Adhyaya 40
Chapter 40 — भूपरिग्रहो नाम (Bhū-parigraha) / अर्घ्यदानविधानम् (Arghya-dāna-vidhāna)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಭೂಮಿ-ಕರ್ಮವನ್ನು ವಾಸ್ತು-ಪುರುಷನ ಪೌರಾಣಿಕ-ಯಜ್ಞೀಯ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ದೇವತೆಗಳು ಭಯಂಕರ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ಸ್ಥಳವೇ ಪವಿತ್ರ ದೇಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕನು 64-ಪದ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಧಪದಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆ/ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತುಪ್ಪ, ಅಕ್ಷತ, ಪುಷ್ಪ, ಧಾನ್ಯ, ಮಾಂಸ, ಮಧು, ದುಧ್-ವಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹೋಮ-ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶುಭಶಕ್ತಿಗಳು ಪೋಷಿತವಾಗಿ, ಆಸುರ ವಿಘ್ನಗಳು, ಪಾಪ ಮತ್ತು ರೋಗ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರಾಕ್ಷಸರು, ಮಾತೃಗಣಗಳು, ಪಿಶಾಚಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರು ಮೊದಲಾದ ಸಹಾಯಕ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಬಲಿ ನೀಡುವುದು ಸ್ಥಳ-ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಪೂರ್ವಶರ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ನಂತರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಸ್ಥಾಪನೆ (ಮಹೀಶ್ವರ/ವಾಸ್ತುರೂಪ ವರ್ಧನಿಯೊಂದಿಗೆ), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಪಾಲ ಕುಂಭಗಳು, ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ, ಮಂಡಲ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ದಾರ-ನೀರಿನಿಂದ ರೇಖಾಂಕನ, ತೋಡಿಕೆ, ಮಧ್ಯಕೂಪ ಸಿದ್ಧತೆ, ಚತುರ್ಭುಜ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ, ಹಾಗೂ ಶುಭ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು—ಬಿಳಿ ಹೂಗಳು, ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ ಶಂಖ, ಬೀಜಗಳು, ಮಣ್ಣು—ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ತೋಡಿ ಶಲ್ಯ (ಮರೆಮಾಚಿದ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಪರವಸ್ತು) ಕಂಡು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು; ಶಕುನ-ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ತೆಗೆದುಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಗೋಡೆ ದೋಷ, ಗೃಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ದುಃಖ ಇತ್ಯಾದಿ ಫಲಗಳು—ಎಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಜಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिष्ठायां भूपरिग्रहो नामोनचत्वारिंशोध्यायः अथ चत्वारिंशो ऽध्यायः अर्घ्यदानविधानं भगवानुवाच पूर्वमासित् महद्भूतं सर्वभूतभयङ्करं तद्देवैर् निहितं भुमौ स वास्तुपुरुषः स्मृतः
ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಭೂಪರಿಗ್ರಹ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಗ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—ಅರ್ಘ್ಯದಾನವಿಧಾನ. ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾಭೂತವೊಂದು ಇತ್ತು; ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತಗೊಳಿಸಿದರು; ಅದೇ ‘ವಾಸ್ತುಪುರುಷ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 2
चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे ईशं कोणार्धसंस्थितं घृताक्षतैस्तर्पयेत्तं पर्जन्यं पदगतं ततः
ಚತುಃಷಷ್ಟಿ ಪದಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೋಣಾರ್ಧಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಈಶ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಗಳಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ತನ್ನ ಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಪರ್ಜನ್ಯ (ಮಳೆ-ದೇವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 3
उत्पलादिभिर्जयन्तञ्च द्विपदस्थं पताकया महेन्द्रञ्चैककोष्ठस्थं सर्वरक्तैः पदे रविं
ಉತ್ಪಲಾದಿಗಳಿಂದ ಜಯಂತನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು—ದ್ವಿಪದಸ್ಥನಾಗಿ, ಪತಾಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು ಒಂದೇ ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬೇಕು; ರವಿಯನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ತನ್ನ ಪದದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಂಪು ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು.
Verse 4
वितानेनार्धपदगं सत्यं पदे भृशं घृतैः व्योम शाकुनमांसेन कोणार्धपदसंस्थितं
ಅರ್ಧಪದದಲ್ಲಿ ವಿತಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಪದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ‘ವ್ಯೋಮ’ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ತುಂಬಬೇಕು/ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಕೋಣಾರ್ಧಪದದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಮಾಂಸವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 5
स्रुचा चार्धपदे वह्निं पूषाणं लाजयैकतः स्वर्णेन वितथं द्विष्ठं मथनेन गृहाक्षतं
ಸ್ರುಚಾ (ಹೋಮಚಮಚ)ಯಿಂದ ಅರ್ಧಪದದಲ್ಲಿ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ)ಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಪೂಷಣನನ್ನು ಲಾಜ (ಬಾಡಿಸಿದ ಧಾನ್ಯ)ದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಸ್ವರ್ಣದಿಂದ ವಿತಥ (ಅಸತ್ಯ/ದೋಷ)ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಮಥನದಂಡದಿಂದ ದ್ವಿಷ್ಟ (ವೈರ)ವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಗೃಹಾಕ್ಷತದಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 6
मांसौदनेन धर्मेशमेकैकस्मिन् स्थितं द्वयं गन्धर्वं द्विपदं गन्धैर् भृशं शाकुनजिह्वया
ಹೇ ಧರ್ಮೇಶ್ವರಾ! ಮಾಂಸೌದನ (ಮಾಂಸದಿಂದ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ) ಹವಿಷ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು—ಒಂದು ಗಂಧರ್ವನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದ್ವಿಪದ (ಮಾನವಾದಿ) ಜೀವಿಗೆ. ಅವನ್ನು ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಮಳಗೊಳಿಸಿ ‘ಶಾಕುನಜಿಹ್ವಾ’ಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 7
एकस्थमूर्ध्वसंस्थञ्च मृगं नीलपटैस् तथा पितॄन् कृशरयार्धस्थं दन्तकाष्ठैः पदस्थितं
ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ತಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಿಂಕೆ ನೀಲಿ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಕೃಶರ (ಅನ್ನ-ಬೇಳೆ) ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಾಸೀನರಾಗಿ, ದಂತಕಾಷ್ಠಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾದಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಇರುವಂತೆ।
Verse 8
नृहस्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः व्योम शाकुलमांसेनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दौवारिकं द्विसंस्थञ्च सुग्रीवं यावकेन तु पुष्पदन्तं कुशस्तम्बैः पद्मैर् वरुणमेकतः
ಚಿಹ್ನಿತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ನೃಹಸ್ತ’ ಮತ್ತು ‘ವ್ಯೋಮ’ ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ. ದೌವಾರಿಕ (ದ್ವಾರಪಾಲಕ) ಮತ್ತು ದ್ವಿಸಂಸ್ಥರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಯಾವಕ (ಯವ/ಬಾರ್ಲಿ), ಪುಷ್ಪದಂತನಿಗೆ ಕುಶಸ್ತಂಭಗಳು, ಮತ್ತು ವರುಣನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪದ್ಮಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 9
असुरं सुरया द्विष्ठं पदे शेषं घृताम्भसा यवैः पापं पदार्धस्थं रोगमर्धे च मण्डकैः
ಸುರಾ (ಮದ್ಯ)ದಿಂದ ದ್ವಿಷ್ಟ ಅಸುರಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು. ಪಾದದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಷ ದೋಷವನ್ನು ಘೃತಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಧಪಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಪವನ್ನು ಯವಗಳಿಂದ ನಾಶಮಾಡಬೇಕು; ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗವನ್ನು ಮಂಡಕ ಕೇಕುಗಳಿಂದ ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Verse 10
नागपुष्पैः पदे नागं मुख्यं भक्ष्यैर् द्विसंस्थितं मुद्गौदनेन भल्लाटं पदे सोमं पदे तथा
ನಾಗಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಪ್ರಧಾನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಇಡಬೇಕು. ಮುದ್ಗೌದನ (ಹಸಿರು ಬೇಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ)ದಿಂದ ಭಲ್ಲಾಟನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಸೋಮನನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 11
मधुना पायसेनाथ शालूकेन ऋषिं द्वये पदे दितिं लोपिकाभिरर्धे दितिमथापरं
ಮಧು, ಪಾಯಸ ಹಾಗೂ ಶಾಲೂಕ (ಕಮಲದ ದಂಡ) ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಋಷಿ-ಪದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಾದ ಮೇಲಾಗಿ ದಿತಿಯ ಪದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಲೋಪಿಕೆಯಿಂದ ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 12
पूरिकाभिस्ततश्चापमीशाधः पयसा पदे ततोधश्चापवत्सन्तु दध्ना चैकपदे स्थितं
ನಂತರ ಪೂರಿಕಾ ಕೇಕುಗಳಿಂದ ‘ಅಪ್’ (ಜಲ-ನೈವೇದ್ಯ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಈಶ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ನಿಗದಿತ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ‘ಆಪವತ್ಸ’ (ಹಾಲುಮಿಶ್ರಿತ ನೀರು) ಇರಲಿ; ಮೊಸರನ್ನು ಒಂದು ಪಾದದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 13
लड्डुकैश् च मरीचिन्तु पूर्वकोष्ठचतुष्टये सवित्रे रक्तपुष्पाणि ब्रह्माधःकोणकोष्ठके
ಲಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಮರಿ್ಚಿ (ಮೆಣಸು)ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಷ್ಠಗಳನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು. ಸವಿತ್ರಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲೆ-ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಹೂಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 14
तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं विवस्ते ऽरुणं दद्याच्चन्दनञ्चतुरङ्घ्रिषु
ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಕುಶಮಿಶ್ರಿತ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರುಣ (ಕೆಂಪು) ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಚಂದನ ಲೇಪನ/ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 15
रक्षोधःकोणकोष्ठे तु इन्द्रायान्नं निशान्वितं इन्द्रजयाय तस्याधो घृतान्नं कोणकोष्ठके
ರಾಕ್ಷಸ ದಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲೆ-ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರಿಶಿನ ಮಿಶ್ರಿತ ಅನ್ನ-ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲೆ-ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಘೃತಾನ್ನ (ತುಪ್ಪ-ಅನ್ನ)ವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 16
चतुष्पदेषु दातव्यमिन्द्राय गुडपायसं वाय्वधःकोणदेशे तु रुद्राय पक्वमांसकं
ಚತુષ್ಪದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಬೆಲ್ಲಮಿಶ್ರಿತ ಪಾಯಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಅಧಃಕೋಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಬೇಕು।
Verse 17
तदधःकोणकोष्ठे तु यक्षायार्द्रं फलन्तथा महीधराय मांसान्नं माघञ्च चतुरङ्घ्रिषु
ಆ ಅಧಃಕೋಣ ಕೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷನಿಗೆ ರಸಯುಕ್ತ (ಆರ್ದ್ರ) ಹಣ್ಣು ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹೀಧರನಿಗೆ ಮಾಂಸಾನ್ನ; ಮತ್ತು ಚತುರಂಗ್ರಿ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘನಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 18
मध्ये चतुष्पदे स्थाप्या ब्रह्मणे तिलतण्डुलाः चरकीं माषसर्पिभ्यां स्कन्दं कृशरयासृजा
ಮಧ್ಯದ ಚತુષ್ಪದ (ಚತುರ್ಸ್ರ) ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಕಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಚರಕಿಯನ್ನು ಮಾಷ (ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ) ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಕೃಶರೆಯೊಂದಿಗೆ ರಕ್ತರಸ ಸಹಿತ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು।
Verse 19
रक्तपद्मैर् विदारीञ्च कन्दर्पञ्च पलोदनैः पूतनां पलपित्ताभ्यां मांसासृग्भ्याञ्च जम्भकं
ಕೆಂಪು ಪದ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿದಾರೀ ಮತ್ತು ಕಂದರ್ಪನನ್ನು ಪಲೋದನದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪೂತನೆಯನ್ನು ಪಲಪಿತ್ತದೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಜಂಭಕವನ್ನು ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ (ನಿವೇದಿಸಬೇಕು/ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು)।
Verse 20
मध्यचतुष्टये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पित्तासृगस्थिभिः पापां पिलिपिञ्जं स्रजासृजा ईशाद्यान् रक्तमांसेन अभावादक्षतैर् यजेत्
“ಮಧ್ಯ ಚತುಷ್ಟಯದಲ್ಲಿ” ಎಂಬ ಪಾಠ. ಪಿತ್ತ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ಪಾಪಾ (ಪಾಪಸ್ವರೂಪಿಣಿ)ಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪಿಲಿಪಿಞ್ಜನನ್ನು ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈಶಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ತ-ಮಾಂಸದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದರೆ ಅಕ್ಷತ (ಬೇಯದ ಅಕ್ಕಿ)ವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 21
रक्षोमातृगणेभ्यश् च पिशाचादिभ्य एव च पितृभ्यः क्षेत्रपालेभ्यो बलीन् दद्यात् प्रकामतः
ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳಿಗೆ, ಮಾತೃಗಣಗಳಿಗೆ, ಪಿಶಾಚಾದಿಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರಿಗೆ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾಗಿ ಯಥೋಚಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಲಿ-ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 22
आहुत्वैतानसन्तर्प्य प्रासादादीन्न कारयेत् ब्रहमस्थाने हरिं लक्ष्मीं गणं पश्चात् समर्चयेत्
ಇವರಿಗೆ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸದೆ ಪ್ರಾಸಾದಾದಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಾರದು. ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ನಂತರ ಗಣ (ಗಣೇಶ)ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು.
Verse 23
महीश्वरं वास्तुमयं वर्धन्या सहितं घटं ब्रह्माणं मध्यतः कुम्भे ब्रह्मादींश् च दिगीश्वरान्
ಘಟ/ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುರೂಪ ಮಹೀಶ್ವರನನ್ನು ವರ್ಧನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಕುಂಭದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದಿಗೀಶ್ವರರನ್ನು (ದಿಕ್ಪಾಲರನ್ನು) ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 24
दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चात् स्वस्ति वाच्य प्रणम्य च प्रगृह्य कर्करीं सम्यक् मण्डलन्तु प्रदक्षिणं
ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕರ್ಕರಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಮಂಡಲವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಬೇಕು.
Verse 25
सूत्रमार्देण हे ब्रह्मंस्तोयधाराञ्च भ्रामयेत् पूर्ववत्तेन मार्गेण सप्त वीजानि वापयेत्
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ತೇವಗೊಂಡ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ವಲಯವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಅದೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಬೇಕು.
Verse 26
प्रारम्भं तेन मार्गेण तस्य खातस्य कारयेत् ततो गर्तं खनेन्मध्ये हस्तमात्रं प्रमाणतः
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗರೇಖೆಯಂತೆ ಮೊದಲು ಖಾತ (ಕಂದಕ) ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಸ್ತ-ಪ್ರಮಾಣದ ಗರ್ತ (ಗುಂಡಿ) ತೋಡಬೇಕು.
Verse 27
चतुरङ्गुलकं चाधश्चोपलिप्यार्चयेत्ततः ध्यात्वा चतुर्भुजं विष्णुमर्घ्यं दद्यात्तु कुम्भतः
ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಲೇಪಿಸಿ ನಂತರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಚತುರ್ಭುಜ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಕುಂಭದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 28
कर्कर्या पूरयेत् श्वभ्रं शुक्लपुष्पाणि च न्यसेत् दक्षिणावर्तकं श्रेष्ठं बीजैर् मृद्द्भिश् च पूरयेत्
ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಅತ್ಯಂತ ಶುಭವಾದ ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ ಶಂಖವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ತುಂಬಬೇಕು.
Verse 29
अर्घ्यादानं विनिष्पाद्य गोवस्त्रादीन्ददेद्गुरौ कालज्ञाय स्थपतये वैष्णवादिभ्य अर्चयेत्
ಅರ್ಘ್ಯದಾನವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಗುರುವರಿಗೆ ಗೋವುಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಕಾಲಜ್ಞ, ಸ್ಥಪತಿ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ) ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರು ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
Verse 30
ततस्तु खानयेद्यत्नज्जलान्तं यावदेव तु पुरुषाधःस्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्
ನಂತರ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ತೋಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಶಲ್ಯ (ಅಶುಭ ಪರಕೀಯ ವಸ್ತು) ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ದೋಷಕಾರಕವಾಗದು.
Verse 31
पिलिपिच्छमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महीधरं वास्तुमयमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पुरुषाधिष्ठितं शल्यमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अस्थिशल्ये विद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणो ऽसुखं यन्नामशब्दं शृणुयात्तत्र शल्यं तदुद्भवं
ಅಸ್ಥಿ-ಶಲ್ಯ (ಎಲುಬಿನಂತಿರುವ ಗುಪ್ತ ಅಡ್ಡಿ) ಇದ್ದರೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಸೌಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಶಬ್ದವು ಶಕುನವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೋ, ಅದರಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಶಲ್ಯ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes a Vāstu-śāstra workflow: 64-pada maṇḍala zoning with substance-specific offerings, followed by kumbha-sthāpana, pūrṇāhuti, traced trenching/pit creation, auspicious deposits (dakṣiṇāvarta conch, seeds), and finally śalya-doṣa detection by excavation to the water-line.
By treating land-taking and construction as dharmic worship: the site is approached as Vāstu-Puruṣa, offerings cultivate gratitude and restraint, bali reconciles visible and invisible stakeholders, and doṣa-removal becomes inner purification—aligning practical building with cosmic order and devotional discipline.