Adhyaya 23
Varaha PuranaAdhyaya 2336 Shlokas

Adhyaya 23: The Birth of Gaṇapati, the Emergence of the Vināyakas, and the Significance of the Fourth Lunar Day

Gaṇapater Janma, Vināyakānāṃ Utpattiḥ, Caturthī-Māhātmyaṃ ca

Mythic-Etiology and Ritual-Manual (Vighna-Management; Tithi Observance)

ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហៈ–ព្រឹថវី ជំពូកនេះបង្ហាញថា សណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងកិច្ចការពិភពលោកត្រូវបានរក្សាទុកដោយឧបសគ្គដែលបានគ្រប់គ្រងតាមវិន័យ (vighna)។ សំណួរអំពីដើមកំណើតរបស់ គណបតិ នាំទៅកាន់រឿងពន្យល់មូលហេតុ៖ ព្រះទេវតាចង់មានវិធីបង្កើតការរារាំងដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើមិនត្រឹមត្រូវ ហើយទៅសុំជំនួយពី រុទ្រ នៅកៃលាស។ ពីព្រះនេត្រ និងសំណើចរបស់ ព្រះសិវៈ—ភ្ជាប់នឹងការពិចារណាអំពីការមើលឃើញអាកាស (ākāśa) និងទ្រឹស្តីអំពីអត្តិភាពមានរាងកាយ—មានសត្វអាទិទេពភ្លឺចែងចាំងកើតឡើង ប៉ុន្តែដោយសារពាក្យបណ្តាសា ក្លាយជាមានក្បាលដំរី។ ពីរាងកាយរុទ្រដែលរញ្ជួយ កើតមាន វិនាយកៈ ជាច្រើនធ្វើឲ្យផែនដីរំខាន; បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្ម ចូលមកកំណត់តួនាទីរបស់ពួកគេឲ្យច្បាស់។ ព្រះគណេស ត្រូវបានស្ថាបនាជាអង្គដំបូងក្នុងការបូជា ធ្វើពិធីអភិសេក សរសើរ និងបញ្ជាក់ការអនុវត្តថ្ងៃចតុរថី ដោយមានគ្រឿងបូជា និងការសូត្រ/ជប ដើម្បីបំបាត់ឧបសគ្គ—ជាការគ្រប់គ្រងអំណាចរំខានតាមពិធីការដើម្បីគាំទ្រស្ថិរភាពផែនដី (pṛthivī-dhāraṇa)។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

gaṇapati/gaṇeśa-jñāna (etiology of Gaṇeśa)vighna and vināyaka (ritualized obstacles and their regulation)ākāśa-mūrti and śarīra–śarīrin doctrine (embodiment and perceptibility)abhiṣeka and pūrvapūjā (consecration and precedence in worship)caturthī-vrata (tithi-based observance)pṛthivī-kṣobha and restoration of balance (earth’s disturbance and stabilization)

Shlokas in Adhyaya 23

Verse 1

प्रजापाल उवाच । कथं गणपतेर्जन्म मूर्तिमन्तं च सत्तम । एतन्मे संशयं छिन्धि धृतिकष्टं व्यवस्थितम् ॥ २३.१ ॥

ព្រះប្រាជាបាលបានមានព្រះវាចា៖ «តើព្រះគណបតិបានកើតមកដូចម្តេច ហើយបានក្លាយជាមានរូបកាយដូចម្តេច ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងសត្វលោក? សូមកាត់បំបាត់សង្ស័យនេះរបស់ខ្ញុំ ដែលបានជាប់មាំជាឧបសគ្គដ៏លំបាក»។

Verse 2

महातपा उवाच । पूर्वं देवगणाः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः । कार्यारम्भं तथा चक्रुः सिध्यन्ते च न संशयः ॥ २३.२ ॥

ព្រះមហាតបា បានមានព្រះវាចា៖ «កាលពីមុន ពួកទេវតាទាំងអស់ និងព្រះឥសីទាំងឡាយ ដែលសម្បូរទៅដោយធម៌តបស្យា បានចាប់ផ្តើមកិច្ចការរបស់ពួកគេតាមរបៀបនេះដែរ ហើយបានសម្រេចជោគជ័យ ដោយគ្មានសង្ស័យ»។

Verse 3

सन्मार्गवर्तिषु यथा सिद्ध्यन्ते विघ्नतः क्रियाः । असत्कारिषु सर्वेषु तद्वदेवमविघ्नतः ॥ २३.३ ॥

ដូចជាក្នុងចំណោមអ្នកដើរតាមមាគ៌ាសុចរិត កិច្ចការទាំងឡាយសម្រេចបាន ទោះមានឧបសគ្គក៏ដោយ ដូច្នេះដែរ ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងអស់ដែលមិនបង្ហាញការគោរពសមរម្យ ក៏កើតមានដូចគ្នា—ពិតប្រាកដ ដោយគ្មានការរាំងស្ទះ។

Verse 4

ततो देवाः सपितरश्चिन्तयामासुरोजसा । असत्कार्येषु विघ्नार्थं सर्व एवासभ्यमन्त्रयन् ॥ २३.४ ॥

បន្ទាប់មក ពួកទេវតា រួមជាមួយពិត្រៈ (វិញ្ញាណបុព្វបុរស) បានពិចារណាដោយអំណាច; ហើយពួកគេទាំងអស់បានប្រឹក្សា និងអំពាវនាវវិធានការការពារ ដើម្បីបង្កើតឧបសគ្គចំពោះកិច្ចការដែលមិនសមរម្យ។

Verse 5

ततस्तेषां तदा मन्त्रं कुर्वतस्त्रिदिवौकसाम् । बभूव बुद्धिर्गमने रुद्रं प्रति महात्मतिम् ॥ २३.५ ॥

បន្ទាប់មក ខណៈដែលអ្នកស្ថិតនៅក្នុងត្រីទិវ (ស្ថានសួគ៌បី) កំពុងធ្វើមន្ត្រីប្រឹក្សា នោះក៏មានគំនិតសម្រេចចិត្តកើតឡើងក្នុងពួកគេ ដើម្បីទៅរកព្រះរុទ្រៈ អ្នកមានព្រះហឫទ័យធំទូលាយ។

Verse 6

ते तत्र रुद्रमागम्य कैलासनिलयं गुरुम् । ऊचुः सविनयं सर्वे प्रणिपातपुरःसरम् ॥ २३.६ ॥

នៅទីនោះ ពួកគេបានចូលទៅជិត ព្រះរុទ្រៈ គ្រូដ៏គួរគោរព អ្នកស្នាក់នៅលើភ្នំ កៃលាសា ហើយទាំងអស់បាននិយាយដោយសុភាពរាបសារ ដោយមានការក្រាបបង្គំជាមុន។

Verse 7

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव शूलपाणे त्रिलोचन । विघ्नार्थमविशिष्टानामुत्पादयितुमर्हसि ॥ २३.७ ॥

ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះជាម្ចាស់នៃព្រះទាំងអស់ ឱ មហាទេវៈ អ្នកកាន់ត្រីសូល អ្នកមានភ្នែកបី សូមព្រះអង្គបង្កើត (អង្គ) មួយ ដើម្បីបំបាត់ឧបសគ្គ សម្រាប់សត្វទាំងអស់ដោយមិនរើសអើង»។

Verse 8

एवमुक्तरस् तदा देवैर् भवः परमया मुदा । उमां निरीक्षयामास चक्षुषाऽनिमिषेण ह ॥ २३.८ ॥

ពេលនោះ ព្រះភវៈ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានព្រះទេវតាទាំងឡាយទូលដូច្នោះ ដោយសេចក្តីរីករាយដ៏អស្ចារ្យ ព្រះអង្គបានសម្លឹងមើលព្រះអុមា ដោយភ្នែកមិនព្រិច។

Verse 9

देवानां सन्निधौ तस्य पश्यतो मां महात्मनः । चिन्ताऽभूद् व्योम्नि मूर्तिभ्यो दृश्यते केन हेतुना ॥ २३.९ ॥

នៅចំពោះមុខព្រះទេវតាទាំងឡាយ ខណៈព្រះមហាត្មៈនោះកំពុងសម្លឹងមើលខ្ញុំ ក៏មានគំនិតមួយកើតឡើងថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាវាត្រូវបានឃើញនៅលើមេឃ ជារូបកាយៗ?»

Verse 10

पृथिव्या विद्यते मूर्तिरपां मूर्तिस्तथैव च । तेजसः श्वसनस्यापि मूर्तिरेषा तु दृश्यते । आकाशं च कथं नेति मत्वा देवो जहास च ॥ २३.१० ॥

«ផែនដីមានរូបរាងអាចប៉ះបាន ហើយទឹកក៏មានរូបរាងដូចគ្នា។ ភ្លើង និងខ្យល់ក៏ត្រូវបានឃើញថាមានរូបរាងផងដែរ។ តែដោយគិតថា ‘អាកាស (ākāśa) នឹងអាចមានរូបរាងបានដូចម្តេច?’—ព្រះអង្គបានពិចារណាដូច្នោះហើយសើច»។

Verse 11

ज्ञानशक्तिमुमां दृष्ट्वा यद् दृष्टं व्योम्नि शम्भुना । यच्चोक्तं ब्रह्मणा पूर्वं शरीरं तु शरीरिणाम ॥ २३.११ ॥

ដោយបានឃើញអុមា ជាថាមពលនៃចំណេះដឹង—ហើយរំលឹកអំពីអ្វីដែលសម្ប្ហូ (Śambhu) បានឃើញនៅលើមេឃ—និងអ្វីដែលព្រហ្មា (Brahmā) បានប្រកាសពីមុន៖ នេះពិតជាស្តីអំពីរាងកាយរបស់សត្វមានរាងកាយ។

Verse 12

यच्चापि हसितं तेन देवेन परमेष्ठिना । एतत्कार्यचतुष्केण पृथिव्यादिचतुष्वपि ॥ २३.१२ ॥

ហើយសំណើចដែលបានបង្ហាញដោយព្រះនោះ គឺបរមេស្ឋិន (Parameṣṭhin) ផងដែរ—គួរយល់ថា ទាក់ទងនឹងសកម្មភាពបួនប្រភេទនេះ ហើយដូចគ្នានឹងក្រុមបួនប្រភេទដែលចាប់ផ្តើមពីផែនដី។

Verse 13

मूर्त्तिमानतितेजस्वी हसतः परमेष्ठिनः । प्रदीप्तास्यो महादीप्तः कुमारो भासयन् दिशः । परमेष्ठिगुणैर्युक्तः साक्षाद् रुद्र इवापरः ॥ २३.१३ ॥

ពីបរមេស្ឋិន (Parameṣṭhin) ដែលកំពុងសើច បានបង្ហាញកុមារមួយរូប—មានរាងកាយ និងពន្លឺលើសលប់; មាត់របស់គាត់ដូចភ្លើងឆេះ រលោងខ្លាំង បំភ្លឺទិសទាំងឡាយ; មានគុណលក្ខណៈរបស់បរមេស្ឋិន គាត់ដូចរុទ្រ (Rudra) ដោយផ្ទាល់ ប្រហែលជារុទ្រមួយទៀត។

Verse 14

उत्पन्नमात्रो देवानां योषितः सप्रमोहयन् । कान्त्या दीप्त्या तथा मूर्त्या रूपेण च महात्मवान् ॥ २३.१४ ॥

ទើបតែបានកើតមកភ្លាម មហាត្មានោះ បានធ្វើឲ្យស្ត្រីរបស់ទេវតាទាំងឡាយស្រពិចស្រពិល—ដោយសម្រស់ ពន្លឺ រាងកាយ និងរូបរាងរបស់គាត់។

Verse 15

तं दृष्ट्वा परमं रूपं कुमारस्य महात्मनः । उमा अनिमेषनेत्राभ्यां तमपश्यत भामिनी ॥ २३.१५ ॥

ពេលបានឃើញរូបដ៏លើសលប់របស់កុមារមហាត្មា អុមា—ដោយភ្នែកមិនព្រិច—បានសម្លឹងមើលគាត់; នារីមានពន្លឺនោះ បានចងភ្នែកលើគាត់។

Verse 16

तं दृष्ट्वा कुपितो देवः स्त्रीभावं चञ्चलं तथा । मत्वा कुमाररूपं तु शोभनं मोहनं दृशाम् । ततः शशाप तं देवः स्त्रीशङ्कां परमेश्वरः ॥ २३.१६ ॥

ព្រះទេវតា​ឃើញគេហើយ​ក៏ខឹង ដោយយល់ថា​ភាពជាស្ត្រី​មានចិត្តរអិលរអួល; ហើយពិចារណារូបក្មេងប្រុស​ថាស្រស់ស្អាត និងទាក់ទាញភ្នែក។ ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បរមេស្វរៈ បានដាក់បណ្តាសា​លើគេ​ឲ្យមាន «សង្ស័យបែបស្ត្រី» (strī-śaṅkā)។

Verse 17

कुमार गजवक्त्रस्त्वं प्रलम्बजठरस्तथा । भविष्यसि तथा सर्पैरुपवीतगतिर्ध्रुवम् ॥ एवं शशाप तं देवस्तीव्रकोपसमन्वितः ॥ २३.१७ ॥

«ឱ កុមារ អ្នកនឹងមានមុខដូចដំរី ហើយពោះធ្លាក់យ៉ាងវែង។ ហើយអ្នកនឹងពាក់ពស់ជាខ្សែអុបវីត (ខ្សែព្រះ) ដោយប្រាកដ»។ ដូច្នេះ ព្រះទេវតា​ដែលពោរពេញដោយកំហឹងខ្លាំង បានដាក់បណ្តាសាលើគេ។

Verse 18

अर्द्धकोट्या च रोमाणामात्मनोऽङ्गे त्रिलोचनः । कूपकास्वेदसलिलपूर्णशूलधरस्तथा । धुन्वन् शरीरमुत्थाय ततो देवो रुषान्वितः ॥ २३.१८ ॥

ត្រីលោកនៈ (ព្រះសិវៈ) មានរោមកន្លះកោដិលើរាងកាយរបស់ព្រះអង្គ ហើយកាន់ត្រីសូល ដែលរន្ធដងពេញដោយទឹកញើស។ ព្រះអង្គក៏ក្រោកឡើង ហើយញ័ររាងកាយ; បន្ទាប់មក ព្រះទេវតាពោរពេញដោយកំហឹង។

Verse 19

यथा यथा असौ स शरीरमाद्यं धुनोति देवस्त्रिशिखास्त्रपाणिः । तथा तथा चाङ्गरुहाश्चकासुर्जलं क्षितौ संन्यपतंस्तथान्याः ॥ २३.१९ ॥

ដូចដែលព្រះទេវតា—កាន់អាវុធត្រីសិខា​នៅក្នុងដៃ—ញ័ររាងកាយដើមដំបូងរបស់ព្រះអង្គម្តងហើយម្តងទៀត នោះរោមលើអវយវៈក៏ភ្លឺរលោងម្តងហើយម្តងទៀត; ហើយទឹកក៏ធ្លាក់ចុះលើផែនដីពីផ្នែកផ្សេងៗផងដែរ។

Verse 20

विनायकानेकविधा गजास्या स्तमालनिलाञ्जनसन्निकाशाः । उत्तस्थुरुच्चैर्विविधास्त्रहस्ता स्ततस्तु देवा मनसाकुलेन ॥ २३.२० ॥

បន្ទាប់មក វិនាយកជាច្រើនប្រភេទ—មុខដូចដំរី ពណ៌ងងឹតដូចឈើតាមាល និងអញ្ជនពណ៌ខៀវ—បានលេចឡើងដោយសម្លេងខ្លាំង កាន់អាវុធនានានៅក្នុងដៃ។ ពេលនោះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយក៏រវល់ចិត្ត និងភ័យកង្វល់ក្នុងមនសិការ។

Verse 21

किमेतदित्यद्भुतकर्मकारी ह्येकः करोत्यप्रतिमं महच्च । कार्यं सुराणां कृतमेतदिष्टं भवेदथैतं परितं कुतस्तत् ॥ २३.२१ ॥

«នេះជាអ្វី?» ព្រោះអ្នកធ្វើកិច្ចអស្ចារ្យតែមួយ អាចបំពេញកិច្ចធំ និងមិនមានអ្វីប្រៀបបាន។ នេះហាក់ដូចជាកិច្ចដែលទេវតាប្រាថ្នា បានសម្រេចរួចហើយ—ដូច្នេះ តើការប្រែប្រួលត្រឡប់វិញអាចកើតឡើងដូចម្តេច ហើយមកពីណា?

Verse 22

दिवौकसां चिन्तयतां तथा तु विनायकैः क्ष्मा क्षुभिता बभूव । चतुर्मुखश्चाप्रतिमो विमानम् आरुह्य खे वाक्यमिदं जगाद ॥ २३.२२ ॥

នៅពេលដែលអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌កំពុងពិចារណាដូច្នេះ ដែនដី (ក្ស្មា) ត្រូវបានរំខានដោយពួក វិនាយកៈ។ បន្ទាប់មក ព្រះបរមបិតា មុខបួន អស្ចារ្យឥតប្រៀប (ព្រះព្រហ្ម) ឡើងលើរថអាកាស ហើយមានព្រះវាចានេះនៅលើមេឃ។

Verse 23

धन्याः स्थ देवाः सुरनायकेन त्रिलोचनेनाद्भुतरूपिणा च । अनुगृहीताः परमेश्वरेण सुरद्विषां विघ्नकृतां नतौ च ॥ २३.२३ ॥

ឱ ទេវតាទាំងឡាយ អ្នកទាំងអស់គ្នាជាអ្នកមានពុទ្ធិពរ—បានទទួលព្រះគុណពីមេដឹកនាំសុរៈ អ្នកមានភ្នែកបី រូបអស្ចារ្យ; ហើយក៏បានទទួលព្រះអនុគ្រោះពីព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ (បរមេស្វរ) ដែរ—ដោយការក្រាបបង្គំរបស់ព្រះអង្គ ឧបសគ្គដែលសត្រូវទេវតាបង្កើត ត្រូវបានបញ្ចប់។

Verse 24

इत्येवमुक्त्वा प्रपितामहस्तानुवाच देवस्त्रिशिखास्त्रपाणिम् । यस्ते विभो वक्त्रसमुद्भवः प्रभुर्विनायकानां भवतु त्विमेऽनुगाः ॥ २३.२४ ॥

ព្រះបរមបិតា (ព្រះព្រហ្ម) បានមានព្រះវាចាដូច្នេះហើយ បន្ទាប់មកបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ទេវតាដែលកាន់អាវុធ ត្រីសិខា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច សូមឲ្យអ្នកដែលកើតចេញពីមាត់របស់អ្នក និងជាព្រះអម្ចាស់នៃវិនាយកៈ ក្លាយជាមេដឹកនាំនៃអ្នកបម្រើទាំងនេះរបស់អ្នក»។

Verse 25

भवांस्तथा । अस्यात्मवरेण चाम्बरे त्वया चतुष्वस्तु शरीरचारी । आकाशमेतद् बहुधा व्यवस्थितं त्वया वरेण्यः कृत एव नान्यः ॥ २३.२५ ॥

ព្រះអង្គក៏ដូច្នោះដែរ។ ដោយគុណសម្បត្តិដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងព្រះអង្គឯង ព្រះអង្គធ្វើចលនាជារូបកាយនៅក្នុងមេឃជាបួនបែប។ អាកាស (ākāśa) នេះត្រូវបានរៀបចំជាច្រើនរូបរាង; វាត្រូវបានបង្កើតដោយព្រះអង្គតែមួយ ឱ ព្រះអង្គគួរគោរព—មិនមែនដោយអ្នកដទៃឡើយ។

Verse 26

प्रभोर्भव त्वं प्रतिमास्त्रपाणिना इमानि चास्त्राणि वरांश्च देहि । इत्येवमुक्त्वा ।अधिगते पितामहे त्रिलोचनश्चात्मभवं जगाद ॥ २३.२६ ॥

«សូមព្រះអម្ចាស់ សូមទ្រង់បង្ហាញជាព្រះអធិរាជ ដោយកាន់សញ្ញាអាវុធ; សូមប្រទានអាវុធទាំងនេះ និងពរ​ដ៏ប្រសើរផង»។ ដោយនិយាយដូច្នេះ ហើយបានចូលទៅជិតពិតាមហា (ព្រះព្រហ្ម) ត្រីលោចនៈ (មានភ្នែកបី) បានមានព្រះវាចាទៅកាន់ អាត្មភវៈ (អ្នកកើតដោយខ្លួនឯង)។

Verse 27

विनायको विघ्नकरो गजास्यो गणेशनामा च भवस्य पुत्रः । एते च सर्वे तव यान्तु भृत्या विनायकाः क्रूरदृष्टिः प्रचण्डाः । उच्छुष्मदानादिविवृद्धदेहाः कार्येषु सिद्धिं प्रतिपादयन्तः ॥ २३.२७ ॥

«គាត់គឺ វិនាយកៈ អ្នកបង្កឧបសគ្គ មុខដូចដំរី មាននាមថា គណេសៈ និងជាព្រះបុត្ររបស់ ភវៈ (សិវៈ)។ សូមឲ្យអ្នកបម្រើទាំងអស់របស់ទ្រង់—វិនាយកៈទាំងឡាយ ដែលភ្នែកកាច និងខ្លាំងក្លា—ចេញទៅ ដោយរាងកាយធំឡើងដោយ អុច្ឆុស្មៈ ទានៈ និងអ្វីៗដទៃទៀត ដើម្បីបង្កើតសិទ្ធិជោគជ័យក្នុងកិច្ចការ»។

Verse 28

भवांश्च देवेषु तथा मखेषु कार्येषु चान्येषु महानुभावात् । अग्रेषु पूजां लभतेऽन्यथा च विनाशयिष्यस्यथ कार्यसिद्धिम् ॥ २३.२८ ॥

ហើយទ្រង់ ដោយសារតែអានុភាពដ៏ឧត្តមរបស់ទ្រង់ ទទួលបានការគោរពជាមុនគេ ក្នុងចំណោមទេវតា ក្នុងពិធីយញ្ញ និងក្នុងកិច្ចការផ្សេងៗ។ បើមិនដូច្នោះទេ ទ្រង់នឹងបំផ្លាញការសម្រេចជោគជ័យនៃពិធី ឬកិច្ចការនោះជាក់ជាមិនខាន។

Verse 29

इत्येवमुक्त्वा परमेश्वरेण सुरैः समं काञ्चनकुम्भसंस्थैः । जलैस्तथासावभिषिक्तगात्रो रराज राजेन्द्र विनायकानाम् ॥ २३.२९ ॥

បន្ទាប់ពីមានព្រះវាចាដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិក (ព្រះបរមេស្វរ) រួមជាមួយទេវតាទាំងឡាយ បានអភិសេកគាត់ដោយទឹកដែលដាក់ក្នុងក្រឡាផ្ទាំងមាស។ ហេតុនេះហើយ ឱ ព្រះរាជាធិរាជ កាយរបស់គាត់ដែលបានលាបទឹកអភិសេក បានភ្លឺរលោង ជាអធិបតីដ៏លើសគេក្នុងចំណោមវិនាយកៈទាំងឡាយ។

Verse 30

दृष्ट्वाऽभिषिच्यमानं तु देवास्तं गणनायकम् । तुष्टुवुः प्रयताः सर्वे त्रिशूलास्त्रस्य सन्निधौ ॥ २३.३० ॥

ពេលឃើញមេដឹកនាំគណៈនោះ កំពុងត្រូវអភិសេក ទេវតាទាំងឡាយ—ទាំងអស់មានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ និងប្រុងប្រយ័ត្ន—បានសរសើរគាត់ នៅចំពោះមុខអាវុធត្រីសូល (លំពែងបីមុខ)។

Verse 31

देवा ऊचुः । नमस्ते गजवक्त्राय नमस्ते गणनायक । विनायक नमस्तेऽस्तु नमस्ते चण्डविक्रम ॥ २३.३१ ॥

ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានមានព្រះវាចា៖ សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ អ្នកមានមុខដូចដំរី; សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ មេដឹកនាំក្រុមគណៈ (gaṇa)។ ឱ វិនាយកៈ សូមឲ្យមាននមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ; សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ អ្នកមានវីរភាពដ៏ខ្លាំងក្លា។

Verse 32

नमोऽस्तु ते विघ्नकर्त्रे नमस्ते सर्पमेखल । नमस्ते रुद्रवक्त्रोत्थ प्रलम्बजठराश्रित ॥ २३.३२ ॥

សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ អ្នកបង្ក (ឬបំបាត់) ឧបសគ្គ; សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ អ្នកមានខ្សែក្រវាត់ជាពស់។ សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ អ្នកកើតពីមាត់រុទ្រៈ និងស្ថិតនៅក្នុងពោះរបស់ប្រាលម្បៈ។

Verse 33

सर्वदेवनमस्कारादविघ्नं कुरु सर्वदा । एवं स्तुतस्तदा देवैर्महात्मा गणनायकः । अभिषिक्तश्च रुद्रस्य सोमस्यापत्यतां गतः ॥ २३.३३ ॥

«ដោយការនមស្ការ​ដល់ទេវតាទាំងអស់នេះ សូមបំបាត់ឧបសគ្គជានិច្ច»។ ដូច្នេះ ពេលនោះ ព្រះមហាត្មា មេដឹកនាំក្រុមគណៈ ត្រូវបានទេវតាសរសើរ ហើយត្រូវបានអភិសេក; ព្រះអង្គបានឈានដល់ស្ថានភាពជាព្រះបុត្ររបស់រុទ្រៈ និងសោមៈ។

Verse 34

एतच्चतुर्थ्यां संपन्नं गणाध्यक्षस्य पार्थिव । यतस्ततोऽयं महती तिथीनां परमा तिथिः ॥ २३.३४ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ពិធី/វត្តនេះ សម្រេចនៅថ្ងៃចន្ទទីបួន (ចតុរថី) សម្រាប់ព្រះអធិបតីនៃក្រុមគណៈ; ដូចហេតុនេះ ថ្ងៃនេះត្រូវបានរាប់ថាជាទិវាដ៏មហិមា ជាទិថីល្អបំផុតក្នុងចំណោមទិថីទាំងឡាយ។

Verse 35

एतस्यां यस्तिलान् भुक्त्वा भक्त्या गणपतिं नृप । आराधयति तस्याशु तुष्यते नात्र संशयः ॥ २३.३५ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អ្នកណាដែលនៅក្នុងឱកាសនេះ បរិភោគគ្រាប់ល្ង ហើយដោយសទ្ធា បូជាព្រះគណបតិ—ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យចំពោះគាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស; មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 36

यश्चैतत् पठते स्तोत्रं यश्चैतच्छृणुयात् सदा । न तस्य विघ्ना जायन्ते न पापं सर्वथा नृप ॥ २३.३६ ॥

ព្រះរាជា​អើយ អ្នកណាអានស្តូត្រនេះ និងអ្នកណាស្តាប់វាជានិច្ច គ្មានឧបសគ្គកើតឡើងដល់គាត់ឡើយ ហើយបាបមិននៅសល់ទេដោយប្រការណាមួយ។

Frequently Asked Questions

The text frames obstacles (vighna) as a regulated force: impediments are introduced to restrain improper undertakings while sanctioned rites, correct precedence in worship, and disciplined conduct are presented as means to secure successful outcomes. The narrative also embeds a philosophical aside on embodiment and perceptibility (ākāśa, mūrti, śarīra–śarīrin) to justify the emergence of forms that mediate cosmic and terrestrial order.

The chapter explicitly elevates caturthī (the fourth lunar day) as a paramount tithi, associating it with Gaṇādhyakṣa/Gaṇapati’s installation. It prescribes devotional observance on that day, including offerings (notably tila) and the recitation/hearing of the stotra, as a means to avert vighnas.

Terrestrial instability is narrated through pṛthivī/kṣmā becoming agitated when multiple vināyakas arise. The subsequent institutional regulation—Brahmā’s authorization of roles and Śiva’s consecration of Gaṇeśa with defined ritual precedence—functions as a model for restoring balance: disruptive forces are not eliminated but integrated into a governance framework that prevents uncontrolled disturbance of the earth.

The narrative references major Purāṇic administrative figures: Rudra/Śiva (Trilocana, Śūlapāṇi), Brahmā (Caturmukha, Pitāmaha, Parameṣṭhin), and the collective devas. Gaṇeśa is identified as Bhava’s son and leader of vināyakas, with the devas’ hymnic address establishing his cultic role and precedence in communal rites (makha) and other undertakings.