Adhyaya 19

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम अष्टादशो ऽध्यायः अथोनविंशतितमो ऽध्यायः कश्यपवंशवर्णनम् अग्निर् उवाच कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಜಗತ್ಸರ್ಗವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಇದೀಗ ‘ಕಶ್ಯಪವಂಶವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಏಕೋನವಿಂಶತಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ, ಕಶ್ಯಪನ ಸರ್ಗವರ್ಣನದಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯಾದಿಗಳ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ತುಷಿತ ಎಂಬ ದೇವರುಗಳು ಪುನಃ ಅದಿತಿಯಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಮೂಲಕ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 2

आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणो भगः

ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವೂ ಶಕ್ರನೂ (ಇಂದ್ರ) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ವಷ್ಟಾ, ಧಾತಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮಾ ಕೂಡ. ಪೂಷನ್, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಸವಿತೃ, ಮಿತ್ರ, ಮತ್ತು ವರುಣ ಹಾಗೂ ಭಗ ಸಹ ಇದ್ದರು.

Verse 3

अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वतेन्तरे अरिष्टनेमिपत्रीनामपत्यानीह षोडश

ಅವರಲ್ಲಿ ಅಂಶುವೂ ಇದ್ದನು. ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಇದ್ದರು; ಇಲ್ಲಿ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಪತ್ನಿಯರ ಸಂತಾನಗಳು ಹದಿನಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 4

बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः

ಬಹುಪುತ್ರನಿಂದ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ‘ವಿದ್ಯುತ್’ಗಳು—ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾಜರು, ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಕೃಶಾಶ್ವ ವಂಶದವರು, ದಿವ್ಯಾಯುಧಧಾರಿಗಳು.

Verse 5

उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात्

ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಮಿಸುವಂತೆ ನಿಯಮವಾಗಿರುವದಂತೆ, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷರು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 6

सप्तम इति ख ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्मृता इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः

ಸಿಂಹಿಕಾ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯ ಪರಿಗ್ರಹ (ಪತ್ನಿ) ಆಗಿದ್ದಳು. ಅವಳಿಂದ ರಾಹು ಮೊದಲಾದವರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೈಂಹಿಕೇಯರು’—ಸಿಂಹಿಕಾದ ಸಂತತಿ—ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 7

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು—ಅನುಹ್ರಾದ, ಹ್ರಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ರಾದ; ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ರಾದನು ಅತಿವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತನು.

Verse 8

संह्रादश् च चतुर्थोभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर्वास्कल एव च

ಸಂಹ್ರಾದನು ನಾಲ್ಕನೆಯವನು. ಹ್ರಾದನಿಂದ ಹ್ರದನು ಜನಿಸಿದನು; ಹ್ರದನ ಪುತ್ರರು ಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ಆಯುಷ್ಮಾನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಬಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ಕಲರು.

Verse 9

विरोवनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् बलेः पुत्रशतं त्वासीद्वाणश्रेष्ठं महामुने

ವಿರೋವನನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರನು; ವಿರೋಚನನಿಂದ ಬಲಿಯು ಜನಿಸಿದನು. ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಬಲಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಾಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 10

पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात्

ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಬಾಣನು ಉಮಾಪತಿ (ಶಿವ)ಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು; ಆಗ ಈಶ್ವರನಿಂದ ಈ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು—“ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವೆನು.”

Verse 11

हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः

ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರು—ಶಂಬರ, ಶಕುನಿ, ದ್ವಿಮೂರ್ಧ, ಶಂಕು ಮತ್ತು ಆರ್ಯ; ದನುವಿನ ಪುತ್ರರು ನೂರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 12

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

ಸ್ವರ್ಭಾನುತನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಭಾ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಪುಲೋಮನ ಪುತ್ರಿ ಶಚೀ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಉಪದಾನವೀ, ಹಯಶಿರಾ, ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ, ವಾರ್ಷಪರ್ವಣೀ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 13

पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः

ಪುಲೋಮಾ ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾ—ಇಬ್ಬರೂ ವೈಶ್ವಾನರನ ಪುತ್ರಿಯರು—ಕಶ್ಯಪನ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರು; ಅವರ ಪುತ್ರರು ಕೋಟಿಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದರು.

Verse 14

प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि

ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನಿವಾತಕವಚರು ನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದರು. ತಾಮ್ರೆಗೆ ಆರು ಪುತ್ರರು—ಕಾಕೀ, ಶ್ವೇನೀ ಮತ್ತು ಭಾಸೀ ಸಹ—ಇದ್ದರು.

Verse 15

गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन् अरः शकुनिस्त्वतीति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शक्निस्त्वथेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्विमूर्धा शम्बराद्याश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिका च शुचिग्रीवो इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गृध्रिकाशुचिसुग्रीवो इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा

ಗೃಧ್ರಿಕಾ, ಶುಚಿ, ಸುಗ್ರೀವಾ ಇವರಿಂದ ಕಾಗೆ ಮೊದಲಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಅರ’ ಮತ್ತು ‘ಶಕುನಿ’ ಎಂಬುದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತಾಮ್ರೆಯಿಂದ ಕುದುರೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅರುಣ ಮತ್ತು ಗರುಡ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 16

विनतायाः सहस्रन्तु सर्पाश् च सुरसाभवाः काद्रवेयाः सहस्रन्तु शेषवासुकितक्षकाः

ವಿನತೆಯಿಂದ ಸಾವಿರ ಸರ್ಪಗಳು ಜನಿಸಿದವು; ಸುರಸೆಯಿಂದಲೂ ಸಾವಿರ. ಕದ್ರುವಿನಿಂದ ಸಾವಿರ ಸರ್ಪಗಳು ಜನಿಸಿದವು—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಷ, ವಾಸುಕೀ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಕ ಇದ್ದರು.

Verse 17

दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः

ದಂಷ್ಟ್ರಧಾರಿಗಳು ಕ್ರೋಧವಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಧರೋತ್ಥರು ಭೂಮಿಜಾತ ಸ್ಥಲಚರರು; ಪಕ್ಷಿಗಳು ಜಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತವೆ; ಸುರಭಿಯಿಂದ ಗೋವು, ಮಹಿಷ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಇರಾ (ಕ್ಷೀರ)ದಿಂದ ತೃಣಾದಿ ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 18

स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेरश्वरसोभवन् अरिष्टायान्तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरञ्चरं

ಸ್ವಾಸೆಯಿಂದ ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಜನಿಸಿದರು; ಮುನಿಯ ಅಶ್ವರಸೆಯಿಂದ ಇತರ ಜೀವಗಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅರಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ಗಂಧರ್ವರು ಜನಿಸಿದರು. ನಿಜವಾಗಿ ಕಶ್ಯಪನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವೆಲ್ಲವೂ ಹೊರಬಂದಿತು।

Verse 19

एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं

ಅವರ ಪುತ್ರಾದಿ ಸಂತಾನಗಳು ಅಸಂಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ದಾನವರು ದೇವರಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಪುತ್ರನಷ್ಟಗೊಂಡ ದಿತಿ ನಂತರ ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು।

Verse 20

पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात् पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह

ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವಳು ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು; (ಅವನ) ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆಯಿಂದ ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಇಂದ್ರನು ಅವಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು।

Verse 21

छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन् शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः

ಆದರೆ ಇಂದ್ರನು ಒಂದು ಛಿದ್ರ (ದುರ್ಬಲತೆ) ಹುಡುಕಿ ಆ ದೇವರನ್ನು ಮರುತ್ಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು—ಶಕ್ರನಿಗೆ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ದೀಪ್ತತೇಜಸ್ವಿ ಸಹಾಯಕರು।

Verse 22

एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಹರಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಪೃಥುವಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇತರರಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿ ನೀಡಿದನು; ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಧಿಪತಿ ಹರಿಯೇ ಆಗಿದ್ದನು।

Verse 23

द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपान्तु वरुणो नृपः राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः

ದ್ವಿಜರು ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರನು ಅಧಿಪತಿ; ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ ವರుణನು. ರಾಜರ ಮೇಲೆ ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಆಳುತ್ತಾನೆ; ಸೂರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು।

Verse 24

वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः

ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ) ರಾಜನು; ಮರುತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಪ್ರಭು; ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ; ಮತ್ತು ದಾನವರ ಅಧಿಪತಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು।

Verse 25

पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः

ಪಿತೃಗಳ ರಾಜ ಯಮನು; ಭೂತಾದಿಗಳ ಪ್ರಭು ಹರ (ಶಿವ)ನು. ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನದಿಗಳ ಪ್ರಭು ಸಾಗರನು।

Verse 26

धरण्या इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कश्यपादि परस्परमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः देवैर् दाइत्याः पराजिता इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भूतानाञ्च हर इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ

ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಥ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನಾಗರಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿಯು. ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕ ರಾಜನು; ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡನು ಪ್ರಭು।

Verse 27

ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषोथ गवामपि मृगणामथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः

ಗಜೇಂದ್ರರೊಳಗೆ ಐರಾವತನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಗೋವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ವನ್ಯಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಕ್ಷವು ವನಸ್ಪತಿಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 28

उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गोयमीरितः

ಅಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಪಾಲಕ ಸುದನ್ವಾ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶಂಖಪದ; ಜಲದಲ್ಲಿ ಕೇತುಮಾನ ಪಾಲಕ; ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವೆನಿಸುವ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯರೋಮಕ—ಇಂತೆ ಪ್ರತಿಸರ್ಗದ ವಿವರಣೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।