Adhyaya 194: The Return of Naciketas from Yama’s Abode: Inquiry into Death, Karma, and Dharmic Release

Verse 1

अथ नचिकेतसो आगमनवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ गतश्च परमं स्थानं यत्र राजा दुरासदः ॥ अर्चितस्तु यथान्यायं दृष्ट्वैव तु विसर्जितः

ឥឡូវនេះ ជាការពិពណ៌នាអំពីការមកដល់របស់ នចិកេតស។ វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ គាត់បានទៅដល់ទីកន្លែងដ៏ខ្ពស់បំផុត ដែលព្រះរាជាដ៏គួរភ័យខ្លាច គឺយមៈ ស្ថិតនៅ; គាត់ត្រូវបានគោរពតាមប្រពៃណី ហើយគ្រាន់តែបានឃើញប៉ុណ្ណោះ ក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ។

Verse 2

ततो हृष्टमना राजन्पुत्रं दृष्ट्वा तपोनिधिः ॥ परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्द्धन्याघ्राय यत्नतः

បន្ទាប់មក ព្រះរាជា អ្នកជាគំនរតបៈ មានចិត្តរីករាយ ពេលឃើញកូនប្រុស ក៏អោបក្រសោបដោយដៃទាំងពីរ ហើយដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន បានថើប (ស្រូបក្លិន) លើកំពូលក្បាលរបស់គេ។

Verse 3

दिवं च पृथिवीं चैव नादयामास हृष्टवत् ॥ स संहृष्टमनाः प्रीतस्तानुवाच तपोधनान्

ដោយសេចក្តីរីករាយ គាត់បានធ្វើឲ្យទាំងស្ថានសួគ៌ និងផែនដីក៏សូរស័ព្ទកងរំពង; បន្ទាប់មក ដោយចិត្តរីករាយ និងពេញដោយសេចក្តីពេញចិត្ត គាត់បាននិយាយទៅកាន់ពួកតបស្វីដែលសម្បូរតបៈ។

Verse 4

पश्यन्तु मम पुत्रस्य प्रभावं दिव्यतेजसः ॥ यमस्य भवनं गत्वा पुनः शीघ्रमिहागतः

“សូមឲ្យពួកគេបានឃើញអานุភាពនៃកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ដែលភ្លឺចែងចាំងដោយតេជៈទេវៈ; ទោះបានទៅដល់លំនៅរបស់យម ក៏បានត្រឡប់មកទីនេះយ៉ាងឆាប់រហ័សវិញ។”

Verse 5

पितृस्नेहानुभावेन गुरुशुश्रूषयापि च ॥ दैवेन हेतुनाचायं जीवन्दृष्टो मया सुतः

“ដោយអานุភាពនៃសេចក្តីស្រឡាញ់កតញ្ញូរបស់កូនចំពោះឪពុក និងដោយការបម្រើគ្រូអាចារ្យផងដែរ ហើយដោយហេតុបច្ច័យទេវៈផង កូនប្រុសនេះបានឲ្យខ្ញុំឃើញថានៅរស់។”

Verse 6

लोके मत्सदृशो नास्ति पुमान्भाग्यसमन्वितः ॥ एष मृत्युमुखं गत्वा मम पुत्र इहागतः

“ក្នុងលោកនេះ មិនមានបុរសណាសំណាងដូចខ្ញុំទេ; កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ទោះបានទៅដល់មាត់នៃមរណៈ ក៏បានមកដល់ទីនេះវិញ។”

Verse 7

कच्चित्त्वं न हतो वत्स नैव बद्धो यमालये ॥ कच्चित्ते स शिवः पन्था गच्छतस्तव पुत्रक

កូនជាទីស្រឡាញ់ អ្នកប្រាកដជាមិនត្រូវគេធ្វើអន្តរាយទេ ហើយក៏មិនត្រូវចងខ្សែឃុំខ្លួននៅក្នុងទីស្ថានយមរាជដែរ? កូនតូចអើយ ពេលអ្នកធ្វើដំណើរទៅ តើផ្លូវដ៏មង្គលរបស់ព្រះសិវៈបានជាផ្លូវរបស់អ្នកឬ?

Verse 8

कच्चित्ते व्याधयो घोरा नान्वगच्छन्यमालये ॥ किमपूर्वं त्वया दृष्टं कच्चित्तुष्टो महातपाः

តើនៅក្នុងទីស្ថានយមរាជ មិនមានជំងឺដ៏គួរភ័យខ្លាចណាមួយតាមរំខានអ្នកទេឬ? អ្នកបានឃើញអ្វីដែលមិនធ្លាប់មានពីមុន? តើមហាតបស (អ្នកបួសធំ) បានពេញចិត្តហើយឬ?

Verse 9

कच्चिद्राजा त्वया दृष्टः प्रेतानामधिपो बली ॥ परुषेण न कच्चित्त्वां यमः पश्यति चक्षुषा

តើអ្នកបានឃើញព្រះរាជាយមរាជ អធិបតីលើព្រេតទាំងឡាយ ដ៏មានអំណាចហើយឬ? តើយមរាជមិនបានសម្លឹងមកអ្នកដោយភ្នែកដ៏កាចសាហាវទេឬ?

Verse 10

कच्चिद्दौवारिकास्तत्र न रौद्रास्त्वां यमालये ॥ कच्चिद्राज्ञा विसृष्टं तु न बाधन्तेतरे जनाः

តើអ្នកយាមទ្វារនៅទីនោះ ក្នុងទីស្ថានយមរាជ មិនបានកាចសាហាវចំពោះអ្នកទេឬ? ហើយក្រោយពេលត្រូវបានដោះលែងតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះរាជា តើសត្វលោកផ្សេងៗមិនបានរំខានអ្នកទេឬ?

Verse 11

कच्चित्पन्थास्त्वया लब्धो निर्गमो वा यमालये ॥ अयं मम सुतः प्राप्तः प्रसन्ना मम देवताः

តើអ្នកបានរកឃើញផ្លូវ—ផ្លូវចេញ—ពីទីស្ថានយមរាជហើយឬ? កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំបានត្រឡប់មកវិញហើយ; ព្រះទេវតាអ្នកការពារទាំងឡាយបានប្រសన్నចំពោះខ្ញុំ។

Verse 12

ऋषयश्च महाभागा द्विजाश्च सुमहाव्रताः ॥ यन्मे वत्स पुनः प्राप्तो यमलोकाद्दुरासदात् ॥

ព្រះឫសីដ៏មានភាគ្យ និងពួកទ្វិជៈអ្នកកាន់វ្រតដ៏មហិមា—(គិតថា) «កូនរបស់យើងបានត្រឡប់មកវិញម្តងទៀត ពីយមលោក ដែលពិបាកឈានដល់»។

Verse 13

एवमाभाषमाणं तु श्रुत्वा सर्वे वनौकसः ॥ त्यक्त्वा व्रतानि सर्वाणि नियमांश्च तथैव च ॥

ពេលបានឮគាត់និយាយដូច្នោះ អ្នកស្នាក់នៅក្នុងព្រៃទាំងអស់បានលះបង់វ្រតទាំងមូល និងលះបង់និយម-អនុវត្តទាំងឡាយដូចគ្នា (ជាបណ្តោះអាសន្ន)។

Verse 14

जपन्तश्चैव जाप्यानि पूजयन्तश्च देवताः ॥ ऊर्ध्वबाहवः केचित्तिष्ठन्तोऽन्ये सुदारुणम् ॥

ខ្លះបានសូត្រមន្តដែលគួរជបៈ ខ្លះបានបូជាទេវតា; ខ្លះឈរលើកដៃឡើងលើ ខណៈដែលអ្នកដទៃទៀតស្ថិតនៅក្នុងអាសនៈតបៈដ៏តឹងរឹង។

Verse 15

एकपादेन तिष्ठन्तः पश्यन्तोऽन्ये दिवाकरम् ॥ एवमेव परित्यज्य नियमान्पूर्वसञ्चितान् ॥

ខ្លះឈរលើជើងតែមួយ ខ្លះទៀតសម្លឹងមើលព្រះអាទិត្យ។ ដូច្នេះ ដោយដាក់ចោលនិយម-អនុវត្តដែលបានសន្សំសំចៃពីមុនៗ

Verse 16

वैश्वानरा महाभागास्तपसा संशितव्रताः ॥ आगतास्त्वरितं द्रष्टुं नाचिकेतं सुतं तदा ॥

ពួកតបស្វីដ៏ថ្លៃថ្នូរ អ្នកមានវ្រតត្រូវបានបង្កើនដោយតបៈ បានមកយ៉ាងរហ័សនៅពេលនោះ ដើម្បីឃើញនាចិកេត ព្រះបុត្រា។

Verse 17

दिग्वाससश्च ऋषयो दन्तोलूखलिनस्तथा ॥ अश्मकूटाश्च मौनाश्च शीर्णपर्णाम्बुभोजनाः ॥

ពួកឥសីអ្នកស្លៀកពាក់ដោយទិសទាំងឡាយ (អាកាសជាអាវ) និងអ្នកប្រើធ្មេញជាអង្រែ; ព្រមទាំងអ្នកកិនបុកដោយថ្ម; អ្នកកាន់មោនវ្រ័ត; និងអ្នករស់ដោយស្លឹកស្ងួត និងទឹក—

Verse 18

धूमदाश्च तथा चान्ये तप्यमानाश्च पावके ॥ परिवर्य तथा दृष्ट्वा तस्य पुत्रं तपोनिधिम् ॥

ហើយមានអ្នកដទៃទៀតជា “អ្នកបរិភោគផ្សែង” និងអ្នកដទៃទៀតបំពេញតបៈក្នុងភ្លើង; ពេលបានប្រមូលផ្តុំជុំវិញហើយ ពួកគេបានឃើញកូនប្រុសរបស់គាត់ ដែលជាគ خزានា នៃអំណាចតបៈ។

Verse 19

तं नाचिकेतसं दृष्ट्वा यमलोकादिहागतम् ॥ भीतास्तत्र स्थिताः हृष्टाः केचित्कौतूहलान्विताः ॥

ពេលឃើញនាចិកេតៈ ដែលបានមកទីនេះពីលោកយមៈ មួយចំនួនឈរនៅទីនោះដោយភ័យខ្លាច; មួយចំនួនរីករាយ; និងមួយចំនួនពោរពេញដោយក្តីចង់ដឹង។

Verse 20

केचिद्विमनसश्चैव केचित्संशयवादिनः ॥ तमूचुः सहिताः सर्वे ऋषिपुत्रं तपोधनम् ॥

មួយចំនួនមានចិត្តស្រងូតស្រងាត់ ហើយមួយចំនួននិយាយដោយសង្ស័យ; បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់រួមគ្នានិយាយទៅកាន់គាត់—កូនប្រុសឥសី អ្នកសម្បូរដោយទ្រព្យគឺតបៈ។

Verse 21

ऋषय ऊचुः ॥ भो भो सत्यव्रताचार गुरुशुश्रूषणे रत ॥ नाचिकेतः सुत प्राज्ञ स्वधर्मपरिपालक ॥

ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ “ឱ ឱ អ្នកមានអាចារ្យប្រកបដោយសច្ចវ្រ័ត ឧស្សាហ៍ក្នុងការបម្រើគ្រូ; ឱ នាចិកេតៈ កូនប្រុសប្រាជ្ញា អ្នកថែរក្សាស្វធម៌របស់ខ្លួន—”

Verse 22

ब्रूहि सत्यं त्वया दृष्टं श्रुतं च सविशेषकम् ॥ ऋषीणां श्रोतुकामानां पितुश्चैव विशेषतः ॥

ឱអ្នកគួរគោរព សូមប្រាប់សេចក្តីពិត៖ អ្វីដែលអ្នកបានឃើញ និងអ្វីដែលអ្នកបានឮ ព្រមទាំងលម្អិតជាក់លាក់ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ព្រះឥសីទាំងឡាយដែលប្រាថ្នាស្តាប់ ហើយជាពិសេសសម្រាប់ឪពុករបស់ខ្ញុំផង។

Verse 23

अपि गुह्यं च वक्तव्यं पृष्टे सति विशेषतः ॥ सर्वस्यापि भयं तीव्रं यद्द्वारा प्रतिदृश्यते ॥

សូម្បីតែអ្វីដែលសម្ងាត់ក៏គួរត្រូវនិយាយ ជាពិសេសនៅពេលមានការសួរ; ព្រោះតាមរយៈ (ព្រះធម៌/ការបង្រៀន) នោះ ភ័យខ្លាំងដែលមនុស្សទាំងអស់បានឃើញឬមានអារម្មណ៍ នឹងត្រូវបង្ហាញឲ្យច្បាស់ (ហើយអាចយល់បាន)។

Verse 24

मृतं नैव परं तात दृश्यते कालमायया ॥ स्वकर्म भुज्यते तात प्रयत्नेन च मानवैः ॥

ឱកូនអើយ ដោយសារមាយានៃកាល (kāla-māyā) អ្វីដែលលើសពីមរណភាព មិនអាចឃើញបានដោយពិត។ ទោះយ៉ាងណា ឱកូនអើយ មនុស្សទាំងឡាយតែងទទួលរងផលនៃកម្មរបស់ខ្លួន—តាមរយៈការខិតខំ និងលក្ខខណ្ឌដែលខ្លួនបានបង្កើតឡើង។

Verse 25

इह चैव कृतं यत्तु तत्परत्रोपभुज्यते ॥ करोति यदि तत्कर्म शुभं वा यदि वा अशुभम् ॥

អ្វីណាដែលបានធ្វើនៅទីនេះ នោះនឹងត្រូវទទួលរងនៅទីនោះ (ក្នុងភព/លោកផ្សេង)។ បើមនុស្សណាធ្វើកម្ម—ល្អឬអាក្រក់—ផលនឹងត្រូវទទួលតាមនោះ។

Verse 26

तथात्र दृश्यते काले कालस्यैव तु मायया ॥ म्रियते च यथा जन्तुर्यथा गर्भे च तिष्ठति ॥

ដូច្នេះដែរ នៅទីនេះក្នុងកាល ដោយមាយារបស់កាលផ្ទាល់ វាបង្ហាញថា សត្វជីវិតស្លាប់យ៉ាងដូចម្តេច ហើយស្ថិតនៅក្នុងគភ៌យ៉ាងដូចម្តេច (ក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ)។

Verse 27

तस्य पारं न गच्छन्ति बहवः पारचिन्तकाः ॥ तत्र स्थिते जगत्सर्वं लोभमोहतमोवृतम् ॥

មនុស្សជាច្រើនដែលសន្មតអំពី «ឆ្នេរឆ្ងាយ» មិនអាចទៅដល់ចុងបញ្ចប់របស់វាបានទេ។ នៅពេលសភាព/គោលការណ៍នោះនៅតែគង់វង្ស ពិភពលោកទាំងមូលត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយលោភ មោហៈ និងភាពងងឹត (តមស)។

Verse 28

धर्मराजस्य किं रूपं कालो वा कीदृशो मुने ॥ किंरूपा व्याधयश्चैव विपाको वापि कीदृशः ॥

ឱ មុនី! ព្រះធម្មរាជមានរូបរាងយ៉ាងដូចម្តេច ហើយកាល (ពេលវេលា) មានសភាពយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយជំងឺទាំងឡាយមានធម្មជាតិយ៉ាងដូចម្តេច និងការស숙ទុំ​នៃផលកម្ម (វិបាក) មានលក្ខណៈយ៉ាងដូចម្តេច?

Verse 29

किं च कुर्वन्प्रमुच्येत किं वा कर्म समाचरेत् ॥ आस्पदं सर्वलोकस्य तत्कर्म दुरतिक्रमम् ॥

ហើយដោយធ្វើអ្វីមនុស្សអាចរួចផុត (មុក្ខ) ឬគួរធ្វើកម្មអ្វី? កម្មនោះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់លោកទាំងអស់ ហើយមិនងាយឆ្លងកាត់ ឬរំលោភបានទេ។

Verse 30

क्रोधबन्धनजं क्लेशं कर्षणं छेदनं तथा ॥ येन गच्छन्ति विप्रेन्द्र लोके कर्मविदो जनाः ॥

ទុក្ខវេទនាដែលកើតពីចំណងនៃកំហឹង—ទាំងការអូសទាញ និងការកាត់ផ្តាច់—ដោយហេតុនេះ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ អ្នកដែលដឹងអំពីកម្ម ទៅដល់ដំណើររបស់ខ្លួននៅក្នុងលោកនោះ។

Verse 31

जितात्मानः कथं यान्ति कथं गच्छति पापकृत् ॥ यथाश्रुतं यथादृष्टं यथा चैवावधारितम् ॥

អ្នកដែលឈ្នះខ្លួនឯង (គ្រប់គ្រងចិត្ត) ចាកចេញយ៉ាងដូចម្តេច ហើយអ្នកប្រព្រឹត្តបាបទៅយ៉ាងដូចម្តេច? សូមពន្យល់តាមដែលបានឮ តាមដែលបានឃើញ និងតាមដែលបានវិនិច្ឆ័យច្បាស់។

Verse 32

वैशम्पायन उवाच॥ ऋषिभिस्त्वेवमुक्तस्तु नाचिकेतो महामनाः ॥ यदुवाच महाराज शृणु तज्जनमेजय

វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ ពេលឥសីទាំងឡាយនិយាយដូច្នោះ នាចិកេតៈអ្នកមានចិត្តធំក៏បាននិយាយ។ ឱ មហារាជ ជនមេជយៈ សូមស្តាប់ពាក្យដែលគាត់បាននិយាយ។

Verse 33

प्रणयात्सौहृदात्स्नेहादस्माभिरभिपृच्छितम् ॥ वद सर्वं महाभाग याथातथ्येन विस्तरम्

ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ មិត្តភាព និងភាពស្និទ្ធស្នាល យើងបានសួរអ្នក។ ឱ មហាភាគៈ សូមប្រាប់អស់ទាំងអ្វីៗដោយលម្អិត តាមសេចក្តីពិតដូចដែលវាជា។

Verse 34

कच्चिन्न तुष्टो भगवान्स्त्वां दृष्ट्वा स्वयमागतम् ॥ कच्चिच्छीघ्रं विसृष्टोऽसि धर्मराजेन पुत्रक

តើព្រះបរមមានព្រះភាគបានពេញព្រះហឫទ័យឬទេ ពេលទ្រង់ឃើញអ្នកមកដោយខ្លួនឯង? ហើយ ឱ កូនអើយ តើធម្មរាជបានអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកត្រឡប់ទៅវិញឆាប់ៗឬទេ?

Verse 35

उपविष्टास्तथा चान्ये स्थिताश्चान्ये सुयन्त्रिताः ॥ ते सर्वे तं तु पृच्छन्ति ऋषयो वेदपारगाः

ខ្លះអង្គុយ ខ្លះឈរ—សុភាព ស្ងប់ស្ងាត់ និងមានសមាធិ។ ឥសីទាំងអស់ អ្នកឈានដល់ចំណេះដឹងវេទៈ បានសួរគាត់។

Verse 36

चिन्तयेत न चिन्ताऽत्र मृगयन्ति च यद्धितम् ॥ करोति चित्रगुप्तः किं किं च जल्पत्यसौ पुनः

កុំឲ្យគាត់ព្រួយបារម្ភនៅទីនេះឡើយ; ពួកគេកំពុងស្វែងរកអ្វីដែលជាប្រយោជន៍។ ចិត្រគុប្តៈធ្វើអ្វី ហើយគាត់និយាយអ្វីម្តងហើយម្តងទៀត?