Adhyaya 212: An Awakening Description within the Allegory of the Wheel of Saṃsāra

Verse 1

अथ संसारचक्रोपाख्याने प्रबोधनीयवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ साधु साधु महाराज सर्वधर्मविदां वर ॥ त्वया तु कथिता दिव्या कथेयं धर्मसंहिता ॥

ឥឡូវនេះ ក្នុងរឿងព្រេងដែលហៅថា ‘ចក្រសំសារ’ មានការពណ៌នាអំពី ប្រាបោធិនី (ថ្ងៃ/ពិធី). នារ៉ទៈបាននិយាយថា៖ «ល្អណាស់ ល្អណាស់ ព្រះមហារាជ! អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដឹងធម៌ទាំងអស់។ ព្រះអង្គបានពោលធម៌កថាដ៏ទេវីនេះ ដែលជាសង្ខេបនៃធម៌»។

Verse 2

अतोऽहमपि सुप्रीतस्तव धर्मपथे स्थितः ॥ तव वाक्यान्निस्सृतानि प्रोक्तानि च श्रुतानि च ॥

ហេតុនេះ ខ្ញុំក៏រីករាយយ៉ាងខ្លាំង ដោយឈរមាំលើផ្លូវធម៌របស់ព្រះអង្គ; ពីព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គ បានហូរចេញជាគោលបង្រៀន—ទាំងដែលបានពោល និងដែលបានស្តាប់ទទួល។

Verse 3

त्वयाहं चैव राजेन्द्र पूजितश्च विशेषतः ॥ गच्छामि त्वरितो लोकान्यत्र मे रमते मनः ॥

ឱ ព្រះរាជាអធិរាជដ៏ប្រសើរ អ្នកបានគោរពបូជាខ្ញុំជាក់ជាមែន ជាពិសេសដោយកិត្តិយសដ៏លើសលប់។ ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងចាកចេញដោយរហ័សទៅកាន់លោកទាំងឡាយ ដែលចិត្តខ្ញុំរីករាយ។

Verse 4

स्वस्ति तेऽस्तु महाराज त्वकम्पो भव सुव्रत ॥ एवमुक्त्वा ततो यातो नारदो मुनिसत्तमः ॥

សូមសេចក្តីសុខសាន្តមានដល់ព្រះអង្គ មហារាជ; ឱ អ្នកមានវត្តដ៏ល្អ សូមកុំរង្គើ។ និយាយដូច្នេះហើយ នារទមុនីដ៏ប្រសើរបំផុតក៏ចាកចេញទៅ។

Verse 5

तेजसा द्योतयन्सर्वं गगनं भास्करो यथा ॥ विचचार दिवं रम्यां कामचारो महामुनिः ॥

ដូចព្រះអាទិត្យ ដោយតេជៈរបស់ទ្រង់បានបំភ្លឺមេឃទាំងមូល មហាមុនីនោះដែលអាចធ្វើដំណើរតាមចិត្តប្រាថ្នា បានវិហារនៅស្ថានសួគ៌ដ៏រម្យ។

Verse 6

गते तस्मिंस्तु सुचिरं स राजा धर्मवत्सलः ॥ मां दृष्ट्वा सुमना विप्रा वाक्यैश्चित्रैरवन्दयन् ॥

ក្រោយពេលទ្រង់នោះចាកចេញទៅយូរ ព្រះរាជាដែលស្រឡាញ់ធម៌នោះ ពេលបានឃើញខ្ញុំ ក៏មានចិត្តរីករាយ; ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបានគោរពវន្ទនាដោយពាក្យពេចន៍ចម្រុះដ៏ល្អ។

Verse 7

कृत्वा पूजां च मे युक्तां प्रियमुक्त्वा च सुव्रत ॥ विसर्जयामास विभुः सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥

ក្រោយបានធ្វើបូជាដ៏សមរម្យចំពោះខ្ញុំ និងបាននិយាយពាក្យពេចន៍ដ៏ពេញចិត្ត ឱ អ្នកមានវត្តដ៏ល្អ អ្នកមានអំណាចនោះបានអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំចាកចេញ ដោយចិត្តខាងក្នុងពេញដោយសេចក្តីត្រេកអរ។

Verse 8

एतद्वः कथितं विप्रास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥ यथा दृष्टं श्रुतं चैव यथा चेहागतो ह्यहम् ॥

ឱ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ! នៅ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ​នោះ ខ្ញុំ​បានប្រាប់​រឿងនេះ​ដល់​អ្នកទាំងឡាយ—ដូចដែល​បានឃើញ និង​បានឮ ហើយ​ដូចដែល​ខ្ញុំ​បានមកដល់​ទីនេះ​ដោយពិត។

Verse 9

वैशम्पायन उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हृष्टपुष्टास्तपोधनाः ॥ केचिद्वैखानसास्तत्र केचिदासन्निरासनाः ॥

វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ ពេលបានឮពាក្យរបស់គាត់ ព្រះឥសីអ្នកសន្សំសម្បត្តិដោយតបៈ ក៏រីករាយ និងកាន់តែរឹងមាំ។ នៅទីនោះ មានខ្លះជាវៃខានសៈ ហើយខ្លះជានិរាសនៈ គឺរស់នៅដោយគ្មានកន្លែងអង្គុយ។

Verse 10

शालानीश्च तथा केचित्कापोतीवृत्तिमास्थिताः ॥ तथा चान्ये जगुर्वृत्तिं सर्वभूतदयां शुभाम् ॥

ខ្លះជា ‘សាលានី’ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសាលា ឬទីលំនៅ ហើយខ្លះទៀតបានអនុវត្តរបៀបរស់នៅ “ដូចព្រាប”។ អ្នកដទៃក៏បានបង្រៀនជីវភាពដែលប្រកបដោយសុភមង្គល ដោយឈរលើមេត្តាករុណាចំពោះសត្វលោកទាំងអស់។

Verse 11

शिलोञ्छाश्च तथैवान्ये काष्ठान्ताश्च महौजसः ॥ अपाकपाचिनः केचित्पाकिनश्च क्वचित्पुनः ॥

ខ្លះជា សិលោញ្ឆៈ ហើយខ្លះទៀតជា កាស្ឋាន្តៈ មានឫទ្ធិពលខ្លាំង។ ខ្លះរស់ដោយអាហារមិនចម្អិន ហើយពេលខ្លះ អ្នកដទៃក៏ចម្អិនអាហារផងដែរ។

Verse 12

नानाविधिधराः केचिज्जितात्मानस्तु केचन ॥ स्थानमौनव्रताः केचित्तथान्ये जलशायिनः ॥

ខ្លះបានរក្សាវិន័យនានា; ខ្លះជាអ្នកឈ្នះខ្លួនឯង (ជិតាត្មា)។ ខ្លះបានធ្វើវ្រតឈរ និងវ្រតស្ងៀម; ហើយខ្លះទៀតជា ជលសាយី គឺបំពេញតបៈដោយដេកលើទឹក ឬក្នុងទឹក។

Verse 13

तथोर्ध्वशायिकाश्चान्ये तथान्ये मृगचारिणः ॥ पञ्चाग्नयस्तथा केचित् केचित्पर्णफलाशिनः

ដូច្នេះដែរ អ្នកខ្លះបានអនុវត្តវត្តនិយមនៃការគេងដោយកាន់រាងកាយឲ្យត្រង់ឈរ; អ្នកខ្លះទៀតរស់នៅដើរលេងដូចសត្វក្តាន់។ អ្នកខ្លះបានធ្វើតបៈ «ភ្លើងប្រាំ» (pañcāgni) ហើយអ្នកខ្លះរស់ដោយស្លឹកឈើ និងផ្លែឈើប៉ុណ្ណោះ។

Verse 14

अब्भक्षाः वायुभक्षाश्च तथान्ये शाकभक्षिणः ॥ अतोऽन्येऽप्यतितीव्रं वै तपश्चैव प्रपेदिरे

អ្នកខ្លះរស់ដោយទឹកប៉ុណ្ណោះ អ្នកខ្លះរស់ដោយខ្យល់ ហើយអ្នកខ្លះទៀតបរិភោគតែបន្លែ និងឱសថស្មៅប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ អ្នកដទៃមួយចំនួនក៏បានចូលទៅកាន់តបៈដ៏ខ្លាំងក្លាខ្លាំងណាស់។

Verse 15

तपसोऽन्यन्न चास्तीति चिन्तयित्वा पुनः पुनः ॥ जन्मनो मरणाच्चैव केचिद्धीराः महर्षयः

ដោយគិតពិចារណាម្តងហើយម្តងទៀតថា «គ្មានអ្វីខ្ពស់ជាងតបៈទេ» មហាឥសីអ្នកមានចិត្តមាំមួនមួយចំនួនក៏បានសមាធិពិចារណាអំពីកំណើត និងមរណៈផងដែរ។

Verse 16

त्यक्त्वा धर्ममधर्मं च शाश्वतीं धियमास्थिताः ॥ श्रुत्वा चैव कथामेतामृषयो दिव्यवर्चसः

ដោយបោះបង់ទាំងធម៌ និងអធម៌ (ភាពទ្វេភាគ) ពួកគេបានស្ថិតនៅក្នុងប្រាជ្ញាដ៏អចិន្ត្រៃយ៍។ ហើយពេលបានស្តាប់រឿងនេះហើយ ព្រះឥសីអ្នកមានពន្លឺទេវភាពក៏ (បានឆ្លើយតប)។

Verse 17

जगृहुर्नियमांस्तांस्तान्भयहेतोरणिन्दिताः ॥ नाचिकेतोऽपि धर्मात्मा पुत्रो दृष्ट्वा तपोधनम्

ព្រះឥសីអ្នកគ្មានកំហុសបានទទួលយកនិយមវត្តទាំងនោះ ដោយមានភាពភ័យជាមូលហេតុជំរុញ។ សូម្បីតែ នាចិកេត បុត្រអ្នកមានចិត្តធម៌ កាលបានឃើញ «ទ្រព្យនៃតបៈ» (អំណាច/បុណ្យពីការតបៈ) ក៏បង្វែរចិត្តទៅរកធម៌។

Verse 18

प्रीत्या परमया युक्तो धर्ममेवान्वचिन्तयत् ॥ वेदार्थममितं विष्णुं शुद्धं चिन्मयमीश्वरम्

ដោយរួមជាមួយសេចក្តីឆ្នាំងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ គាត់បានពិចារណាតែធម្មៈប៉ុណ្ណោះ—ព្រះវិṣṇu អសীম ជាអត្ថន័យនៃវេទៈ; បរិសុទ្ធ ជាចិត្តសុទ្ធ និងជាព្រះអម្ចាស់។

Verse 19

शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वकामानवाप्नुयात्

អ្នកណាស្តាប់វា—ឬធ្វើឲ្យគេអានសូត្រឲ្យស្តាប់—អាចទទួលបានបំណងប្រាថ្នាទាំងអស់។

Verse 20

साधु साध्विति चैवोक्त्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ यायावरास्तथा चान्ये वानप्रस्थास्तथापरे

ដោយនិយាយថា «សាធុ សាធុ» ហើយភ្នែកបើកធំដោយអស្ចារ្យ—ខ្លះជាអ្នកតបស្វីដើរត្រាច់ (យាយាវរ) និងខ្លះទៀតជាវានប្រស្ថៈ អ្នកស្នាក់នៅព្រៃ។

Verse 21

चिन्तयामास धर्मात्मा तपः परममास्थितः ॥ इदं तु परमाख्यानं भगवद्भक्तिकारकम्

អ្នកមានចិត្តធម៌ ដែលស្ថិតក្នុងតបៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បានពិចារណាថា៖ «នេះពិតជាអាខ្យានដ៏ប្រសើរបំផុត—ដែលបង្កើតភក្តិចំពោះព្រះអម្ចាស់»។