಲ್ಕವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 16

वासागर्भो व्याधिघातक्वाथ एरण्डतैलयुक् वातशोणितहृत् पानात् पिप्पली स्यात् प्लीहाहरी

ರಸಸಹಿತ ವಾಸಾ (ವಾಸಾಗರ್ಭ) ಮತ್ತು ‘ವ್ಯಾಧಿಘಾತ’ ಕ್ವಾಥವನ್ನು ಎರಣ್ಡತೈಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ವಾತ-ಶೋಣಿತ (ವಾತಜನ್ಯ ರಕ್ತವಿಕಾರ) ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಪ್ಲೀಹಾರೋಗಹರಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 17

सेव्या जठरिणा कृष्णा स्नुक्षीरवहुभाविता पयो वा रच्यदन्त्याग्निविडङ्गव्योषकल्कयुक्

ಜಠರರೋಗಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಾ (ಕರಿಮೆಣಸು)ಯನ್ನು ಸ್ನುಕ್ಷೀರ (ಸ್ನುಹಿಯ ಕ್ಷೀರ/ಹಾಲು)ದಿಂದ ಮರುಮರು ಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿ ನೀಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ದಂತ್ಯಾಗ್ನಿ, ವಿಡಂಗ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಷಗಳ ಕಲ್ಕ ಸೇರಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

Verse 18

ग्रन्थिकोग्राभया कृष्णा विडङ्गाक्ता घृते स्थिता सांसन्तक्रं ग्रहण्यर्शःपाण्डुगुल्मकृमीन् हरेत्

ಗ್ರಂಥಿಕಾ, ಉಗ್ರಾ, ಅಭಯಾ, ಕೃಷ್ಣಾ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಮತ್ತು ವಿಡಂಗಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುಳಿಯಾದ ಮಜ್ಜಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಗ್ರಹಣಿ ದೋಷ, ಅರ್ಶ, ಪಾಂಡು, ಗುಲ್ಮ ಹಾಗೂ ಆಂತ್ರಕೃಮಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 19

फलत्रयामृता वासा तिक्तभूनिम्बजस् तथा क्वाथः समाक्षिको हन्यात् पाण्डुरोगं सकामलं

ತ್ರಿಫಲಾ, ಗುಡೂಚಿ, ವಾಸಾ ಮತ್ತು ತಿಕ್ತ ಭೂನಿಂಬದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಪಾಂಡು ರೋಗ ಹಾಗೂ ಕಾಮಲ (ಜಾಂಡಿಸ್) ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 20

रक्तपित्ती पिवेद्वासासुरसं ससितं मधु वरीद्राक्षाबलाशुण्ठीसाधितं वा पयः पृथक्

ರಕ್ತಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುವ ರೋಗಿ ವಾಸಾ ರಸವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ವರಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಾ, ಬಲಾ, ಶುಂಠಿ ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು।

Verse 21

वरी विदारी पथ्या बलात्रयं सवासकं श्वदंष्ट्रामधुसर्पिर्भ्यामालिहेत् क्षयरोगवान्

ಕ್ಷಯರೋಗಿಯು ವರಿ, ವಿದಾರಿ, ಪಥ್ಯಾ, ಬಲಾತ್ರಯ ಮತ್ತು ವಾಸಕವನ್ನು ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ ಲೇಹ್ಯವಾಗಿ ನಕ್ಕು ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 22

पथ्याशिग्रुकरञ्जार्कत्वक्सारं मधुसिन्धुमत् समूत्रं विद्रधिं हन्ति परिपाकाय तन्त्रजित्

ಪಥ್ಯಾ (ಹರೀತಕಿ), ಶಿಗ್ರು, ಕರಂಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಕ ತ್ವಕ್‌ಸಾರವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವದೊಂದಿಗೆ, ಮೂತ್ರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ ವಿದ್ರಧಿ (ಆಳವಾದ ಹುಣ್ಣು/ಅಬ್ಬಸೆಸ್) ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಊತವು ಪರಿಪಾಕ (ಪಕ್ವತೆ) ಪಡೆಯಲು ಇದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

त्रिवृता जीवती दन्ती मञ्जिष्ठा शर्वरीद्वयं तार्क्षजं निम्बपत्रञ्च लेपः शस्तो भगन्दरे

ತ್ರಿವೃತಾ, ಜೀವತೀ, ದಂತೀ, ಮಂಜಿಷ್ಠಾ, ಶರ್ವರೀದ್ವಯ, ತಾರ್ಕ್ಷಜ ಮತ್ತು ಬೇವು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲೇಪವು ಭಗಂದರ (ಫಿಸ್ಟುಲಾ)ಗೆ ಶಸ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 24

रुग्घातजनीलाक्षाचूर्णाजक्षौद्रसंयुता वासोवत्तिर्व्रणे योज्या शोधनी गतिनाशनी

ರುಗ್ಘಾತಜ ಮತ್ತು ನೀಲಾಕ್ಷಾ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಟ್ಟೆಯ ವತ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ವ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು; ಅದು ವ್ರಣವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ರೋಗದ ಹರಡುವ ಗತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 25

श्यामायष्टिनिशालोध्रपद्मकोत्पलचन्दनैः समरीचैः शृतं तैलं क्षीरे स्याद्ब्रणरोहणं

ಶ್ಯಾಮಾ, ಯಷ್ಟಿ (ಲಿಕೋರಿಸ್), ನಿಶಾ (ಅರಿಶಿನ), ಲೋಧ್ರ, ಪದ್ಮಕ, ಉತ್ಪಲ, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಮರೀಚ ಸೇರಿಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶೃತ ಮಾಡಿದ ತೈಲವು ವ್ರಣರೋಹಣಕರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 26

श्रीकार्पासदलैर् भस्मफलोपलवणा निशा तत्पिण्डीस्वेदनं ताम्रे सतैलं स्यात् क्षतौषधं

ಶ್ರೀಕಾರ್ಪಾಸದ ದಳಗಳು, ಭಸ್ಮ, ಫಲ, ಉಪಲವಣ ಮತ್ತು ನಿಶಾ ಸೇರಿಸಿ ಪಿಣ್ಡೀಸ್ವೇದನ ಮಾಡಬೇಕು; ತಾಮ್ರಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ತೈಲದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಕ್ಷತ (ಗಾಯ) ಔಷಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 27

कुम्भीसारं पयोयुक्तं वह्निदग्धं व्रणे लिपेत् तदेव नाशयेत्सेकान्नारिकेलरजोघृतम्

ಕುಂಭಿಯ ಒಳಸಾರವನ್ನು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತಾಪಿಸಿ ವ್ರಣದಲ್ಲಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ತೊಂದರೆ ತೆಂಗಿನ ರಜ (ಧೂಳು/ಪರಾಗ) ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಸೇಕನ ಮಾಡಿದರೆ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

विष्वाजमोदसिन्धूत्थचिञ्चात्वग्भिः समाभया तक्रेणोष्णाम्बुना वाथ पीतातीसारनाशनी

ವಿಷ್ವಾ, ಅಜಮೋದಾ, ಸೈಂಧವ (ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು), ಹುಣಸೆ ತೊಗಟೆ ಹಾಗೂ ಸಮಮಾತ್ರೆಯ ಅಭಯಾ (ಹರೀತಕೀ) ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಔಷಧವನ್ನು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅತಿಸಾರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 29

वत्सकातिविषाविश्वविल्लमुस्तशृतं जलं सामे पुराणे ऽतीसारे सामृक्शूले च पाययेत्

ವತ್ಸಕ, ಅತಿವಿಷಾ, ವಿಷ್ವಾ, ವಿಲ್ಲ (ವೀಲಾ) ಮತ್ತು ಮುಸ್ತಾ ಸೇರಿಸಿ ಕುದಿಸಿದ ನೀರನ್ನು—ಆಮಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮ/ರಕ್ತಸಹಿತ ಶೂಲ (ಆಮೃಕ್-ಶೂಲ) ಇದ್ದಾಗಲೂ ರೋಗಿಗೆ ಕುಡಿಸಬೇಕು।

Verse 30

अङ्गारदग्धं सुगतं सिन्धुमुष्णाम्बुना पिवेत् शूलवानथ वा तद्धि सिन्धुहिंगुकणाभया

ಶೂಲದಿಂದ ಬಳಲುವವನು ಅಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಹುರಿದ ಶುದ್ಧ ಸೈಂಧವವನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ಆ ಶೂಲಕ್ಕೆ ಸೈಂಧವ, ಹಿಂಗು, ಕಣ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಮತ್ತು ಅಭಯಾ ಸಂಯೋಗವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 31

कटुरोहोत्कणातङ्कलाजचूर्णं मधुप्लुतं कटुरोहोत्पलातङ्कलाजचूर्णमिति ट वस्त्रच्छिद्रगतं वक्त्रे न्यस्तं तृष्णां विनाशयेत्

ಕಟುರೋಹ, ಉತ್ಕಣಾ, ಟಂಕ ಮತ್ತು ಲಾಜದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ—ಅಥವಾ ಕಟುರೋಹ, ಉತ್ಪಲ, ಟಂಕ ಮತ್ತು ಲಾಜದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು—ರಂಧ್ರವಿರುವ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅತಿದಾಹ (ತೃಷ್ಣೆ) ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 32

पाठादार्वीजातिदलं द्राक्षामूलफलत्रयैः साधितं समधु क्वाथं कवलं मुखपापहृत्

ಪಾಠಾ, ದಾರ್ವೀ ಮತ್ತು ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಎಲೆಗಳನ್ನು ದ್ರಾಕ್ಷಾ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲತ್ರಯ (ತ್ರಿಫಲಾ) ಜೊತೆಗೆ ಕಷಾಯಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕವಳ (ಗರಗರೆ) ಮಾಡಿದರೆ ಬಾಯಿಯ ದೋಷ/ಅಶುದ್ಧಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 33

कृष्णातिविषतिक्तेन्द्रदारूपाठापयोमुचां क्वाथो मूत्रे शृतः क्षौद्री सर्वकण्ठगदापहः

ಕೃಷ್ಣಾ (ಪಿಪ್ಪಲಿ), ಅತಿವಿಷಾ, ತಿಕ್ತ ಔಷಧಗಳು, ಇಂದ್ರದಾರು, ಪಾಠಾ, ಪಯೋಮುಚಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ, ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಂಠದ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 34

पथ्यागोक्षुरदुस्पर्शराजवृक्षशिलाभिदां कषायः समधुः पीतो मूत्रकृच्छ्रं व्यपोहति

ಪಥ್ಯಾ, ಗೋಕ್ಷುರ, ದುಸ್ಪರ್ಶಾ, ರಾಜವೃಕ್ಷ, ಶಿಲಾಭಿದಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿದರೆ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರ (ಕಷ್ಟಕರ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ) ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 35

वंशत्वग्वरुणक्वाथः शर्कराश्मविघातनः शाखोटक्वाथसक्षौद्रक्षीराशी श्लीपदी भवेत्

ವಂಶತ್ವಕ್ (ಬಿದಿರು ತೊಗಟೆ) ಮತ್ತು ವರುಣದ ಕಷಾಯವು ಶರ್ಕರ/ಅಶ್ಮರಿ (ಕಲ್ಲುಕಣ, ಮೂತ್ರಕಲ್ಲು)ಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಲೀಪದ (ಎಲಿಫೆಂಟಿಯಾಸಿಸ್) ಇರುವವನು ಶಾಕೋಟ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 36

मासार्कत्वक्पयस्तैलं मधुसिक्तञ्च सैन्धवं पादरोगं हरेत्सर्पिर्जालकुक्कुटजं तथा

ಮಾಷ (ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ), ಅರ್ಕದ ತೊಗಟೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ (ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು) ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಿದರೆ ಪಾದರೋಗಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಾಲಕುಕ್ಕುಟದಿಂದ ದೊರಕುವ ತುಪ್ಪವೂ ಪಾದವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 37

शुण्ठीसीवर्चलाहिङ्गुचूर्णं शूण्ठीरसैर् घृतम् रुजं हरेदथ क्वाथो विद्धि बद्धाग्निसाधने

ಶುಂಠಿ, ಸೀವರ್ಚಲಾ (ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು) ಮತ್ತು ಹಿಂಗಿನ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಶುಂಠಿ ರಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ। ಈ ಕಷಾಯ-ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬದ್ಧಾಗ್ನಿ (ಒತ್ತಡಗೊಂಡ ಜಠರಾಗ್ನಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದು ತಿಳಿ।

Verse 38

सौवर्चलाग्निहिङ्गूनां सदीप्यानां रसैर् युतं विडदीप्यकयुक्तं वा तक्रं गुल्मातुरः पिवेत्

ಗುಲ್ಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರೋಗಿಯು ಸೌವರ್ಚಲ (ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು), ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಹಿಂಗು ಮೊದಲಾದ ದೀಪನ ದ್ರವ್ಯಗಳ ರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ವಿಡ ಮತ್ತು ದೀಪ್ಯಕ ಸೇರಿಸಿದ ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನೂ ಕುಡಿಯಬೇಕು।

Verse 39

धात्रीपटोलमुद्गानां क्वाथः साज्यो विसर्पहा शुण्ठीदारुनवाक्षीरक्वाथो मूत्रान्वितो ऽपरः

ಧಾತ್ರಿ (ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ), ಪಟೋಲ ಮತ್ತು ಮುದ್ಗ (ಹಸಿರು ಹೆಸರು)ಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಿಸರ್ಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ—ಶುಂಠಿ, ದಾರುಣವಾ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಕಷಾಯವನ್ನು ಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 40

सव्योषायोरजःक्षारः फलक्वाथश् च शोथहृत् गुडशिग्रुत्रिवृद्धिश् च सैन्धवानां रजोयुतः

ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲಿಯ ಪುಡಿ-ಕ್ಷಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಫಲಗಳ ಕಷಾಯವು ಶೋಥ (ಊತ)ವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಶಿಗ್ರು ಮತ್ತು ತ್ರಿವೃತ ಸೇರಿಸಿ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನ ಪುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಊತ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 41

त्रिवृताफलकक्वाथः सगुडः स्याद्विरेचनः वचाफलकषायोत्थं पयो वमनकृभवेत्

ತ್ರಿವೃತದ ಫಲದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಿರೇಚನ (ವಿಸರ್ಜಕ)ವಾಗುತ್ತದೆ. ವಚಾ ಮತ್ತು ಫಲದ ಕಷಾಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಹಾಲು ವಮನಕಾರಕ (ಓಕರಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ) ಔಷಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 42

त्रिफलायाः पलशतं पृथग्भृङ्गजभावितम् द्राक्षामृतफलत्रयैर् इति ञ , ट च विडङ्गं लोहचूर्णञ्च दशभागसमन्वितम्

ತ್ರಿಫಲೆಯ ನೂರು ಪಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಜೇನಿನಿಂದ ಭಾವಿತ (ಸಂಸ್ಕರಿತ) ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ದ್ರಾಕ್ಷಾ, ಅಮೃತಾ (ಗುಡೂಚಿ) ಮತ್ತು ‘ಫಲತ್ರಯ’ಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಡಂಗ ಮತ್ತು ಲೋಹಚೂರ್ಣ—ಇವೆರಡನ್ನೂ ತಲಾ ದಶಮ ಭಾಗ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।

Verse 43

शतावरीगुडुच्यग्निपलानां शतविंशतिः मध्वाज्यतिलजैर् लिह्याद्बलीपलितवर्जितः

ಶತಾವರಿ, ಗುಡೂಚಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ (ಚಿತ್ರಕ) ಇವುಗಳ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಲೇಹ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಮಡಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿ ಕೂದಲು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 44

शतमब्दं हि जीवेत सर्वरोगविवर्जितः त्रिफला सर्वरोगघ्नी समधुः शर्क्वरान्विता

ನಿಜವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷ ಜೀವಿಸಬಹುದು. ಜೇನು ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸುವ ತ್ರಿಫಲಾ ಸರ್ವರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 45

सितामधुघृतैर् युक्ता सकृष्णा त्रिफला तथा पथ्याचित्रकशुण्ठाश् च गुडुचीमुषलीरजः

ಸಕ್ಕರೆ, ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಯುಕ್ತ—ಕೃಷ್ಣಾ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಸಹಿತ—ತ್ರಿಫಲಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಥ್ಯಾ (ಹರೀತಕಿ), ಚಿತ್ರಕ, ಶುಂಠಿ, ಗುಡೂಚಿ ಮತ್ತು ಮುಷಲಿಯ ರಜ (ಪುಡಿ)—ಇವುಗಳ ಔಷಧಯೋಗ।

Verse 46

सगुडं भक्षितं रोगहरं त्रिशतवर्षकृत् किञ्चिच्चूर्णं जवापुष्पं पिण्डितं विसृजेज्जले

ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಇದು ರೋಗಹರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಿದವನಂತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಪಾ ಪುಷ್ಪದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಡಿಯನ್ನು ಗುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು।

Verse 47

तैलं भवेद् घृताकारं किञ्चिच्चूर्णं जलान्वितं धूपार्थं दृश्यते चित्रं वृषदंशजरायुना

ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತುಪ್ಪದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸಬೇಕು; ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಡಿಯನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ—ಇದು ಧೂಪಾರ್ಥ (ಧೂಮನ)ಕ್ಕಾಗಿ—ವೃಷದಂಶ-ಜರಾಯು (ಎತ್ತು/ವೃಷ ಸಂಬಂಧಿತ ಝಿಲೆ/ಅಪರಾ) ಸಹಿತ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 48

पुनर्माक्षिकधूपेन दृश्यते तद्यथा पुरा कर्पूरजलकाभेकतैलं पाटलिमूलयुक्

ಮತ್ತೆ ಮಾಕ್ಷಿಕ (ಜೇನುಮೇಣ) ಧೂಪದಿಂದ ಅದು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಪೂರಜಲದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಅಭಿಷೇಕತೈಲದಲ್ಲಿ ಪಾಟಲಿಮೂಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 49

पिष्ट्वा लिप्य पदे द्वे च चरेदङ्गारके नरः तृणौत्थानादिकं व्यूह्य दर्शयन्वै कुतूहलं

ಆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಕುಟ್ಟಿ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಉರಿಯುವ ಅಂಗಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ತೃಣೋತ್ಥಾನಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯೂಹವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೌತುಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

विषग्रहरुजध्वंसक्षुद्रनर्म च कामिकं तत्ते षट्कर्मकं प्रोक्तं सिद्धिद्वयसमाश्रयं

ವಿಷನಿವಾರಣ, ಗ್ರಹಪೀಡೆ, ನೋವು ನಾಶ, (ಹಾನಿಕರ ಪ್ರಭಾವಗಳ) ಧ್ವಂಸ, ಕ್ಷುದ್ರನರ್ಮ (ಸಣ್ಣ ಮಾಯಾಕೌಶಲ್ಯ), ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ (ಆಕರ್ಷಣ/ಕಾಮ್ಯ) ಕರ್ಮ—ಇವು ನಿನಗಾಗಿ ಷಟ್ಕರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇವು ದ್ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಿಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

Verse 51

मन्त्रध्यानौषधिकथामुद्रेज्या यत्र मुष्टयः चतुर्वर्गफलं प्रोक्तं यः पठेत्स दिवं व्रजेत्

ಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಔಷಧಿಕಥನ, ಮತ್ತು ಮುದ್ರಾಪೂಜೆ—ಮുഷ್ಠಿ ಮುದ್ರೆಗಳ ಸಹಿತ—ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.