Adhyaya 46: The Rite of the Āṣāḍha Bright-Fortnight Dvādaśī Fast and the Installation (Nyāsa) of the Fourfold Manifestation
Āṣāḍha-śukla-dvādaśī-vrata-vidhiḥ caturvyūha-nyāsaś ca
Ritual-Manual with Etiological Narrative (vrata-māhātmya)
ក្នុងបរិបទសន្ទនាបង្រៀនរវាង វរាហៈ និង ព្រឹថ្វី ជំពូកនេះបង្ហាញវិធីធ្វើវ្រត ទ្វាទសី ក្នុងពាក់កណ្តាលភ្លឺខែ អាសាឍៈ ដែលគេថា ដួរវាសៈ បានបង្រៀន។ អ្នកអនុវត្តបូជាដោយក្លិនក្រអូប និងផ្កា ហើយធ្វើ ន្យាស ដាក់ព្រះនាម/គុណធម៌លើអវយវៈ—ជើង ចង្កេះ ពោះ ទ្រូង ដៃ ក និងក្បាល—បន្ទាប់មកប្រតិស្ឋានរូបមាសរបស់ វាសុទេវៈ ជាមួយ ចតុរវ្យូហៈ អមតៈ។ លំដាប់ពិធីរួមមានដាក់ឃដៈ (ប៉ាន់ទឹក) ដែលគ្របក្រណាត់នៅមុខទីបូជា ហើយបរិច្ចាគរូបដែលបានបូជាទៅឲ្យ ព្រាហ្មណ៍ អ្នកសូត្រវេទ។ ដើម្បីបញ្ជាក់អានិសង្ស មានរឿងព្រឹថ្វីត្អូញត្អែរពីបន្ទុកធ្ងន់ដោយស្តេចមានអំណាច និងកម្លាំងសត្រូវ ព្រះទេវតាសូមអង្វរ នារាយណៈ ហើយព្រះអង្គសម្រេចអវតារតាមរយៈស្ត្រីដែលកាន់អុបវាស អាសាឍៈ-សុក្ល ជាមួយស្វាមី ដោយឧទាហរណ៍ វាសុទេវៈ និង ទេវគី ទទួលសម្បត្តិ និងកូនចៅដោយកាន់វ្រតទ្វាទសី។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 46
Verse 1
दुर्वासा उवाच । आषाढेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैरनेकशः ॥ ४६.१ ॥
ទុរវាសា បានមានព្រះវាចា៖ «នៅខែអាសាឍផងដែរ បុរសម្នាក់គួរតាំងសង្កల్పពិធីតាមវិធីដែលបានកំណត់ ហើយគួរបូជាព្រះដ៏អធិឧត្តមជាញឹកញាប់ ដោយក្លិនក្រអូប និងផ្កាជាច្រើនប្រភេទ»។
Verse 2
वासुदेवाय पादौ तु कटिं संकर्षणाय च । प्रद्युम्नायेति जठरं अनिरुद्धाय वै उरः ॥ ४६.२ ॥
«សូមថ្វាយ/កំណត់ជើងទាំងពីរ ដល់វាសុទេវ; ហើយចង្កេះ ដល់សង្គកರ್ಷណ; ពោះ ដោយពោលថា ‘ដល់ប្រទ្យុម្ន’; និងទ្រូង ដល់អនិរុទ្ធ»។
Verse 3
चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं भूपतये तथा । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु पुरुषायेति वै शिरः ॥ ४६.३ ॥
«(គួរកំណត់) ដៃទាំងពីរ ថា ‘ដល់ចក្របាណិ’; ហើយក ដូចគ្នា ថា ‘ដល់ភូបតិ’। សង្ខ និងចក្រ គួរហៅតាមឈ្មោះរបស់វា; ហើយក្បាល ថា ‘ដល់បុរុષ’»។
Verse 4
एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत्तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य वस्त्रसंयुक्तं तस्योपरि ततो न्यसेत् । काञ्चनं वासुदेवं तु चतुर्व्यूहं सनातनम् ॥ ४६.४ ॥
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីបានបូជាដោយគ្រប់គ្រាន់ អ្នកប្រាជ្ញគួរធ្វើដូចដែលបានកំណត់មុន ដាក់ក្រឡុកទឹកនៅខាងមុខ; ដាក់វាជាមួយក្រណាត់ ហើយបន្ទាប់មកដាក់លើនោះរូបវាសុទេវៈមាស—ជារូបនៃចតុរវ្យូហៈអស់កល្បជានិច្ច។
Verse 5
तमभ्यर्च्य विधानॆन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्यात् वेदवादिनि सुव्रते । एवं नियमयुक्तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ ४६.५ ॥
បូជាព្រះអង្គនោះតាមវិធីកំណត់ ដោយលំដាប់ជាមួយក្លិនក្រអូប ផ្កា និងអ្វីៗដទៃទៀត; ដូចដែលបាននិយាយមុន គួរផ្តល់អំណោយនោះដល់ព្រាហ្មណ៍អ្នកសូត្រវេទ និងមានវិន័យល្អ។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំ អំពីបុណ្យផលដែលកើតឡើងចំពោះអ្នកមាននិយមវិន័យដូច្នេះ។
Verse 6
वसुदेवोऽभवद् राजा यदुवंशविवर्धनः । देवकी तस्य भार्या तु समानव्रतधारिणी ॥ ४६.६ ॥
វាសុទេវៈបានក្លាយជាស្តេច ជាអ្នកបង្កើនវង្សយទុ។ ទេវគីជាភរិយារបស់ព្រះអង្គ ជាស្ត្រីដែលរក្សាវិន័យ និងព្រហ្មចរិយដូចគ្នា។
Verse 7
सा त्वपुत्राऽभवत् साध्वी पतिधर्मपरायणा । तस्य कालेन महता नारदोऽभ्यगमद् गृहम् ॥ ४६.७ ॥
នាងវិញនៅតែគ្មានកូនប្រុស ជាស្ត្រីសុចរិត និងឧស្សាហ៍បំពេញធម៌ចំពោះស្វាមី។ ក្រោយពេលយូរណាស់ នារទៈបានមកដល់គេហដ្ឋានរបស់ពួកគេ។
Verse 8
वासुदेवेनासौ भक्त्या पूजितो वाक्यमब्रवीत् । वासुदेव शृणुष्व त्वं देवकार्यं ममानघ । श्रुत्वैतां च कथां शीघ्रमागतोऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ४६.८ ॥
នារទៈត្រូវបានវាសុទេវៈបូជាដោយភក្តី ហើយបាននិយាយថា៖ «វាសុទេវៈ អ្នកគ្មានកំហុស សូមស្តាប់កិច្ចការទេវតារបស់ខ្ញុំ។ ព្រោះបានឮរឿងនេះ ខ្ញុំបានមកយ៉ាងរហ័សដល់មុខអ្នក»។
Verse 9
पृथिवी देवसमितौ मया दृष्टा यदूत्तम । गत्वा च जल्पती भारं न शक्ताऽऽहितुं सुराः ॥ ४६.९ ॥
ឱ យទូដ៏ប្រសើរ! ខ្ញុំបានឃើញព្រះធរណីនៅក្នុងសភានៃទេវតា; ពេលនាងទៅដល់ នាងបាននិយាយពីទុក្ខលំបាកថា ទេវតាមិនអាចទ្រាំទ្របន្ទុកនោះបានទេ។
Verse 10
सौभकंसजरासन्धाः पुनर्नरक एव च । कुरुपाञ्चालभोजाश्च बलिनो दानवाः सुराः । पीडयन्ति समेतां मां तान् हनध्वं सुरोत्तमाः ॥ ४६.१० ॥
សៅភ កংস ជរាសន្ធ និងនរកផងដែរ ព្រមទាំងកុរុ បញ្ចាល និងភោជា—ដានវដ៏មានកម្លាំង និងសត្វសួរដូចទេវតាដែលជាសត្រូវ—បានប្រមូលផ្តុំមកបង្កទុក្ខដល់ខ្ញុំ។ ឱ ទេវតាដ៏ប្រសើរ សូមសម្លាប់ពួកគេ។
Verse 11
एवमुक्ताः पृथिव्या ते देवा नारायणं गताः । मनसा स च देवेशः प्रत्यक्षस्तत्क्षणात् बभौ ॥ ४६.११ ॥
ពេលព្រះធរណីបាននិយាយដូច្នេះ ទេវតាទាំងនោះបានទៅរកនារាយណៈ; ហើយព្រះអម្ចាស់នៃទេវតានោះ ត្រូវបានអញ្ជើញដោយចិត្ត ក៏បានបង្ហាញខ្លួនជាក់ស្តែងភ្លាមៗនៅវេលានោះ។
Verse 12
उवाच च सुरश्रेष्ठः स्वयं कार्यमिदं सुराः । साधयामि न सन्देहो मर्त्यं गत्वा मनुष्यवत् ॥ ४६.१२ ॥
ហើយទេវតាដ៏ប្រសើរបំផុតបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ទេវតាទាំងឡាយ កិច្ចការនេះ ខ្ញុំផ្ទាល់នឹងសម្រេច។ មិនមានសង្ស័យទេ—ខ្ញុំនឹងទៅកាន់លោកមនុស្ស ហើយប្រព្រឹត្តដូចមនុស្ស»។
Verse 13
किंत्वाषाढे शुक्लपक्षे या नारी सह भर्तृणा । उपोष्यति मनुष्येषु तस्या गर्भे भवाम्यहम् ॥ ४६.१३ ॥
ប៉ុន្តែ ក្នុងមនុស្សលោក ស្ត្រីណាដែលជាមួយស្វាមី រក្សាអុបោសថ (តមអាហារ) នៅពាក់កណ្តាលខែភ្លឺនៃអាសាឍ—ក្នុងផ្ទៃនាងនោះ ខ្ញុំនឹងកើតជាអវតារ។
Verse 14
एवमुक्त्वा गतो देवः स्वयं चाहमिहागतः । उपदिष्टं तु भवतोऽपुत्रस्य विशेषतः । उपोष्य लभते पुत्रं सहभार्यो न संशयः ॥ ४६.१४ ॥
ព្រះបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ ទ្រង់ក៏ចាកចេញទៅ; ខ្ញុំផ្ទាល់បានមកទីនេះ។ ការណែនាំនេះបានបង្រៀនជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលគ្មានកូនប្រុស៖ ដោយការតមអាហារ មនុស្សនឹងទទួលបានកូនប្រុស ជាមួយភរិយា ដោយមិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 15
एतां च द्वादशीं कृत्वा वासुदेवस्तथाप्तवान् । महतिं च श्रियं प्राप्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ४६.१५ ॥
ហើយដោយបានអនុវត្តពិធីទ្វាទសីនេះ វាសុទេវៈក៏បានទទួលផលដូចគ្នា។ ទ្រង់បានទទួលសម្បត្តិធំធេង និងមានកូនប្រុសកូនចៅពេញលេញ។
Verse 16
भुक्त्वा राज्यश्रियं सोऽथ गतः परमिकां गतिम् । एष ते विधिरुद्दिष्ट आषाढे मासि वै मुने ॥ ४६.१६ ॥
បន្ទាប់ពីបានរីករាយនឹងព្រះរាជសម្បត្តិ និងសិរីល្អនៃអាណាចក្រ ទ្រង់ក៏បានឈានទៅដល់ស្ថានភាពអធិបរមា។ វិធីនេះបានបញ្ជាក់សម្រាប់អ្នក ឱ មុនី ក្នុងខែអាសាឍ។
Frequently Asked Questions
The text presents disciplined ritual observance (niyama-yukta vrata) as a means of restoring order when Earth is overburdened by oppressive power. It links personal restraint (upavāsa), correct procedure (vidhi), and socially embedded redistribution (dāna to a vedavādin brāhmaṇa) to broader terrestrial stability, using Pṛthivī’s complaint as an ethical prompt to address imbalance.
The observance is specified for Āṣāḍha (Āṣāḍhe), particularly the śukla-pakṣa (bright fortnight). The narrative emphasizes fasting/observance by a woman together with her husband during this period, and the chapter highlights Dvādaśī as the key tithi through the statement that performing “etāṃ ca dvādaśīm” yields results.
It frames imbalance as Pṛthivī-bhāra—Earth’s inability to bear accumulated burdens caused by powerful destructive forces and rulers. The gods’ consultation and Nārāyaṇa’s decision to intervene translate terrestrial distress into a moral-ecological problem: when governance and power become excessive, corrective action (here, ritual discipline and divine intervention) is narrated as restoring equilibrium.
The chapter references the Yadu lineage (Yaduvaṃśa) through King Vasudeva and his wife Devakī, presented as exemplars of the vrata’s efficacy. It also names Nārada as the messenger who conveys the Earth-burden narrative, Durvāsas as the ritual instructor, and Nārāyaṇa as the divine agent responding to the crisis.