Adhyaya 63: Procedure for the Son-Obtaining Vow (Kṛṣṇāṣṭamī Observance)
Putraprāptivrata (Kṛṣṇāṣṭamī-vrata) vidhiḥ
Ritual-Manual (Vrata-vidhi)
ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហ–ព្រឹថវី អគស្ត្យមុនីបង្ហាញវិធីសាស្ត្រខ្លីសម្រាប់ ពុត្រ-ប្រាប្តិ វ្រ័ត ដែលផ្តោតលើ ក្រឹṣṇāṣṭamī ក្នុងក្រឹṣṇaបក្ស ខែភាទ្របទ។ គេកំណត់ឲ្យធ្វើសង្កល្បៈនៅថ្ងៃ Ṣaṣṭhī បូជានៅថ្ងៃ Saptamī ហើយនៅថ្ងៃ Aṣṭamī ធ្វើបូជាពេលព្រឹកដ៏បរិសុទ្ធ និងអុបវាស។ មានហោមៈដោយយវៈ និងក្រឹṣṇa-តិល ជាមួយឃ្រឹត និងទធិ បន្ទាប់មកបំបៅព្រះព្រាហ្មណ៍ជាមួយទក្ខិណា; ក្រោយបញ្ចប់អុបវាស អាហារចាប់ផ្តើមដោយផ្លែបិល្វៈ។ រឿងព្រះរាជា Śūrasena ធ្វើតបៈនៅហិមាល័យត្រូវលើកជាគំរូដើម្បីបញ្ជាក់ពិធី និងភ្ជាប់ខ្សែវង្សទៅដល់ វសុទេវៈ។ ចុងជំពូកបញ្ជាឲ្យធ្វើទាននៅចុងឆ្នាំ និងប្រកាសផលលះបាបទូទៅ បង្ហាញថាវិន័យពិធីជួយថែរក្សាធម៌គ្រួសារ ការបន្តវង្ស និងសុខមង្គលរបស់ព្រឹថវី។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 63
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज पुत्रप्राप्तिव्रतं शुभम् । कथयामि समासेन तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६३.१ ॥
អគស្ត្យៈបានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មកទៀត ឱមហារាជ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ដោយសង្ខេបអំពីវ្រតដ៏មង្គលសម្រាប់ទទួលបានកូន; សូមស្តាប់ខ្ញុំ ខណៈខ្ញុំបង្ហាញវា។
Verse 2
मासे भाद्रपदे या तु कृष्णपक्षे नरेश्वर । अष्टम्यामुपवासेन पुत्रप्राप्तिव्रतं हि तत् ॥ ६३.२ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្សទាំងឡាយ វ្រតនោះអនុវត្តនៅខែភាទ្របទ ក្នុងក្រឹෂ್ಣបក្ស—ដោយអត់អាហារនៅថ្ងៃអष्टមី—គឺជាវ្រតសម្រាប់ទទួលបានកូនប្រុសពិតប្រាកដ។
Verse 3
षष्ठ्यां चैव तु संकल्प्य सप्तम्यामर्चयेद् हरिम् । देवक्युत्सङ्गगं देवं मातृभिः परिवेष्टितम् ॥ ६३.३ ॥
នៅថ្ងៃទីប្រាំមួយ ត្រូវធ្វើសង្កల్ప; នៅថ្ងៃទីប្រាំពីរ ត្រូវបូជាព្រះហរិ—ព្រះដែលអង្គុយលើភ្លៅទេវគី ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយព្រះមាតា (មាត្រឹ) ទាំងឡាយ។
Verse 4
प्रभाते विमलेऽष्टम्यामर्चयेत् प्रयतो हरिम् । प्राग्विधानॆन गोविन्दमर्चयित्वा विधानतः ॥ ६३.४ ॥
នៅពេលព្រឹកព្រលឹមដ៏បរិសុទ្ធ ក្នុងថ្ងៃអष्टមី (ថ្ងៃទី៨នៃចន្ទគតិ) អ្នកគួរបូជាព្រះហរិ ដោយចិត្តមានវិន័យ; បន្ទាប់ពីបូជាព្រះគោវិន្ទ តាមវិធីដែលបានកំណត់មុនហើយ គួរធ្វើតាមបទបញ្ញត្តិឲ្យត្រឹមត្រូវ។
Verse 5
ततो यवैः कृष्णतिलैः सघृतैर्होमयेद्दधि । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या यथाशक्त्या सदक्षिणान् ॥ ६३.५ ॥
បន្ទាប់មក គួរធ្វើហោមដោយយវ (ស្រូវបារ្លី) និងគ្រីෂ್ಣតិល (សេសាមខ្មៅ) លាយជាមួយឃ្រឹត (ប៊ឺបរិសុទ្ធ) ព្រមទាំងទឹកដោះជូរ; ហើយដោយសទ្ធា គួរចិញ្ចឹមព្រះព្រាហ្មណ៍ ដោយផ្តល់ទក្ខិណា តាមកម្លាំងសមត្ថភាព។
Verse 6
ततः स्वयं तु भुञ्जीत प्रथमं बिल्वमुत्तमम् । पश्चाद् यथेष्टं भुञ्जीत स्नेहैः सर्वरसैर्युतम् ॥ ६३.६ ॥
បន្ទាប់មក អ្នកគួរទទួលទានដោយខ្លួនឯងជាមុន ស फलបិល្វ (bilva) ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ; បន្ទាប់មក ទើបអាចទទួលទានតាមចំណង់ ដោយមានអាហារខ្លាញ់ល្មម និងមានរសជាតិគ្រប់យ៉ាង។
Verse 7
प्रतिमासमानेनैव विधिनोपोष्य मानवः । कृष्णाष्टमीमपुत्रोऽपि लभेत् पुत्रं न संशयः ॥ ६३.७ ॥
មនុស្សម្នាក់ ប្រកាន់អុបោសថតាមវិធីដែលបានកំណត់ ដោយធ្វើដូចគ្នារៀងរាល់ខែ—សូម្បីតែអ្នកគ្មានកូន ក៏អាចទទួលបានកូនប្រុស ដោយប្រតិបត្តិពិធីក្រឹෂ್ಣाष्टមី; មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 8
श्रूयते च पुरा राजा शूरसेनः प्रतापवान् । स ह्यपुत्रस्तपस्तेपे हिमवत्पर्वतोत्तमे ॥ ६३.८ ॥
ក៏មានការស្តាប់តាមប្រពៃណីថា កាលពីបុរាណ មានព្រះរាជាដ៏ក្លាហានឈ្មោះ សូរសេន (Śūrasena)។ ព្រះអង្គគ្មានព្រះរាជបុត្រ ដូច្នេះបានអនុវត្តតបស្យា នៅលើភ្នំហិមវត (Himavat) ដែលជាភ្នំអធិរាជ។
Verse 9
तस्यैवं कुर्वतो देवो व्रतमेतज्जगाद ह । सोऽप्येतत्कृतवान् राजा पुत्रं चैवोपलभ्धवान् ॥ ६३.९ ॥
នៅពេលដែលគាត់កំពុងប្រព្រឹត្តដូច្នោះ ព្រះទេវតាបានប្រកាសវ្រតនេះ។ ព្រះរាជាក៏បានអនុវត្តវា ហើយបានទទួលបានព្រះរាជបុត្រមួយ។
Verse 10
वासुदेवं महाभागमनेकक्रतুযाजिनम् । तं लब्ध्वा सोऽपि राजर्षिः परं निर्वाणमापतवान् ॥ ६३.१० ॥
បានជួបវាសុទេវៈ អ្នកមានភាគធំ និងជាអ្នកបូជាយញ្ញជាច្រើន; ព្រះរាជឥសីនោះ កាលបានឈានដល់ព្រះអង្គ ក៏បានទៅដល់និរវាណដ៏អធិបតី។
Verse 11
एवं कृष्णाष्टमी राजन् मया ते परिकीर्तिता । संवत्सरान्ते दातव्यं कृष्णयुग्मं द्विजातये ॥ ६३.११ ॥
ដូច្នេះហើយ ព្រះរាជា អំពីវ្រតក្រឹෂ್ಣाष्टमी ខ្ញុំបានពណ៌នាឲ្យព្រះអង្គហើយ។ នៅចុងឆ្នាំ ត្រូវបរិច្ចាគ «គូដែលពាក់ព័ន្ធនឹងក្រឹෂṇa» ដល់អ្នកទ្វិជាតិ។
Verse 12
एतत् पुत्रव्रतं नाम मया ते परिकीर्तितम् । एतत् कृत्वा नरः पापैः सर्वैर् एव प्रमुच्यते ॥ ६३.१२ ॥
វ្រតនេះមាននាមថា «បុត្រវ្រត» ខ្ញុំបានពន្យល់ដល់ព្រះអង្គហើយ។ អ្នកណាអនុវត្តវា នឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់។
Frequently Asked Questions
The text frames disciplined vrata-practice—fasting, regulated worship, offering, and charitable feeding—as a dharmic technology for household continuity (putra-prāpti) and moral purification (pāpa-kṣaya). In a broader social-ethical sense, it promotes ordered reciprocity (dāna, brāhmaṇa-bhojana) and self-restraint (upavāsa) as stabilizing norms that indirectly support communal well-being and, by extension, Pṛthivī’s sustainable social ecology.
The rite is assigned to Bhādrapada māsa, kṛṣṇapakṣa, specifically Aṣṭamī with upavāsa. Preparations include saṅkalpa on Ṣaṣṭhī, worship on Saptamī, and a dawn (prabhāte) worship on Aṣṭamī. The procedure is to be repeated monthly (pratimāsam), with a concluding gift (dāna) prescribed at the end of a year (saṃvatsara-ante).
Environmental stewardship is not explicit as a doctrinal topic in these verses; however, the vrata’s emphasis on regulated consumption (upavāsa), careful ritual use of agricultural substances (yava, tila, ghṛta, dadhi), and redistribution through feeding and gifting can be read as a Purāṇic model of restraint and circulation of resources—an indirect ethic compatible with Pṛthivī-centered balance in the wider Varāha–Pṛthivī discourse framework.
The chapter references the sage Agastya as the immediate instructor within the narrative layer, King Śūrasena as an exemplum of an heirless ruler performing tapas, and Vasudeva as the resulting celebrated figure connected to the rite’s success. The mention of Himavat situates Śūrasena’s austerities in a recognized North Indian sacred geography.