
Uttaravarṣa-varṇana (Ramyaka–Hiraṇmaya–Uttarakuru–Candradvīpa–Sūryadvīpa–Rudrākara)
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography and Ethno-ecology)
ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហៈ–ព្រឹថវី ជំពូកនេះបង្ហាញរបាយការណ៍របស់ រុទ្រៈ អំពីវර්ṣa ខាងជើង (ហើយដោយន័យបញ្ជាក់ដល់ខាងត្បូង) ដោយផ្តោតលើដែនដីខាងជើង និងប្រជាជន។ ដោយយោងទៅភ្នំ Śveta, Nīla និង Triśṛṅga វាពិពណ៌នា Ramyaka ដែលមនុស្សមានចិត្តបរិសុទ្ធល្អិតល្អន់ មិនចាស់ និងគ្មានមលិនកាយ ហើយរស់ដោយសារសារធាតុផ្លែឈើនៃដើម nyagrodha ធំឈ្មោះ Rohita ដែលផ្តល់អាយុកាលយូរខ្លាំង។ បន្ទាប់មក Hiraṇmaya មានទន្លេ Hiraṇvatī និង Yakṣa កម្លាំងខ្លាំងអាចបម្លែងរូបរាងបាន ហើយអាយុកាលត្រូវបានរាប់ជាចំនួន។ បន្ទាប់មានទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រព្រះបុរាណ: Uttarakuru ដែលសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការកើតឡើងដោយខ្លួនឯងពីដើមឈើ មានដើមឈើឲ្យទឹកដោះ ដីជាមណី និងខ្សាច់មាស; បន្តទៅ Candradvīpa និង Sūryadvīpa ជាមួយភ្នំ និងទន្លេមានឈ្មោះ; ហើយចុងក្រោយ Rudrākara ដែល Vāyu ត្រូវបានគេពិចារណាថាមានរូបកាយលើអាសនៈមណី ដោយភ្ជាប់ភូមិសាស្ត្រជាមួយភាពសម្បូរបែបធម្មជាតិ និងអាយុកាលដែលបានកំណត់។
Verse 1
रुद्र उवाच । उत्तराणां च वर्षाणां दक्षिणानां च सर्वशः । आचक्षते यथान्यायं ये च पर्वतवासिनः । तच्छृणुध्वं मया विप्राः कीर्त्यमानं समाहिताः ॥ ८४.१ ॥
ព្រះរុទ្រាបានមានព្រះវាចា៖ «អំពីដែនខាងជើង និងដែនខាងត្បូងទាំងមូល ដូចតាមប្រពៃណីត្រឹមត្រូវដែលអ្នកស្នាក់នៅលើភ្នំពណ៌នានោះ សូមស្តាប់ ឱ ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ ទៅនឹងពាក្យដែលខ្ញុំកំពុងសរសើររៀបរាប់ ដោយចិត្តផ្តោត»។
Verse 2
दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्य चोत्तरेण च । वायव्यां रम्यकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः । मतिप्रधानाः विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः ॥ ८४.२ ॥
នៅខាងត្បូងនៃភ្នំស្វេត និងខាងជើងនៃភ្នំនីលា ក្នុងទិសពាយ័ព្យ មានដែនមួយឈ្មោះ «រាម្យក»។ មនុស្សកើតនៅទីនោះ មានបញ្ញាលេចធ្លោ បរិសុទ្ធ ហើយគ្មានជរា និងគ្មានក្លិនអាក្រក់។
Verse 3
तत्रापि सुमहान् वृक्षो न्यग्रोधो रोहितः स्मृतः । तत्फलाद् रसपानाद्धि दशवर्षसहस्रिणः । आयुषा सर्वमनुजा जायन्ते देवरूपिणः ॥ ८४.३ ॥
នៅទីនោះផងដែរ មានដើមឈើធំមហិមា មួយគេហៅថា ន្យគ្រធ (ដើមប៉ោ) ឈ្មោះ «រោហិត»។ ពិតប្រាកដ ដោយផឹកទឹករសពីផ្លែរបស់វា មនុស្សទាំងអស់កើតមានអាយុដល់មួយម៉ឺនឆ្នាំ និងមានរូបរាងដូចទេវតា។
Verse 4
उत्तरेण च श्वेतस्य त्रिशृङ्गस्य च दक्षिणे । वर्षं हिरण्मयं नाम तत्र हैरण्वती नदी । यक्षाः वसन्ति तत्रैव बलिनः कामरूपिणः ॥ ८४.४ ॥
នៅខាងជើងនៃភ្នំស្វេត និងខាងត្បូងនៃភ្នំត្រីស្រឹង្គ មានដែនមួយឈ្មោះ «ហិរណ្មយ»។ នៅទីនោះមានទន្លេ «ហៃរ៉ណ្វតី» ហូរ ហើយយក្សៈស្នាក់នៅទីនោះផងដែរ ជាសត្វមានកម្លាំង និងអាចបម្លែងរូបរាងតាមចិត្ត។
Verse 5
एकादशहस्त्राणि समानां तेन जीवते । शतान्यन्यानि जीवन्ते वर्षाणां दश पञ्च च ॥ ८४.५ ॥
ដោយមាត្រនោះ មនុស្សរស់បានដល់ដប់មួយពាន់ឆ្នាំ (សមា)។ អ្នកដទៃទៀតរស់បន្ថែមជារយៗ គឺដប់ និងប្រាំឆ្នាំទៀត (សរុបដប់ប្រាំឆ្នាំ)។
Verse 6
लकुचाः क्षुद्रसा वृक्षास्तस्मिन् देशे व्यवस्थिताः । तत्फलप्राशमानाः हि तेन जीवन्ति मानवाः ॥ ८४.६ ॥
នៅក្នុងដែននោះ មានដើមលកុចា ដែលមានទឹកជ័រតិច ឈររឹងមាំនៅទីនោះ។ មនុស្សនៅទីនោះរស់ដោយបរិភោគផ្លែរបស់វា។
Verse 7
នៅលើភ្នំត្រីស្រឹង្គរបស់វា កំពូលដែលធ្វើពីមណី មាស និងរតនៈទាំងឡាយ តម្រៀបតាមលំដាប់។ ពីកំពូលខាងជើងរហូតដល់ឆ្នេរសមុទ្រខាងត្បូង មានជនអុត្តរកុរុស្នាក់នៅ។ នៅទីនោះ សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ កើតឡើងលើដើមឈើផ្ទាល់; មានដើមឈើទឹកដោះ និងមានទឹកដោះជារសហូរ។ ដីជាមណី ខ្សាច់ជាមាស។ នៅទីនោះ មនុស្សដែលធ្លាក់ចុះពីសួគ៌រស់នៅ មានអាយុដល់១៣,០០០ឆ្នាំ។ ខាងលិចនៃទ្វីបនោះ ឆ្លងកាត់៤,០០០យោជន៍ ពីទេវលោកមានចន្ទ្រទ្វីប មានបរិមណ្ឌល១,០០០យោជន៍។ កណ្ដាលទ្វីបមានភ្នំពីរឈ្មោះ ចន្ទ្រកាន្ត និង សូរ្យកាន្ត; រវាងភ្នំទាំងពីរ មានទន្លេធំឈ្មោះ ចន្ទ្រវតី ពោរពេញដោយផ្លែឈើនានា និងស្ទឹងទន្លេច្រើន; នេះហៅថា កុរុវರ್ಷ។ ខាងជើងរបស់វា ឆ្លងកាត់តំបន់សមុទ្រដែលតុបតែងដោយរលកដូចខ្សែពួរ៥,០០០យោជន៍ ពីទេវលោកមានសូរ្យទ្វីប មានបរិមណ្ឌល១,០០០យោជន៍។ កណ្ដាលទ្វីបមានភ្នំប្រសើរ ទទឹង១០០យោជន៍ និងខ្ពស់ស្មើគ្នា; ពីនោះមានទន្លេឈ្មោះ សូរ្យាវর্ত ចេញមក។ នៅទីនោះជាទីប្រតិស្ឋានរបស់ព្រះសូរ្យ; ប្រជាជនដែលមានព្រះសូរ្យជាទេវតា មានអាយុ១០,០០០ឆ្នាំ។ ហើយខាងលិចនៃទ្វីបនោះ ឆ្លងកាត់៤,០០០យោជន៍ ក្នុងសមុទ្រដែលមានបរិមណ្ឌល១០,០០០យោជន៍ មានទ្វីបឈ្មោះ រុទ្រាករ។ នៅទីនោះមានភទ្រាសនៈរបស់ព្រះវាយុ តុបតែងដោយរតនៈជាច្រើន; ព្រះវាយុមានរូបកាយស្ថិតនៅទីនោះ។ ប្រជាជនមានពណ៌ដូចមាស និងមានអាយុ៥,០០០ឆ្នាំ។
Rather than issuing explicit prescriptive rules, the text models an ecological-cosmographic pedagogy: well-ordered regions are depicted as sustained by abundant, non-extractive natural resources (fruit-essence, milk-yielding trees, spontaneous materials), and longevity is narrated as correlated with purity, restraint, and harmonious dwelling within a landscape.
No tithi, lunar phase, vrata timing, or seasonal ritual calendar is specified in the provided passage. Time is expressed primarily through quantified lifespans (e.g., ten thousand years, thirteen thousand years, five thousand years), functioning as cosmographic indexing rather than ritual scheduling.
Environmental balance is implied through landscapes that provide sustenance without intensive cultivation: humans live on nyagrodha fruit-essence, trees generate garments and ornaments, and terrains are described as inherently rich (maṇibhūmi, suvarṇa-bālukā). Such motifs align with a preservation-oriented imagination of Pṛthivī where abundance arises from stable cosmic order and non-destructive use of terrestrial gifts.
The passage references cosmic and semi-divine figures and groups rather than human dynastic lineages: Rudra as narrator; Yakṣas as inhabitants of Hiraṇmaya; Vāyu as an embodied presence in Rudrākara; and populations described as svargacyuta (fallen-from-heaven) in Uttarakuru. No royal genealogies or named human sages are specified in the excerpt.