Adhyaya 87: Description of Krauñcadvīpa: its mountains, regions, rivers, and encircling ocean
Krauñcadvīpa-varṇana (Parvata–Varṣa–Nadī–Samudra-vibhāgaḥ)
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography) / Environmental Topography
ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហៈ–ព្រឹថវី ជំពូកនេះជាមេរៀនភូមិសាស្ត្រពុរាណ (កោស្មូក្រាហ្វី) បង្ហាញរចនាសម្ព័ន្ធផែនដីដ៏មានលំដាប់ ដូចជាសមតុល្យលើដី។ អ្នកនិយាយ (ក្នុងអត្ថបទសរសេរថា រុទ្រ) ពិពណ៌នា ក្រោញចទ្វីប ជាទ្វីបទីបួន ប្រៀបធៀបទំហំជាមួយ គុសទ្វីប និងសមុទ្រដែលព័ទ្ធជុំវិញ។ បន្ទាប់មករាយនាមភ្នំសំខាន់៧ ដូចអលង្ការត្បូងពេជ្រ និងកម្ពស់ប្រៀបធៀប ដើម្បីបង្ហាញលក្ខណៈគាំទ្រស្ថិរភាពនៃដី។ រួចរាយនាមវර්ษៈ៧ (តំបន់រង) និងទន្លេធំ៧ ដែលមានឈ្មោះជំនួស/ពិពណ៌នា ព្រមទាំងទន្លេតូចៗបន្ថែម។ ចុងក្រោយកំណត់សមុទ្រ ឃ្រឹត (ប៊ឺសុទ្ធ) ដែលព័ទ្ធក្រោញចទ្វីប ដើម្បីបញ្ជាក់ប្រធានបទពុរាណអំពីពិភពជាស្រទាប់ៗ និងមានលំនាំបរិស្ថាន។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 87
Verse 1
रुद्र उवाच । अथ क्रौञ्चं भवति चतुर्थं कुशद्वीपाद् द्विगुणमानतः समुद्रः क्रौञ्चेन द्विगुणेनावृतः । तस्मिंश्च सप्तैव प्रधानपर्वताः । प्रथमः कौञ्चो विद्युर्लतो रैवतो मानसः सैव पावकः । तथैवान्धकारः सैवाच्छोदकः । देवावृत्तो स च सुरापो भण्यते । ततो देविष्ठः स एव काञ्चनशृङ्गो भवति । देवनन्दात्परो गोविन्दः, द्विविन्द इति । ततः पुण्डरीकः सैव तोषाशयः । एते सप्त रत्नमयाः पर्वताः क्रौञ्चद्वीपे व्यवस्थिताः । सर्वे च परस्परेणोच्छ्रयाः । तत्र वर्षाणि तथा क्रौञ्चस्य कुशलो देशः सैव माधवः स्मृतः वामनस्य मनोऽनुगः सैव संवर्तकस्ततोऽष्णवान् सोमप्रकाशः । ततः पावकः सैव सुदर्शनः । तथा चान्धकारः सैव सम्मोहः । ततो मुनिदेशः स च प्रकाशः । ततो दुन्दुभिः सैवानर्थ उच्यते । तत्रापि सप्तैव नद्यः
ព្រះរុទ្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឥឡូវនេះ ទ្វីបឈ្មោះ ក្រោញ្ច ក្លាយជាទ្វីបទីបួន មានវិសាលភាពទ្វេដងប្រៀបនឹងកុសទ្វីប ហើយត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រឈ្មោះ ក្រោញ្ច ដែលមានទំហំទ្វេដង (នៃទ្វីបនោះ)។ នៅក្នុងនោះមានភ្នំប្រធាន៧៖ កៅញ្ច ជាលើកដំបូង, វិទ្យុល្លតា, រៃវត, មានស, បាវក, អន្ធការ និង អច្ឆោទក។ ក៏មានឈ្មោះ ទេវាវ្រឹត្ត ដែលហៅថា សុរាប។ បន្ទាប់មកមាន ទេវិෂ្ឋ ដែលក្លាយជា កាញ្ចនសೃង្គ។ លើសពី ទេវនន្ទ មាន គោវិន្ទ ដែលហៅថា ទ្វិវិន្ទ។ បន្ទាប់មកមាន បុណ្ឌរីក និង តោषាហ្សយ។ ភ្នំទាំង៧ដូចរតនៈទាំងនេះ តាំងស្ថិតនៅក្នុងក្រោញ្ចទ្វីប ហើយទាំងអស់លេចធ្លោខ្ពស់ទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅទីនោះក៏បានពណ៌នាអំពីវರ್ಷៈ (តំបន់) ដូចជា កុសលោទេស, មាធវ, មនោនុគរបស់វាមន, សំវર્તក, អષ್ಣវាន, សោមប្រកាស; បន្ទាប់មក បាវក ដែលហៅថា សុទর্শន; និង អន្ធការ ដែលហៅថា សំមោហ; បន្ទាប់មក មុនិទេស ដែលហៅថា ប្រកាស; បន្ទាប់មក ទុនទុភិ ដែលហៅថា អនರ್ಥ។ នៅទីនោះក៏មានទន្លេ៧ផងដែរ»។
Verse 2
गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधाः स्मृताः । गौरी सैव पुष्पवहा कुमुद्वती ताम्रवती रोधसन्ध्या सुखावहा च मनोजवा च क्षिप्रोदा च ख्यातिः सैव गोबहुला पुण्डरीका चित्रवेगा शेषाः क्षुद्रनद्यः ॥ क्रौञ्चद्वीपो घृतोदेनावृतः । घृतोदा शाल्मलेनेति
គោរី, កុមុទវតី, សន្ធ្យា, រាត្រី, មនោជវា, ខ្យាតិ, បុណ្ឌរីកា និង គង្គា ត្រូវបានចងចាំថាជាទន្លេ៧។ គោរីក៏ហៅថា បុṣ្ពវហា; កុមុទវតីក៏ហៅថា តាម្រវតី; រធសន្ធ្យាក៏ហៅថា សុខាវហា; មនោជវាក៏ហៅថា ក្ិṣិប្រូដា; ខ្យាតិក៏ហៅថា គោបហុលា; បុណ្ឌរីកាក៏ហៅថា ចិត្រវេគា; អ្វីដែលនៅសល់ជាទន្លេតូចៗ។ ក្រោញ្ចទ្វីបត្រូវបានព័ទ្ធដោយសមុទ្រឃ្រឹតោទ (សមុទ្រខ្លាញ់ប៊ឺ/ឃី) ហើយ ‘ឃ្រឹតោទ’ ត្រូវបាននិយាយថាពាក់ព័ន្ធនឹង សាល្មលទ្វីប។
Frequently Asked Questions
The passage primarily teaches an ordered model of Earth (Pṛthivī) through systematic geography—continents, mountains, regions, and rivers—implying that terrestrial stability depends on structured landforms and regulated waters. The instructional logic frames environmental order as a prerequisite for sustaining life and cosmic balance rather than presenting a direct social-legal injunction.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal timings) appear in the cited material. The content is descriptive cosmography rather than a ritual schedule.
It models balance through enumerated structures: seven principal mountains (as stabilizing features), seven varṣas (organized land divisions), and seven rivers (hydrological circulation), all enclosed by a concentric ocean. This mapping presents Earth as a regulated system in which landforms and waterways collectively maintain coherence.
No royal genealogies or human historical lineages are referenced in the cited verses. The only explicit speaker attribution in the manuscript excerpt is Rudra, while the broader work’s pedagogical frame is typically presented as Varāha instructing Pṛthivī.