Adhyaya 24: The Birth of the Nāgas, Brahmā’s Curse, and the Pañcamī Observance

Verse 1

धरण्युवाच । कथं ते गात्रसंस्पर्शान्मूर्त्तिमन्तो महाबलाः । नागा बभूवुर्देवेश कारणं ते महीधर ॥ २४.१ ॥

ព្រះធរណីមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ នាគទាំងនោះដែលមានរូបកាយ និងមានកម្លាំងធំ បានកើតឡើងដោយការប៉ះពាល់នឹងអវយវៈរបស់ព្រះដូចម្តេច? ឱ អ្នកទ្រទ្រង់ផែនដី មូលហេតុនេះជាអ្វី?»

Verse 2

श्रीवराह उवाच । श्रुत्वा गणपतेर्जन्म प्रजापालो नराधिपः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा तं मुनिं संहितव्रतम् ॥ २४.२ ॥

ព្រះវរាហដ៏ពិសិដ្ឋមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីបានឮអំពីកំណើតរបស់ព្រះគណបតិ ព្រះបាទប្រជាបាលា អធិរាជក្នុងមនុស្សលោក បានមានព្រះបន្ទូលដោយពាក្យសមរម្យ ទៅកាន់មុនីនោះ ដែលមានវ្រតៈរឹងមាំ និងមានវិន័យល្អ។

Verse 3

प्रजापाल उवाच । भगवँस्तार्क्षविषयाः कथं मूर्त्तिमुपागताः । नागा बभूवुः कुटिला एतदाख्यातुमर्हसि ॥ २४.३ ॥

ព្រះបាទប្រជាបាលាមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមានព្រះភាគ អ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងតារក្ស្យ (គរុឌ) នោះ បានមកទទួលរូបកាយដូចម្តេច? ហើយនាគទាំងឡាយបានក្លាយជារូបរាងរមួលវង់ដូចពស់ដូចម្តេច? សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ខ្ញុំផង»។

Verse 4

महातपा उवाच । सृजता ब्रह्मणा सृष्टिं मरीचिः सूतिकारणम् । प्रथमं मनसा ध्यातस्तस्य पुत्रस्तु कश्यपः ॥ २४.४ ॥

មហាតបាមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នៅពេលព្រះព្រហ្មកំពុងបង្កើតសកលលោក មារីចិបានក្លាយជាមូលហេតុនៃការបង្កើតជីវៈ។ ដំបូងគេ ព្រះព្រហ្មបានបង្កើតគាត់ដោយចិត្ត ហើយកូនប្រុសរបស់គាត់គឺ កശ്യបៈ»។

Verse 5

तस्य दाक्षायणी भार्या कद्रूर्नाम शुचिस्मिता । मारीचो जनयामास तस्यां पुत्रान् महाबलान् ॥ २४.५ ॥

ភរិយារបស់គាត់ គឺ ដាក្សាយណី ឈ្មោះ កដ្រុ (Kadrū) មានញញឹមបរិសុទ្ធ។ មារីចិ បានបង្កើតកូនប្រុសមានកម្លាំងមហិមា ចេញពីនាងនោះ។

Verse 6

अनन्तं वासुकिं चैव कम्बलं च महाबलम् । कर्कोटकं च राजेन्द्र पद्मं चान्यं सरीसृपम् ॥ २४.६ ॥

“(មាននាម) អនន្ត និង វាសុកិ ហើយក៏មាន កំបល អ្នកមានកម្លាំងមហិមា; ហើយឱ ព្រះរាជាធិរាជ ករកោតក និង បទ្ម—សត្វស្រីស្រព (ពស់) មួយទៀតផងដែរ।”

Verse 7

महापद्मं तथा शङ्खं कुलिकं चापराजितम् । एते कश्यपदायादाः प्रधानाः परिकीर्तिताः ॥ २४.७ ॥

“ដូចគ្នានេះ មាន មហាបទ្ម, សង្ខ, គុលិក និង អបរាជិត។ ពួកនេះជាវង្សជាតិរបស់ កশ্যប ហើយត្រូវបានប្រកាសថាជាពួកសំខាន់ៗ។”

Verse 8

एतेषां तु प्रसूत्या तु इदमापूरितं जगत् । कुटिला हीनकर्माणस्तिक्ष्णास्योत्थविषोल्बणाः । दृष्ट्वा संदश्य मनुजान् कुर्युर्भस्म क्षणाद्ध्रुवम् ॥ २४.८ ॥

“ពិតប្រាកដ ដោយការបង្កើតពូជពង្សរបស់ពួកនេះ ពិភពលោកនេះបានពេញលេញ។ ពួកគេមានសភាពកោងកាច កិរិយាទាបទាប មាត់មុត ហើយពេញដោយពិសដ៏ខ្លាំង; ពេលឃើញមនុស្ស នឹងខាំ ហើយក្នុងមួយភ្លែតក៏ប្រាកដជាធ្វើឲ្យក្លាយជាផេះ។”

Verse 9

शब्दगामी यथा स्पर्शं मनुष्याणां नराधिप । अहन्यहनि जायेत क्षयः परमदारुणः ॥ २४.९ ॥

ឱ នរាធិប ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស ដូចសំឡេងដែលទៅដល់ការប៉ះពាល់ក្នុងមនុស្សដូចម្តេច ការខ្សោយស្រុតដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចបំផុតក៏នឹងកើតឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃដូច្នោះ។

Verse 10

आत्मनस्तु क्षयं दृष्ट्वा प्रजाः सर्वाः समन्ततः । जग्मुः शरण्यं शरणं परं तु परमेश्वरम् ॥ २४.१० ॥

ដោយឃើញការធ្លាក់ចុះនៃស្ថានភាពរបស់ខ្លួន សត្វលោកទាំងអស់នៅគ្រប់ទិស បានទៅសុំជ្រកកោន—ទៅកាន់ជ្រកកោនដ៏អធិក គឺព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិក (បរមេស្វរ)។

Verse 11

इममेवार्थमुद्दिश्य प्रजाः सर्वा महीपते । उचुः कमलजं विष्णुं पुराणं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ २४.११ ॥

ដោយមានគោលបំណងនេះផ្ទាល់ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ប្រជាជនទាំងអស់បានអំពាវនាវទៅកាន់ព្រះវិෂ್ಣុ—អ្នកកើតពីផ្កាឈូក—ហើយបានលើកឡើងអំពីបុរាណដែលគេហៅថា «ព្រះព្រហ្ម»។

Verse 12

देवा ऊचुः । देवदेवेश लोकानां प्रसूति परमेश्वर । त्राहि नस्तीक्ष्णदंष्ट्राणां भुजङ्गानां महात्मनाम् ॥ २४.१२ ॥

ព្រះទេវតាទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ឱ ប្រភពនៃលោកទាំងឡាយ ឱ បរមេស្វរ សូមការពារយើងពីពស់ធំៗដ៏មានព្រលឹងខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានធ្មេញពុលមុតស្រួច»។

Verse 13

अहन्यहनि ये देव पश्येयुरुरगादृशा । मनुष्यपशुरूपं वा तत्सर्वं भस्मसाद् भवेत् ॥ २४.१३ ॥

ឱ ព្រះទេវៈ អ្វីៗដែលពួកវាមើលឃើញរៀងរាល់ថ្ងៃដោយភ្នែកដូចពស់—មិនថាជារូបមនុស្ស ឬជារូបសត្វ—អ្វីៗទាំងនោះនឹងក្លាយជាផេះទាំងស្រុង។

Verse 14

त्वया सृष्टिः कृता देव नीयते सा भुजङ्गमैः । एतज्ज्ञात्वा तु दुर्वृत्तं तत्कुरुष्व महामते ॥ २४.१४ ॥

ឱ ព្រះទេវៈ សೃષ્ટិដែលព្រះអង្គបានបង្កើត កំពុងត្រូវពួកសត្វពស់នាំអូសទៅ។ ដោយដឹងដូចនេះ ឱ អ្នកមានចិត្តធំ សូមព្រះអង្គចាត់ការកែសម្រួលអំពើអាក្រក់នោះ។

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अहं रक्षां विधास्यामि भवतीनां न संशयः । व्रजध्वं स्वानि धिष्ण्यानि प्रजा माभूत् ससाध्वसा ॥ २४.१५ ॥

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំនឹងរៀបចំការការពារដល់អ្នកទាំងឡាយ មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ចូរត្រឡប់ទៅទីលំនៅរបស់ខ្លួន; កុំឲ្យប្រជាជនត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយភ័យ»។

Verse 16

एवमुक्त्वा प्रजास्तेन ब्रह्मणाऽव्यक्तमूर्त्तिना । आजग्मुः परमप्रीत्या नत्वा चैव स्वयम्भुवे ॥ २४.१६ ॥

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ ពួកសត្វលោក (ពូជពង្ស) ដែលត្រូវបានព្រះព្រហ្មមានរូបអសម្គាល់នោះនិយាយ បានចាកចេញដោយសេចក្តីរីករាយដ៏លើសលប់ ហើយកោតបង្គំចំពោះព្រះស្វយಂಭូ (អ្នកកើតដោយខ្លួនឯង)។

Verse 17

अगतासु प्रजास्वाद्यस्तानाहूय भुजङ्गमान् । शशाप परमक्रुद्धो वासुकिप्रमुखांस्तदा ॥ २४.१७ ॥

បន្ទាប់ពីប្រជាជនបានចាកចេញហើយ អាទ្យៈ (អ្នកដ៏មុខគេ) បានហៅពួកនាគទាំងនោះមក ហើយដោយកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង បានប្រកាសបណ្តាសា លើពួកគេ ដោយមានវាសុកិជាមុខគេ។

Verse 18

ब्रह्मोवाच । यतो मत्प्रभवान् नित्यं क्षयं नयत मानुषान् । भवान्तरेऽथान्यस्मिन् मातुः शापात् सुदारुणात् । भविताऽतिक्षयं घोरं नूनं स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ २४.१८ ॥

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ព្រោះសត្វទាំងនោះដែលកើតចេញពីខ្ញុំ តែងនាំមនុស្សឲ្យធ្លាក់ចុះជានិច្ច ដូច្នេះ នៅជីវិតផ្សេងទៀត ដោយសារបណ្តាសាដ៏សាហាវពីមាតា នឹងមានការបំផ្លាញដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងលើសលប់ ជាក់ជាមិនខាន ក្នុងចន្លោះសម័យនៃស្វាយಂಭូវ មនុ»។

Verse 19

एवमुक्तास्तु वेपन्तो ब्रह्माणं भुजगोत्तमाः । निपत्य पादयोस्तस्य इदमूचुर्वचस्तदा ॥ २४.१९ ॥

ពួកនាគដ៏ប្រសើរៗ ត្រូវបានព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ ក៏ញ័រខ្លួនដោយភ័យ ក្រាបដួលនៅជើងព្រះព្រហ្ម ហើយបន្ទាប់មកបាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 20

नागा ऊचुः । भगवन् कुटिला जातिरस्माकं भवता कृता । विषोल्बणत्वं क्रूरत्वं दृक्शस्त्रत्वं च नस्त्वया । सम्पादितं त्वया देव इदानीं शमयाच्युत ॥ २४.२० ॥

ពួកនាគបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏បរិសុទ្ធ! ដោយព្រះអង្គ ពូជពង្សរបស់យើងត្រូវបានបង្កើតឲ្យមានសភាពកោងក្រង។ ព្រះអង្គបានបង្កើតឲ្យយើងមានពិសខ្លាំង ការឃោរឃៅ និងអំណាចនៃភ្នែកដូចអាវុធ។ ដូច្នេះ ឱ ព្រះទេវា—ឱ អច្យុត—សូមព្រះអង្គបន្ធូរនិងសម្រួលវាឥឡូវនេះ»។

Verse 21

ब्रह्मोवाच । यदि नाम मया सृष्टा भवन्तः कुटिलाशयाः । ततः किं मनुजान् नित्यं भक्षयध्वं गतव्यथाः ॥ २४.२१ ॥

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «បើទោះជាពិតថា ខ្ញុំបានបង្កើតអ្នកទាំងឡាយឲ្យមានចិត្តគំនិតកោងក្រង ក៏តើវាបញ្ជាក់អ្វី? ហេតុអ្វីបានជាអ្នកទាំងឡាយតែងតែស៊ីមនុស្សជានិច្ច ដូចជាមិនមានទុក្ខវេទនា និងផលវិបាកឡើយ?»

Verse 22

नागा ऊचुः । मर्यादां कुरु देवेश स्थानं चैव पृथक् पृथक् । मनुष्याणां तथाऽस्माकं समयं च पृथक् पृथक् । नागानां वचनं श्रुत्वा देवो वचनमब्रवीत् ॥ २४.२२ ॥

ពួកនាគបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គកំណត់ព្រំដែនឲ្យត្រឹមត្រូវ និងចាត់ទុកទីលំនៅឲ្យដាច់ដោយឡែក—ម្នាក់ៗផ្សេងគ្នា។ ដូចគ្នានេះ សូមកំណត់កិច្ចព្រមព្រៀង (ច្បាប់) ឲ្យដាច់ដោយឡែកសម្រាប់មនុស្ស និងសម្រាប់យើង»។ ព្រះទេវតាបានស្តាប់ពាក្យនាគហើយ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលឆ្លើយតប។

Verse 23

अहं करोमि वो नागाः समयं मनुजैः सह । तदेकमनसः सर्वे शृणुध्वं मम शासनम् ॥ २४.२३ ॥

«ឱ ពួកនាគទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងសម្រាប់អ្នកទាំងឡាយជាមួយមនុស្ស។ ដូច្នេះ អ្នកទាំងអស់គ្នាចូរមានចិត្តតែមួយ ហើយស្តាប់ព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ»។

Verse 24

पातालं वितलं चैव हर्म्याख्यं च तृतीयकम् । दत्तं चैव सदा रम्यं गृहं तत्र गमिष्यथ ॥ २४.२४ ॥

«មានបាតាល និងវិតាល ហើយទីបីហៅថា ហර්ម្យ (Harmya)។ ហើយក៏បានប្រទានលំនៅដ្ឋានមួយ ដែលរីករាយជានិច្ច; អ្នកទាំងឡាយចូរទៅនៅទីនោះ»។

Verse 25

तत्र भोगान् बहुविधान् भुञ्जाना मम शासनात् । तिष्ठध्वं सप्तमं यावद् रात्र्यन्तं तु पुनः पुनः ॥ २४.२५ ॥

នៅទីនោះ ដោយរីករាយនឹងសុខសម្បត្តិជាច្រើនប្រភេទ តាមព្រះបញ្ជារបស់យើង ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ថិតនៅរហូតដល់យប់ទី៧ ហើយនៅចុងរាត្រីនីមួយៗ ចូរធ្វើតាមដដែលម្ដងហើយម្ដងទៀត។

Verse 26

ततो वैवस्वतस्यादौ काश्यपेया भविष्यथ । दायादाः सर्वदेवानां सुपर्णस्य च धीमतः ॥ २४.२६ ॥

បន្ទាប់មក នៅដើមសម័យវైవស្វត (យុគមនុវైవស្វត) អ្នកទាំងឡាយនឹងក្លាយជា «កាស្យពេយៈ» ជាអ្នកស្នងមរតករបស់ទេវទាំងអស់ ហើយក៏ជាអ្នកស្នងមរតករបស់សុបර්ណៈ (គរុឌ) អ្នកប្រាជ្ញផងដែរ។

Verse 27

तदा प्रसूतिर् वः सर्वा भोक्ष्यते चित्रभानुना । भवतां नैव दोषोऽयं भविष्यति न संशयः ॥ २४.२७ ॥

នៅពេលនោះ កូនចៅទាំងអស់របស់អ្នកទាំងឡាយ នឹងត្រូវស៊ីបំផ្លាញដោយ ចិត្រភានុ (Citrabhānu) ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកទាំងឡាយ នឹងមិនមានកំហុសអ្វីឡើយក្នុងរឿងនេះ—មិនមានសង្ស័យទេ។

Verse 28

ये वै क्रूरा भोगिनो दुर्विनीता—स्तेषामन्तो भविता नान्यथैतत् । कालप्राप्तं भक्षयध्वं दशध्वं तथा अपकारे च कृते मनुष्यम् ॥ २४.२८ ॥

«អ្នកណាដែលសាហាវ ញៀននឹងកាមសុខ និងគ្មានវិន័យ—ចុងបញ្ចប់របស់ពួកគេ នឹងមកដល់ជាក់ជាមិនខាន; វាមិនអាចផ្សេងពីនេះបានទេ។ ពេលវេលាដែលកំណត់មកដល់ ចូរអ្នកទាំងឡាយលេបស៊ីពួកគេ ខាំពួកគេ; ហើយដូចគ្នានេះដែរ ពេលមនុស្សណាម្នាក់បានធ្វើអំពើអាក្រក់បង្កគ្រោះថ្នាក់។»

Verse 29

मन्त्रौषधैर्गारुडमण्डलैश्च बद्धैर्दृष्टैर्मानवा ये चरन्ति । तेषां भीतैर्वर्त्तितव्यं न चान्यच्छ्चिन्त्यं कार्यं चान्यथा वो विनाशः ॥ २४.२९ ॥

មនុស្សណាដែលដើរទៅមក ដោយមានការការពារដោយមន្ត្រ ឱសថ និងមណ្ឌលគរុឌ (Garuḍa-diagrams) ដែលបានចងបិទ និងបានដាក់ការពារ—ចំពោះពួកគេ ត្រូវប្រព្រឹត្តដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយមិនត្រូវគិត ឬធ្វើអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ; បើមិនដូច្នោះទេ នឹងជាវិនាសរបស់អ្នកទាំងឡាយ។

Verse 30

इतीरिते ब्रह्मणा ते भुजङ्गा जग्मुः स्थानं क्ष्मातलाख्यं हि सर्वे । तस्थुर्भोगान् भुञ्जमानाः समग्रान् रसातले लीलया संस्थितास्ते ॥ २४.३० ॥

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះហើយ សត្វពស់ទេវៈទាំងអស់ (ភុជង្គៈ) បានទៅកាន់ទីកន្លែងហៅថា ក្ស្មាតល។ នៅទីនោះ ពួកគេបានស្ថិតនៅរាសាតល ដោយលេងល្បែងយ៉ាងសប្បាយ និងរីករាយនឹងភាគរបស់សុខសាន្តទាំងមូលដែលបានចែកឲ្យ។

Verse 31

एवं शापं तु ते लब्ध्वा प्रसादं च चतुर्मुखात् । तस्थुः पातालनिलये मुदितेनान्तरात्मना ॥ २४.३१ ॥

ដូច្នេះ ពួកគេបានទទួលទាំងសាប និងព្រះគុណពីព្រះមានមុខបួន (ព្រះព្រហ្ម) ហើយបានស្ថិតនៅក្នុងទីលំនៅបាតាល ដោយចិត្តខាងក្នុងរីករាយសប្បាយ។

Verse 32

एतत्सर्वं च पञ्चम्यां तेषां जातं महात्मनाम् । अतस्त्वियं तिथिर्धन्या सर्वपापहरा शुभा ॥ २४.३२ ॥

រឿងទាំងអស់នេះបានកើតឡើងចំពោះមហាត្មា​ទាំងនោះ នៅថ្ងៃចន្ទទីប្រាំ (បញ្ចមី)។ ដូច្នេះ ថ្ងៃតិថីនេះត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាថ្ងៃមានពរ ជាថ្ងៃមង្គល និងជាអ្នកបំបាត់បាបទាំងអស់។

Verse 33

एतस्यां संयतो यस्तु अम्लं तु परिवर्जयेत् । क्षीरेण स्नापयेन्नागांस्तस्य यास्यन्ति मित्रताम् ॥ २४.३३ ॥

តែអ្នកណា ដែលគោរពវត្តនេះដោយសម្របសម្រួលខ្លួន ឈប់បរិភោគអាហារជូរ ហើយងូតទឹកឲ្យនាគដោយទឹកដោះគោ—នាគទាំងនោះនឹងមកជាមិត្តភាពជាមួយគាត់។