Adhyaya 88: Account of the Extents of Śālmaladvīpa, Gomedadvīpa, and Puṣkaradvīpa
Śālmaladvīpa–Gomedadvīpa–Puṣkaradvīpa-vistara-kathana
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហៈ–ព្រឹថវី រុទ្រាបង្ហាញយ៉ាងសង្ខេបអំពីភូមិសាស្ត្រពុរាណនៃការរៀបចំ និងការពង្រីកតាមសមាមាត្ររបស់ទ្វីប។ គាត់ចាប់ផ្តើមពី សាល្មលទ្វីប ដែលធំជាង ក្រោញចទ្វីប ពីរដង ហើយត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រខ្លាញ់ប៊ឺ (ghṛta-samudra) ដោយរាយនាមភ្នំសំខាន់ ៧ កន្លែងវර්ษ ៧ និងប្រព័ន្ធទន្លេរួមទាំងកុល-បរវត។ បន្ទាប់មក គោមេទទ្វីប ទ្វីបទី៦ ធំជាងសាល្មលទ្វីបពីរដង ព័ទ្ធដោយសមុទ្រសុរា (suroda) និងមានភ្នំសំខាន់ ២ រួមមាន គុមុទ។ បន្ទាប់ទៀត ពុស្ករទ្វីប ព័ទ្ធដោយសមុទ្រទឹកអំពៅ (ikṣurasa) មាន មានសបរវត និងវර්ษ បែងជាពីរផ្នែក។ ចុងក្រោយ រុទ្រាបញ្ជាក់មាត្ររបស់ផែនដី និង ព្រហ្មាណ្ឌៈ និយាយពីស៊ុតចក្រវាលរាប់មិនអស់ ហើយរំលឹកលីឡានារាយណៈក្នុងរូបវរាហៈដែលបានធ្វើឲ្យផែនដីមានស្ថិរភាព មុនចាកទៅកៃលាស
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 88
Verse 1
रुद्र उवाच । त्रिषु शिष्टेषु वक्ष्यामि द्वीपेषु मनुजान्युत । शाल्मलं पञ्चमं वर्षं प्रवक्ष्ये तन्निबोधत । क्रौञ्चद्वीपस्य विस्ताराच्छाल्मलो द्विगुणो मतः ॥ ८८.१ ॥
រុទ្រៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីទ្វីបបីដែលនៅសល់ ដល់អ្នកជាមនុស្សប្រសើរ។ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពី សាល្មលៈ វស្សៈទីប្រាំ; ចូរយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់។ តាមទំហំ សាល្មលៈ ត្រូវបានចាត់ថា ធំជាទ្វេដងនៃ ក្រោញ្ចទ្វីប»។
Verse 2
श्रीवराह उवाच । एवमुक्त्वा गतो रुद्रः क्षणाददृश्यमूर्तिमान् । ते च सर्वे गता देवा ऋषयश्च यथागतम् ॥ ८८.३ ॥
ព្រះវរាហៈដ៏ស្រីបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលនិយាយដូច្នេះហើយ រុទ្រៈបានចាកចេញភ្លាមៗ ក្លាយជាមានរូបអស្ចារ្យមើលមិនឃើញ។ ហើយទេវតាទាំងអស់ និងឥសីទាំងឡាយ ក៏បានត្រឡប់ទៅដូចដែលបានមក»។
Verse 3
घृतसमुद्रमावृत्य व्यवस्थितस्तद्विस्तारो द्विगुणस्तत्र च सप्त पर्वताः प्रधानास्तावन्ति वर्षाणि तावत्यो नद्यः । तत्र च पर्वताः । सुमहान् पीतःशातकुम्भात् सार्वगुणसौवर्णरोहितसुमनसकुशल ----- जाम्बूनदवैद्युता इत्येते कुलपर्वता वर्षाणि चेति । अथ षष्ठं गोमेदं कथ्यते । शाल्मलं यथा सुरोदेनावृतं तद्वत् सुरोदोऽपि तद्द्विगुणेन गोमेदेनावृतः । तत्र च प्रधानपर्वतौ द्वावेव । एकस्य तावत्तावसरः । अपरश्च कुमुद इति । समुद्रश्चेक्षुरसस्तद्द्विगुणेन पुष्करेणावृतः । तत्र च पुष्कराख्ये मानसो नाम पर्वतः । तदपि द्विधा छिन्नं वर्षं तत्प्रमाणेन च । स्वादोदकेनावृतम् । ततश्च कटाहम् । एतत् पृथिव्याः प्रमाणम् । ब्रह्माण्डस्य च सकटाहविस्तारप्रमाणम् । एवंविधानामण्डानां परिसंख्यां न विद्यते । एतानि कल्पे कल्पे भगवान् नारायणः क्रोडरूपी रसातलान्तःप्रविष्टानि दंष्ट्रैकैनोद्धृत्य स्थितौ स्थापयति । एष वः कथितो मार्गो भूमेरायामविस्तरः । स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि कैलासं निलयं द्विजाः
ដោយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រឃ្រឹត (សមុទ្រខ្លាញ់ប៊ឺ/ឃី) វិសាលភាពរបស់វាត្រូវបានកំណត់ថាទ្វេដង; នៅទីនោះមានភ្នំប្រធាន៧ មានវర్షៈ (តំបន់) ចំនួនដូចគ្នា និងមានទន្លេចំនួនដូចគ្នា។ ភ្នំនៅទីនោះ—សុមហាន, ពីត, សាតកុម្ភ, សារវគុណ, សៅវර්ណ, រោហិត, សុមនស, កុសល, … ជាម្ពូនដ, វៃទ្យុត—ទាំងនេះជាភ្នំកុល (ភ្នំសីមា) ហើយវర్షៈក៏ដូចគ្នា។ ឥឡូវនេះ ទ្វីបទី៦ គោមេទ ត្រូវបានពណ៌នា។ ដូចដែល សាល្មល ត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រសុរោទ (សមុទ្រសុរា) ដូច្នោះដែរ សមុទ្រសុរោទក៏ត្រូវបានព័ទ្ធដោយ គោមេទ ជាទ្វេដង។ នៅទីនោះមានភ្នំប្រធានតែ២៖ មួយឈ្មោះ តាវត្តាវសរ និងមួយទៀតឈ្មោះ កុមុទ។ សមុទ្រនោះជាអិក្សុរស (ទឹកអំពៅ) ត្រូវបានព័ទ្ធដោយ ពុṣ្ករ ជាទ្វេដង។ នៅក្នុងទ្វីបឈ្មោះ ពុṣ្ករ មានភ្នំឈ្មោះ មានស។ តំបន់នោះក៏ត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែកតាមសមាមាត្រ។ វាត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រ ស្វាទោទក (ទឹកផ្អែម) ហើយបន្ទាប់មកមាន កដាហ (ឆ្នាំង/កណ្ដាលពិភពលោក)។ នេះជាមាត្ររបស់ផែនដី និងជាមាត្រនៃវិសាលភាពព្រហ្មាណ្ឌ រួមទាំងសំបកដូចឆ្នាំង។ ចំនួនព្រហ្មាណ្ឌរាងពងមាន់បែបនេះ មិនអាចដឹងបាន។ ក្នុងគ្រប់កល្បៈ ព្រះភគវាន នារាយណៈ ក្នុងរូបវរាហៈ ចូលដល់ចុងរាសាតល ហើយលើកវាទាំងនេះឡើងដោយដងស្នែងតែមួយ ដើម្បីដាក់ឲ្យមានស្ថិរភាព។ ដូច្នេះ បានប្រាប់ដល់អ្នកទាំងឡាយអំពីវិសាលភាពបណ្តោយទទឹងនៃផែនដី។ សូមសេចក្តីសុខសាន្តមានដល់អ្នក; ឱ ទ្វិជៈទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងទៅកាន់ កៃលាស ជាទីលំនៅរបស់ខ្ញុំ។
Frequently Asked Questions
The chapter frames cosmographic measurement as a doctrine of order and stability: Earth (Pṛthivī) is depicted as periodically stabilized by Nārāyaṇa in boar-form, implying that terrestrial balance is maintained through a larger cosmic governance rather than human ritual action in this passage.
No tithi, lunar month, seasonal (ṛtu), or calendrical markers are specified in Adhyaya 88; the content is primarily spatial and proportional (dvīpa and ocean extents) rather than ritual-timing instruction.
It explicitly connects Earth’s stability to the Varāha motif: Nārāyaṇa, taking a boar form, enters rasātala and raises/sets the worlds into a stable condition. This functions as an early preservation narrative where cosmic structure and Earth’s habitability depend on periodic restorative intervention.
No royal genealogies or administrative lineages are named here. The principal figures are Rudra (as instructor), Varāha/Nārāyaṇa (as cosmic stabilizer), and the implied audience of sages (ṛṣayaḥ) and gods (devāḥ).
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.