Varaha PuranaAdhyaya 18423 Shlokas

Adhyaya 184: Installation of a Copper Icon (Tāmrārcā) and Its Consecratory Worship

Tāmrārcāsthāpanam

Ritual-Manual (Pratiṣṭhā and Pūjā Procedure)

ក្នុងសន្ទនាបង្រៀនរបស់ព្រះវរាហៈទៅកាន់ព្រះនាងព្រឹថិវី ជំពូកនេះពណ៌នាពិធីប្រតិស្ឋា (pratiṣṭhā) ដំឡើងរូបបូជាទង់ដែងជាដំណាក់កាល។ ត្រូវច្នៃរូបឲ្យភ្លឺរលោង មានសមាមាត្រល្អ នាំចូលកន្លែងពិធី បង្វែរទៅទិសជើង ហើយធ្វើអធិវាសនៈ (adhivāsana) នៅនក្សត្រល្អ។ បន្ទាប់មកអភិសេកដោយទឹកក្រអូប និងបញ្ចគវ្យ (pañcagavya) ព្រមទាំងមន្តអញ្ជើញសូមឲ្យទេវតាមកស្នាក់នៅជាមួយបញ្ចភូត (pañcabhūta)។ ក្រោយឆ្លងរាត្រី មុនព្រះអាទិត្យរះធ្វើការសម្អាត និងងូតទឹកឡើងវិញ មានការសូត្រវេទ ចាត់ចែងមង្គលក្នុងមណ្ឌប (maṇḍapa) ដាក់អាសនៈ និងបូជាផ្លូវការ។ គ្រឿងបូជាមានសម្លៀកបំពាក់ ធូប ចង្កៀង នៃវេទ្យ (naivedya) និងសន្តិ-បាថៈ (śānti-pāṭha) ដើម្បីសុខសាន្តសង្គម។ ជំពូកនេះលើកស្ទួយការគោរពគ្រូ និងបំបៅព្រះព្រាហ្មណ៍ ដោយសន្យាផលបុណ្យ និងការលើកតម្កើងវង្សត្រកូល ប្រសិនបើអនុវត្តត្រឹមត្រូវ។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

tāmrārcā-pratiṣṭhā (installation of a copper icon)adhivāsana (pre-consecration rite)pañcagavya (fivefold bovine mixture) and sarvagandha-jala (perfumed water)pañcabhūta-invocation (earth, water, fire, wind, space symbolism)śānti-pāṭha (peace recitation for polity and society)guru-pūjā and brāhmaṇa-bhojana (ritual economy and social obligation)puṇya-phala logic (merit via ritual droplets and bathing)

Shlokas in Adhyaya 184

Verse 1

अथ ताम्रार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ ताम्रेण प्रतिमां कृत्वा सुरूपां चैव भास्वराम् ॥ उचितेनोपचारेण वेश्ममध्यमुपानयेत्

ឥឡូវនេះអំពីការប្រតិស្ឋានរូបបូជាទង់ដែង។ ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ក្រោយធ្វើរូបបដិមាពីទង់ដែងឲ្យស្រស់ស្អាត និងភ្លឺរលោងហើយ គួរអញ្ជើញទៅកណ្ដាលផ្ទះដោយពិធីបូជាដែលសមគួរ។

Verse 2

ततो वेश्मन्युपागम्य स्थापयित्वा उदङ्मुखः ॥ चित्रायां चैव नक्षत्रे कुर्याच्चैवाधिवासनम्

បន្ទាប់មក ចូលទៅក្នុងផ្ទះ ហើយប្រតិស្ឋានវា ដោយបែរមុខទៅទិសជើង។ នៅពេលនក្សត្រ ‘ចិត្រា’ គួរធ្វើពិធីអធិវាសនៈ (adhivāsana) ដើម្បីបុណ្យសក្ការៈ។

Verse 3

जलं च सर्वगन्धेन पञ्चगव्येन मिश्रितम् ॥ स्नापयेच्च ततो मां वै इमं मन्त्रमुदाहरेत्

ហើយយកទឹកដែលលាយជាមួយក្លិនក្រអូបទាំងអស់ និងបញ្ចគវ្យ (pañcagavya)។ បន្ទាប់មក ស្រង់ស្នានខ្ញុំដោយទឹកនោះ ហើយសូត្រមន្តនេះ។

Verse 4

मन्त्रः— योऽसौ भवान्तिष्ठति सारभूतः त्वं ताम्रके तिष्ठसि नेत्रभूतः ॥ आगच्छ मूर्तौ सह पञ्चभूतैर्मया च पात्रैः सह विश्वधामन्

មន្ត្រ៖ «ឱ ព្រះអង្គដែលស្ថិតជាសារធាតុសំខាន់បំផុត; ព្រះអង្គស្ថិតនៅក្នុងរូបទង់ដែងនេះ ដូចជា ‘ភ្នែក’ គឺវត្តមានដែលផ្តល់ជីវិត។ ឱ ទីជម្រកនៃសកលលោក សូមអញ្ជើញចូលមកក្នុងមូរតិនេះ ជាមួយធាតុទាំងប្រាំ និងជាមួយខ្ញុំ ព្រមទាំងភាជន៍ទាំងនេះ»។

Verse 5

अनेनैव तु मन्त्रेण स्थापयित्वा यशस्विनि ॥ पूर्वन्यायेन कर्तव्यमधिवासनपूजनम्

ដោយមន្ត្រនេះឯង ឱ អ្នកមានកិត្តិយស ក្រោយប្រតិស្ឋានរួច គួរធ្វើពិធីអធិវាសនៈ និងការបូជា តាមវិធីដែលបានបញ្ជាក់មុននេះ។

Verse 6

व्यतीतायां च शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ ऋचा शुद्धिं विधायाथ स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् ॥

ពេលរាត្រីបានកន្លងផុត ហើយព្រះអាទិត្យរះឡើង បន្ទាប់ពីធ្វើការសម្អាតឲ្យបរិសុទ្ធដោយឫច (បទវេទ) រួចហើយ គួរធ្វើពិធីស្រង់ទឹក (ដល់ទេវតា/ការប្រតិស្ឋា) ដោយមន្តតាមវិធី។

Verse 7

ब्राह्मणा वेदपाठांश्च कुर्युस्तत्र समागताः ॥ बहूनि मङ्गलान्यत्र मण्डपे स्थापयेत्ततः ॥

នៅទីនោះ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលបានមកប្រមូលផ្តុំគ្នា គួរធ្វើការអានសូត្រវេទ; បន្ទាប់មក គួររៀបចំដាក់វត្ថុមង្គលជាច្រើននៅក្នុងមណ្ឌប។

Verse 8

सुगन्धद्रव्यसंयुक्तं जलं चादाय पूजकः ॥ ततो मे स्नपनं कार्यमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

អ្នកបូជាការ យកទឹកដែលលាយជាមួយវត្ថុក្រអូប រួចធ្វើពិធីស្រង់ទឹករបស់ខ្ញុំ; បន្ទាប់មក សូមអានមន្តនេះ។

Verse 9

मन्त्रः— ॐ योऽसौ भवान्सर्ववरः प्रभुश्च मायाबलो योगबलप्रधानः ॥ आगच्छ शीघ्रं च मम प्रियाय सन्तिष्ठ ताम्रेष्वपि लोकनाथ ॥

មន្ត្រ— ឱំ។ ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាអ្នកប្រទានពរទាំងអស់ និងជាព្រះម្ចាស់; មានកម្លាំងដោយមាយា និងជាអធិបតីក្នុងអំណាចយោគៈ។ សូមយាងមកឆាប់ៗសម្រាប់ពិធីដ៏ជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ; ឱ ព្រះលោកនាថ! សូមស្ថិតនៅសូម្បីតែក្នុងភាជន៍ស្ពាន់ផង។

Verse 10

मन्त्रेणानेन मां स्थाप्य गन्धपुष्पादिदीपकैः ॥

បន្ទាប់ពីស្ថាបនាខ្ញុំដោយមន្តនេះហើយ (គួរបូជា) ដោយក្លិនក្រអូប ផ្កា ប្រទីប និងគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ។

Verse 11

स्थापनामन्त्रः— ॐ प्रकाशप्रकाश जगत्प्रकाश विज्ञानमयानन्दमय त्रैलोक्यनाथात्रागच्छ इह सन्तिष्ठतां भवान्पुरुषोत्तम मामव इति ॥ अनेन स्थापनां कृत्वा मम शास्त्रानुसारतः ॥ शुक्लवस्त्रं समादाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

មន្ត្រស្ថាបនា៖ អោំ។ ឱ ពន្លឺនៃពន្លឺទាំងអស់ ពន្លឺនៃលោក អ្នកមានសភាពជាចំណេះដឹង និងអានន្ទៈ ព្រះអម្ចាស់នៃត្រីលោក—សូមយាងមកទីនេះ; សូមគង់នៅទីនេះ។ ឱ បុរុសោត្តម សូមការពារខ្ញុំ—ដូច្នេះ។ បន្ទាប់ពីធ្វើស្ថាបនាតាមគោលការណ៍សាស្ត្រ រួចយកក្រណាត់ពណ៌ស ហើយសូត្រមន្ត្រនេះ។

Verse 12

मन्त्रः— ॐ शुद्धस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणो जगत्सु तत्त्वं सुरलोकनाथ ॥ वस्त्राणि गृह्णीष्व मम प्रियाणि नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥

មន្ត្រ៖ អោំ។ ព្រះអង្គជាអាត្មាដ៏បរិសុទ្ធ ជាបុរសបុរាណ; ជាតត្តវៈនៅក្នុងលោកទាំងឡាយ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសុរលោក។ សូមទទួលយកសម្លៀកបំពាក់ដែលខ្ញុំស្រឡាញ់; សូមនមស្ការដល់ព្រះបុរុសោត្តមនោះ។

Verse 13

वस्त्रैर्विभूषितं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ यथान्यायेन मे शीघ्रमर्चनं तत्र कारयेत् ॥

ក្រោយពេលតុបតែងព្រះអង្គដោយសម្លៀកបំពាក់ ហើយមានចិត្តឧស្សាហ៍ក្នុងកិច្ចពិធីរបស់ខ្ញុំ ត្រូវឲ្យមានការអរចនា (arcana) នៅទីនោះដោយឆាប់រហ័ស តាមវិធីត្រឹមត្រូវ។

Verse 14

अर्चनालङ्कृतं कृत्वा गन्धधूपादिभिः प्रभुम् ॥ सम्पूज्य विधिवन्मां तु नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥

ក្រោយពេលតុបតែងព្រះអម្ចាស់ដោយការអរចនា ជាមួយក្លិនក្រអូប ធូប និងអ្វីៗដទៃ តាមវិធីពិធីការ ហើយគោរពបូជាខ្ញុំតាមច្បាប់រួច សូមរៀបចំនៃវេទ្យ (naivedya) គឺអាហារបូជា។

Verse 15

दत्त्वा स्वादु च नैवेद्यं शान्तिपाठं तु कारयेत् ॥ मन्त्रः— शान्तिर्भवतु देवानां विप्राणां शान्तिरुत्तमा ॥

ក្រោយពេលថ្វាយនៃវេទ្យផ្អែម (naivedya) រួច សូមឲ្យមានការសូត្រសន្តិភាព (śānti-pāṭha)៖ ‘សូមសន្តិភាពមានដល់ទេវតាទាំងឡាយ; សូមសន្តិភាពដ៏ឧត្តមមានដល់វិប្រៈ (បណ្ឌិត) ទាំងឡាយ।’

Verse 16

शान्तिर्भवतु राज्ञां च सराष्ट्राणां तथा विशाम् ॥ बालानां व्रीहिपण्यानां गर्भिणीनां च देहिनाम् ॥

សូមឲ្យមានសន្តិភាពដល់ព្រះមហាក្សត្រ ទៅដល់អាណាចក្រទាំងមូល និងដល់ប្រជាជនសាមញ្ញផងដែរ; សូមឲ្យមានសន្តិភាពដល់កុមារ ដល់អ្នកជួញដូរអង្ករ និងធញ្ញជាតិ ដល់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងដល់សត្វលោកទាំងអស់ដែលមានកាយ។

Verse 17

शान्तिर्भवतु देवेश त्वत्प्रसादान्ममाखिला ॥ एवं शान्तिं पठित्वा तु ब्राह्मणांस्तत्र पूजयेत् ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ សូមឲ្យសន្តិភាពពេញលេញកើតមានដល់ខ្ញុំ ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់ពីអានបទអញ្ជើញសន្តិភាពនេះហើយ គួរតែគោរពបូជាព្រះព្រាហ្មណ៍នៅទីនោះ។

Verse 18

गुरुं भागवतं चैवमर्चयेच्च यथाविधि ॥ ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र यथोत्पन्नेन माधवि ॥

ដោយរបៀបនេះ គួរតែបូជាគ្រូ និងវៃષ્ણវៈអ្នកស្មោះភក្តិ (ភាគវត) តាមវិធីប្រពៃណីដ៏ត្រឹមត្រូវ; ហើយនៅទីនោះ ឱ មាធវី គួរតែជូនអាហារដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដោយអ្វីដែលបានទទួលមកដោយសមរម្យ។

Verse 19

गुरुर्यस्य न तुष्टो वै तस्माद्दूरतरो ह्ययम् ॥ य एतेन विधानॆन कुर्यात्संस्थापनं मम ॥

អ្នកណាដែលគ្រូរបស់ខ្លួនមិនពេញចិត្តដោយពិតប្រាកដ សម្រាប់អ្នកនោះ ពិធីនេះពិតជាឆ្ងាយពីការសម្រេចផល។ ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលធ្វើការប្រតិស្ឋានរូបខ្ញុំតាមវិធាននេះ នឹងទទួលបានផលដែលបំណង។

Verse 20

तारितं च कुलं तेन नवभिः सप्तविंशतिः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे ताम्रार्चास्थापनं मम ॥

ហើយដោយអំពើនោះ គេបាននិយាយថា វង្សត្រកូលត្រូវបាននាំឲ្យឆ្លងផុត (ទទួលពរ) រហូតដល់ម្ភៃប្រាំពីរ និងប្រាំបួន គឺជាច្រើនជំនាន់។ ឱ អ្នកមានសុភមង្គល នេះហើយជាសេចក្តីដែលខ្ញុំបានពន្យល់អំពីការប្រតិស្ឋានរូបស្ពាន់របស់ខ្ញុំ។

Verse 21

कथयिष्यामि ते ह्येवं कार्त्स्न्येन प्रतिमार्चनम् ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम स्नाने च सुन्दरी ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते ॥

ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដល់អ្នកដោយពេញលេញអំពីវិធីបូជាព្រះបដិមា។ ឱ នាងស្រស់ស្អាត ចំនួនដំណក់ទឹកដែលប្រើក្នុងពិធីស្រង់ស្នានរបស់ខ្ញុំមានប៉ុន្មាន នោះប៉ុន្មានពាន់ឆ្នាំ អ្នកនោះត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅក្នុងលោករបស់ខ្ញុំ។

Verse 22

ज्वलन पवनतुल्यावन भावन तपन श्वासन स्वयं तिष्ठ भगवन् पुरुषोत्तम ॐ ॥ इति ॥ ततो द्वारमुपागम्य वेश्म शीघ्रं प्रवेशयेत् ॥ आसने चापि मां स्थाप्य पूजयेद्भक्तिपूर्वकम् ॥

“ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្នកភ្លឺរលោង; ដូចខ្យល់; អ្នកការពារ; អ្នកចិញ្ចឹមថែរក្សា; អ្នកបង្កើតកម្តៅ; អ្នកប្រទានដង្ហើម—សូមឈរដោយព្រះអង្គឯង ឱ ភគវាន បុរុសោត្តម ឱំ।” ដូច្នេះ។ បន្ទាប់មក ចូលទៅជិតទ្វារ ហើយនាំព្រះបដិមាចូលផ្ទះ/វិហារយ៉ាងរហ័ស; ដាក់ខ្ញុំលើអាសនៈ ហើយបូជាដោយសទ្ធា។

Verse 23

विशेषेण गुरुं पूज्य वस्त्रालङ्कारभोजनैः ॥ तेनाहं पूजितो भूमे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

ជាពិសេស គួរគោរពបូជាគ្រូ (គុរុ) ដោយវត្ថុសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអលង្ការ និងអាហារ។ ឱ ព្រះធរណី ដោយការបូជាគ្រូនោះ ខ្ញុំក៏ត្រូវបានបូជាផងដែរ—នេះខ្ញុំប្រាប់អ្នកដោយសេចក្តីពិត។

Frequently Asked Questions

What is the primary ethical or philosophical instruction in this Adhyāya?

The text frames ritual correctness as inseparable from social responsibility: along with installing and worshiping the icon, it mandates śānti-pāṭha for collective welfare, honors the guru as a decisive moral authority, and requires brāhmaṇa-pūjā and communal feeding. The implied ethic is that religious practice should stabilize social order and well-being, not remain a private act.

Which chronological or seasonal markers are identified for the practices in this chapter?

The chapter specifies performing adhivāsana under an auspicious nakṣatra (not named), then continuing after the night has passed (vyatītāyāṃ śarvaryām) and at sunrise (udite divākare). It also indicates orientation (udaṅmukha, facing north) as a procedural marker.

How does this chapter address the concept of environmental or terrestrial balance?

Environmental stewardship appears indirectly through pañcabhūta language and purification materials: the deity is invoked to enter the icon ‘with the pañcabhūtas,’ and ritual bathing uses water, fragrances, and pañcagavya—substances that symbolically integrate terrestrial resources into a regulated, non-destructive ritual economy. The śānti-pāṭha extends well-being to the realm (rājan, rāṣṭra) and to vulnerable life (pregnant women, children), suggesting a broad stability ethic aligned with Pṛthivī-centered discourse.

What historical lineages or cultural figures are referenced?

No specific dynasties, kings, sages, or named lineages are mentioned. The chapter references social roles—guru (especially a bhāgavata-guru), brāhmaṇas, and the king/rājñām as a category in the peace recitation—without identifying particular historical persons.