Adhyaya 89
Varaha PuranaAdhyaya 8941 Shlokas

Adhyaya 89: The Hierarchy of the Trimūrti and the Manifestation of the Goddess Trikalā

Trimūrti-kramaḥ and Trikalā-devī-prādurbhāvaḥ

Theological-Cosmology (Devatā-tattva and Śakti-trividhatā)

ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយសំណួររបស់ ព្រឹថវិ (Pṛthivī) អំពីការកំណត់អាទិទេវតាខ្ពស់បំផុតដែលខុសគ្នា—សិវៈ, ហរិ (វិષ્ણុ), ឥសាន, ឬ ព្រហ្មា—ថា នរណាជា “បរ” (ខ្ពស់បំផុត) និងនរណាជា “អបរ” (អាស្រ័យ/បន្ទាប់បន្សំ)។ វរាហៈពន្យល់លំដាប់កំណើតលោកៈថា នារាយណៈជាព្រះអធិបតី; ពីព្រះអង្គកើត ចតុរមុខ (ព្រហ្មា) ហើយពីព្រហ្មាកើត រុទ្រៈ ដែលល្បីថាជាសព្វជ្ញ។ បន្ទាប់មករឿងផ្លាស់ទៅកៃលាសៈ ពេលព្រហ្មា និងទេវតាទាំងឡាយសុំការការពារពីរុទ្រៈ ដើម្បីរួចផុតពីដៃត្យ អន្ធកៈ។ ពីទស្សនៈស្ដើងល្អិតដែលរួមគ្នារបស់ ព្រហ្មា–វិષ્ણុ–មហេស្វរ បង្ហាញកុមារីទេវី “ត្រីកលា” ទទួលនាម និងឥទ្ធិពល ហើយក្លាយជាបីរូប—ប្រាហ្មី (សೃષ્ટិ), វៃષ્ણវី (ការរក្សា), និង រោទ្រី (សំហារ/លាយបញ្ចូល)។ រាល់រូបធ្វើតបៈលើភ្នំផ្សេងៗគ្នា; ចុងក្រោយ ព្រហ្មាប្រទាន “សរវគត្វ” ដល់រូបប្រាហ្មី ដើម្បីឲ្យការបង្កើតមានសកលភាព និងស្ថិរភាព បង្ហាញការតភ្ជាប់រវាងរបៀបរៀបរយកោស्मिक និងសមតុល្យលើផែនដី។

Primary Speakers

Pṛthivī (Dharā)VarāhaBrahmāRudra (Maheśvara/Śiva)Trikalā (Kumārī; Brāhmī/Vaiṣṇavī/Raudrī)

Key Concepts

para–apara devatā-viveka (hierarchy of divinity)Trimūrti coordination (Brahmā–Viṣṇu–Maheśvara ekībhāva)Śakti as Trikalā and threefold mūrti (Brāhmī/Vaiṣṇavī/Raudrī)Tapas as cosmological instrument (sarvagatva for effective sṛṣṭi)Andhaka-daitya as a catalyst for divine coordinationSṛṣṭi–sthiti–saṃhāra functional theology

Shlokas in Adhyaya 89

Verse 1

एतेषां कतमो देवः परः को वा अथवा अपरः । एतद्देव ममाचक्ष्व परं कौतूहलं विभो ॥ ८९.२ ॥

ក្នុងចំណោមទាំងនេះ ទេវតាណាខ្ពស់បំផុត? ហើយអ្នកណាជាទាបជាង ឬជាបន្ទាប់? សូមព្រះទេវៈប្រាប់ខ្ញុំ—ក្តីចង់ដឹងរបស់ខ្ញុំជ្រាលជ្រៅណាស់ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអានុភាព។

Verse 2

तस्याश्चर्याण्यनेकानि विविधानि वरानने । श्रृणु सर्वाणि चार्वङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ ८९.४ ॥

ឱ នាងមុខស្រស់ មានអស្ចារ្យជាច្រើន និងបែបផ្សេងៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងនាង។ ឱ នាងអវយវៈស្រស់ស្អាត សូមស្តាប់ទាំងអស់នេះ ខណៈដែលខ្ញុំកំពុងពោលប្រាប់ ឱ នាងគ្មានទោស។

Verse 3

धरन्युवाच । परमात्मा शिवः पुण्य इति केचिद् भवं विदुः । अपरे हरिमीशानमिति केचिच्चतुर्मुखम्

ព្រះធរណីបាននិយាយថា៖ «មនុស្សខ្លះស្គាល់ ភវ (ព្រះសិវៈ) ថាជាពរមាត្មា ជាគោលការណ៍ដ៏បរិសុទ្ធ; អ្នកខ្លះទៀតថា ហរិ គឺជា ឥសាន; ហើយអ្នកខ្លះកំណត់ថា អ្នកមានមុខបួន (ព្រះព្រហ្មា)»។

Verse 4

केचिल्लोष्ठांस्तु सङ्गृह्य युयुधुर्गणनायकाः । अपरे मल्लयुद्धेन युयुधुर्बलदर्पिताः । एवं गणसहस्रेण वृतो देवो महेश्वरः ॥

មេដឹកនាំនៃគណៈខ្លះ ប្រមូលដុំដីហើយចូលប្រយុទ្ធ; អ្នកដទៃទៀត ដែលអួតអាងកម្លាំង បានប្រយុទ្ធដោយការចំបាប់។ ដូច្នេះ ព្រះមហេស្វរ ទ្រង់ឈរត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយគណៈមួយពាន់។

Verse 5

यावदास्ते स्वयं देव्याः क्रीडन् देववरः स्वयम् । तावद् ब्रह्मा स्वयं देवैरुपायात् सह सत्वरः ॥

នៅពេលដែលព្រះទេវៈដ៏ប្រសើរ ទ្រង់នៅទីនោះដោយខ្លួនឯង កំពុងកម្សាន្តលេងជាមួយព្រះទេវី នោះព្រះព្រហ្មក៏មកដល់ដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ព្រមទាំងព្រះទេវទាំងឡាយ។

Verse 6

तमागतं अथो दृष्ट्वा पूजयित्वा विधानतः । उवाच परमो देवो रुद्रो ब्रह्माणमव्ययम् ॥

ពេលទ្រង់ឃើញព្រះព្រហ្មមកដល់ ហើយបានគោរពបូជាតាមវិធីពិធីការដ៏ត្រឹមត្រូវ ព្រះរុទ្រា ជាព្រះដ៏ឧត្តម បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះព្រហ្ម អមតៈមិនរលាយ។

Verse 7

किमागमनकृत्यं ते ब्रह्मन् ब्रूहि ममाचिरम् । किं च देवास्त्वरायुक्ता आगता मम सन्निधौ ॥

«ឱ ព្រាហ្មណ៍! ការមកដល់របស់អ្នកមានកិច្ចការអ្វី? ចូរប្រាប់ខ្ញុំដោយមិនពន្យារ។ ហើយហេតុអ្វីបានជាព្រះទេវទាំងឡាយមកដល់មុខខ្ញុំដោយប្រញាប់?»

Verse 8

ब्रह्मोवाच । अस्त्यन्धको महादैत्यस्तेन सर्वे दिवौकसः । अर्दिता मत्समीपं तु बुद्ध्वा मां शरणैषिणः ॥

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មានអន្ធកៈ ជាអសុរាធំមួយ; ដោយសារគាត់ ពួកអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ទាំងអស់ត្រូវបានបៀតបៀន។ ដឹងដូច្នេះហើយ ពួកគេបានមកជិតខ្ញុំ ដើម្បីស្វែងរកជម្រកនៅខ្ញុំ»។

Verse 9

ततश्चैते मया सर्वे प्रोक्ता देवा भवं प्रति । गच्छाम इति देवेश ततस्त्वेते समागताः ॥

ដូច្នេះ ខ្ញុំបានមានពាក្យទៅកាន់ទេវទាំងអស់ថា «យើងចូរទៅកាន់ ភវ (ព្រះសិវៈ)»។ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ ដោយហេតុនេះហើយ ពួកគេបានមកប្រមូលផ្តុំទីនេះ។

Verse 10

एवमुक्त्वा स्वयं ब्रह्मा वीक्षां चक्रे पिनाकिनम् । नारायणं च मनसा सस्मार परमेश्वरम् । ततो नारायणो देवो द्वाभ्यां मध्ये व्यवस्थितः ॥

ក្រោយពោលដូច្នោះ ព្រះព្រហ្មបានបង្វែរទស្សនៈទៅកាន់អ្នកកាន់ ពិនាក (ព្រះសិវៈ) ហើយក្នុងចិត្តបានរំលឹកដល់ ព្រះនារាយណៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម។ បន្ទាប់មក ទេវៈនារាយណៈបានឈរនៅកណ្ដាលរវាងទាំងពីរ។

Verse 11

ततस्त्वेकीगतास्ते तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । परस्परं सूक्ष्मदृष्ट्या वीक्षां चक्रुर्मुदायुताः ॥

បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងព្រះមហេស្វរ បានរួមចិត្តជាឯកភាព។ ដោយពោរពេញដោយអំណរ ពួកព្រះអង្គបានទស្សនាគ្នាទៅវិញទៅមកដោយទស្សនៈដ៏ល្អិតល្អន់។

Verse 12

ततस्तेषां त्रिधा दृष्टिर्भूत्वैका समजायता । तस्यां दृष्ट्यां समुत्पन्ना कुमारी दिव्यरूपिणी ॥

បន្ទាប់មក ទស្សនៈបីប្រការរបស់ពួកព្រះអង្គបានរួមជាទស្សនៈតែមួយ។ ពីការសម្លឹងរួមជាឯកនោះ បានកើតមានកុមារីមួយរូបមានរូបកាយដ៏ទេវី។

Verse 13

नीलोत्पलदलश्यामा नीलकुञ्चितमूर्द्धजा । सुनासा सुललाटान्ता सुवक्त्रा सुप्रतिष्ठिता ॥

នាងមានពណ៌សម្បុរខ្មៅស្រអែមដូចក្រដាសផ្កាឈូកខៀវ មានសក់ពណ៌ខ្មៅរួញរលោង។ ច្រមុះសមរម្យ ថ្ងាសស្រស់ស្អាត មុខមាត់ល្អឯក ហើយឥរិយាបថស្ងប់ស្ងាត់ មានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងមាំមួន។

Verse 14

अथ तां दृष्ट्वा कन्यां तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । ऊचुः का असि शुभे ब्रूहि किं वा कार्यं विपश्चितम् ॥

លុះឃើញកុមារីនោះហើយ ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងព្រះមហេស្វរ មានព្រះវាចាថា៖ «ឱ នាងមានមង្គល អ្នកជានរណា? សូមប្រាប់—មកដោយគោលបំណងដ៏មានវិចារណញ្ញាណអ្វី?»

Verse 15

त्रिवर्णा च कुमारी सा कृष्णशुक्ला च पीतिका । उवाच भवतां दृष्टेर्योगाज्जाता अस्मि सत्तमाः । किं मां न वेत्थ सुष्रोणीं स्वशक्तिं परमेश्वरीम् ॥

កុមារីនោះមានពណ៌បី—ខ្មៅ ស និងលឿងស្រាល។ នាងបាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតទាំងឡាយ ខ្ញុំកើតឡើងដោយអานุភាពយោគៈនៃទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គ។ តើព្រះអង្គមិនស្គាល់ខ្ញុំទេឬ—នាងមានត្រគាកស្រស់ស្អាត ជាសក្តិដ៏អធិឧត្តមរបស់ព្រះអង្គឯង គឺព្រះបរមេស្វរី?»

Verse 16

ततो ब्रह्मादयस्ते च तस्या अस्तुष्टा वरं ददुः । नाम्ना असि त्रिकला देवी पाहि विश्वं च सर्वदा ॥

បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្ម និងព្រះទេវាផ្សេងៗ ពេញព្រះហឫទ័យចំពោះនាង ក៏ប្រទានពរ​ថា៖ «ឱ ព្រះនាងទេវី នាមរបស់អ្នកគឺ ត្រីកលា; សូមការពារពិភពលោកជានិច្ច»។

Verse 17

अपराण्यपि नामानि भविष्यन्ति तवानघे । गुणोत्थानि महाभागे सर्वसिद्धिकराणि च ॥

លើសពីនេះ ឱ អ្នកគ្មានកំហុស អ្នកនឹងមាននាមផ្សេងៗទៀត; ឱ អ្នកមានសំណាងដ៏ធំ នាមទាំងនោះកើតពីគុណលក្ខណៈរបស់អ្នក ហើយជាអ្នកបង្កើតសិទ្ធិទាំងអស់។

Verse 18

अन्यच्च कारणं देवि त्रिवर्णा असि वरानने । मूर्तित्रयं त्रिभिर्वर्णैः कुरु देवि स्वकं द्रुतम् ॥

ហើយមានហេតុមួយទៀត ឱ ព្រះនាងទេវី អ្នកមានព្រះមុខស្រស់: ព្រោះអ្នកមានពណ៌បី ដូច្នេះ ឱ ទេវី សូមប្រញាប់បង្កើតរូបកាយបីប្រការ​របស់អ្នក ដោយពណ៌ទាំងបីនោះ។

Verse 19

एवमुक्ता तदा देवैरकरोत् त्रिविधां तनुम् । सितां रक्तां तथा कृष्णां त्रिमूर्तित्वं जगाम ह ॥

ពេលទេវតាទាំងឡាយមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ នាងបានបង្កើតកាយជាបីប្រភេទ—ស, ក្រហម និងខ្មៅ—ហើយបានឈានដល់សភាពជាត្រីរូប (ត្រីមូរតិ)។

Verse 20

या सा ब्राह्मी शुभा मूर्त्तिस्तया सृजति वै प्रजाः । सौम्यरूपेण सुष्रोणी ब्रह्मसृष्ट्या विधानतः ॥

ដោយរូបប្រាហ្មីដ៏មង្គលនោះ នាងពិតជាបង្កើតសត្វលោកទាំងឡាយ។ ក្នុងរូបសោម្យ ស្ត្រីទេវីមានចង្កេះស្រស់ស្អាត ប្រតិបត្តិការបង្កើតតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្ម។

Verse 21

या सा रक्तेन वर्णेन सुरूपा तनुमध्यमा । शङ्खचक्रधरा देवी वैष्णवी सा कला स्मृता । सा पाति सकलं विश्वं विष्णुमायेति कीर्त्यते ॥

ទេវីដែលមានពណ៌ក្រហម រូបសោភា និងចង្កេះស្ដើង កាន់ស័ង្ខ និងចក្រ—នាងត្រូវបានចងចាំថាជា «វៃෂ្ណវី កលា»។ នាងថែរក្សាពិភពលោកទាំងមូល ហើយត្រូវបានសរសើរថា «ម៉ាយារបស់ព្រះវិษ្ណុ»។

Verse 22

या सा कृष्णेन वर्णेन रौद्री मूर्त्तिस्त्रिशूलिनी । दंष्ट्राकरालिनी देवी सा संहरति वै जगत् ॥

ទេវីដែលមានពណ៌ខ្មៅ ជារូបរោទ្រី កាន់ត្រីសូល និងមានធ្មេញខ្លាំងគួរឱ្យខ្លាច—នាងពិតជាប្រមូលរួម (លាយបញ្ចូល) និងបំផ្លាញលោក។

Verse 23

श्रीवराह उवाच । परो नारायणो देवस्तस्माज्जातश्चतुर्मुखः । तस्माद् रुद्रोऽभवद् देवि स च सर्वज्ञतां गतः ॥

ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទេវតាអធិឋានខ្ពស់បំផុតគឺ នារាយណៈ; ពីព្រះអង្គបានកើតមានអ្នកមានមុខបួន (ព្រះព្រហ្មា)។ ពីព្រះអង្គនោះផងដែរ ឱ ទេវី រុទ្រៈបានកើតឡើង ហើយបានឈានដល់សភាពជាអ្នកដឹងគ្រប់ (សರ್ವជ្ញ)»។

Verse 24

या सृष्टिर्ब्रह्मणो देवी श्वेतवर्णा विभावरी । सा कुमारी महाभागा विपुलाब्जदलेक्षणा । सद्यो ब्रह्माणमामन्त्र्य तत्रैवान्तरधीयत ॥

ទេវីនោះ—ស្រឹṣṭិ ដែលកើតពីព្រះព្រហ្មា—មានពណ៌សភ្លឺរលោង និងរុងរឿង ជាកុមារីមានមហាភាគ្យ ភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូកធំៗ; ភ្លាមៗនាងបានអំពាវនាវទៅកាន់ព្រះព្រហ្មា ហើយនៅទីនោះផ្ទាល់ក៏អន្តរធានបាត់ពីទិដ្ឋភាព។

Verse 25

साऽन्तर्हिता ययौ देवी वरदा श्वेतपर्वतम् । तपस्तप्तुं महत्तीव्रं सर्वगत्वमभीप्सती ॥

ក្រោយពេលអន្តរធានទៅហើយ ទេវីអ្នកប្រទានពរ បានទៅកាន់ Śvetaparvata ដើម្បីបំពេញតបៈដ៏ធំ និងតឹងរឹងខ្លាំង ដោយប្រាថ្នាចង់បានសರ್ವគត្វ (ការស្ថិតបានគ្រប់ទី/ចលនាឥតកំណត់)។

Verse 26

या वैष्णवी कुमारी तु साप्यनुज्ञाय केशवम् । मन्दराद्रिं ययौ तप्तुं तपः परमदुष्चरम् ॥

ហើយកុមារីដែលជាវೈṣṇavī នោះ ក្រោយទទួលបានការអនុញ្ញាតពី Keśava បានទៅកាន់ Mandarādri ដើម្បីបំពេញតបៈដ៏លំបាកខ្ពស់បំផុត។

Verse 27

या सा कृष्णा विशालाक्षी रौद्री दंष्ट्राकरालिनी । सा नीलपर्वतवरं तपश्चर्तुं ययौ शुभा ॥

នាងដែលមានពណ៌ខ្មៅ ភ្នែកធំទូលាយ ជារೌទ្រី ដ៏គួរឱ្យខ្លាចដោយដងស្ត្រាដែលលេចចេញ—ទោះយ៉ាងណាក៏ជាទេវីមានសុភមង្គល—បានទៅកាន់ Nīlaparvata ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីអនុវត្តតបៈ។

Verse 28

अथ कालेन महता प्रजाः स्रष्टुं प्रजापतिः । आरब्धवान् तदा तस्य ववृधे सृजतो बलम् ॥

បន្ទាប់មក ក្រោយពេលកន្លងទៅយូរណាស់ Prajāpati បានចាប់ផ្តើមបង្កើតសត្វលោក; ហើយនៅពេលនោះ ខណៈពេលកំពុងបង្កើត កម្លាំងរបស់ទ្រង់ក៏កើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។

Verse 29

यदा न ववृधे तस्य ब्रह्मणो मानसि प्रजा । तदा दध्यौ किमेतन्मे न तथा वर्ध्धते प्रजा ॥

កាលណាពូជពង្សដែលកើតពីមនសិករបស់ព្រះព្រហ្មមិនកើនឡើង ទ្រង់បានពិចារណានៅក្នុងចិត្តថា «ហេតុអ្វីបានជាក្នុងខ្លួនខ្ញុំ ពូជពង្សមិនរីកចម្រើនដូចដែលគួរតែរីកចម្រើន?»

Verse 30

ततो ब्रह्मा हृदा दध्यौ योगाभ्यासेन सुव्रते । चिन्तयन् बुबुधे देवस्तां कन्यां श्वेतपर्वते । तपश्चरन्तीं सुमहत् तपसा दग्धकिल्बिषाम् ॥

បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា (ឱ សុវ្រតេ អ្នកមានវត្ដប្រកបដោយសុចរិត) បានសមាធិនៅក្នុងព្រះហឫទ័យដោយការអនុវត្តយោគៈ។ ខណៈពេលពិចារណា ព្រះទេវបានដឹងអំពីកញ្ញានោះនៅលើភ្នំស្វេតបរវត ដែលកំពុងបំពេញតបៈដ៏មហិមា ហើយមលិនទាំងឡាយត្រូវបានដុតឆេះដោយតបៈ។

Verse 31

ततो ब्रह्मा ययौ तत्र यत्र सा कमलेक्षणा । तपश्चरति तां दृष्ट्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥

បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា បានទៅកាន់ទីនោះ ដែលកញ្ញាភ្នែកដូចផ្កាឈូកកំពុងបំពេញតបៈ។ ពេលបានឃើញនាង ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ។

Verse 32

ब्रह्मोवाच । किं तपः क्रियते भद्रे कार्यमावेक्ष्य शोभते । तुष्टोऽस्मि ते विशालाक्षि वरं किं ते ददाम्यहम् ॥

ព្រះព្រហ្មាមានព្រះបន្ទូលថា «ឱ ភទ្រេ (នារីដ៏ប្រសើរ) តបៈនេះកំពុងធ្វើសម្រាប់គោលបំណងអ្វី? ពេលពិនិត្យគោលដៅហើយ ការខិតខំនេះសមរម្យនិងស្រស់ស្អាត។ ឱ នារីភ្នែកធំ ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក—តើអ្នកចង់បានពរអ្វីឲ្យខ្ញុំប្រទាន?»

Verse 33

सृष्टिरुवाच । भगवन्नेकदेशस्था नोत्सहे स्थातुमञ्जसा । अतोऽर्थं त्वां वरं याचे सर्वगत्वमभीप्सती ॥

ស្រឹṣṭិ បាននិយាយថា «ឱ ព្រះភគវន្ត, នៅតែទីតែមួយ ខ្ញុំមិនអាចស្ថិតនៅដោយសុខសាន្តបានទេ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសូមពរពីព្រះអង្គ—ប្រាថ្នា “សರ್ವគតત્વ” គឺសមត្ថភាពធ្វើដំណើរទៅគ្រប់ទីកន្លែង (មានស្ថិតនៅគ្រប់ទី)»។

Verse 34

एवमुक्ता तदा तेन सृष्टिः सा कमलेक्षणा । तस्य ह्यङ्के लयं प्राप्ता सा देवी पद्मलोचना । तस्मादारभ्य कालात् तु ब्राह्मी सृष्टिर्व्यवर्धत ॥

ពេលទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ ការបង្កើតនោះ—អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក—បានចូលទៅក្នុងល័យ (ព្រាល័យ) លើព្រះអង្គុយរបស់ទ្រង់; នាងទេវី ភ្នែកផ្កាឈូក។ ចាប់ពីពេលនោះមក ការបង្កើតដែលកើតពីព្រះព្រហ្ម (ប្រាហ្មីសೃષ્ટិ) ក៏កើនឡើង និងពង្រីកទូលំទូលាយ។

Verse 35

ब्रह्मणो मानसाः सप्त तेषामन्ये तपोधनाः । तेषामन्ये ततस्त्वन्ये चतुर्द्धा भूतसंग्रहः । सस्थानुजङ्गमानां च सृष्टिः सर्वत्र संस्थिता ॥

ពីព្រះព្រហ្ម មានបុត្រមានសិក (កើតពីចិត្ត) ចំនួនប្រាំពីរ; ក្នុងចំណោមពួកគេ មានខ្លះសម្បូរទៅដោយអំណាចតបៈ។ ពីពួកគេ ហើយបន្តពីអ្នកដទៃទៀត ក្រុមសត្វលោក (ភូតសង្គ្រោះ) ក្លាយជាចំនួនបួនប្រភេទ; ហើយការបង្កើតទាំងអស្ថាវរ និងជង្គម ត្រូវបានបង្កើតឲ្យស្ថិតនៅគ្រប់ទីកន្លែង។

Verse 36

यत्किञ्चिद् वाङ्मयं लोके जगत्स्थावरजङ्गमम् । तत्सर्वं स्थापितं सृष्ट्या भूतं भव्यं च सर्वदा ॥

អ្វីៗណាក៏ដោយក្នុងលោក ដែលជាវាចាម័យ (vāṅmaya)—ចក្រវាលទាំងអស្ថាវរ និងជង្គម—ទាំងអស់នោះ ត្រូវបានស្ថាបនាដោយការបង្កើត; ជាអតីត និងជាអនាគត នៅគ្រប់កាលទាំងពួង។

Verse 37

कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । वसत्यनुदिनं देवः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥

លើកំពូលភ្នំកៃលាសដ៏រម្យ ដែលតុបតែងចម្រុះដោយធាតុរ៉ែជាច្រើន ព្រះទេវៈ—មានភ្នែកបី និងកាន់ត្រីសូល—ស្នាក់នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ។

Verse 38

सैकस्मिन् दिवसे देवः सर्वभूतनमस्कृतः । गणैः परिवृतो गौर्या महानासीৎ पिनाकधृक् ॥

នៅថ្ងៃមួយ ព្រះទេវៈដែលសត្វលោកទាំងអស់គោរពនមស្ការ បានស្ថិតក្នុងមហិមាដ៏អស្ចារ្យ ព័ទ្ធជុំវិញដោយពួកគណៈ (gaṇa) និងព្រះនាងគោរី; ព្រះអង្គជាអ្នកកាន់ពិនាក (Pināka)។

Verse 39

तत्र सिंहमुखाः केचिद् गणाः नर्दन्ति सिंहवत् । अपरे हस्तिवक्त्राश्च हयवक्त्रास्तथापरे ॥

នៅទីនោះ មានគណៈខ្លះមានមុខសិង្ហ ហ៊ោដូចសិង្ហ; អ្នកខ្លះមានមុខដំរី ហើយអ្នកខ្លះទៀតមានមុខសេះ។

Verse 40

अपरे शिंशुमारास्या अपरे सूकराननाः । अपरेऽश्वामुखा रौद्रा खरास्याजाननास्तथा । छागमत्स्याननाः क्रूरा ह्यनन्ताः शस्त्रपाणयः ॥

អ្នកខ្លះមានមុខសិṃសុមារ (ដុលហ្វិន), អ្នកខ្លះមានមុខជ្រូកព្រៃ; អ្នកខ្លះមានមុខសេះដ៏រោទ្រ; ដូចគ្នានេះមានមុខលា និងមុខពពែ។ អ្នកខ្លះមានមុខត្រី មានរូបរាងសាហាវ—ពិតជាមិនអស់ចំនួន—កាន់អាវុធនៅក្នុងដៃ។

Verse 41

केचिद् गायन्ति नृत्यन्ति धावन्ति स्फोटयन्ति च । हसन्ति किलकिलायन्ति गर्जन्ति च महाबलाः ॥

អ្នកខ្លះច្រៀង និងរាំ; រត់ទៅមក ហើយទះដៃ ឬបង្កើតសំឡេងផ្ទុះ។ ពួកគេសើច ស្រែកសំឡេងខ្ពស់ និងហ៊ោ—ជាអ្នកមានកម្លាំងមហិមា។

Frequently Asked Questions

The text advances a philosophical clarification of divine hierarchy (para–apara): Nārāyaṇa is presented as the supreme source, from whom Brahmā arises, and from Brahmā, Rudra. It further teaches that cosmic governance is stabilized through coordinated functions—sṛṣṭi, sthiti, and saṃhāra—personified through Trikalā’s three forms, implying that ordered creation and protection are achieved through integrated, role-based responsibility rather than rivalry.

No explicit tithi, nakṣatra, lunar month, or seasonal marker is stated. The narrative uses non-specific temporal cues such as “ekasmin divase” (on a certain day) and “atha kālena mahatā” (after a long time), indicating duration of tapas and gradual intensification of creation rather than calendrical ritual timing.

Although not framed as explicit ecological policy, the chapter links terrestrial stability to cosmological order: creation falters when Brahmā’s “mānasī prajā” does not expand, prompting recognition that effective sṛṣṭi requires a universally operative agency (sarvagatva) embodied by the Brāhmī form. This can be read as an early systems-ethics model where balanced world-formation depends on distributed presence and regulation, aligning Pṛthivī’s concern for coherent order with a cosmic mechanism that sustains the inhabited world.

The chapter references major pan-Indic divine figures (Nārāyaṇa/Viṣṇu, Brahmā/Caturmukha, Rudra/Maheśvara, Gaurī) and the daitya Andhaka as the antagonistic figure motivating divine assembly. No human royal lineages, dynastic lists, or named sages are introduced within this adhyāya’s cited passage.