Adhyaya 34: Account of the Origin of the Ancestors (Pitṛs) and the Regulations for Śrāddha Offerings
Pitṛ-saṃbhava-kathanaṃ śrāddha-vidhiś ca
Ritual-Manual (Śrāddha / Pitṛ-tarpaṇa) with Cosmogonic Framing
ក្នុងសន្ទនាបង្រៀននៃ វរាហបុរាណ (វរាហៈ ប្រាប់ព្រះធរណី/ព្រឹថិវី) អធ្យាយនេះពន្យល់អំពីកំណើត និងការបែងចែកក្រុម “ពិត្រ” (បុព្វបុរស) ហើយបម្លែងរឿងកំណើតនោះទៅជាកាលវិភាគពិធីស្រាទ្ធ។ ព្រះព្រហ្មមានបំណងបង្កើតលោក ចូលសមាធិ/តបស្យាដ៏មាំមួន; ពីព្រះកាយកើតមានសត្វពណ៌ដូចផ្សែង ដែលប្រកាស “pibāma” ហើយប្រាថ្នា “surā/soma” ចង់ឡើងទៅខ្ពស់។ ព្រះព្រហ្មកំណត់ពួកគេជាពិត្រសម្រាប់គ្រួស្ថ និងបែងចែកក្រុមដូចជា នន្ទីមុខពិត្រ ដែលគោរពក្នុង vṛddhi-śrāddha។ បន្ទាប់មកមានវិធាន tarpaṇa/arcana ខុសៗគ្នាតាមតួនាទី និងស្ថានភាពពិធី—អគ្និហោត្រី ក្សត្រិយ វៃស្យ សូទ្រ និងអ្នកមិនបានដំឡើងភ្លើងបូជា (anāhitāgni)។ ចុងក្រោយកំណត់ថ្ងៃអមាវាស្យា ជាថ្ងៃសំខាន់សម្រាប់ការថ្វាយដោយ kuśa, tila និងទឹក ដោយសន្យាពរ៖ អាយុវែង កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ទ្រព្យ បុត្រ និងវិទ្យា។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 34
Verse 1
महातपा उवाच । पितॄणां सम्भवं राजन् कथ्यमानं निबोध मे । पूर्वं प्रजापतिब्रह्मा सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ ३४.१ ॥
មហាតបា បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះរាជា សូមស្តាប់ពីខ្ញុំ នូវរឿងរ៉ាវដែលកំពុងត្រូវបានពោលអំពីកំណើតនៃ ពិត្រៈ (បិតា-វិញ្ញាណ)។ កាលពីមុន ព្រះព្រហ្មា ព្រាជាបតិ ប្រាថ្នាបង្កើតសត្វជាច្រើនប្រភេទ»។
Verse 2
एकाग्रमनसा सर्वास्तन्मात्रा मनसा बहिः । कृत्वा परमकं ब्रह्म ध्यायन् सर्गेप्सुरुच्छकैः ॥ ३४.२ ॥
ដោយចិត្តផ្ដោតតែមួយ ទ្រង់បានដាក់ធាតុស្រាលៗ (តន្មាត្រៈ) ទាំងអស់ឲ្យទៅខាងក្រៅដោយចិត្ត ហើយធ្វើសមាធិលើ ព្រះព្រហ្មដ៏អតិបរមា ដោយប្រាថ្នានឹងបង្កើតសកលលោក ក្នុងស្ថានភាពខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 3
तस्यात्मनि तदा योगं गतस्य परमेष्ठिनः । तन्मात्रा निर्ययुर्देहाद् धूमवर्णाकृतित्विषः ॥ ३४.३ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះបរមេស្ឋិន បានចូលសមាធិយោគៈក្នុងអាត្មានរបស់ព្រះអង្គ; តន្មាត្រា (ធាតុសុក្ខម) បានហូរចេញពីកាយ មានពណ៌ រូប និងពន្លឺដូចផ្សែង។
Verse 4
पिबाम इति भाषन्तः सुरान् सोम इति स्म ह । ऊर्ध्वं जिगमिषन्तो वै वियत्संस्थास्तपस्विनः ॥ ३४.४ ॥
ពួកគេនិយាយថា «យើងផឹកទៅ» ហើយហៅសុរា ថា «សោម» ដោយពិត; អ្នកតបស្វីទាំងនោះ ដែលស្ថិតនៅលើមេឃ ក៏មានចិត្តប្រាថ្នាឡើងខ្ពស់ទៅលើ។
Verse 5
तान्दृष्ट्वा सहसा ब्रह्मा तिर्यक्संस्थान उन्मुखान् । भवन्तः पितरः सन्तु सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ ३४.५ ॥
ព្រះព្រហ្មា បានឃើញពួកគេភ្លាមៗ—មុខបែរឡើងលើ ហើយរាងកាយដាក់ឆ្លងទិស—ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមអ្នកទាំងឡាយក្លាយជាពិត្រៈ សម្រាប់គ្រួសារកាន់ពិធីទាំងអស់»។
Verse 6
ऊर्ध्ववक्त्रास्तु ये तत्र ते नान्दीमुखसंज्ञिताः । वृद्धिश्राद्धेषु सततं पूज्या श्रुतिविधानतः ॥ ३४.६ ॥
អ្នកដែលនៅទីនោះមានមុខបែរឡើងលើ ត្រូវបានហៅថា «នាន្ទីមុខ»។ ក្នុងពិធីវృద్ధិ-ស្រាទ្ធ (ស្រាទ្ធពេលកើនឡើង ឬសេចក្តីមង្គល) គេត្រូវគោរពបូជាពួកគេជានិច្ច តាមវិធាននៃស្រុតិ។
Verse 7
अग्निं पुरस्कृतो यैस्तु ते द्विजा अग्निहोत्रिणः । नित्यैर्नैमित्तिकैः काम्यैः पार्वणैस्तर्पयन्तु तान् ॥ ३४.७ ॥
ចំណែកឯទ្វិជៈដែលដាក់អគ្គិ (ភ្លើងបរិសុទ្ធ) ជាមុខមាត់—អ្នករក្សាអគ្និហោត្រ—គួរធ្វើតර්បណៈបំពេញចិត្តពួកពិត្រៈ ដោយពិធីនិច្ច ពិធីនៃមិត្តិក ពិធីកាម្យ និងការបូជាប៉ារវណៈ។
Verse 8
बहिःप्रवरणा ये च क्षत्रियास्तर्पयन्तु तान् । आज्यं पिबन्ति ये चात्र तानर्चयन्तु विषः सदा ॥ ३४.८ ॥
ក្សត្រិយៈដែលហៅថា «បហិះ-ប្រវរណ» គួរតែបំពេញកិត្តិយសដោយអំណោយដល់ពួកគេ; ហើយក្នុងបរិបទនេះ ប្រជាជនទូទៅ (វិសៈ) គួរតែគោរពជានិច្ចចំពោះអ្នកដែលផឹកអាជ្យ (ប៊ឺបរិសុទ្ធ)។
Verse 9
ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञाताः शूद्राः स्वपितॄणामतः । तानेवार्चयतां सम्यग्विधिमन्त्रबहिष्कृताः ॥ ३४.९ ॥
សូទ្រៈ ដែលបានទទួលការអនុញ្ញាតដោយព្រះព្រាហ្មណ៍ អាចធ្វើបូជាដោយហេតុបិតាបុព្វបុរសរបស់ខ្លួន; សូមឲ្យពួកគេបូជាបិតាបុព្វបុរសទាំងនោះឲ្យត្រឹមត្រូវ ទោះត្រូវបានដកចេញពីវិធីការផ្លូវការ និងមន្តវេទក៏ដោយ។
Verse 10
anAhitAgnayo ye cha brahmakShatravisho narAH | svakAlinaste.archayantu lokAgnipurataH sadA || 34.10 ||
មនុស្សទាំងឡាយ—ព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រិយៈ និងវិសៈ—ដែលមិនបានដំឡើងភ្លើងបូជា (អនាហិតអគ្និ) គួរតែបូជាតាមពេលវេលារបស់ខ្លួន ជានិច្ច នៅមុខភ្លើងលោក (លោការគ្និ)។
Verse 11
इत्येवं पूजिता यूयमिष्टान् कामान् प्रयच्छत । आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् विद्यामभिजनं स्मृतिम् ॥ ३४.११ ॥
«ដូច្នេះ ពេលដែលអ្នកទាំងឡាយត្រូវបានគោរពបូជាដោយត្រឹមត្រូវហើយ សូមប្រទានបំណងដែលប្រាថ្នា—អាយុ កិត្តិយស ទ្រព្យសម្បត្តិ កូនប្រុស វិជ្ជា វង្សត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ និងស្មារតីចងចាំល្អ»។
Verse 12
इत्युक्त्वा तु तदा ब्रह्मा तेषां पन्थानमाकरॊत् । दक्षिणायनसंज्ञं तु पितॄणां च पितामहः ॥ ३४.१२ ॥
ពេលនោះ ព្រះព្រហ្មា បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ បានបង្កើតផ្លូវរបស់ពួកគេ—ផ្លូវដែលហៅថា ទក្ខិណាយន; ហើយ ពិតាមហៈ (ជីតាធំ) បានកំណត់វាសម្រាប់ពិត្រ (វិញ្ញាណបុព្វបុរស)។
Verse 13
तूष्णीं ससर्ज भूतानि तमूचुः पितरस्ततः । वृत्तिं नो देहि भगवन् यया विन्दामहे सुखम् ॥ ३४.१३ ॥
ដោយស្ងៀមស្ងាត់ ព្រះអង្គបានបង្កើតសត្វលោកទាំងឡាយ។ បន្ទាប់មក ពិត្ដរៈ (បិតា-វិញ្ញាណ) បានទូលថា៖ «ឱ ព្រះមានព្រះភាគ សូមប្រទានមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតដល់យើង ដោយអ្វីដែលយើងអាចទទួលបានសុខសាន្ត»។
Verse 14
ब्रह्मा उवाच । अमावास्यादिनं वोऽस्तु तस्यां कुशतिलोदकैः । तर्पिता मानुषैस्तृप्तिं परां गच्छथ नान्यथा ॥ ३४.१४ ॥
ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមកំណត់ថ្ងៃអមាវាស្យា (ថ្ងៃចន្ទអស់) សម្រាប់អ្នកទាំងឡាយ; នៅថ្ងៃនោះ មនុស្សលោកបំពេញការតರ್ಪណៈ ដោយទឹកជាមួយស្មៅកុសៈ និងគ្រាប់ល្ង នោះអ្នកទាំងឡាយនឹងឈានដល់ការពេញចិត្តខ្ពស់បំផុត—បើមិនដូច្នោះទេ មិនអាចបានឡើយ»។
Verse 15
तिलाः देयास्तथैतस्यामुपोष्य पितृभक्तितः । परं तस्य सन्तुष्टा वरं यच्छत मा चिरम् ॥ ३४.१५ ॥
នៅថ្ងៃនោះផងដែរ គួរបរិច្ចាគគ្រាប់ល្ង; ហើយដោយអត់អាហារ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះបិតាបុព្វបុរស នោះពិត្ដរៈទាំងឡាយពេញចិត្តយ៉ាងខ្ពស់ ហើយប្រទានពរដល់គាត់ ដោយមិនយូរ។
Frequently Asked Questions
The text frames ancestral rites as a normative duty of the gṛhamedhin (householder): by performing regulated tarpaṇa/arcana for the Pitṛs, society maintains intergenerational continuity and moral order. The instruction is reciprocal—proper remembrance and offering are portrayed as sustaining a stable human world (lineage, learning, reputation), which can be read as a social form of stewardship within the Varāha–Pṛthivī pedagogical horizon.
Amāvāsyā (new-moon day) is explicitly designated as the principal ritual day for the Pitṛs. The chapter also names dakṣiṇāyana as the Pitṛs’ path, functioning as a cosmological/seasonal marker associated with the southern course of the sun in classical Indian calendrical thought.
While it does not discuss landscapes directly, the chapter situates household ritual (use of water, kuśa grass, and tila) as a patterned practice that stabilizes community life across generations. In a Varāha–Pṛthivī framing, such regulated resource-use and remembrance functions as an early model of terrestrial balance: continuity of lineage and disciplined consumption are linked to orderly habitation on Earth rather than unchecked extraction or social disruption.
Brahmā (Prajāpati) is the central cosmogonic figure, presented as instituting the Pitṛs and their ritual pathway. The chapter also references culturally defined ritual identities—agnihotrin (maintainer of sacred fires), anāhitāgni (without established fires), and varṇa categories (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra)—as the social lineages through which the rites are operationalized.