Adhyaya 145
Varaha PuranaAdhyaya 145122 Shlokas

Adhyaya 145: The Greatness of the Śālagrāma Sacred Region

Śālagrāma-kṣetra-māhātmya

Sacred-Geography (Tīrtha-Māhātmya) and Ethical-Discourse

ក្នុងសន្ទនា ព្រឹថិវី សួរ ព្រះវរាហៈ អំពីតបស្វី សាលង្គាយណៈ និងមូលហេតុដែលគាត់ធ្វើតបៈនៅក្នុងក្សេត្រាដែលនាំទៅសេចក្តីមុក្ខ។ ព្រះវរាហៈ ពន្យល់ថា ឥសីបានធ្វើតបៈយូរអង្វែងជិតដើមឈើសាលាអស្ចារ្យ ប៉ុន្តែដំបូងមិនអាចឃើញព្រះវរាហៈបាន ដោយសារមាយាទិវ្យ។ នៅថ្ងៃ វៃសាខៈ សុក្ល-ទ្វាទសី គាត់បានទទួលដർശនៈ ហើយសរសើរព្រះវរាហៈដោយបទសូត្រព្រះវេទ ឥគ-យជុរ-សាម ខណៈព្រះវរាហៈដើរវិលតាមទិសជុំវិញដើមឈើ។ ព្រះវរាហៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ—កូនប្រុសឈ្មោះ នន្ទិកេស្វរ—ហើយបង្ហាញអត្តសញ្ញាណលាក់លៀមថា ដើមសាលានោះជារូបព្រះវរាហៈផ្ទាល់។ បន្ទាប់មក ទ្រង់រៀបរាប់ទីរថៈសម្ងាត់ជាច្រើន ការស្នានបរិសុទ្ធ និងវត្តស្នាក់រាត្រី ព្រមទាំងផលបុណ្យនៃពិធី។ ចុងក្រោយ បទនេះដាក់តំបន់ក្នុងទស្សនៈអឌ្វ័យ ហរិហរ (វិษ្ណុ–សិវៈ) និងព្រមានឲ្យបង្រៀនតែសិស្សមានសមត្ថភាព បង្ហាញក្សេត្រាជាស្ថានសុចរិត-បរិស្ថាន ដែលភ្ជាប់នឹងទន្លេ រដូវ និងវិន័យអាកប្បកិរិយា។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī (Dharaṇī)

Key Concepts

kṣetra-māhātmya (sacred geography as pedagogy)tapas and boon-bestowal (vara-pradāna)darśana mediated by māyāVedic stuti across Ṛg/Yajur/Sāma traditionstīrtha-vrata (night-stay fasts: trirātra, saptarātra, etc.)phala-śruti (ritual merit equivalences: aśvamedha, vājapeya, atirātra, etc.)Harihara identity (non-separation of Viṣṇu and Śiva)adhikāra (eligibility) and ethical transmission of scriptureenvironmental sacralization of rivers, groves, and waterscapes

Shlokas in Adhyaya 145

Verse 1

अथ शालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यम् ॥ धरण्युवाच ॥ भगवन्देवदेवेश सालङ्कायनको मुनिः ॥ किं चकार तपः कुर्वंस्तव क्षेत्रे विमुक्तिदे ॥

ឥឡូវនេះចាប់ផ្តើមពិពណ៌នាពីមហិមារបស់ដែនបរិសុទ្ធ សាលក្រាម។ ព្រះធរណីមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះភគវាន ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ! នៅក្នុងដែនរបស់ព្រះអង្គដែលប្រទានមោក្ខៈ មុនីសាលង្គាយនៈបានសម្រេចអ្វី ខណៈបំពេញតបៈ?»

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ अथ दीर्घेण कालेन स ऋषिः संहितव्रतः ॥ तप्यमानो यथान्यायं पश्यन् वै सालमुत्तमम् ॥

ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ក្រោយកាលយូរណាស់ ឥសីនោះដែលមាំមួនក្នុងវ្រតៈ ខណៈបំពេញតបៈតាមធម៌ត្រឹមត្រូវ បានឃើញដើមសាលដ៏ឧត្តមមួយ»

Verse 3

अभिन्नमतुलच्छायं विशालं पुष्पितं तथा ॥ मनोज्ञं च सुगन्धं च देवानामपि दुर्लभम् ॥

ដើមនោះមានរូបរាងពេញលេញមិនបែកបាក់ មានម្លប់មិនអាចប្រៀបបាន ធំទូលាយ និងកំពុងរីកផ្កា; គួរឲ្យចិត្តរីករាយ និងក្រអូបឈ្ងុយ ជារបស់ដែលសូម្បីទេវតាក៏កម្របាន។

Verse 4

ऋषिर्ज्ञानपरिश्रान्तः सालङ्कायनकोऽद्भुतम् ॥ ददर्श च पुनः सालं शुभानां शुभदर्शनम् ॥

ឥសីសាលង្គាយនៈ ដែលនឿយហត់ដោយការស្វែងរកជ្ញាន បានឃើញដើមសាលដ៏អស្ចារ្យនោះម្តងទៀត—ជាទស្សនៈមង្គលសម្រាប់អ្នកមានមង្គល។

Verse 5

ततो दृष्ट्वा महासालं परिश्रान्तो महामुनिः ॥ विश्रामं कुरुते तत्र द्रष्टुकामोऽथ मां मुनिः ॥

បន្ទាប់មក ក្រោយឃើញដើមសាលដ៏មហិមា មហាមុនីដែលនឿយហត់បានសម្រាកនៅទីនោះ; ហើយបន្ទាប់មក មុនីនោះប្រាថ្នាចង់ឃើញខ្ញុំ (ទទួលទស្សនៈ)។

Verse 6

सालस्य तस्य पूर्वेण स्थितः पश्चान्मुखो मुनिः ॥ मायया मम मूढात्मा शक्तो द्रष्टुं न मामभूत् ॥

មុនីនោះឈរនៅខាងកើតនៃដើមសាលា ហើយបែរមុខទៅខាងលិច។ ដោយអំណាចម៉ាយារបស់យើង ចិត្តគាត់ត្រូវបានបំភាន់ ដូច្នេះគាត់មិនអាចឃើញយើងបានទេ។

Verse 7

ततः पूर्वेण पार्श्वेन तस्य सालस्य सुन्दरी ॥ वैशाखमासद्वादश्यां मद्दर्शनमुपागतः ॥

បន្ទាប់មក ឱ នារីស្រស់ស្អាត នៅថ្ងៃទ្វាទសី នៃខែវៃសាខា គាត់បានមកដល់ខាងកើតនៃដើមសាលានោះ ហើយបានទទួលដರ್ಶನរបស់យើង។

Verse 8

दृष्ट्वा मां तत्र स मुनिस्तपस्वी संहितव्रतः ॥ तुष्टाव वैदिकैः सूक्तैः प्रणम्य च पुनःपुनः ॥

ពេលបានឃើញយើងនៅទីនោះ មុនីអ្នកបួសតបស្យា ដែលមាំមួនក្នុងវ្រត បានសរសើរយើងដោយសូក្តវេទ ហើយបានក្រាបបង្គំម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 9

मत्तेजसा ताडिताक्षः शनैरुन्मील्य लोचने ॥ यावत्पश्यति मां तत्र स्तुवन्स तपसान्वितः ॥

ភ្នែករបស់គាត់ត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយពន្លឺតេជៈរបស់យើង ហើយគាត់បានបើកភ្នែកយឺតៗ។ ដរាបណាគាត់នៅតែមើលឃើញយើងនៅទីនោះ គាត់ក៏បន្តសរសើរ ដោយពោរពេញដោយតបស្យា។

Verse 10

स्थित्वा मत्प्रमुखे चैव स्तुवन्नेवं मम प्रियम् ॥ ततोऽहं स्तूयमानो वै ऋग्वेदस्यैव ऋग्गतैः ॥

គាត់ឈរនៅមុខយើង ហើយសរសើរដូច្នេះ ដែលជាទីពេញព្រះហឫទ័យរបស់យើង។ បន្ទាប់មក យើងដែលត្រូវបានសរសើរពិតប្រាកដដោយឥច្ឆា (ṛc) ពីឥគ្វេទ (Ṛgveda) ក៏បាន (ឆ្លើយតប/ប្រព្រឹត្តបន្ត)។

Verse 11

स्तोत्रैः सम्पूज्यमानो हि गतोऽहं पश्चिमां दिशम् ।। ततः पश्चिमपार्श्वे तु स्थितस्तत्रैव माधवि ।।

ដោយត្រូវបានគោរពបូជាដោយស្តូត្រ (បទសរសើរ) យ៉ាងសមគួរ ខ្ញុំបានទៅកាន់ទិសខាងលិច។ បន្ទាប់មក ឱ មាធវី ខ្ញុំបានឈរតាំងនៅទីនោះឯង នៅខាងលិចនោះ។

Verse 12

यजुर्वेदोक्तमन्त्रेण संस्तुतः पश्चिमां गतः ।। स्तुवतीत्थं मुनौ देवि गतोऽहं चोत्तरां दिशम् ।।

ដោយត្រូវបានសរសើរដោយមន្តដែលបានបង្រៀនក្នុងយជុរវេទ ខ្ញុំបានទៅកាន់ទិសខាងលិច។ ដូច្នេះ ឱ ទេវី ខណៈដែលមុនីបន្តសរសើរយ៉ាងនោះ ខ្ញុំក៏បានទៅកាន់ទិសខាងជើងផងដែរ។

Verse 13

तत्रापि सामवेदोक्तैर्मन्त्रैस्तुष्टाव मां मुनिः ।। ततोऽहं स्तूयमानो वै ऋषिमुख्येन सुन्दरि ।।

នៅទីនោះផងដែរ មុនីបានសរសើរខ្ញុំដោយមន្តដែលបានបង្រៀនក្នុងសាមវេទ។ បន្ទាប់មក ឱ សុន្ទរី ខណៈដែលខ្ញុំកំពុងត្រូវបានលើកតម្កើងដោយឫសីដ៏ប្រសើរនោះ—

Verse 14

प्राप्तश्च परमां प्रीतिं तमवोचमृषिं तदा ।। साधु ब्रह्मन्महाभाग सालङ्कायन सत्तम ।।

ពេលខ្ញុំបានទទួលសេចក្តីពេញចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់ឫសីនោះថា៖ «ល្អណាស់! ឱ ព្រាហ្មណ៍ ឱ សាលង្គាយន អ្នកមានភាគវាសនាធំ ជាអ្នកល្អប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមសត្បុរស»។

Verse 15

तपसानेन सन्तुष्टः स्तुत्या चैवानया तव ।। वरं वरय भद्रं ते संसिद्धस्तपसा भवान् ।।

ខ្ញុំពេញចិត្តដោយតបៈ (ការប្រតិបត្តិអាសនៈ) របស់អ្នកនេះ ហើយដោយការសរសើរនេះរបស់អ្នកផងដែរ។ ចូរជ្រើសរើសពរ—សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក; ដោយតបៈ អ្នកបានសម្រេចសិទ្ធិហើយ។

Verse 16

एवमुक्तः स तु मया सालङ्कायनको मुनिः ।। सालवृक्षं समाश्रित्य निभृतेनान्तरात्मना ।।

ពេលត្រូវខ្ញុំមានព្រះវាចាដូច្នោះ មុនីសាលង្គាយនៈបានយកដើមសាលៈជាទីពឹង ហើយស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងអាត្មាខាងក្នុង ដោយសម្រួលចិត្តឲ្យមានសមាធិ។

Verse 17

ततो मां भाषते देवि स ऋषिः संहितव्रतः ।। तवैवाराधनार्थाय तपस्तप्तं मया हरे ।।

បន្ទាប់មក ឥសីនោះដែលមានវ្រតៈរឹងមាំ បាននិយាយមកខ្ញុំ ឱ ទេវីថា៖ «ឱ ហរិ ខ្ញុំបានបំពេញតបស្យា ដើម្បីការអារាធនារបស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះ»។

Verse 18

पर्यटामि महीं सर्वां सशैलवनकाननाम् ।। इदानीं खलु दृष्टोऽसि चक्रपाणे महाप्रभो ।।

«ខ្ញុំបានដើរប្រាវលើផែនដីទាំងមូល មានទាំងភ្នំ ព្រៃ និងព្រៃស្ងាត់ជ្រៅ។ ឥឡូវនេះពិតប្រាកដ ខ្ញុំបានឃើញព្រះអង្គហើយ ឱ ចក្របាណី ឱ មហាប្រហូ»។

Verse 19

तदा देहि जगन्नाथ ममेश्वर समं सुतम् ।। एष एव वरो मह्यं दीयतां मधुसूदन ।।

«ដូច្នេះ សូមប្រទានកូនប្រុសម្នាក់ដល់ខ្ញុំ ឱ ជគន្នាថ ព្រះអម្ចាស់នៃលោក ឲ្យស្មើខ្ញុំក្នុងអំណាចជាអម្ចាស់។ នេះហើយជាពរ​តែមួយរបស់ខ្ញុំ—សូមប្រទាន ឱ មធុសូទន»។

Verse 20

एवं वरं याचितोऽस्मि मुनिना भीमकर्मणा ।। पुत्रकामेन विप्रेण दीर्घकालं तपस्यता ।।

ដូច្នេះ ខ្ញុំត្រូវបានមុនីអ្នកមានកិច្ចតបស្យាដ៏ខ្លាំងក្លា សូមពរនេះ—ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាថ្នាកូន ដែលបានបំពេញតបស្យាយូរយារ។

Verse 21

एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तपस्विनः ॥ मधुरां गिरमादाय प्रत्यवोचमृषिं प्रति ॥

លុះខ្ញុំបានស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកបំពេញតបៈនោះហើយ ខ្ញុំបានយកវាចាផ្អែមល្ហែម ហើយឆ្លើយតបចំពោះឥសីនោះ។

Verse 22

चिरकालं व्रतस्थेन यत्त्वया चिन्तितं मुने ॥ स कामस्तव सञ्जातः सिद्धोऽसि तपसा भवान् ॥

ឱ មុនី! អ្វីដែលអ្នកបានគិតពិចារណាយូរអង្វែង ខណៈដែលអ្នកឈរជាប់ក្នុងវ្រតៈ នោះបំណងនោះឥឡូវបានកើតឡើងសម្រាប់អ្នក; ដោយតបៈ អ្នកបានសម្រេចសិទ្ធិហើយ។

Verse 23

ईश्वरस्य परा मूर्तिर्नाम्ना वै नन्दिकेश्वरः ॥ त्वद्दक्षिणाङ्गादुद्भूतः पुत्रस्तव मुनीश्वर ॥

រូបបង្ហាញដ៏អធិឋាននៃឥស្វរ មាននាមថា នន្ទិកេស្វរ បានកើតចេញពីផ្នែកខាងស្តាំរបស់អ្នក ជាបុត្ររបស់អ្នក ឱ មុនីឥស្វរ។

Verse 24

संहरस्व तपो ब्रह्मञ्शान्तिं गच्छ महामुने ॥ अथ चैतस्य जातस्य कल्पा वै सप्त सप्त च ॥

សូមបញ្ឈប់តបៈរបស់អ្នក ឱ ព្រាហ្មណ៍; សូមទៅកាន់សន្តិភាព ឱ មហាមុនី។ ហើយសម្រាប់អ្នកដែលបានកើតនេះ កល្បៈមានប្រាកដជា ប្រាំពីរ និងប្រាំពីរ គឺដប់បួន។

Verse 25

त्वं न जानासि विप्रर्षे स जातो नन्दिकेश्वरः ॥ मायायोगबलोपेतो गोव्रजं स मया स्थितः ॥

ឱ ឥសីក្នុងចំណោមវិប្រៈ អ្នកមិនទាន់ដឹងទេថា នន្ទិកេស្វរ បានកើតហើយ។ ដោយប្រកបដោយអំណាចនៃមាយា និងយោគៈ ខ្ញុំបានដាក់គាត់ឲ្យស្ថិតនៅកោវ្រាជ។

Verse 26

मथुरायाः समानीय आमुष्यायणसंज्ञितम् ॥ तव शिष्यं पुरस्कृत्य शूलपाणिरवस्थितः ॥

ក្រោយនាំគាត់មកពីមធុរា—អ្នកដែលល្បីដោយនាម អាមុṣ្យាយណ—សូលបាណីបានឈរនៅទីនោះ ដោយដាក់សិស្សរបស់អ្នកឲ្យនៅមុខគេ។

Verse 27

तत्राश्रमे महाभाग स्थित्वा त्वं तपसां निधे ॥ पुत्रेण परमप्रीतो मत्क्षेत्रेऽस्मत्समो भव ॥

ឱ មហាភាគៈ ក្រោយស្នាក់នៅក្នុងអាស្រាមនោះ ឱ និធិแห่งតបៈ ដោយរីករាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះកូនប្រុសរបស់អ្នក ក្នុងដែនបរិសុទ្ធរបស់ខ្ញុំ ចូរបានស្មើនឹងពួកយើង (មានន័យថា ទទួលបានស្ថានៈស្មើគ្នា)។

Verse 28

शालग्राममिति ख्यातं तन्निबोध मुने शुभम् ॥ योऽयं वृक्षस्त्वया दृष्टः सोऽहमेव न संशयः ॥

វាត្រូវបានគេស្គាល់ថា ‘សាលិគ្រាម’—ឱ មុនី ចូរយល់ដឹងអំពីសេចក្តីមង្គលនោះ។ ដើមឈើដែលអ្នកបានឃើញនេះ ពិតប្រាកដគឺខ្ញុំផ្ទាល់ មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 29

एतत्कोऽपि न जानाति विना देवं महेश्वरम् ॥ माययाऽहं निगूढोऽस्मि त्वत्प्रसादात्प्रकाशितः ॥

គ្មាននរណាម្នាក់ដឹងរឿងនេះ លើកលែងតែព្រះមហេស្វរ។ ដោយមាយា ខ្ញុំបានលាក់ខ្លួន; ដោយព្រះគុណ (ប្រសាទ) របស់អ្នក ខ្ញុំត្រូវបានបង្ហាញឲ្យច្បាស់។

Verse 30

एवं तस्मै वरं दत्त्वा सालङ्कायनकाय वै ॥

ដូច្នេះ ក្រោយប្រទានពរ (វរ) ដល់សាលង្គាយណកៈនោះ ពិតប្រាកដ (រឿងរ៉ាវបន្តទៅ)។

Verse 31

पश्यतस्तस्य वसुधे तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ वृक्षं दक्षिणतः कृत्वा जगाम स्वाश्रमं मुनिः ॥

ឱ ព្រះមាតាផែនដី! ខណៈដែលគាត់កំពុងមើល ខ្ញុំបានអន្តរធានបាត់ទៅនៅទីនោះឯង។ បន្ទាប់មក មុនីបានរក្សាដើមឈើឲ្យនៅខាងស្តាំ ហើយទៅកាន់អាស្រមរបស់ខ្លួន។

Verse 32

मम तद्रोचते स्थानं गिरिकूटशिलोच्चये ॥ शालग्राम इति ख्यातं भक्तसंसारमोक्षणम् ॥

ទីនោះជាទីកន្លែងដែលខ្ញុំសព្វព្រះហឫទ័យ—លើកំពូលខ្ពស់នៃភ្នំ និងថ្មជ្រោះ។ វាល្បីថា «សាលក្រាម» ដែលគេនិយាយថា ជាអ្នករំដោះអ្នកភក្តិពីសំសារ។

Verse 33

तत्र गुह्यानि मे भूमे वक्ष्यमाणानि मे शृणु ॥ तरन्ति मनुजा येभ्यो घोरं संसारसागरम् ॥

នៅទីនោះ ឱ ផែនដី! ចូរស្តាប់ព្រះបន្ទូលសម្ងាត់របស់ខ្ញុំ ដែលខ្ញុំនឹងប្រកាស—ដោយអំណាចនោះ មនុស្សអាចឆ្លងកាត់សមុទ្រសំសារដ៏គួរភ័យ។

Verse 34

गुह्यानि तत्र वसुधे तीर्थानि दश पञ्च च ॥ नाद्यापि किञ्चिज्जानन्ति मुच्यन्ते यैरिह स्थिताः ॥

ឱ ផែនដី! នៅទីនោះមានទីរថៈសក្ការៈ ១៥ កន្លែង ដែលត្រូវបានរក្សាសម្ងាត់។ សូម្បីតែឥឡូវនេះក៏មិនសូវមានអ្នកដឹងទេ; ដោយទីរថៈទាំងនោះ អ្នកដែលស្នាក់នៅទីនោះត្រូវបានរំដោះ។

Verse 35

तत्र बिल्वप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं मम प्रियम् ॥ कुञ्जानि तत्र चत्वारि क्रोशमात्रे यशस्विनि ॥

នៅទីនោះមានដែនសក្ការៈសម្ងាត់ឈ្មោះ «បិល្វប្រភា» ដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ។ ឱ អ្នកមានកិត្តិយស, នៅទីនោះមានគុញ្ជៈ (ព្រៃឧទ្យាន) ៤ កន្លែង ក្នុងចម្ងាយមួយ ក្រូសៈ។

Verse 36

हृद्यं तत्परमं गुह्यं भक्तकर्मसुखावहम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ॥

ទីនោះជាទីរីករាយដល់ចិត្ត ជាអាថ៌កំបាំងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងនាំមកសុភមង្គលពីកិច្ចធម៌ដោយភក្តិ។ បុរសណាដែលស្នាក់នៅមួយថ្ងៃមួយយប់ គួរធ្វើស្នានបរិសុទ្ធនៅទីនោះ។

Verse 37

अश्वमेधफलं भुक्त्वा मम लोके स मोदते ॥ चक्रस्वामीति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

ក្រោយទទួលបានផលនៃយញ្ញអស្វមេធៈ គេរីករាយនៅក្នុងលោករបស់យើង។ ក្នុងក្សេត្របរិសុទ្ធនោះ ការបង្ហាញខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់យើងល្បីថា «ចក្រស្វាមិន»។

Verse 38

चक्राङ्कितशिलास्तत्र दृश्यन्ते च इतस्ततः ॥ चक्राङ्कितशिला यत्र वरवर्णिनि तिष्ठति ॥

នៅទីនោះ មានថ្មដែលមានសញ្ញាចក្រ ឃើញបាននៅទីនេះទីនោះ។ ឱ នារីមានពណ៌ស្រស់ស្អាត ទីដែលថ្មមានសញ្ញាចក្រនោះឈរនៅ គឺទីនោះ។

Verse 39

तदेतद्विद्धि वसुधे समन्ताद्योजनत्रयम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

សូមដឹងចុះ ឱ ព្រះមាតាផែនដី ថាវាលនេះពង្រីកទៅគ្រប់ទិសដៅចំនួនបីយោជនៈ។ អ្នកណាអត់អាហារបីយប់ គួរធ្វើស្នានបរិសុទ្ធនៅទីនោះ។

Verse 40

त्रयाणामपि यज्ञानां फलं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्म परायणः ॥

គេពិតជាទទួលបានផលនៃយញ្ញទាំងបី។ បន្ទាប់មក នៅទីនេះ អ្នកដែលឧស្សាហ៍ព្យាយាមក្នុងវត្តនិងកិច្ចធម៌របស់យើង នឹងលះបង់ដង្ហើមជីវិត។

Verse 41

वाजपेयफलं भुक्त्वा मम लोकं च गच्छति॥ तत्र विष्णुपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम॥

ក្រោយទទួលបានផលបុណ្យនៃពិធីវាជបេយៈ មនុស្សនោះទៅដល់លោករបស់ព្រះអង្គ។ នៅទីនោះមានក្សេត្រសក្ការៈឈ្មោះ «វិෂ್ಣុបដ» ដែលជាក្សេត្រខ្ពស់បំផុត និងសម្ងាត់របស់ព្រះអង្គ។

Verse 42

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटं समाश्रिताः॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः॥

នៅទីនេះមានស្ទឹងបីខ្សែហូរធ្លាក់ចុះ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងហិមកូដ។ បុរសដែលបានអត់អាហារបីយប់ គួរធ្វើស្នាននៅទីនោះ។

Verse 43

त्रयाणामपि रात्रीणां फलं प्राप्नोति निष्कलम्॥ तथैव मुञ्चते प्राणान्मुक्तसङ्गो गत क्लमः॥

គាត់ទទួលបានផលនៃបីយប់នោះយ៉ាងពេញលេញ មិនខ្វះអ្វីឡើយ។ ហើយដូចគ្នានោះ គាត់លះបង់ប្រាណ ដោយរួចផុតពីការចងភ្ជាប់ និងអស់កម្លាំងក្លេស។

Verse 44

अतिरात्रफलं भुक्त्वा मम लोके महीयते॥ तत्र कालीह्रदं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम॥

ក្រោយទទួលបានផលបុណ្យនៃពិធីអតិរាត្រ មនុស្សនោះត្រូវបានគោរពកោតសរសើរនៅក្នុងលោករបស់ព្រះអង្គ។ នៅទីនោះមានក្សេត្រសម្ងាត់ឈ្មោះ «កាលីហ្រទ» ដែលជាក្សេត្រខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 45

अत्र चैव ह्रदस्रोतो बदरीवृक्षनिःसृतः॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्टिकालोषितो नरः॥

នៅទីនេះផងដែរ ចរន្តទឹកពីបឹងនោះហូរចេញពីដើមបដរី (ដើមពុទ្រា/ជូជូប)។ បុរសដែលបានអនុវត្តវិន័យ «ṣaṣṭikāla» គួរធ្វើស្នាននៅទីនោះ។

Verse 46

नरमेधफलं भुक्त्वा मम लोके च मोदते॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे॥

ក្រោយបានទទួលផលបុណ្យនៃនរเมធ (Naramedha) មនុស្សនោះរីករាយនៅក្នុងលោករបស់យើង។ ឱ វសុន្ធរា (ផែនដី) យើងនឹងប្រាប់អ្វីមួយទៀតដែលអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 47

तत्र शङ्खप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम॥ श्रूयते शङ्खशब्दश्च द्वादश्यामर्द्धरात्रके॥

នៅទីនោះមានទីកន្លែងឈ្មោះ “សង្ខប្រភ” ជាក្សេត្រ (kṣetra) ដ៏ឧត្តម និងសម្ងាត់បំផុតរបស់យើង។ នៅរាត្រីកណ្ដាល នៃទិថិទ្វាទសី (Dvādaśī) ក៏ឮសំឡេងសង្ខ (conch) ផងដែរ។

Verse 48

गदाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ यत्र वै कम्पते स्रोतः दक्षिणां दिशमाश्रितम्॥

ក្នុងក្សេត្រដ៏ឧត្តមរបស់យើងនោះ មានទីរមណីយទឹកសក្ការៈឈ្មោះ “គដាកុណ្ឌ” (Gadākuṇḍa) ល្បីល្បាញ ដែលនៅទីនោះស្ទ្រីមទឹកញ័រ ហើយលំអៀងទៅទិសខាងត្បូង។

Verse 49

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्रिरात्रोपोषितो नरः॥ वेदान्तगानां विप्राणां फलं प्राप्नोति मानवः॥

បុរសដែលបានអនុវត្តអុបោសថ (ឧបវាស) បីរាត្រី គួរធ្វើស្នាននៅទីនោះ។ មនុស្សនោះទទួលបានផលបុណ្យស្មើនឹងព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលសូត្រវេទាន្ត (Vedānta)។

Verse 50

अथ वै मुञ्चते प्राणान्कृतकृत्यो गुणान्वितः॥ गदापाणिर्महाकायो मम लोकं प्रपद्यते॥

បន្ទាប់មក គាត់ដែលពោរពេញដោយគុណធម៌ និងបានបំពេញកិច្ចដែលគួរធ្វើរួចហើយ នឹងលះបង់ប្រាណ។ គាត់ទៅដល់លោករបស់យើង—លោករបស់អ្នកកាន់គដា (mace) អង្គធំមហាកាយ។

Verse 51

पुनश्चाग्निप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ धारा पतति तत्रैका पूर्वोत्तरसमा श्रिता ॥

បន្ថែមទៀត មានក្សេត្របរិសុទ្ធដ៏លាក់លៀម និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ ឈ្មោះ “អគ្និប្រភា”។ នៅទីនោះ មានស្ទឹងទឹកតែមួយធ្លាក់ចុះ ដោយបែរទៅទិសឦសាន។

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतुरात्रोषितो नरः ॥ अग्निष्टोमात्पञ्चगुणं फलं प्राप्नोति मानवः ॥

អ្នកណាដែលស្នាក់នៅទីនោះ៤យប់ ហើយធ្វើស្នាន (ងូតទឹកបូជា) នោះ នឹងទទួលបានផលបុណ្យច្រើនជាងផលនៃយជ្ញ “អគ្និષ્ટោម” ដល់ទៅប្រាំដង។

Verse 53

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ अग्निष्टोमफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥

ហើយបើអ្នកណាម្នាក់តាំងចិត្តនៅក្នុងកិច្ចពិធីដែលព្រះអង្គបានកំណត់ ហើយលះបង់ព្រលឹងដង្ហើម (ប្រាណ) នៅទីនោះ នោះក្រោយពេលបានសោយផលនៃ “អគ្និષ્ટោម” គេនឹងទៅដល់លោករបស់ព្រះអង្គ។

Verse 54

तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ हेमन्ते चोष्णकं तीर्थं ग्रीष्मे भवति शीतलम् ॥

ឱអ្នកមានភាគ្យ សូមស្តាប់អំពីអស្ចារ្យនៅទីនោះដែលព្រះអង្គកំពុងពណ៌នា៖ នៅរដូវរងា ទីរថៈនោះក្តៅ ហើយនៅរដូវក្តៅ វាក្លាយជាត្រជាក់។

Verse 55

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत सप्त रात्रोषितो नरः ॥ राजा भवति सुश्रोणि सवार्युधकलान्वितः ॥

ឱនារីមានត្រគាកស្រស់ស្អាត អ្នកណាដែលស្នាក់នៅទីនោះ៧យប់ ហើយធ្វើស្នាន នោះនឹងក្លាយជាស្តេច មានទ័ពសេះ អាវុធ និងសិល្បៈសង្គ្រាមគ្រប់ប្រការ។

Verse 56

अथ वै मुञ्चते प्राणान्मम कर्माविनिश्चितः ॥ स भुक्त्वा राज्यभोज्यानि मम लोकं च गच्छति ॥

ហើយពិតប្រាកដ អ្នកណាដែលនៅទីនោះលះបង់ដង្ហើមជីវិត ដោយមានសេចក្តីមុតមាំក្នុងកិច្ចពិធីដែលខ្ញុំបានកំណត់ បន្ទាប់ពីបានរីករាយនឹងសុខសម្បត្តិនៃរាជ្យ ក៏ទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំផងដែរ។

Verse 57

तत्र देवप्रभं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ धाराः पञ्चमुखास्तत्र पतन्ति गिरिसंश्रिताः ॥

នៅទីនោះមានកន្លែងបរិសុទ្ធដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសម្ងាត់របស់ខ្ញុំ ឈ្មោះ “ទេវប្រភា”។ នៅទីនោះមានស្ទឹងទឹកដែលមាន “មាត់” ប្រាំ ហូរធ្លាក់ចុះ ដោយពឹងផ្អែកលើភ្នំ (ឬចេញពីភ្នំ)។

Verse 58

तत्र स्नानं तु कुर्वीत त्वष्टकालोषितो नरः ॥ चतुर्णामपि वेदानां याति पारं न संशयः ॥

ប៉ុន្តែបុរសណាដែលស្នាក់នៅតាមរយៈពេល “ទ្វଷ្ដកាល” ហើយធ្វើស្នាននៅទីនោះ នឹងទៅដល់ “ឆាកឆ្ងាយ” សូម្បីតែចំពោះវេទទាំងបួន—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 59

अथात्र मुञ्चते प्राणाँल्लोभमोहविवर्जितः ॥ वेदकर्म समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥

ហើយបើអ្នកណានៅទីនោះលះបង់ដង្ហើមជីវិត ដោយឥតលោភ និងឥតមោហៈ នោះ—ក្រោយពីដាក់ចោលកិច្ចពិធីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវេទ—គេនឹងត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅក្នុងលោករបស់ខ្ញុំ។

Verse 60

गुह्यं विद्याधरं नाम तत्र क्षेत्रं परं मम ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः ॥

នៅទីនោះមានកន្លែងបរិសុទ្ធដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសម្ងាត់របស់ខ្ញុំ ឈ្មោះ “វិទ្យាធរ”។ នៅទីនេះមានស្ទឹងទឹកប្រាំ ហូរធ្លាក់ចុះ ដោយហូរចេញពី “ហិមកូត”។

Verse 61

यस्तत्र कुरुते स्नानं मेकरात्रोषितो नरः ॥ याति वैद्याधरं लोकं कृतकृत्यो न संशयः ॥

បុរសណាដែលងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅទីនោះ ហើយស្នាក់នៅមួយរាត្រី គេនឹងទៅដល់លោករបស់វិទ្យាធរ; ក្លាយជាអ្នកបានបំពេញកិច្ចដែលគួរធ្វើរួច—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 62

अथात्र मुंचते प्राणान्वीतरागो गतक्लमः ॥ भुक्त्वा वैद्याधरान्भोगान्मम लोकं स गच्छति ॥

បន្ទាប់មក ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់លះបង់ព្រលឹងដង្ហើម (ប្រាណ) នៅទីនោះ—គ្មានការចងចិត្ត និងគ្មានភាពនឿយហត់—ក្រោយបានរីករាយនឹងភោគសម្បត្តិរបស់វិទ្យាធរ គេនឹងទៅកាន់លោករបស់យើង។

Verse 63

तत्र पुण्यनदी नाम गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥ शिलाकुञ्जलताकीर्णा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥

នៅទីនោះ ក្នុងតំបន់បរិសុទ្ធសម្ងាត់ដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់យើង មានទន្លេមួយឈ្មោះ ‘ពុណ្យនទី’—ពោរពេញដោយព្រៃថ្ម និងវល្លិ ហើយជាទីដែលគន្ធព្វ និងអប្សរា មកសេវា។

Verse 64

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मानुसारकः ॥ सप्तद्वीपान् समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥

បន្ទាប់មក ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់លះបង់ប្រាណនៅទីនោះ—អ្នកដែលបានអនុវត្តតាមបទបញ្ជាកម្មរបស់យើង—ដោយបោះបង់ទ្វីបទាំងប្រាំពីរ គេនឹងទៅកាន់លោករបស់យើង។

Verse 65

गन्धर्वेति च विख्यातं तस्मिन् क्षेत्रं परं मम ॥ एकधारा पतत्यत्र पश्चिमां दिशमाश्रिता ॥

នៅទីនោះ តំបន់បរិសុទ្ធដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់យើង ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ‘គន្ធព្វ’; នៅទីនោះមានស្ទ្រីមតែមួយធ្លាក់ចុះ ដោយបែរទៅទិសខាងលិច។

Verse 66

तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतुरात्रोषितो नरः ॥ मोदते लोकपालेषु स्वच्छन्दगमनालयः ॥

បុរសណាដែលងូតទឹកនៅទីនោះ ហើយស្នាក់នៅបួនរាត្រី នោះគេរីករាយក្នុងចំណោមលោកបាល និងស្ថិតនៅក្នុងធានដែលអាចទៅមកតាមចិត្តប្រាថ្នា។

Verse 67

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ लोकपालान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

បន្ទាប់មក ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់នៅទីនោះ លះបង់ដង្ហើមជីវិត ដោយឧស្សាហ៍ព្យាយាមក្នុងកិច្ចធម៌ដែលខ្ញុំបានកំណត់ នោះគេនឹងលះទាំងលោកបាល ហើយទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។

Verse 68

तत्र देवह्रदं नाम मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ यत्र कान्तासि मे भूमे बलिर्यज्ञविनाशनात् ॥

ឱ វសុន្ធរា! នៅទីនោះមានក្សេត្រសក្ការៈរបស់ខ្ញុំឈ្មោះ ‘ទេវហ្រទ’ ដែលនៅទីនោះ ឱ ផែនដី អ្នកបានក្លាយជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ ដោយសារការបំផ្លាញយជ្ញរបស់បាលី។

Verse 69

स ह्रदो वरदः श्रेष्ठो मनोज्ञः सुखशीतलः ॥ अगाधः सौख्यदश्चापि देवानामपि दुर्लभः ॥

បឹងនោះជាអ្នកប្រទានពរ ល្អឥតខ្ចោះ រីករាយដល់ចិត្ត ត្រជាក់ស្រួល និងផ្តល់សុខ; ជ្រៅមិនអាចវាស់បាន ប្រទានសេចក្តីសុខសាន្ត ហើយសូម្បីតែព្រះទេវតាក៏ពិបាកបានឃើញ។

Verse 70

तस्मिन् ह्रदे महाभागे मम वै नियमोदके ॥ मत्स्याश्चक्रांकिताश्चैव पर्यटन्ते इतस्ततः ॥

ក្នុងបឹងដ៏មានភាគល្អនោះ—ពិតប្រាកដក្នុងទឹកនៃនិយមរបស់ខ្ញុំ—ត្រីដែលមានសញ្ញាចក្រ ដើរលេងទៅមកទីនេះទីនោះ។

Verse 71

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥ महाश्चर्यं विशालाक्षि यत्र तत्परिवर्तते ॥

ឱ វសុន្ធរា ខ្ញុំនឹងពន្យល់បន្ថែមទៀតដល់អ្នក—សូមស្តាប់។ ឱ អ្នកមានភ្នែកធំទូលាយ នៅទីនោះមានអ чуд្យធំមួយ ដែលព្រឹត្តិការណ៍អស្ចារ្យនោះប្រែប្រួលវិលវង់។

Verse 72

पश्येति श्रद्धधानस्तु न पश्यत्पापपूरुषः ॥ तस्मिन्देवह्रदे पुण्यं चतुर्विंशतिर्द्वादश ॥

‘មើលទៅ!’—អ្នកមានសទ្ធា ឃើញ; បុរសមានបាប មិនឃើញ។ នៅក្នុងទេវហ្រទ (បឹងទេវ) នោះ បុណ្យត្រូវបានរាប់ថា ម្ភៃបួន និង ដប់ពីរ (ពាក្យសង្ខេបតាមប្រពៃណី)។

Verse 73

यत्र स्नाता दिवं यान्ति शुद्धा वाक्कायजैर्मलैः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत दशरात्रोषितो नरः ॥

នៅទីដែលមនុស្សស্নានហើយទៅស្ថានសួគ៌—បានសុទ្ធពីមលិនភាពដែលកើតពីវាចា និងកាយ—នៅទីនោះ បុរសដែលបានស្នាក់ដោយវិន័យដប់យប់ គួរធ្វើស្នាន។

Verse 74

दशानामश्वमेधानां प्राप्नोत्यविकलं फलम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम चिन्ताव्यवस्थितः ॥

គាត់ទទួលបានផលពេញលេញមិនខ្វះខាត នៃយញ្ញអશ્વមេធដប់។ បន្ទាប់មក នៅទីនេះ ដោយតាំងចិត្តក្នុងសមាធិគិតដល់ខ្ញុំ គាត់លះបង់ប្រាណជីវិត។

Verse 75

अश्वमेधफलं भुक्त्वा भूमे मत्समतां व्रजेत् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि क्षेत्रं गुह्यं परं मम ॥

ឱ ផែនដី, បន្ទាប់ពីបានសោយផលនៃអશ્વមេធ មនុស្សនឹងឈានដល់សមភាពជាមួយខ្ញុំ។ ហើយខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកបន្ថែមអំពីក្សេត្រ (ដែនបរិសុទ្ធ) របស់ខ្ញុំ ដែលសម្ងាត់ និងអធិឧត្តម។

Verse 76

सम्भेदो देवनद्योस्तु समस्तसुखवल्लभः ॥ दिवोऽवतीर्य तिष्ठन्ति देवा यत्र सहप्रियाः ॥

នៅទីនោះមានការជួបប្រសព្វដ៏បរិសុទ្ធនៃទន្លេទេវៈ ដែលជាទីស្រឡាញ់ដូចជាប្រភពនៃសុខទាំងអស់។ ព្រះទេវតាចុះពីស្ថានសួគ៌ ហើយស្នាក់នៅទីនោះជាមួយដៃគូជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេ។

Verse 77

गन्धर्वाप्सरसश्चैव नागकन्याः सहोरगैः ॥ देवर्षयश्च मुनयः समस्तसुरनायकाः ॥

គន្ធវៈ និងអប្សរា ព្រមទាំងកញ្ញានាគជាមួយពស់នាគ; រីឯឥសីទេវៈ និងមុនីទាំងឡាយ និងមេដឹកនាំទេវតាទាំងអស់ ក៏សុទ្ធតែមានវត្តមាននៅទីនោះ។

Verse 78

सिद्धाश्च किन्नराश्चैव स्वर्गादवतरण्ति हि ॥ नेपाले यच्छिवस्थानं समस्तसुखवल्लभम् ॥

សិទ្ធៈ និងគិន្នរៈ ក៏ចុះពីស្ថានសួគ៌ដោយពិត—ទៅកាន់ស្ថានបូជាព្រះសិវៈនៅនេប៉ាល់ ដែលជាទីស្រឡាញ់ដូចជាប្រភពនៃសុខទាំងអស់។

Verse 79

तेभ्यस्तेभ्यश्च स्थानेभ्यस्तीर्थेभ्यश्च विशेषतः ॥ महादेवजटाजूटान्नीलकण्ठाच्छिवालयः ॥

ពីទីកន្លែងទាំងនោះ—ជាពិសេសពីទីរីថៈ (ទីធម្មយាត្រា) ទាំងឡាយ—មានសិវាល័យ ជាទីស្នាក់របស់ព្រះសិវៈ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជតាជូត (សក់រួញជាចង) របស់មហាទេវៈ និងនីលកណ្ណ្ឋៈ។

Verse 80

श्वेतगङ्गेति या प्रोक्ता तया सम्भूय सादरम् ॥ नाना नद्यः समायाता दृश्यादृश्यतया स्थिताः ॥

ទន្លេដែលគេហៅថា «ស្វេត-គង្គា» នោះ—ក្រោយពេលទន្លេផ្សេងៗមករួមជាមួយដោយក្តីគោរព—ទន្លេជាច្រើនបានមកប្រមូលផ្តុំ គឺមានទាំងរូបដែលមើលឃើញ និងរូបដែលមើលមិនឃើញ។

Verse 81

गण्डक्याः कृष्णया चैव या कृष्णस्य तनूद्भवा ॥ तया सम्भेदमापन्ना या सा शिवतनूद्भवा

ទន្លេគណ្ឌកី និងទន្លេក្រឹṣṇā—ដែលគេនិយាយថាបង្កើតពីព្រះកាយរបស់ព្រះក្រឹṣṇa—ព្រមទាំងចរន្តទឹកដែលល្បីថាបង្កើតពីព្រះកាយរបស់ព្រះសិវៈ; ទាំងអស់បានមកជួបប្រសព្វ (សង្គម) ជាមួយនាង/វា។

Verse 82

मम क्षेत्रे समाख्यातं पुण्यं परमपावनम् ॥ वसुधे त्वं विजानीहि देवानामपि दुर्लभम्

ក្នុងដែនរបស់ខ្ញុំ មានទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធ (ទីរថៈ) ត្រូវបានប្រកាស—ជាទីបង្កើនបុណ្យ និងបរិសុទ្ធខ្ពស់បំផុត។ ឱ វសុធា (ផែនដី) ចូរដឹងថា វាក៏ពិបាករកបាន សូម្បីតែសម្រាប់ទេវតា។

Verse 83

यच्च सिद्धाश्रम इति विख्यातः पुण्यवर्द्धनः ॥ शम्भोस्तपोवनं तत्र सर्वाश्रमवरं प्रति

ហើយនៅទីនោះមានកន្លែងល្បីថា ‘សិទ្ធាអាស្រាម’ ដែលបង្កើនបុណ្យ។ នៅទីនោះផងដែរ មានព្រៃតបៈ (តបោវន) របស់ព្រះសម្ភូ (សិវៈ) ដែលត្រូវគេចាត់ទុកថាល្អឯកក្នុងចំណោមអាស្រាមទាំងអស់។

Verse 84

नानापुष्पफलोपेतं कदलीषण्डमण्डितम् ॥ निचुलैश्चैव पुन्नागैः केसरैश्च विराजितम्

ទីនោះសម្បូរទៅដោយផ្កា និងផ្លែឈើជាច្រើនប្រភេទ តុបតែងដោយព្រៃចេកជាក្រុមៗ; ហើយរុងរឿងដោយដើមនិចុល ដើមពុន្នាគ និងដើមកេសរ ផងដែរ។

Verse 85

खर्जूराशोकबकुलैश्चूतैश्चैव प्रियालकैः ॥ नारिकेलैश्च पूगैश्च चम्पकैर्जम्बुभिर्धवैः

នៅទីនោះមានដើមខជូរ ដើមអសោក និងដើមបកុល; មានដើមស្វាយ និងដើមព្រីយាលក; មានដើមដូង និងដើមពូគ (ស្លាបព្រា/សុបារី) ព្រមទាំងដើមចម្បក ដើមជម្ពូ និងដើមធវ ផងដែរ។

Verse 86

नारङ्गैर्बदरिभिश्च जम्बीरैर्मातुलुङ्गकैः ॥ केतकीमल्लिकाजातीयूथिकाराजिराजितम्

មានដើមក្រូច ដើមបដរិ (ជូជូប) និងដើមស៊ីត្រុង ព្រមទាំងមាតុលុង្គ; តុបតែងដោយជួរផ្កាកេតកី មល្លិកា ជាតិ និងយូថិកា។

Verse 87

कुन्दैः कुरवकैर्नागैः कुटजैर्दाडिमैरपि ॥ आगत्य यत्र क्रीडन्ति देवानां मिथुनानि च

ក៏មានដើមកុន្ទ កុរវក នាគ កុតជ និងដើមទទឹមផងដែរ; នៅទីនោះ គូទេវតាទាំងឡាយមកដល់ហើយក៏លេងកម្សាន្ត។

Verse 88

तस्मिन्ह्रदे महापुण्ये पुण्यनद्यॊस्तु संगमे ॥ स्नानाच्छताश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

នៅក្នុងបឹងដ៏មានបុណ្យធំមហានោះ ត្រង់កន្លែងប្រសព្វនៃទន្លេបរិសុទ្ធទាំងឡាយ មនុស្សម្នាក់ដោយការងូតទឹក នឹងទទួលបានផលបុណ្យដូចពិធីអស្វមេធមួយរយ។

Verse 89

स्नात्वा तत्र तु वैशाखे गोसहस्रफलं भवेत् ॥ माघमासे पुनः स्नात्वा प्रयागस्नानजं फलम्

បើងូតទឹកនៅទីនោះក្នុងខែវៃសាខៈ នឹងបានផលបុណ្យស្មើនឹងការបរិច្ចាគគោមួយពាន់ក្បាល; ហើយបើងូតទឹកម្ដងទៀតក្នុងខែមាឃៈ នឹងបានផលបុណ្យដែលកើតពីការងូតទឹកនៅប្រយាគ។

Verse 90

कार्त्तिके मासि यः स्नाति तुलासंस्थे दिवाकरे ॥ विधिना नियतः सोऽपि मुक्तिभागी न संशयः

អ្នកណាដែលងូតទឹកក្នុងខែកាត្ទិកៈ នៅពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតក្នុងរាសីទុលា (Libra) ហើយប្រកាន់វិន័យតាមវិធីពិធីការដោយត្រឹមត្រូវ អ្នកនោះក៏ជាអ្នកមានភាគក្នុងមោក្ខៈ ដោយគ្មានសង្ស័យ។

Verse 91

यज्ञस्तपोऽथवा दानं श्राद्धमिष्टस्य पूजनम् ॥ यत्किञ्चित्क्रियते कर्म तदनन्तफलं भवेत् ॥

មិនថាជា​យជ្ញៈ ការតបស្យា ការធ្វើទាន ពិធី​ស្រាទ្ធៈ​សម្រាប់បុព្វបុរស ឬការបូជាទេវតាដែលខ្លួនជ្រើស—កម្មណាដែលធ្វើនៅទីនេះ នឹងក្លាយជាកម្មមានផលអនន្ត។

Verse 92

भूमे तस्यापराधांश्च सर्वानेव क्षमाम्यहम् ॥ गङ्गायमुनयोऱ्यद्वत्सङ्गमो मर्त्यदुर्लभः ॥

ឱ មាតាភូមិ ខ្ញុំអភ័យទោសចំពោះកំហុសទាំងអស់របស់បុគ្គលនោះ។ ដូចជាការជួបប្រសព្វរវាងទន្លេគង្គា និងយមុនា ដែលមនុស្សសាមញ្ញពិបាកបានជួបប្រទះ ដូច្នេះការជួបនេះក៏កម្រដែរ។

Verse 93

तथैवायं देवनद्यो सङ्गमः समुदाहृतः ॥ एतद्गुह्यं परं देवि मम क्षेत्रे वसुन्धरे ॥

ដូចគ្នានេះដែរ ការជួបប្រសព្វនៃទន្លេទេវៈទាំងនេះ ត្រូវបានប្រកាស។ ឱ ទេវី ឱ វសុន្ធរា នេះជាសម្ងាត់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងដែនបរិសុទ្ធរបស់ខ្ញុំ។

Verse 94

अहमस्मिन्महाक्षेत्रे धरे पूर्वमुखः स्थितः ॥ शालग्रामे महाक्षेत्रे भूमे भागवतप्रियः ॥

ឱ មាតាភូមិ ក្នុងមហាក្សេត្រនេះ ខ្ញុំឈរបែរមុខទៅទិសកើត។ ឱ មាតាភូមិ ក្នុងមហាក្សេត្រនៃសាលក្រាមៈនេះ ខ្ញុំជាទីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងរបស់អ្នកសក្ការៈតាមប្រពៃណីភាគវតៈ។

Verse 95

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ अन्तर्गुह्यं परं श्रेष्ठं यन्न जानन्ति मोहिताः ॥

ហើយខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកបន្ថែមទៀត—សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា។ នេះជាសម្ងាត់ខាងក្នុង ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងល្អឥតខ្ចោះ ដែលអ្នកលង់ក្នុងមោហៈមិនយល់ដឹង។

Verse 96

शिवो मे दक्षिणस्थाने तिष्ठन्वै विगतज्वरः ॥ लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः सर्वलोकवरो हरः ॥

នៅទិសខាងត្បូងរបស់ខ្ញុំ ព្រះសិវៈឈរប្រតិស្ឋានពិតប្រាកដ ដោយរួចផុតពីក្តៅក្រហាយ និងទុក្ខវេទនា។ ព្រះองค์ជាអ្នកលើកលែង និងល្អឥតខ្ចោះក្នុងលោកទាំងអស់—ហរៈ អ្នកប្រទានពរ​ដល់លោកទាំងមូល។

Verse 97

तं ये विन्दन्ति ते देवि नूनं मामेव विन्दति ॥ ये मां विदन्ति देवेशि ते विदन्ति शिवं परम् ॥

ឱ ទេវី អ្នកណាដែលរកឃើញព្រះองค์នោះ នោះពិតជារកឃើញខ្ញុំផងដែរ។ ឱ ព្រះនាងម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ អ្នកណាដែលស្គាល់ខ្ញុំ នោះស្គាល់ព្រះសិវៈដ៏អធិឧត្តម។

Verse 98

अहं यत्र शिवस्तत्र शिवो यत्र वसुन्धरे ॥ तत्राहमपि तिष्ठामि आवयोर्नान्तरं क्वचित् ॥ शिवं यो वन्दते भूमे स हि मामेव वन्दते ॥ लभते पुष्कलां सिद्धिमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ॥

កន្លែងណាខ្ញុំស្ថិត នៅទីនោះព្រះសិវៈស្ថិត; កន្លែងណាព្រះសិវៈស្ថិត ឱ វសុន្ធរា នៅទីនោះខ្ញុំក៏ស្ថិតដែរ—រវាងយើងទាំងពីរមិនមានការបំបែកណាមួយឡើយ។ ឱ ផែនដី អ្នកណាដែលគោរពបូជាព្រះសិវៈ គឺគោរពបូជាខ្ញុំផ្ទាល់។ អ្នកណាដែលយល់ដឹងតត្ត្វនេះដោយពិត នឹងទទួលបានសិទ្ធិ (siddhi) ដ៏សម្បូរបែប។

Verse 99

मुक्तिक्षेत्रं प्रथमतॊ रुरुखण्डं ततः परम् ॥ सम्भेदो देवनद्यॊश्च त्रिवेणी च ततः परम् ॥

ដំបូងគឺ ‘មុក្តិ-ក្សេត្រ’; បន្ទាប់មក រុរុខណ្ឌ; បន្ទាប់មក សង្គមនៃទន្លេទេវៈទាំងឡាយ; ហើយបន្ទាប់ពីនោះគឺ ត្រីវេណី។

Verse 100

क्षेत्रं प्रमाणं विज्ञेयं गण्डकी सङ्गतं परम् ॥ एवं सा गण्डकी देवि नदीनामुत्तमा नदी ॥

មាត្រា និងព្រំដែននៃក្សេត្រសក្ការៈ គួរយល់ដឹងដោយយកទន្លេ គណ្ឌកី (Gaṇḍakī) ជាមជ្ឈមណ្ឌល—រួមទាំងសង្គមដ៏ឧត្តមរបស់នាង។ ដូច្នេះ ឱ ទេវី ទន្លេគណ្ឌកីនោះជាទន្លេល្អឥតខ្ចោះបំផុតក្នុងចំណោមទន្លេទាំងឡាយ។

Verse 101

गङ्गया मिलिता यत्र भागीरथ्या महाफला ॥ अपरं तन्महत्क्षेत्रं हरिक्षेत्रमिति स्मृतम् ॥

នៅកន្លែងដែលទន្លេគង្គា​ជួបរួមជាមួយ​ទន្លេភាគីរថី ហើយផ្តល់ផលវិញ្ញាណដ៏មហិមា តំបន់បរិសុទ្ធដ៏ធំមួយទៀតនោះ ត្រូវបានចងចាំថា «ហរិក្សេត្រ»។

Verse 102

आदौ सा गण्डकी पुण्या भागीरथ्या च सङ्गता ॥ तस्य तीर्थस्य महिमा ज्ञायते न सुरैरपि ॥

ដំបូងឡើយ ទន្លេគណ្ឌកីដ៏បរិសុទ្ធ ត្រូវបាននិយាយថា​ជួបរួមជាមួយ​ទន្លេភាគីរថី; មហិមារបស់ទីរថៈនោះ សូម្បីតែទេវតាក៏មិនអាចដឹងបានពេញលេញ។

Verse 103

एतत्ते कथितं भद्रे शालग्रामस्य सुन्दरी ॥ गण्डक्याश्चैव माहात्म्यं सर्वकल्मषनाशनम् ॥

ឱ នាងមានសិរីមង្គល ឱ នាងស្រស់ស្អាត ខ្ញុំបានប្រាប់ដល់អ្នកដូចនេះអំពីរឿងរ៉ាវនៃ «សាលិគ្រាម» និងមហិមារបស់ទន្លេគណ្ឌកី ដែលបានពិពណ៌នាថា​បំផ្លាញមលិនទាំងអស់។

Verse 104

पूर्वपृष्टं तया यच्च पुण्यं भागवतप्रियम् ॥ आख्यानानां महाख्यानं द्युतीनां परमा द्युतिः ॥

ហើយអ្វីដែលនាងបានសួរមុននេះ—រឿងរ៉ាវដ៏មានបុណ្យនេះ ដែលជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នកភក្តិចំពោះភគវាន—គឺជាមហាកថា​ក្នុងចំណោមកថាទាំងឡាយ និងជាពន្លឺអតិបរមា​ក្នុងចំណោមពន្លឺទាំងអស់។

Verse 105

पुण्यानां परमं पुण्यं तपसां च महत्तपः ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं गतीनां परमा गतिः ॥

នេះជាបុណ្យអតិបរមា​ក្នុងចំណោមបុណ្យទាំងឡាយ ជាតបៈដ៏មហិមា​ក្នុងចំណោមតបៈទាំងអស់; ជាសម្ងាត់អតិបរមា​ក្នុងចំណោមសម្ងាត់ និងជាគតិអតិបរមា​ក្នុងចំណោមគតិទាំងឡាយ។

Verse 106

महालाभस्तु लाभानां नास्त्यस्मादपरं महत् ॥ पिशुनाय न दातव्यं न शठाय गुरुद्रुहे ॥

នេះជាលាភដ៏មហិមា ក្នុងចំណោមលាភទាំងឡាយ; គ្មានអ្វីធំជាងនេះទៀត។ មិនគួរផ្តល់ដល់អ្នកនិយាយបង្កាច់ អ្នកល្បិចកល និងអ្នកក្បត់គ្រូអាចារ្យ។

Verse 107

लोभमोहमदाद्यैर्ये वर्जिताः पुण्यबुद्धयः ॥ य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥

អ្នកមានបញ្ញាបុណ្យ ដែលបានលះបង់លោភៈ មោហៈ មទៈ និងអ្វីៗដូច្នេះ—មនុស្សណាអាន/សូត្រនេះរៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយក្រោកនៅពេលព្រលឹម នឹងទទួលផលដូចដែលបានប្រកាស។

Verse 108

कुलानि तारितान्येवं सप्त सप्त च सप्त च ॥ एवं मरणकाले तु न कदाचिद्विमुह्यते ॥

ដូច្នេះ គេនិយាយថាវង្សត្រកូលត្រូវបាន ‘នាំឆ្លងផុត’—ប្រាំពីរ ប្រាំពីរ និងប្រាំពីរ; ហើយដូចគ្នានេះ នៅពេលមរណកាល មិនដែលវង្វេងស្មារតីឡើយ។

Verse 109

यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति ॥ क्षेत्रस्य शालग्रामस्य माहात्म्यं परमं मया ॥

បើអ្នកណាប្រាថ្នាសិទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត អ្នកនោះនឹងទៅដល់លោករបស់យើង។ មហិមាដ៏ប្រសើរបំផុតនៃក្សេត្រសក្ការៈ ‘សាលិគ្រាម’ យើងបានប្រកាសហើយ។

Verse 110

कथितं ते महादेवि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ឱ មហាទេវី! យើងបានប្រាប់អ្នករួចហើយ; ឥឡូវនេះ អ្នកចង់ស្តាប់អ្វីទៀត?

Verse 111

वृक्षस्य दक्षिणे पार्श्वे गतस्तावदहं धरे ॥ पूर्वस्थानं परित्यज्य स ऋषिः संशितव्रतः

ឱ ធរា (ផែនដី) នៅពេលនោះ ខ្ញុំបានទៅកាន់ខាងត្បូងនៃដើមឈើ។ ដោយបោះបង់ទីតាំងដើមរបស់ខ្លួន ព្រះឥសីនោះ—មាំមួនក្នុងវ្រត—បានបន្តដំណើរ។

Verse 112

यस्त्रिरात्रमुषित्वा तु नियते नियता शनः ॥ राजसूयफलं प्राप्य मोदते देववद्दिवि

ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលស្នាក់នៅបីរាត្រី ដោយអាកប្បកិរិយាមានវិន័យ និងការប្រព្រឹត្តតាមក្បួនយ៉ាងសមរម្យ នោះនឹងទទួលបានផលនៃរាជសូយយជ្ញា បន្តិចម្តងៗ ហើយរីករាយនៅសួគ៌ដូចទេវតា។

Verse 113

एवमेतन्महाभागे क्षेत्रं हरिहरात्मकम् ॥ मृताः येऽत्र गतिं यान्ति मम कर्मानुसारिणः

ដូច្នេះហើយ ឱ មហាភាគៈ តំបន់បរិសុទ្ធនេះមានសភាពជាហរិ និង ហរ រួមគ្នា។ អ្នកដែលស្លាប់នៅទីនេះ នឹងទៅដល់គតិរបស់ខ្លួន តាមលំដាប់កម្មរបស់ខ្លួន។

Verse 114

ये च पापाः कृतघ्नाश्च द्विजदेवापराधिनः ॥ कुशिष्याय न दातव्यं न दद्याच्छास्त्रदूषके ॥१ १९॥ नीचाय न च दातव्यं ये न जानन्ति सेवितुम् ॥ सुशिष्याय च दातव्यं धीराय शुभबुद्धये

ហើយអ្នកដែលមានបាប មិនដឹងគុណ និងជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសចំពោះព្រះព្រាហ្មណ៍ និងទេវតា—មិនគួរផ្តល់ទានដល់ពួកគេឡើយ។ មិនគួរផ្តល់ដល់សិស្សអាក្រក់ និងអ្នកបំផ្លាញឬបំភាន់សាស្ត្រ។ ក៏មិនគួរផ្តល់ដល់មនុស្សទាបថោក និងអ្នកដែលមិនដឹងរបៀបបម្រើឲ្យសមរម្យ។ តែគួរផ្តល់ដល់សិស្សល្អ—អ្នកមានភាពអត់ធ្មត់ មាំមួន និងមានបញ្ញាដ៏ប្រសើរ។

Verse 115

यदि तुष्टोऽसि मे देव सर्वशान्तिकरः परः ॥ यदि देयो वरो मह्यं तपसाराधितेन च

ឱ ព្រះទេវៈ ប្រសិនបើព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ—ព្រះអង្គដ៏ឧត្តម បង្កើតសន្តិភាពទាំងអស់—បើព្រះអង្គគួរប្រទានពរ​ដល់ខ្ញុំ សូមប្រទានពរនោះ ដោយព្រះអង្គបានពេញព្រះហឫទ័យពីតបៈ (ការតបស្យា) ដែលខ្ញុំបានអនុវត្ត។

Verse 116

अन्यच्च गुह्यं वक्ष्यामि सालङ्कायन तच्छृणु ॥ तव प्रीत्या प्रवक्ष्यामि येनैतत्क्षेत्रमुत्तमम्

ហើយខ្ញុំនឹងប្រាប់អាថ៌កំបាំងមួយទៀត; ឱ សាលង្គាយន ចូរស្តាប់នោះ។ ដើម្បីឲ្យអ្នកពេញចិត្ត ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីអ្វីដែលធ្វើឲ្យដែនបរិសុទ្ធនេះត្រូវបានគេដឹងថា ប្រសើរបំផុត។

Verse 117

चतुर्णामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः

មនុស្សម្នាក់ទទួលបានផលបុណ្យនៃអស្សវមេធយជ្ញា ចំនួនបួន។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើគាត់លះបង់ដង្ហើមជីវិតនៅទីនេះ ដោយតាំងចិត្តមាំមួនក្នុងកិច្ច និងពិធីរបស់ខ្ញុំ គាត់នឹងបានដល់ផលនោះ។

Verse 118

नरमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मुक्तरागो गतक्लमः

មនុស្សម្នាក់ទទួលបានផលបុណ្យនៃយជ្ញា នរเมធ។ ហើយប្រសិនបើគាត់លះបង់ដង្ហើមជីវិតនៅទីនេះ—រួចផុតពីការចងចិត្ត និងអស់កម្លាំង—គាត់នឹងបានដល់ផលនោះ។

Verse 119

गुह्यं सर्वायुधं नाम तत्र क्षेत्रे परं मम ॥ पतन्ति सप्त स्रोतांसि हिमवन्निःसृतानि वै

នៅទីនោះ ក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះ មានទីកន្លែងកំពូលរបស់ខ្ញុំដែលជាអាថ៌កំបាំង មាននាមថា ‘សರ್ವាយុធ’។ នៅទីនោះ មានស្ទឹងទឹកប្រាំពីរខ្សែហូរចុះមកពិតប្រាកដ ដែលកើតចេញពីហិមវត។

Verse 120

तत्र स्नानं तु कुर्वीत अष्ट रात्रोषितो नरः ॥ सप्तद्वीपेषु भ्रमति स्वच्छन्दगमनालयः

នៅទីនោះ គួរធ្វើស្នានបរិសុទ្ធ; បុរសដែលស្នាក់នៅទីនោះអស់ប្រាំបីយប់ នឹងធ្វើដំណើរទៅមកក្នុងទ្វីបទាំងប្រាំពីរ ដោយទទួលបានសភាព/ទីលំនៅនៃការធ្វើដំណើរដោយគ្មានឧបសគ្គ។

Verse 121

सौवर्णानि च पद्मानि दृश्यन्ते भास्करोदये ॥ तावत्पश्यन्ति भूतानि यावन्मध्यन्दिनं भवेत् ॥

នៅពេលព្រះអាទិត្យរះ ផ្កាឈូកមាសបង្ហាញឲ្យឃើញ; សត្វមានជីវិតឃើញវាបានត្រឹមតែរហូតដល់មិនទាន់ដល់ថ្ងៃត្រង់។

Verse 122

त्रिशूलगङ्गेति आख्याता सापि तत्र महानदी ॥ एवं नदीसमुद्भेदः सर्वतीर्थकदम्बकम् ॥

នៅទីនោះក៏មានទន្លេធំមួយដែលគេហៅថា ‘ត្រីសូល-គង្គា’ ផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ គឺជាការពណ៌នាអំពីការបង្ហាញខ្លួននៃទន្លេ ដែលដូចជាចង្កោមសង្ខេបនៃទីរថៈ (កន្លែងបរិសុទ្ធ) ទាំងអស់។

Frequently Asked Questions

The text frames Śālagrāma as a disciplined moral-ecological space where liberation is linked to regulated conduct (vrata), reverent engagement with rivers and water-bodies (tīrtha), and responsible transmission of knowledge (adhikāra). Philosophically, it emphasizes a Harihara model: realizing Viṣṇu entails recognizing Śiva’s presence as non-separate within the same kṣetra, presented as a unifying doctrinal lens for practice and interpretation.

Key markers include Vaiśākha śukla-dvādaśī (the sage’s darśana moment). The chapter also specifies month-based bathing benefits in Vaiśākha, Māgha, and Kārttika, and notes seasonal inversion at a tīrtha (warm in hemanta, cool in grīṣma). Multiple vow-durations are prescribed as night-stays with fasting/observance: trirātra, caturātra, saptarātra, aṣṭa-rātra, daśa-rātra, and other specified counts (e.g., ṣaṣṭi-kāla wording in one passage).

Through Pṛthivī as interlocutor and the detailed catalog of rivers, streams, groves, and lakes, the narrative sacralizes terrestrial and hydrological systems as sites requiring restraint, cleanliness, and time-bound observance. The kṣetra is depicted as a network of fragile, ‘guhya’ (protected/hidden) waterscapes whose benefits are contingent on disciplined human behavior, effectively presenting an early model of environmental stewardship via ritual regulation and ethical eligibility.

The central human figure is the sage Sālaṅkāyana, whose tapas leads to the birth of a son named Nandikeśvara. The chapter also references Mahādeva/Śiva (including epithets such as Nīlakaṇṭha and Hara) in relation to a Nepal-associated Śiva-sthāna, and situates the narrative within broader cultural geographies by mentioning Mathurā and the Gaṇḍakī river complex.