Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

(ಕೆಲವು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಾಂತರಗಳಿವೆ—“ರಸಾ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಳು”, “ಮೋಹಿನಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದನು”, ಮತ್ತು “ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಮಹಾತೀರ್ಥಗಳು; ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ” ಎಂದು.) ಈಗ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ—ವರಾಹಾದಿ ಅವತಾರವರ್ಣನೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—“ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ವರಾಹಾವತಾರವನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಅಸುರಾಧಿಪತಿಯಾದನು; ದೇವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು.”

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

ದೇವರುಗಳು ಸಮೀಪಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ವಿಷ್ಣು ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ವರಾಹನಾದನು. ಆ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ‘ಕಂಟಕ’—ಅಡ್ಡಿಯ ರೂಪದ ಭೀತಿಯನ್ನು—ಸಹ ನಾಶಮಾಡಿದನು.

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಹರಿ ನಂತರ ಅಂತರ್ದಾನನಾದನು. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಸಹೋದರನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವೇ ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

ಅವನು ದೇವಯಜ್ಞಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿದನು; ಆಗ ವಿಷ್ಣು ನೃಸಿಂಹವಪುವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

ದೇವರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೃಸಿಂಹನು ದೇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಣಕಗೊಂಡಿದ್ದರು।

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

ಸೋತು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಶರಣಾದರು; ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರು ದೇವರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದತ್ತರು।

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

ಇಂತೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ವಾಮನನಾಗಿ, ಅದಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಯಜಮಾನನಾದ ಬಲಿಯ ಯಜ್ಞಕ್ರತುವಿಗೆ ಹೋದನು; ರಾಜದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವೇದಶ್ರುತಿಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

ವಾಮನನು ದೇವರನ್ನು ಆವಾಹನಮಾಡಿ ಪಠಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ ವರದಾತ (ಬಲಿ) ಹೇಳಿದನು—“ಶುಕ್ರನು ತಡೆದರೂ, ಓ ಬಲಿ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು।”

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನೀಡುವೆನು।” ಆಗ ವಾಮನನು ಬಲಿಗೆ—“ಗಂಭೀರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಡು” ಎಂದನು. ಬಲಿ—“ನೀಡುವೆನು” ಎಂದನು.

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

ದಾನವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸುರಿದ ಕ್ಷಣ ವಾಮನನು ವಾಮನನಾಗಿರದೆ ವಿರಾಟನಾದನು; ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂರ್ಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು.

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

ಹರಿಯು ಬಲಿಯನ್ನು ಸುತಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶಕ್ರನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಶಕ್ರನು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಲೋಕಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಸುಖಿಯಾದನು.

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

ಈಗ ಪರಶುರಾಮನ ಅವತಾರವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಓ ದ್ವಿಜ, ಕೇಳು. ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾದರು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅವನು ಅವತಾರವನ್ನೆತ್ತಿದನು.

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹರಿಯು ಭಾರ್ಗವ ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ ಅವತಾರವನ್ನೆತ್ತಿದನು—ದೇವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೊದಲಾದವರ ರಕ್ಷಕ. ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ರೇಣುಕೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿ, ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

ದತ್ತಾತ್ರೇಯರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯ ರಾಜನು (ಸಹಸ್ರಬಾಹು) ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಮೃಗಯೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

ಶ್ರಾಂತನಾದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಜಮದಗ್ನಿಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿತನಾಗಿ, ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಭೋಜನ ಪಡೆದನು।

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

ಅವನು ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ಬೇಡಿದನು; ಕೊಡದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಮನು ಶಿರಶ್ಛೇದ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು।

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಶು (ಪರಶುರಾಮ)ನಿಂದ ರಾಜನು ಹತನಾದನು; ಧೇನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ಆದರೆ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯನ ಪುತ್ರರು ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೊಂದರು।

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಬಳಿಕ ವೈರವಶಾತ್ ರಾಮನು ಮರಳಿ ಬಂದನು; ತಂದೆ ಹತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪಿತೃನಾಶದ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು।

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಆ ಮಹಾಬಲನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಐದು ಕುಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

‘ನನ್ನ ಗುರುವಿನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥ’—ಎಂದು ಒಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ; ‘ಭ್ರಾಂತ’—ಎಂದು ಒಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ; ‘ಅವನು ಹೋಮಧೇನುವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು’—ಎಂದು ಎರಡು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ; ‘ಧೇನುವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು’—ಎಂದು ಮೂರು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ. ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು; ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನೃಸಿಂಹ, ವಾಮನ ಮತ್ತು ರಾಮ ಅವತಾರಗಳ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವ ನರನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.