Adhyaya 96
Varaha PuranaAdhyaya 9676 Shlokas

Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Triśakti–Raudrīvrata–Chāmuṇḍā–māhātmya

Ritual-Manual and Devī-Māhātmya (theology of śakti; protective/appeasement rites)

វរាហៈប្រាប់ព្រឹថិវីអំពីត្រីសក្តិ (triśakti) និងវ្រតរោទ្រី (Raudrī-vrata)។ សក្តិរោទ្រីផ្នែកតាមសិកធ្វើតបស្យាខ្លាំងលើភ្នំនីលគិរី។ នៅពេលនោះ អសុរារាជ រុរុ ដែលគ្រប់គ្រងទីក្រុងក្នុងសមុទ្រដែលសម្បូរដោយរតនៈ នាំយកកងទ័ពធំចែកជា៤ផ្នែក វាយឈ្នះទេវតា ហើយទេវតារត់មកសុំជ្រកកោនលើភ្នំនោះ។ ទេវីផ្តល់ការលួងលោម ហើយដោយសំណើច បង្ហាញទេវីជាបរិវារច្រើន ដែលបំផ្លាញកងទ័ពដានវៈយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ រុរុបញ្ចេញមាយាដ៏គួរឱ្យភ័យធ្វើឱ្យទេវតាស្រពិចស្រពិល ប៉ុន្តែទេវីបំបាត់វា ហើយត្រូវបានស្គាល់ថា “ចាមុណ្ឌា” តាមព្រឹត្តិការណ៍ដក “ចរមមុណ្ឌ”។ បន្ទាប់មកមានស្តូត្ររបស់រុទ្រ ពរ និងអានិសង្សនៃការអាន ការសរសេរ និងការបូជា រួមទាំងពិធីស្តាររាជ្យនៅតិថីជាក់លាក់។ ចុងក្រោយ បែងចែកសក្តិជា ស/សាត្វវិក (ប្រាហ្មី) ក្រហម/រាជសិក (វៃෂ្ណវី) និងខ្មៅ/តាមសិក (រោទ្រី) ដើម្បីបង្ហាញការថែរក្សា និងការពារពិភពលោកដោយអេកូឡូស៊ីអំណាចបីប្រភេទ។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

triśakti (sattva–rajas–tamas triad of śakti)Raudrīvrata (ritual observance linked to protective power)Chāmuṇḍā and Kālārātrī (tamasic protective/destructive Devī-form)asura Ruru and the devas’ flight (cosmic conflict motif)māyā as delusive force and its ritual/theological neutralizationstotra-phala (benefits of hymn-recitation, copying, and worship)tithi-based royal restoration (navamī, aṣṭamī, caturdaśī fasts)protective household manuscript-culture (likhita/pustaka in the home)

Shlokas in Adhyaya 96

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

ឥឡូវនេះ (មាន) វ្រតរោទ្រី (Raudrī-vrata) សម្រាប់ព្រះហរិ អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ ក្នុងរឿងត្រី-សក្តិ។ ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ នាងដែលទៅភ្នំនីលគិរី ដើម្បីធ្វើតបស្យា ដោយចិត្តមាំមួន—រោទ្រី សក្តិដែលកើតពីភាពងងឹត—ឱ ព្រះធរណី ចូរស្តាប់វ្រតរបស់នាង។

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

ក្រោយពីធ្វើតបស្យាយូរអង្វែង (នាងបានប្តេជ្ញា) «ខ្ញុំនឹងថែរក្សាពិភពលោកទាំងមូល»។ ដោយចេតនានេះ ស្ត្រីដ៏ភ្លឺរលោងនោះបានអនុវត្តសាធនាបញ្ចាគ្នី គឺតបស្យាភ្លើងប្រាំ។

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

កាលកន្លងទៅ ខណៈដែលព្រះទេវីកំពុងធ្វើតបស្យាដ៏ឧត្តម នោះមានអសុរ​មួយឈ្មោះ រុរុ មានតេជៈដ៏មហិមា និងបានទទួលពរពីព្រះព្រហ្មា បានលេចឡើង។

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

នៅកណ្ដាលសមុទ្រ មានទីក្រុងមួយសម្បូរដោយរតនៈ (ព័ទ្ធជុំវិញដោយ) ព្រៃធំ។ នៅទីនោះ មហាប្រមុខដៃត្យា គ្រងរាជ្យជាស្តេច ជាហេតុនាំឱ្យទេវតាទាំងអស់ភ័យខ្លាច។

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

ដោយមានអសុរ​ច្រើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់—រាប់រយ រាប់ពាន់ រហូតដល់កោដិ—អមដំណើរ គាត់បានបង្ហាញខ្លួនយ៉ាងរុងរឿង ដូចនាមុចិ​នៅក្នុងសមរភូមិ។

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

ក្រោយកាលយូរ ដោយប្រាថ្នាចង់ឈ្នះ និងមានកងទ័ពព័ទ្ធជុំវិញ គាត់បានលើកទៅកាន់ទីក្រុងនៃលោកបាលៈ ហើយបានបង្កឲ្យមានសង្គ្រាមជាមួយទេវៈ។

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

ពេលមហាអសុរនោះកើនឡើង ទឹកសមុទ្របានកើនឡើងលើសកម្រិត ហូរលិចតំបន់ជម្រាលភ្នំ និងដែនដីភ្នំ ដែលសម្បូរដោយលោហៈមានតម្លៃជាច្រើនប្រភេទ និងមានត្រីច្រើនរស់នៅ។

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

ពីក្នុងព័ទ្ធជុំវិញដោយទឹកសមុទ្រ មានកងទ័ពដ៏គួរឱ្យខ្លាចចេញមក—យុទ្ធជនពាក់អាវក្រោះ និងមានរូបរាងស្រស់ស្អាត—ភ្លឺរលោងដោយអាវុធចម្រុះអស្ចារ្យ ដូចជាមហាសន្ធឹកសត្រូវរបស់ទេវៈដែលប្រមូលផ្តុំខាងក្នុង។

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

នៅទីនោះ ដំរីទាំងឡាយដែលមានដៃត្យៈឧត្តមអមមក បានចេញមក ដាក់កណ្ដឹងឲ្យស្របគ្នា និងគ្រឿងអលង្ការដែលមានសំឡេងក្រហឹមក្រហូរ—គួរឱ្យភ័យដោយរូបរាងរបស់ខ្លួនឯង—បង្ហាញជំហានស្មើគ្នា និងសង្ហារខ្ពស់។

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

ដូចគ្នានោះ សេះទាំងឡាយ ត្រូវបានចងពាក់ដោយគ្រឿងតុបតែងមាស មានខ្សែរចង និងមានកង្ហារចាមរាពណ៌ស តម្រៀបជាជួរយ៉ាងរបៀប; បន្ទាប់មកពួកវាប្រញាប់ចេញទៅរួមគ្នា ជាច្រើនសែន និងជាច្រើនកោដិ។

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

រទះសង្គ្រាមទាំងឡាយ លឿនដូចរទះរបស់ព្រះអាទិត្យ មានកង់ល្អ ដងរទះ អ័ក្ស និងការចងបីជាន់ ប្រព័ន្ធយន្តត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងរឹងមាំ ហើយរាងកាយត្រូវបានបង្កើតសម្រាប់បង្ក្រាបសត្រូវ; វាធ្វើចលនាជាចំនួនមិនអាចរាប់បាន ដោយលឿន និងជាជួរខិតជិត។

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

ដូចគ្នានោះ អ្នកយុទ្ធទាំងឡាយ—អ្នកដែលលេចធ្លោលើអ្នកដទៃ និងមានកម្លាំងក្លាហានរហ័ស—បានរុកមុខជាអ្នកតាមអសុរា ជាអ្នកវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំង; ពួកគេឈ្នះជ័យជំនះជំហានមួយៗ ហើយភ្លឺរលោងយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

បន្ទាប់មក ក្រោយចេញទៅប្រយុទ្ធនឹងពួកទេវតា គាត់បានចេញដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ព្រះឥន្ទ្រ ដោយមានកងទ័ពចតុរង្គៈ (បួនប្រភេទ) អមដំណើរ។

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

នៅទីនោះ ដោយចាប់យកកុមារម្នាក់—មិនថានៅចំណុចខ្សោយផ្សេងៗ ឬក្នុងចំណោមអ្នកមិនប្រុងប្រយ័ត្ន—ក្រោយបានសម្រេចគោលបំណង សូមឲ្យពួកគេសប្បាយចិត្តសូម្បីតែរយឆ្នាំ; វាជាផ្នែកខូចខាត និងបរិបទមិនច្បាស់។

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

បន្ទាប់មក មេដៃត្យៈដែលស្មើរុទ្រៈ បានប្រយុទ្ធរួមជាមួយព្រះទេវៈ ដោយប្រើគុទ្ទកធ្ងន់ខ្លាំង ភ្លៀងព្រួញ និងអាវុធដូចដំបងទណ្ឌៈផងដែរ។

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

កងទ័ពបានវាយប្រហារព្រះទេវៈជាច្រើនមិនអាចរាប់បាន ហើយព្រះទេវៈក៏វាយប្រហារអសុរៈដូចគ្នា; ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីប្រយុទ្ធមួយភ្លែត ព្រះទេវៈទាំងអស់ជាមួយឥន្ទ្រៈបានបន្តសង្គ្រាម។

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

ពេលត្រូវអសុរៈឈ្នះភ្លាមៗ ពួកគេបានបែរមុខចេញ ហើយរត់គេចយ៉ាងលឿនដោយទុក្ខព្រួយខ្លាំង; ហើយរឿងនេះកាន់តែច្បាស់ក្នុងចំណោមព្រះទេវៈ ជាពិសេសសូម្បីតែក្នុងចំណោមអ្នកល្បីថាមានប្រាជ្ញា។

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

អសុរៈដ៏មានកម្លាំងនោះបានដេញតាមព្រះទេវៈទាំងអស់; ដូច្នេះ ក្រុមព្រះទេវៈទាំងមូលបានរត់គេច ដោយរង្គើដោយភ័យ និងសេចក្តីច្របូកច្របល់។

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

ពេលឃើញស្តេចអសុរៈត្រូវបានផ្តួលរំលំ ព្រះបគវាន ទេវស្រីលោចនៈ បានតែងបទសរសើរដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

គាត់បានទទួលអធិបតេយ្យភាពដ៏មិនអាចប្រៀបបាន ហើយរួចផុតពីភ័យទាំងឡាយ; នៅគេហដ្ឋានរបស់អ្នកណា ដែលអត្ថបទនេះត្រូវបានសរសេរទុក និងរក្សាទុកជានិច្ច នោះវានឹងស្ថិតនៅជាប្រចាំ។

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

ពួកគេបានទៅកាន់ភ្នំនីលដ៏ប្រសើរ ដែលជាទីដែលទេវីបានប្រតិស្ឋាន—ទេវី រោឌី ដែលស្ថិតក្នុងតបស្យា ជាឥទ្ធិពល (សក្តិ) ដ៏ឧត្តម ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគុណតាមសី។

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

រុទ្រៈបានមានព្រះវាចា៖ «សូមជ័យជម្នះដល់ទេវី ចាមុណ្ឌា; សូមជ័យជម្នះដល់ព្រះនាង អ្នកបំបាត់ភូតអាក្រក់។ សូមជ័យជម្នះដល់ទេវីអ្នកសព្វគ្រប់; ឱ កាលរាត្រី សូមគោរពនមស្ការ​ដល់ព្រះនាង»។

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

ពួកគេដឹងថាទេវីនោះគឺ កាលរាត្រី ជាអ្នកបង្កការសំលាយ (សំហារ); ហើយនាងបានឃើញពេលនោះពួកទេវតា—ភ័យខ្លាច និងចិត្តវង្វេង—(ហើយបានឆ្លើយតប)។

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

ឱ ព្រះនាងដែលត្រូវបានលើកតម្កើងជាសកលលោក; ជាមង្គល និងបរិសុទ្ធ; ឱ វិរូបាក្សី អ្នកមានភ្នែកបី; ឱ អ្នកមានរូបរាងគួរភ័យខ្លាច តែជាសិវា (មេត្តាករុណា) និងជាអ្នកអាចដឹងបានតាមតត្ត្វ; ឱ មហាមាយា ឱ មហោទយា។

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

ព្រះនាងទេវីបានមានព្រះបន្ទូលដោយសំឡេងខ្លាំងទៅកាន់ព្រះទេវៈដ៏ប្រសើរ៖ «កុំភ័យឡើយ។ ឱ ព្រះទេវៈទាំងឡាយ ការរវល់រវាយនេះជាអ្វី? ក្នុងចំណោមអ្នក កំពុងឃើញសញ្ញានៃដំណើរហេតុការណ៍អ្វី?»

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

«ចូរប្រាប់ខ្ញុំឲ្យរហ័ស ឱ ព្រះទេវៈទាំងឡាយ អំពីមូលហេតុនៃភ័យគ្រប់ប្រការ»។ ព្រះទេវៈបានទូលថា៖ «មើលទៅ មេដៃត្យៈ—រុរុភីម—អ្នកមានអំណាចគួរឱ្យខ្លាច កំពុងមកដល់»។

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

«ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សូមការពារព្រះទេវៈទាំងឡាយពីគាត់»។ ពេលបានទូលដូច្នេះ ព្រះនាងទេវី—អ្នកមានវីរភាពគួរឱ្យខ្លាច—ក៏ត្រៀមចាត់ការភ្លាម។

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

ព្រះនាងទេវីមានរូបសម្បត្តិជាមង្គល បានសើចនៅមុខព្រះទេវៈទាំងឡាយដោយសេចក្តីរីករាយដ៏លើសលប់។

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

ពីព្រះមាត់របស់ព្រះនាងទេវី ខណៈព្រះនាងកំពុងសើច បានបញ្ចេញរូបស្ត្រីទេវភាពជាច្រើន ដែលត្រូវបានរៀបចំ/ចងក្រង មានរូបរាងនិងពណ៌សម្បុរចម្រុះ។

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

ឱ ទេវីមានភ្នែកគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង ភីមាក្សី! ឱ ទេវីដ៏គួរភ័យ ដែលបង្កការភ័យខ្លាចដល់សត្វទាំងអស់; ឱ ការាលា ឱ វិការាលា ឱ មហាកាលា ឱ ការាលិនី!

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

ដោយរូបរាងប្លែកបំផ្លាញ និងគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែងជាច្រើននោះ សកលលោកទាំងមូលត្រូវបានពាសពេញ។ ទាំងអស់កាន់បាស (ខ្សែចង) និងអង្គុស (ឧបករណ៍ចាក់បញ្ជា); ទាំងអស់មានទ្រូងពេញ (សញ្ញារូបសាស្ត្រនៃអំណាច និងភាពសម្បូរបែប)។

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

“ឱ កាលី ឱ ការាលី ឱ វិក្រាន្តា ឱ កាលរាត្រី—សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះនាង।” ដូច្នេះ នៅពេលនោះ ទេវីត្រូវបានសរសើរដោយ រុទ្រៈ ព្រះបរមេស្ឋិន។

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

ទាំងអស់គួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង កាន់ត្រីសូល; ហើយទាំងអស់ជាមង្គល កាន់ធ្នូ។ ទេវីទាំងនោះឈរល้อมជុំវិញតំបន់ចង្កេះរបស់នាង (អត្ថបទមិនប្រាកដ)។

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

ពួកនាងមានកម្លាំងមហិមា ពាក់កន្ទុយព្រួញជាប់ខ្លួន ហើយប្រយុទ្ធជាមួយពួកទានវៈ។ ក្នុងមួយភ្លែត កងទ័ពទានវៈទាំងមូលនោះត្រូវបានពួកនាងសម្លាប់អស់។

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

កងទ័ពដានវៈទាំងមូលនោះ ត្រូវបាននាំទៅកាន់ទីស្ថានរបស់យមៈ គឺទៅកាន់មរណភាព។ ប៉ុន្តែក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំ មានមហាអសុរ​មួយឈ្មោះ រុរុ នៅតែឈរមាំមួន។

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

អ្នកណាដែលស្តាប់រឿងនេះ អំពីកំណើតនៃ ត្រីសក្យា នោះ នឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់ ហើយឈានដល់ស្ថានភាពអស្ចារ្យដែលគ្មានទុក្ខវេទនា និងគ្មានរោគា។

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

ហើយគាត់បានបញ្ចេញមាយាដ៏សាហាវធំមួយ ឈ្មោះ រៅវី។ មាយានោះកាន់តែរីកធំឡើងយ៉ាងគួរឱ្យខ្លាច ហើយជាហេតុឲ្យព្រះទេវទាំងអស់មានសេចក្តីរីករាយ។

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

ដោយត្រូវមាយានោះបំភាន់ ព្រះទេវទាំងអស់បានធ្លាក់ចូលនិទ្រា។ ទោះយ៉ាងណា នៅក្នុងសមរភូមិ ព្រះទេវទាំងឡាយជាមួយត្រីសិខៈ បានវាយប្រហារអសុរនោះ។

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

ពេលអសុរនោះត្រូវនាងវាយប្រហារ ឱ អ្នកមានភ្នែកស្រស់ស្អាត ស្បែក និងក្បាលរបស់វា បានបែកចេញពីគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់។

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

បន្ទាប់មក ក្នុងពេលមួយភ្លែត ព្រះនាងបានដកយកស្បែក និងក្បាលរបស់ រុរុ ដែលជាចៅហ្វាយអសុរ ហើយដោយហេតុនោះ ព្រះនាងត្រូវបានគេហៅថា «ចាមុណ្ឌា»។

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

[បន្ទាត់ក្នុងអត្ថបទមិនច្បាស់/ខូច] … ហើយគាត់បានវាយបំបែកមាយាដ៏មហិមានោះ។ ព្រះនាងទេវី អធិបតីដ៏អតិបរមា ដែលធ្វើឲ្យសត្វទាំងអស់ភ័យរន្ធត់ និងជាអ្នកបំផ្លាញ ត្រូវបានប្រកាសថា «កាលរាត្រី»។

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

អនុចរាទេវីរបស់ព្រះនាងមានរាប់មិនអស់ជាកោដិៗ បានឈររៀបចំជួរលំដាប់ ហ៊ុំព័ទ្ធព្រះនាងទេវីដ៏មានសិរីរុងរឿងនោះ។

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

ពេលត្រូវបាននិយាយដូច្នោះ ព្រះនាងទេវីបានរៀបចំអាហារសម្រាប់ពួកនាង; ប៉ុន្តែពេលដល់វេលា ព្រះនាងមិនឃើញអាហាររបស់ពួកនាងនៅជិតឡើយ។ [អត្ថបទមិនប្រាកដ]

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

បន្ទាប់មក ដធ្យ (ដធីចិ) បានធ្វើសមាធិលើ មហាទេវ—រុទ្រៈ បសុបតិ ព្រះអម្ចាស់ដ៏សព្វគ្រប់។ ហើយព្រះអង្គក៏បានក្រោកឡើងពីសមាធិ: ព្រះអាត្មាអតិបរមា អ្នកមានភ្នែកបី។

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

ដោយស្រេកឃ្លាន និងក្តៅក្រហាយ ពួកគេបានអង្វរទៅកាន់ព្រះទេវីនោះថា «ឱ ព្រះទេវី យើងរងទុក្ខដោយភាពឃ្លាន; ឱ ព្រះនាងដ៏មង្គល សូមប្រទានអាហារដល់យើង»។

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

ហើយគាត់បាននិយាយទៅកាន់ព្រះទេវីដោយរហ័សថា «តើព្រះនាងចង់បញ្ជាក់កិច្ចការអ្វី? សូមមកមែនទេ ឱ ព្រះទេវី ឱ ព្រះនាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត ចូរប្រាប់អ្វីដែលមាននៅក្នុងព្រះហឫទ័យ»។

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

ព្រះទេវីមានព្រះបន្ទូលថា «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ដើម្បីអាហារសម្រាប់ពួកនេះ សូមប្រទានអ្វីមួយនៅទីនេះ។ ពួកមានកម្លាំងធំទាំងនេះ ដែលស្វែងរកអាហារ កំពុងបង្ខំខ្ញុំផ្ទុយពីចិត្តខ្ញុំ»។

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

បន្ទាប់ពីសរសើរព្រះទេវី—ចាមុណ្ឌា ព្រះនាងជាម្ចាស់លើទេវតាទាំងឡាយ—ដូច្នេះហើយ ភវៈ (ព្រះសិវៈ) បានអន្តរធានក្នុងមួយភ្លែត; ហើយទេវតាទាំងនោះបានទៅស្ថានសួគ៌។

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

«បើមិនដូច្នោះទេ ឱ ព្រះអម្ចាស់ ពួកនាងនឹងស៊ីខ្ញុំដោយកម្លាំងផងដែរ»។ រុទ្រៈមានព្រះបន្ទូលថា «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ សូមស្តាប់—ខ្ញុំនឹងលើកឡើងអាហារមួយយ៉ាងសម្រាប់ពួកនាង»។

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

“Listen as it is being stated, O fair-hipped one—O Kālarātrī, O greatly radiant Lady. Any woman who is pregnant, O Lady of the gods, (and) who wears the dress/attire of a wild woman…”

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

“…and if she wears it, and even touches a man in particular—let that be the share (allotted portion) for certain ones upon the surface of the earth.”

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

“Others, honored there, should take up residence in a crevice/opening within the lying-in chamber. O Lord of the gods, likewise others (are) ‘jātahārikāḥ’—those associated with taking away the newborn.”

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

“In houses, in fields, at ponds, in reservoirs and gardens indeed—those women who remain constantly, weeping at another’s funeral pyre…”

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

“Entering their bodies, you will obtain satisfaction in some measure.” Having spoken thus, then the radiant Rudra himself (…); (the sentence continues beyond the provided excerpt).

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

ជ័យជំនះដល់ព្រះអង្គ អ្នកលឿនដូចចិត្ត; ជ័យជំនះ ឱអ្នកពង្រីកធំទូលាយ; ឱអ្នកមានភ្នែកគួរឱ្យខ្លាច អ្នកបំផ្លាញការរំខាន និងការសោយសាប។ ឱមហាមារី អំណាចលើរោគរាតត្បាត អ្នកមានអង្គវិចិត្រ—ជ័យជំនះដល់ព្រះអង្គ អ្នកស្រឡាញ់របាំ អ្នកជាមង្គល។

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

ឱអ្នកគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង ឱមហាកាលី ឱកាលី—អ្នកដកបាបចេញ; អ្នកកាន់ខ្សែចង អ្នកកាន់ដំបង—មានរូបរាងគួរឱ្យខ្លាច និងគួរឱ្យកោតខ្លាច។

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

ឱចាមុណ្ឌា មាត់ភ្លើងឆេះ រន្ធធ្មេញមុត អ្នកមានកម្លាំងធំ; ឱទេវី អ្នកអង្គុយលើយានជំនិះមួយរយ; ឱសិវា អ្នកអង្គុយលើអាសនៈនៃព្រេត (វិញ្ញាណ)។

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

បន្ទាប់មក ទេវីដ៏អធិឋានខ្ពស់បំផុត បានពេញព្រះហឫទ័យ ហើយមានព្រះវាចាថា៖ «ឱព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ចូរជ្រើសពរ តាមអ្វីដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអង្គ»។

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

រុទ្រៈបានមានព្រះវាចាថា៖ «ឱទេវី អ្នកណាដែលសរសើរព្រះអង្គដោយស្តោត្រនេះ ឱអ្នកមានព្រះមុខស្រស់ស្អាត—សូមព្រះអង្គក្លាយជាអ្នកប្រទានពរ​ដល់ពួកគេ ឱទេវី អ្នកសព្វវ្យាបី សតីដ៏បរិសុទ្ធ»។

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

ឱ ទេវី! អ្នកណាដែលតាមវិធីបីប្រការដែលបានកំណត់ បូជាបទសរសើរនេះដោយភក្តី និងធ្វើជាប្រចាំ នោះនឹងទទួលបានសម្បត្តិរុងរឿង មានកូន ចៅ និងទ្រព្យជាសត្វចិញ្ចឹម។

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

អ្នកណាដែលយល់ដឹងដោយពិតប្រាកដអំពីរឿងរ៉ាវដ៏ប្រសើរបីប្រការនៃការកើតឡើងរបស់ទេវី នោះនឹងរួចផុតពីចំណងបាបកម្ម ហើយឈានដល់ស្ថានភាពខ្ពស់បំផុត គឺ និរវាណ (មោក្ខ)។

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

នៅពេលស្តេចមួយអង្គបាត់បង់រាជ្យ ដល់ថ្ងៃនវមី ព្រះองค์សំរួលខ្លួន និងសម្អាតកាយចិត្ត ដើម្បីអនុវត្តពិធី; ហើយនៅថ្ងៃចតុរទសី ព្រះองค์អត់អាហារ ជាមួយនឹងអង្គប្រាំបី (វិន័យ/អ្នកអម) ដែលបានកំណត់—បុរសដ៏ប្រសើរនោះ (ធ្វើដូច្នេះ)…

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ស្តេចនោះនឹងទទួលបានរាជ្យដែល “គ្មានមួល” គឺគ្មានទុក្ខលំបាក និងគ្មានគូប្រជែង។ សម្រាប់រឿងទាំងនេះ បានបង្ហាញ “ត្រីសក្តិ” គឺអំណាចបីប្រការ ដែលនាំទៅកាន់គោលការណ៍នយៈ (នយោបាយត្រឹមត្រូវ) និងសិទ្ធាន្តៈដែលបានបង្កើតមាំមួន។

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

នេះជាសೃષ્ટិពណ៌សដ៏ខ្ពស់បំផុត—មានសភាពសាត្វវិក និងស្ថិតនៅក្នុងព្រហ្មន៍។ អំណាចដដែលនេះ នៅក្នុងរាជស៍ ក្លាយជាពណ៌ក្រហម ហើយត្រូវបានសរសើរថា “វៃಷ್ಣវី”។

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

នៅទីនេះ ក្នុងភាពងងឹតនៃតមស៍ គេប្រកាសថា ព្រះនាងទេវីគឺ រោទ្រី (Raudrī) មានពណ៌ខ្មៅ; ដូចព្រះបរមាត្មា—សច្ចៈទេវតាតែមួយ—ស្ថិតនៅជាបីរបៀប។

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

តាមទស្សនៈនៃគោលបំណង សក្តិមានតែមួយ ប៉ុន្តែប្រែក្លាយជាបី។ អ្នកណាស្តាប់នេះ—រួមទាំងត្រីភាគ និងក្រុមប្រាំមួយ—នឹងឈានដល់ព្រះសិវៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ គឺស្ថានភាពមង្គលបំផុត។

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

អ្នកណាដែលរួចផុតពីបាបទាំងអស់ នឹងឈានដល់និរវាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ហើយអ្នកណាស្តាប់ជាប្រចាំ ដោយតាំងខ្លួនក្នុងវិន័យនៅថ្ងៃនវមី (ទីទីទី៩) នឹងទទួលផលដូចគ្នា។

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

សម្រាប់បុគ្គលនោះ នឹងមិនមានការភ័យខ្លាចដ៏សាហាវពីភ្លើងទេ ហើយក៏មិនភ័យពីពស់ ចោរ និងអ្វីៗដូច្នោះដែរ។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញដែលបូជាវាដោយភក្តី—ទោះបីវាស្ថិតនៅក្នុងសៀវភៅក៏ដោយ—នឹងទទួលបានការការពារដូច្នេះ។

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

ដោយអំណាចនោះ ត្រៃលោក—ទាំងចល និងអចល—ទាំងអស់ក្លាយជាអនុគ្រោះដល់ការខិតខំរបស់មនុស្ស។ សត្វចិញ្ចឹម និងកូនប្រុសកើតមាន; ទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្រូវអង្ករ ហើយគូស្វាមីភរិយាដ៏ប្រសើរ ត្រូវបានទទួល។

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

ត្បូង មេឃសេះ និងគោ ព្រមទាំងអ្នកបម្រើប្រុសនិងស្រី ពិតជាបានកើតមានសម្រាប់គាត់។ អ្នកណាដែលមានវានេះស្ថិតនៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន សម្បត្តិ និងសេចក្តីរុងរឿងនឹងកើតឡើងយ៉ាងប្រាកដ។

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ អ្នកទ្រទ្រង់សត្វលោកទាំងឡាយ អាថ៌កំបាំងនេះហើយដែលខ្ញុំបានប្រកាសប្រាប់អ្នក។ ពិតប្រាកដ ខ្ញុំបានពណ៌នាព្រះមហិមារបស់រុទ្រៈទាំងស្រុង។

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

ចាមុណ្ឌាមានចំនួន៩កោដិ ត្រូវបានបង្កើតឲ្យស្ថិតជារូបបែបផ្សេងៗគ្នា។ អំណាចរោទ្រីដែលមានលក្ខណៈតាមស (tamas) នោះហើយ ត្រូវបានប្រកាសថាជាចាមុណ្ឌា។

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

វៃෂ្ណវីមានចំនួន១៨កោដិ ត្រូវបាននិយាយថាជារូបបែបផ្សេងៗគ្នា។ អំណាចរាជសី (rājasī) របស់ព្រះវិษ្ណុ ដែលមានលក្ខណៈការពារ និងការគ្រប់គ្រង នោះហើយគឺវៃષ្ណវី។

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

ក្រោយពីបានបង្កើតអំណាចទាំងនោះ ព្រះអម្ចាស់តែងតែគោរព និងទទួលយកវា ក្នុងរូបជាពតិ (ម្ចាស់) ជានិច្ច។ អ្នកណាដែលអារាធនាបែបនេះ រុទ្រៈនឹងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះគាត់; សូម្បីតែបំណងដែលគិតក្នុងចិត្ត ក៏សម្រេចបានសម្រាប់គាត់ដែរ។

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

អំណាចនោះ ដែលជាសក្តិរបស់ព្រះព្រហ្មា ហើយស្ថិតនៅក្នុងសត្តវៈ ត្រូវបានប្រកាសថា ‘អនន្តា’។ ឱ ធរា (ផែនដី), ក្នុងចំណោមភាពខុសគ្នាទាំងអស់នៃសក្តិទាំងនេះ មួយៗត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសគ្នាតាមរបៀបរបស់ខ្លួន។

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

ដោយគ្រប់ប្រការ ព្រះបរមបូជ្យក្លាយជា ‘រុខៈ’ គឺជាព្រះដែលសព្វគ្រប់ និងជាអធិបតី។ មហាសក្តិនេះមានអំណាចធំៗប៉ុន្មាន ប្រសិនប៉ុន្មាន ក៏មានរូបរបស់ព្រះសង្ករៈប៉ុន្មានដែរ។

Frequently Asked Questions

The chapter frames cosmic order as maintained through a threefold śakti (white/sattvic, red/rajasic, black/tamasic), presenting protection and restoration as functions of differentiated power. It also promotes disciplined observance (vrata), controlled speech through stotra-recitation, and household stewardship of texts (keeping a written hymn) as means of stabilizing social and political life (e.g., restoration of kingship).

The text specifies lunar timing: a disciplined, purified king observes niyama on navamī and undertakes upavāsa on aṣṭamī and caturdaśī; it states that within a year such practice can restore an untroubled kingdom (niṣkaṇṭaka rājya).

Although not describing ecology in modern terms, the narrative models balance as a triadic regulation of creation, preservation, and dissolution through śakti. The devas’ flight to a mountain refuge (Nīlagiri) and the Devī’s intervention portray the stabilization of threatened worlds (jagat-pālana) as a systemic response to destabilizing violence, aligning with the Varāha Purāṇa’s broader Earth-centered concern for sustaining habitable order.

The main figures are mythic-political archetypes rather than genealogical lineages: the asura-king Ruru (daityendra), the devas led by Indra (Indrapura), and Rudra/Paśupati as the hymn-recipient and boon-granter. The chapter also references a normative royal subject (bhrāṣṭa-rājya rājā) as a cultural type for ritual restoration rather than naming a dynastic house.