Adhyaya 18: The Origin of Fire and the Liturgical Names of Agni

Verse 1

प्रजापाल उवाच । कथमग्नेः समुत्पत्तिरश्विनोर्वा महामुने । गौर्याः गणपतेर्वापि नागानां वा गुहस्य च ॥ १८.१ ॥

ព្រះប្រាជាបាល បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ មហាមុនី! តើអគ្គនីកើតមានដូចម្តេច? ហើយអશ્વិនទ្វ័យកើតមានដូចម្តេច? ហើយក៏ដូចជាព្រះគណបតីពីព្រះគោរី ព្រមទាំងនាគ និងព្រះគុហា (ស្កន្ទ) ដែរ?»

Verse 2

आदित्यचन्द्रमातॄणां दुर्गायाः वा दिशां तथा । धनदस्य च विष्णोर्वा धर्मस्य परमेष्ठिनः ॥ १८.२ ॥

«ហើយក៏ដូចជាព្រះអាទិត្យ (សូរ្យ) ព្រះចន្ទ (ចន្ទ្រ) ព្រះមាត្រ (មាត្រឹ) ឬព្រះទុರ್ಗា; ដូចគ្នានេះផងដែរ អំពីទិសទាំងឡាយ; និងអំពីធនទ (កុបេរ) ឬព្រះវិષ્ણុ ព្រះធម៌ និងព្រះបរមេឋ្ឋិន (ព្រះព្រហ្មា)»

Verse 3

शम्भोर्वापि पितॄणां च तथा चन्द्रमसो मुने । शरीरदेवता ह्येताः कथं मूर्त्तित्वमागताः ॥ १८.३ ॥

«ហើយអំពីព្រះសម្ភូ (សិវៈ) ផងដែរ និងអំពីពិត្រឹ (បុព្វបុរស) ព្រមទាំងអំពីព្រះចន្ទ ឱ មុនី—ទេវតាទាំងនេះពិតជាទាក់ទងនឹងរាងកាយ; តើពួកគេបានទទួលសភាពមានរូបកាយដូចម្តេច?»

Verse 4

किं च तासां मुने भोज्यं का वा संज्ञा तिथिश्च का । यस्याम् यष्टास्त्वमी पुंसां फलं यच्छन्त्यनामयम् । एतन्मे सरहस्यं तु मुने त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १८.४ ॥

«ហើយទៀត ឱ មុនី៖ តើអ្វីជាភោជ្យ (អាហារបូជា) សមស្របសម្រាប់ពិធីទាំងនោះ? តើឈ្មោះហៅរបស់វាជាអ្វី ហើយតិថី (ថ្ងៃចន្ទគតិ) ណាដែរ? នៅតិថីណា ពេលមនុស្សធ្វើយជ្ញៈទាំងនេះ នោះពួកវាប្រទានផលគ្មានរោគាពាធ? សូមមុនីពន្យល់ឲ្យខ្ញុំ ដោយរួមទាំងអាថ៌កំបាំង និងហេតុផលខាងក្នុងផង»

Verse 5

महातपा उवाच । योगसाध्यः स्वरूपेण आत्मा नारायणात्मकः । सर्वज्ञः क्रीडतस्तस्य भोगेच्छा चात्मनात्मनि । क्षोभितेऽभून्महाभूते एतच्छब्दं तदद्भुतम् ॥ १८.५ ॥

មហាតបា បានមានព្រះវាចា៖ «អាត្មា ដែលសម្រេចដោយយោគៈ តាមសភាពដើមរបស់ខ្លួន មានសារសំខាន់ជានារាយណៈ។ ទោះជាសព្វជ្ញៈ កាលដែលព្រះអាត្មានោះលេងល្បែង (លីឡា) ក៏កើតមានក្នុងអាត្មា ដោយទាក់ទងនឹងអាត្មាឯង នូវបំណងចង់ទទួលបទពិសោធន៍ (ភោគៈ)។ ពេលមហាភូតៈត្រូវបានរំញោច នោះសំឡេងអស្ចារ្យ ‘etac’ ក៏កើតមានឡើង»

Verse 6

तमप्यप्रीतिमत्तोयं विकारं समरोचयत् । विकुर्वतस्तस्य तदा महानग्निः समुत्थितः । कोटिज्वालापरीवारः शब्दवान् दहनात्मकः ॥ १८.६ ॥

សូម្បីតែទឹកនោះ ដោយមានចិត្តមិនពេញចិត្ត ក៏យល់ព្រមឲ្យមានការប្រែប្រួល។ នៅពេលដែលការប្រែប្រួលកំពុងកើតឡើង នោះភ្លើងដ៏មហិមា បានលេចឡើង—ព័ទ្ធជុំវិញដោយអណ្តាតភ្លើងរាប់កោដិ មានសំឡេងកងរំពង និងមានសភាពដុតឆេះ។

Verse 7

असावप्यतितेजस्वी विकारं समरोचयत् । विकुर्वतो बभौ वह्नेर्वायुः परमदारुणः । तस्मादपि विकारस्थादाकाशं समपद्यत ॥ १८.७ ॥

ធាតុនោះផងដែរ ដែលមានពន្លឺរុងរឿងលើសលប់ បានបង្ហាញការប្រែប្រួល។ នៅពេលភ្លើងកំពុងប្រែប្រួល ខ្យល់ដ៏សាហាវយ៉ាងខ្លាំងបានកើតឡើង; ហើយពីសភាពដែលបានប្រែប្រួលនោះ អាកាស (ākāśa) បានកើតមាន។

Verse 8

तच्छब्दलक्षणं व्योम स च वायुः प्रतापवान् । तच्च तेजोऽम्भसा युक्तं श्लिष्टमन्योन्यतस्तदा ॥ १८.८ ॥

បន្ទាប់មក អាកាស (vyoman) ដែលមានលក្ខណៈដោយសំឡេង បានកើតមាន; ហើយខ្យល់ដ៏មានអំណាចផងដែរ។ បន្ទាប់មក ភ្លើងដែលភ្ជាប់ជាមួយទឹក បានរួមជាប់គ្នាទៅវិញទៅមកជាមួយវា នៅពេលនោះ។

Verse 9

तेजसा शोषितं तोयं वायुना उग्रगामिना । बाधितेन तथा व्योम्ना मार्गे दत्ते तु तत्क्षणात् ॥ १८.९ ॥

ទឹកត្រូវបានសម្ងួតដោយកម្តៅ ហើយត្រូវបានខ្យល់ដែលរត់ទៅដោយកម្លាំងសាហាវ បណ្តេញឲ្យទៅមុខ; ហើយដោយអាកាសធំទូលាយក៏រុញបន្តទៀត ដូច្នេះទឹកនោះត្រូវបានដាក់ឲ្យទៅតាមផ្លូវរបស់វា នៅភ្លាមនោះ។

Verse 10

पिण्डीभूतं तथा सर्वं काठिन्यं समपद्यत । सेयं पृथ्वी महाभाग तेषां वृद्धतरा अभवत् ॥ १८.१० ॥

ដូច្នេះ សព្វអ្វីទាំងអស់បានរួមជុំគ្នាជាម៉ាសមួយ ហើយភាពរឹងក៏កើតមាន។ នេះហើយជាផែនដី—ឱ អ្នកមានសេចក្តីប្រសើរ—ដែលបានក្លាយធំជាងពួកវា (ពង្រីកលើស)។

Verse 11

चतुर्णां योगकाठिन्यादेकैकगुणवृद्धितः । पृथ्वी पञ्चगुणा ज्ञेया तेऽप्येतस्यां व्यवस्थिताः ॥ १८.११ ॥

ដោយសារការរឹងតឹងកើនឡើងពីការរួមបញ្ចូលនៃធាតុទាំងបួន ហើយដោយសារធាតុបន្ទាប់ៗនីមួយៗបន្ថែមគុណលក្ខណៈមួយៗ ផែនដីគួរយល់ថាមានគុណលក្ខណៈប្រាំ ហើយគុណទាំងនោះក៏ស្ថិតនៅក្នុងវាផងដែរ។

Verse 12

स च काठिन्यकं कुर्वन् ब्रह्माण्डं समपद्यत । तस्मिन् नारायणो देवश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्भुजः ॥ १८.१२ ॥

ហើយនៅពេលបង្កើតការរឹងតឹងនោះ វាបានក្លាយជាពងសកល (ព្រហ្មាណ្ឌ)។ នៅក្នុងនោះមានព្រះនារាយណៈ ជាព្រះដ៏ទេវៈ មានរូបបួន និងដៃបួន។

Verse 13

प्राजापत्येन रूपेण सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । चिन्तयन् नाधिगच्छेत सृष्टिं लोकपितामहः ॥ १८.१३ ॥

ដោយទទួលយករូបព្រះប្រជាបតិ ហើយប្រាថ្នាបង្កើតសត្វលោកជាច្រើនប្រភេទ លោកបិតាមហា (ព្រះបិតាធំរបស់លោក) ទោះគិតពិចារណាក៏មិនអាចឈានដល់វិធីសាស្ត្របង្កើតបានច្បាស់លាស់។

Verse 14

ततोऽस्य सुमहान् कोपो जज्ञे परमदारुणः । तस्मात् कोपात् सहस्रार्चिरुत्तस्थौ दहनात्मकः ॥ १८.१४ ॥

បន្ទាប់មក កំហឹងដ៏ធំ និងសាហាវយ៉ាងខ្លាំងបានកើតឡើងក្នុងគាត់។ ពីកំហឹងនោះ បានលេចចេញអណ្តាតភ្លើងពាន់ ដូចភ្លើង មានសភាពដុតឆេះ ហើយលេចឡើងខ្ពស់។

Verse 15

स तं दिधक्षुर्ब्रह्माणं ब्रह्मणोक्तस्तदा नृप । हव्यं कव्यं वहस्वेति ततोऽसौ हव्यवाहनः ॥ १८.१५ ॥

ដោយចង់ដុតព្រះព្រហ្មា គាត់ត្រូវបានព្រះព្រហ្មាប្រាប់នៅពេលនោះថា៖ «ចូរនាំយញ្ញបូជាសម្រាប់ទេវតា (ហវ្យ) និងការថ្វាយសម្រាប់បិតរុ (កវ្យ)»។ ដូច្នេះហើយ ព្រះអម្ចាស់អើយ គាត់បានក្លាយជា “ហវ្យវាហនៈ” អ្នកដឹកនាំបូជាថ្វាយ។

Verse 16

ब्रह्माणं क्षुधितः प्रायात् किं करोमि प्रसादि माम् । स ब्रह्मा प्रत्युवाचाथ त्रिधा तृप्तिमवाप्स्यसि ॥ १८.१६ ॥

ដោយទុក្ខព្រោះឃ្លាន គាត់បានចូលទៅជិតព្រះព្រហ្មា ហើយទូលថា «ខ្ញុំគួរធ្វើដូចម្តេច? សូមព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដល់ខ្ញុំ»។ ព្រះព្រហ្មាបានឆ្លើយថា «អ្នកនឹងបានសេចក្តីពេញចិត្តដោយវិធីបីយ៉ាង»។

Verse 17

दत्तासु दक्षिणास्वादौ तृप्तिर्भूत्वा यतोऽमरान् । नयसे दक्षिणाभागं दक्षिणाग्निस्ततोऽभवत् ॥ १८.१७ ॥

នៅពេលដំបូងដែលបានប្រគេនទានដក្ខិណា (dakṣiṇā) សេចក្តីពេញចិត្តកើតឡើង ព្រោះព្រះអមរៈទាំងឡាយត្រូវបានបំពេញចិត្ត។ ហើយព្រោះអ្នកដឹកនាំ «ភាគខាងត្បូង» (dakṣiṇā-bhāga) ដូច្នេះ «ភ្លើងខាងត្បូង» (dakṣiṇāgni) ក៏កើតមានឡើង។

Verse 18

आ समन्ताद्धुतं किञ्चिद् यत् त्रिलोके विभावसो । तद् वहस्व सुरार्थाय ततस्त्वं हव्यवाहनः ॥ १८.१८ ॥

ឱ វិភាវសុ (Vibhāvasu) ព្រះអគ្គិ! អ្វីៗណាដែលបានបូជាដុតពីគ្រប់ទិសក្នុងលោកទាំងបី សូមអ្នកដឹកនាំវាទៅ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ព្រះទេវតាទាំងឡាយ; ដូច្នេះហើយអ្នកគឺជា «អ្នកដឹកនាំហាវ្យៈ» (havyavāhana)។

Verse 19

गृहं शरीरमित्युक्तं तत्पतिस्त्वं यतोऽधुना । अतो वै गार्हपत्यस्त्वं भव सर्वगतो विभो ॥ १८.१९ ॥

«រាងកាយត្រូវបានហៅថា ‘ផ្ទះ’ ហើយព្រោះឥឡូវនេះអ្នកជាម្ចាស់របស់វា ដូច្នេះអ្នកគួរតែជាការពិតក្លាយជា ‘គារហបត្យ’ (gārhapatya) ឱ អ្នកមានអំណាចសព្វទី!»

Verse 20

विश्वान् नरान् हुतो येन नयसे सद्गतिं प्रभो । अतो वैश्वानरो नाम तव वाक्यं भविष्यति ॥ १८.२० ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រោះដោយអំណាចនោះ មនុស្សទាំងអស់—ដែលបានបូជាហាវ្យៈចូលក្នុងអ្នក—ត្រូវបានអ្នកនាំទៅកាន់គោលដៅល្អ ដូច្នេះនាម «វៃស្វានរ» (Vaiśvānara) នឹងក្លាយជានាមដ៏តាំងមូលរបស់អ្នក។

Verse 21

द्रविणं बलमित्युक्तं धनं च द्रविणं यतः । ददाति तद् भवानेव द्रविणोदास्ततोऽभवत् ॥ १८.२१ ॥

«ដ្រវិណ» ត្រូវបាននិយាយថា​ជា «កម្លាំង» ហើយទ្រព្យសម្បត្តិក៏ហៅថា «ដ្រវិណ» ដោយហេតុនោះ។ ប៉ុន្តែមានតែព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះដែលប្រទានវា ដូច្នេះគាត់បានក្លាយជាមិនជាប់ចិត្តនឹងទ្រព្យ។

Verse 22

तनुं पास्यतनुं पासि येन त्वं सर्वदा विभो । ततस्तनूनपान्नाम तव वत्स भविष्यति ॥ १८.२२ ॥

ព្រះអង្គការពាររាងកាយ—ពិតប្រាកដថា ការពារភាពមានរាងកាយ—ដោយហេតុនោះព្រះអង្គជាព្រះម្ចាស់ពេញទាំងសកលជានិច្ច។ ដូច្នេះ កូនរបស់ព្រះអង្គនឹងមាននាមថា តនុណបាត (Tanūnapāt)។

Verse 23

भवान् जातानि वै वेद अजातानि च येन वै । अतस्ते नाम भवतु जातवेदा इति प्रभो ॥ १८.२३ ॥

ឱ ព្រះម្ចាស់ ព្រះអង្គដឹងច្បាស់អំពីអ្វីដែលបានកើត និងអ្វីដែលមិនទាន់កើត។ ដូច្នេះ សូមឲ្យនាមរបស់ព្រះអង្គជា «ជាតវេដា» (Jātavedā) ព្រះអម្ចាស់។

Verse 24

नाराः सामान्यतः पुंसो विशेषेण द्विजातयः । ते शंसन्ति यतस्त्वां तु नाराशंसस्ततो भव ॥ १८.२४ ॥

មនុស្សទូទៅ—ជាពិសេសពួកទ្វិជៈ (អ្នកកើតពីរដង)—សរសើរព្រះអង្គ។ ដូច្នេះ ព្រោះពួកគេអធិប្បាយសរសើរព្រះអង្គ សូមឲ្យព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ថា «នារាសំស» (Nārāśaṁsa)។

Verse 25

अगस् तिरोभवेन्नित्यं निःशब्दो निश्चयात्मकः । अगस्त्वं सर्वगत्वाच्च तेनाग्निस्त्वं भविष्यसि ॥ १८.२५ ॥

«អគស» ត្រូវបាននិយាយថា​ជា​អ្វីដែលលាក់បាត់ជានិច្ច ស្ងៀមស្ងាត់ និងមានសភាពជាការប្រាកដ។ ហើយព្រោះព្រះអង្គមានសភាព «អគស្ត» ដោយការពេញទាំងសកល ដូច្នេះព្រះអង្គនឹងក្លាយជា អគ្និ (ភ្លើង)។

Verse 26

ध्मा प्रपूरणशब्दो य इध्मा नाम प्रकीर्त्यते । पूरितस्यागतिर्येन तेनैध्मस्त्वं भविष्यसि ॥ १८.२६ ॥

«ធ្មា» ជាសំឡេងសម្គាល់ការបំពេញឲ្យពេញ ហើយត្រូវបានប្រកាសដោយនាម «ឥធ្មា»។ ព្រោះដោយអ្នក មានការមកដល់នៃអ្វីដែលបានបំពេញរួច ដូច្នេះ អ្នកនឹងត្រូវគេហៅថា «ឥធ្មា»។

Verse 27

याज्यान्येतानि नामानि तव पुत्र महामखे । यजन्तस्त्वां नराः कामैस्तर्पयिष्यन्त्यसंशयम् ॥ १८.२७ ॥

ឱ កូនប្រុស អ្នកប្រតិបត្តិពិធីយញ្ញាធំ! នាមទាំងនេះរបស់អ្នក សមស្របសម្រាប់អញ្ជើញក្នុងពិធី។ មនុស្សដែលបូជាអ្នក នឹងធ្វើឲ្យអ្នកពេញចិត្តដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួន ដោយមិនសង្ស័យឡើយ។