Adhyaya 31
Varaha PuranaAdhyaya 3121 Shlokas

Adhyaya 31: The Manifestation of Viṣṇu’s Form for Cosmic Governance (the Vaiṣṇava Creation Narrative)

Vaiṣṇava-sarga-prādurbhāvaḥ (Manu-nāma-nimittaṃ Viṣṇoḥ mūrtidhāraṇam)

Cosmogony & Theological-Philosophical Discourse

ក្នុងបរិបទបង្រៀនតាមបុរាណ (ព្រះវរាហៈបង្រៀនព្រះព្រឹថវី) ជំពូកនេះពន្យល់ថា ហេតុអ្វីព្រះវិṣṇុត្រូវទទួលយករូបកាយបង្ហាញ ដើម្បីគាំទ្រនិងថែរក្សាពិភពដែលបានបង្កើត។ មហាតបា រៀបរាប់ថា ព្រះនារាយណៈពិចារណាស្តីពីការបង្កើត និងការអភិរក្ស ហើយយល់ថា កម្មកណ្ឌ និងពិធីយជ្ញ មិនអាចដំណើរការបាន ប្រសិនបើគ្មានការទ្រង់កាយ; ដូច្នេះទ្រង់បានបញ្ចេញមួរតិ (mūrti) មួយជាអធិបតីគ្រប់គ្រង។ ពេលទេវតាចូលទៅក្នុងរូបនោះ ត្រីលោកត្រូវបានពិពណ៌នាថាស្ថិតនៅក្នុងព្រះកាយ ហើយពរបុរាណត្រូវបានរំលឹក និងបញ្ជាក់ឡើងវិញ បង្ហាញសព្វញ្ញុភាព និងមុខងារកូស្មិករបស់ព្រះវិṣṇុ។ បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇុចូលយោគនិទ្រា; ពីទ្រង់កើតឡើងរចនាសម្ព័ន្ធផ្កាឈូក ដែលទ្រទ្រង់ផែនដីមានទ្វីប៧ សមុទ្រ ព្រៃឈើ បាតាល និងភ្នំមេរុនៅកណ្ដាល ហើយព្រះព្រហ្មកើតឡើងនៅក្នុងនោះ។ មានការពិពណ៌នាអំពីសញ្ញាមង្គល និងអាវុធដូចជា សង្ខ ដាវ ចក្រ គទា ស្រីវត្ស កោស្តុភ និងព្រះលក្ខ្មី; ក៏លើកតម្កើងការរក្សាវ្រតទ្វាទសីថាជាអ្នកសង្គ្រោះ។ ចុងក្រោយមានផលश्रុतिថា ការស្តាប់រឿងបង្កើតបែបវៃષ્ણវនេះ នាំមកនូវបុណ្យ និងបង្ហាញការភ្ជាប់រវាងលំដាប់កូស្មិក និងសមតុល្យរបស់ព្រះព្រឹថវី។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

mūrti-dhāraṇa (embodiment for governance)karma-kāṇḍa and embodied agencyyoganidrā (cosmic sleep)vaiṣṇava-sarga (Vaiṣṇava creation account)saptadvīpa-vasumatī (seven-continent earth model)Meru-centered cosmographyBrahmā’s emergence from the lotusāyudha-lakṣaṇa (iconic emblems: śaṅkha, cakra, gadā, khaḍga)Śrīvatsa and Kaustubha as auspicious markersDvādaśī-vrata and phalaśruti (merit of hearing/observance)pṛthivī-pālana (maintenance of Earth/world-order)

Shlokas in Adhyaya 31

Verse 1

महातपा उवाच । मनोर् नाम मनुत्वं च यदेतत् पठ्यते किल । प्रयोजनवशाद् विष्णुरसावेव तु मूर्त्तिमान् ॥ ३१.१ ॥

មហាតបា បានមានព្រះវាចា៖ «អ្វីដែលគេអានថា ‘នាមរបស់មនុ’ និង ‘សភាពជាមនុ’ នោះពិតប្រាកដជាព្រះវិṣṇុឯង ដែលមានរូបកាយ ទទួលយកទម្រង់តាមគោលបំណងជាក់លាក់»។

Verse 2

योऽसौ नारायणो देवः परात्परतरॊ नृप । तस्य चिन्ता समुत्पन्ना सृष्टिं प्रति नरोत्तम ॥ ३१.२ ॥

ឱ ព្រះរាជា នារាយណៈ (Nārāyaṇa) ព្រះទេវៈដែលលើសលប់ជាងអ្វីៗទាំងអស់ បានបង្កើតព្រះបំណងមួយ សំដៅទៅកាន់ការបង្កើតលោកសកល ឱ មនុស្សឧត្តម។

Verse 3

सृष्टा चेयं मया सृष्टिः पालनिया मयैव ह । कर्मकाण्डं त्वमूर्त्तेन कर्तुं नैवेह शक्यते । तस्मान्मूर्त्तिं सृजाम्येकां यया पाल्यमिदं जगत् ॥ ३१.३ ॥

«សೃષ્ટិ នេះត្រូវបានបង្កើតដោយខ្ញុំ ហើយពិតប្រាកដត្រូវបានការពារដោយខ្ញុំផ្ទាល់។ ប៉ុន្តែ កម្មកណ្ឌៈ (karmakāṇḍa) គឺពិធីកម្មរបៀបវេទ មិនអាចអនុវត្តនៅទីនេះដោយអ្នកគ្មានរូបកាយបានទេ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងបង្កើតរូបកាយតែមួយ ដោយរូបនោះឲ្យលោកនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងការពារ»។

Verse 4

एवं चिन्तयतस्तस्य सत्याभिध्यायिनो नृप । प्राक्सृष्टिजातं राजन् वै मूर्त्तिमत् तत्पुरो बभौ ॥ ३१.४ ॥

នៅពេលគាត់កំពុងពិចារណាដូច្នេះ ឱ ព្រះរាជា ដោយសារការតាំងចិត្ត (abhidhyāya) ដ៏សច្ចៈដែលមិនខកខាន នោះមានរូបកាយមួយ កើតពីសೃષ્ટិដើមកាល ប្រាកដឡើងនៅមុខគាត់។

Verse 5

पुरोभूते ततस्तस्मिन् देवो नारायणः स्वयम् । प्रविशन्तं ददर्शाथ त्रैलोक्यं तस्य देहतः ॥ ३१.५ ॥

បន្ទាប់មក ពេលការប្រាកដនោះមកនៅមុខ គេបានឃើញព្រះនារាយណៈដោយខ្លួនឯងកំពុងចូលទៅ; ហើយពីព្រះកាយរបស់ព្រះองค์ បានឃើញត្រៃលោកទាំងបី។

Verse 6

ततः सस्मार भगवान् वरदानं पुरातनम् । वागादीनां ततस्तुष्टः प्रादात् तस्य पुनर्वरम् ॥ ३१.६ ॥

បន្ទាប់មក ព្រះភគវានបានរំលឹកដល់ពរបុរាណដែលបានប្រទានមុន; ហើយក្រោយមក ដោយពេញព្រះហឫទ័យចំពោះវាចា និងអាកប្បកិរិយាដទៃទៀត ព្រះองค์បានប្រទានពរម្ដងទៀតដល់គាត់។

Verse 7

सर्वज्ञः सर्वकर्त्ता त्वं सर्वलोकनमस्कृतः । त्रैलोक्यविघ्ननाशाच्च त्वं भव विष्णुः सनातनः ॥ ३१.७ ॥

អ្នកជាសព្វជ្ញា អ្នកជាអ្នកធ្វើគ្រប់យ៉ាង អ្នកត្រូវបានគោរពនមស្ការ​ដោយសព្វលោក។ ហើយដើម្បីបំផ្លាញឧបសគ្គទូទាំងត្រៃលោក សូមអ្នកក្លាយជាព្រះវិษ្ណុដ៏សនាតនៈ។

Verse 8

देवानां सर्वदा कार्यं कर्त्तव्यं ब्रह्मणस्तथा । सर्वज्ञत्वं च भवतु तव देव न संशयः ॥ ३१.८ ॥

កិច្ចការរបស់ទេវតាទាំងឡាយ គួរត្រូវបានអនុវត្តជានិច្ច ហើយកិច្ចការរបស់ព្រះព្រហ្មក៏ដូចគ្នា។ ហើយឱ ទេវៈ សព្វជ្ញភាពសូមមានដល់អ្នក—មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 9

एवमुक्त्वा ततो देवः प्रकृतिस्थो बभूव ह । विष्णुरप्यधुना पूर्वां बुद्धिं सस्मार च प्रभुः ॥ ३१.९ ॥

ព្រះទេវតា បានមានព្រះវាចាដូច្នោះហើយ ក៏ស្ថិតនៅក្នុងសភាពដែលឈរលើ ប្រាក្រឹតិ (ធម្មជាតិដើម)។ ហើយព្រះវិស្ណុ ជាព្រះអម្ចាស់ ក៏បានរំលឹកឡើងវិញនូវ ពុទ្ធិ (បញ្ញា) ដើមកាល។

Verse 10

तदा सञ्चिन्त्य भगवान् योगनिद्रां महातपाः । तस्यां संस्थाप्य भगवानिन्द्रियार्थोद्भवाः प्रजाः । ध्यात्वा परेण रूपेण ततः सुष्वाप वै प्रभुः ॥ ३१.१० ॥

បន្ទាប់មក ព្រះភគវាន ជាមហាតបស្វី បានពិចារណាអំពី យោគនិទ្រា (ការគេងដោយយោគៈ)។ ដោយបានដាក់ស្ថាបនាសត្វលោកដែលកើតពីវត្ថុអារម្មណ៍នៃឥន្ទ្រីយ៍នៅក្នុងសភាពនោះ ហើយធ្វើសមាធិលើរូបដ៏លើសលប់ ព្រះអម្ចាស់ក៏បានចូលសុបិន្តនិទ្រាពិតប្រាកដ។

Verse 11

तस्य सुप्तस्य जठरान्महत्पद्मं विविसृष्टम् । सप्तद्वीपवती पृथ्वी ससमुद्रा सकानना ॥ ३१.११ ॥

ពីព្រះឧទររបស់ព្រះអង្គដែលកំពុងសុបិន្តនិទ្រា បានបញ្ចេញផ្កាឈូកដ៏មហិមា។ ហើយផែនដីដែលមានទ្វីបទាំងប្រាំពីរ ក៏បានកើតឡើង ជាមួយសមុទ្រ និងព្រៃឈើទាំងឡាយ។

Verse 12

तस्य रूपस्य विस्तारं पातालं नालसंस्थितम् । कर्णिकायां तथा मेरुस्तन्मध्ये ब्रह्मणो भवः ॥ ३१.१२ ॥

ក្នុងការពង្រីកនៃរូបកាយកោស्मिकនោះ បាតាល ស្ថិតនៅក្នុងដើម (នាល)។ ហើយដូចគ្នានេះ ភ្នំមេរុ ស្ថិតនៅក្នុងកណ្ណិកា (ផ្នែកកណ្ដាល)។ នៅកណ្ដាលបំផុតនោះ ជាប្រភពកំណើតនៃព្រះព្រហ្មា។

Verse 13

एवं दृष्ट्वा परं तस्य शरीरस्य तु सम्भवम् । मुमुचे तच्छरीरस्थो वायुर् वायुं समं सृजत् ॥ ३१.१३ ॥

ដោយបានឃើញដូច្នេះនូវការកើតឡើងបន្ថែមនៃរូបកាយនោះ វាយុ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរូបកាយនោះ ក៏ត្រូវបានដោះលែង ហើយបានបង្កើតខ្យល់ដែលស្មើនឹងខ្លួនឯង។

Verse 14

अविद्याविजयं चेमं शङ्खरूपेण धारय । अज्ञानच्छेदनार्थाय खङ्गं तेऽस्तु सदा करे ॥ ३१.१४ ॥

សូមទ្រទ្រង់ជ័យជំនះលើអវិជ្ជា នេះក្នុងរូបស័ង្ខ; ហើយដើម្បីកាត់ផ្តាច់អជ್ಞಾನ សូមឲ្យដាវស្ថិតនៅក្នុងព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គជានិច្ច។

Verse 15

कालचक्रमिमं घोरं चक्रं त्वं धारयाच्युत । अधर्मगजघातार्थं गदां धारय केशव ॥ ३१.१५ ॥

ឱ អច្យុតៈ សូមទ្រទ្រង់ចក្រដ៏គួរឱ្យខ្លាចនេះ គឺចក្រនៃកាលៈ; ឱ កេសវៈ សូមទ្រទ្រង់គដា ដើម្បីវាយបំផ្លាញ “ដំរី” នៃអធម៌។

Verse 16

मालेयं भूतमाता ते कण्ठे तिष्ठतु सर्वदा । श्रीवत्सकौस्तुभौ चेमौ चन्द्रादित्यच्छलेन ह ॥ ३१.१६ ॥

ឱ មាតានៃសត្វលោកទាំងអស់ សូមឲ្យមាលានេះស្ថិតនៅលើករបស់ព្រះអង្គជានិច្ច; ហើយសូមឲ្យស្រីវត្ស និងកៅស្តុភ ទាំងពីរនេះ មានវត្តមានក្រោមលក្ខណៈព្រះច័ន្ទ និងព្រះអាទិត្យ។

Verse 17

मारुतस्ते गतिर्वीर गरुत्मान् स च कीर्तितः । त्रैलोक्यगामिनी देवी लक्ष्मीस्तेऽस्तु सदाश्रये । द्वादशी च तिथिस्तेऽस्तु कामरूपी च जायते ॥ ३१.१७ ॥

ឱ វីរៈ សូមឲ្យមារុតៈ (ខ្យល់) ជាគន្លងដំណើររបស់ព្រះអង្គ; ហើយសូមឲ្យគរុត្មាន (គរុឌ) ត្រូវបានប្រកាសសម្រាប់ព្រះអង្គផងដែរ។ ឱ ជាទីជ្រកកោនជានិច្ច សូមឲ្យព្រះនាងលក្ខ្មី ដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ត្រៃលោក ជារបស់ព្រះអង្គ។ សូមឲ្យទិវសី (Dvādaśī) ជាទិថិរបស់ព្រះអង្គ; ហើយមនុស្សម្នាក់ក៏ក្លាយជាអ្នកអាចបម្លែងរូបរាងតាមចិត្តបាន។

Verse 18

घृताशनो भवेद्यस्तु द्वादश्यां त्वल्परायणः । स स्वर्गवासी भवतु पुमान् स्त्री वा विशेषतः ॥ ३१.१८ ॥

អ្នកណាម្នាក់ ដែលមានធនធានតិចតួច ក៏ដោយ បើទទួលទានតែឃី (ghee) ជាអាហារ នៅថ្ងៃទ្វាទសី (Dvādaśī) — មិនថាបុរស ឬ ជាពិសេស ស្ត្រី — សូមឲ្យក្លាយជាអ្នកស្នាក់នៅសួគ៌។

Verse 19

एष विष्णुस्तवाख्यातो मूर्तयो देवदानवान् । हन्ति पाति शरीराणि सृजत्यन्यानि चात्मनः ॥ ३१.१९ ॥

នេះហើយជាព្រះវិṣṇុ ដែលបានពណ៌នាដល់អ្នក៖ ដោយរូបកាយជាច្រើនក្នុងចំណោមទេវតា និងដានវៈ ព្រះអង្គបំផ្លាញ ការពារ សព្វរាងកាយ ហើយពីព្រះអង្គឯងក៏បង្កើតរូបរាងផ្សេងៗទៀត។

Verse 20

युगे युगे सर्वगोऽयं वेदान्ते पुरुषो ह्यसौ । न हीनबुद्ध्या वक्तव्यो मनुष्योऽयं कदाचन ॥ ३१.२० ॥

ក្នុងយុគនីមួយៗ បុរសដ៏ទូលំទូលាយនេះស្ថិតគ្រប់ទី; ពិតប្រាកដ ក្នុងវેદាន្តៈ ព្រះអង្គត្រូវបានបង្រៀនថាជាពុរុષៈអធិឧត្តម។ មិនគួរនិយាយអំពីព្រះអង្គថាជាមនុស្សធម្មតា ដោយបញ្ញាទាបឡើយ។

Verse 21

य एवँ शृणुयात् सर्गं वैष्णवं पापनाशनम् । स कीर्तिमिह संप्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ ३१.२१ ॥

អ្នកណាដែលស្តាប់សេចក្តីពិពណ៌នាអំពីសೃષ્ટិដ៏វៃṣṇវៈនេះ ដែលជាអ្នកបំផ្លាញបាបកម្ម នោះនឹងទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៅលោកនេះ ហើយត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅសួគ៌លោក។

Frequently Asked Questions

The chapter frames cosmic stability as requiring embodied governance: the narrative explains that sustaining creation and enabling ritual-social order (karma-kāṇḍa) presupposes a manifest agency (mūrti). It thereby links metaphysical cosmology to practical maintenance of world-order, implying that terrestrial balance (pṛthivī-pālana) depends on structured, intelligible governance rather than unmediated abstraction.

A specific lunar marker is named: Dvādaśī tithi. The text states that one devoted to Viṣṇu on Dvādaśī—described with a ghṛtāśana (ghee-based dietary observance) motif—attains heavenly merit, indicating a calendrical anchoring of devotional-ritual practice.

Environmental balance is approached through cosmographic-terrestrial containment: Earth with oceans and forests (sasamudrā sakānanā) is described as emerging within the deity’s cosmic body and being sustained through deliberate maintenance. By presenting creation as something that must be ‘protected/maintained’ (pālanīyā), the chapter implicitly models an early ecological ethic in which Pṛthivī’s integrity is preserved through ordered stewardship.

The chapter references Manu (via the inquiry into ‘Manu’ and ‘manutva’) and the creator figure Brahmā (arising in the lotus-cosmology). It also names Nārāyaṇa/Viṣṇu and Lakṣmī in the iconographic-theological register; no dynastic royal genealogy or regional court lineage is developed within this excerpt.