Varaha PuranaAdhyaya 1219 Shlokas

Adhyaya 12: Supratīka’s Hymn to Rāma and the Granting of a Boon through Divine Manifestation

Rāma-stutiḥ Supratīkasya darśana-vara-pradānam ca

Stotra-Theology and Soteriological Narrative (Bhakti-oriented instruction)

ព្រះវរាហៈប្រាប់ព្រះភ្រឹថិវីអំពីព្រះរាជា សុប្រតីកៈ។ ពេលបានឮថាព្រះរាជបុត្រត្រូវបានដុតដោយ រថាង្គ-អគ្គិ (ភ្លើងនៃចក្រ) ព្រះអង្គសោកសៅដោយការពិចារណា ហើយបែរទៅរកផ្លូវភក្តិ។ ក្នុងរឿងនេះ ព្រះវិษ្ណុត្រូវបានសរសើរជា “រាម” (ពាក់ព័ន្ធនឹង ចិត្រកូដ) ហើយសុប្រតីកៈថ្វាយស្តុតិយ៉ាងវែង ដោយពណ៌នាព្រះអង្គជាមូលដ្ឋានកោស्मिकនៃធាតុ អង្គញ្ញាណ និងគុណៈ ជាគោលការណ៍ដែលទ្រទ្រង់លោក; ការចងចាំព្រះ (ស្មរណៈ) ដូចជាក្តារ/ទូកឆ្លងសមុទ្រទុក្ខ។ ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ សម្ដែងទម្រង់ និងប្រទានពរ; សុប្រតីកៈសុំ “លយ” គឺការលាយបញ្ចូលទៅក្នុងទម្រង់អធិឧត្តម ហើយបានមោក្ខៈ។ ចុងក្រោយ វរាហៈបញ្ជាក់ពីភាពអស្ចារ្យមិនអាចវាស់បាននៃរឿងសೃષ્ટិពុរាណ និងដែនកំណត់នៃការរាប់រៀប។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīSupratīka

Key Concepts

Rāma as an epithet of Viṣṇu and cosmic support (jagat-pratiṣṭhā)Smaraṇa (remembrance) as salvific method across bhavārṇava (ocean of becoming)Pañcamahābhūta and cosmological emanation (mahī, salila, vahni, vāyu, kha)Guṇa-psychology (manas, buddhi, ceto-guṇāḥ) as derived principlesDarśana and vara-pradāna (divine manifestation and boon granting)Laya/mokṣa as requested end-state (absorption into paramaṃ vapuḥ)Purāṇic incommensurability (creation narratives beyond numerical measure)

Shlokas in Adhyaya 12

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततः पुत्रं रथाङ्गाग्निदग्धं श्रुत्वा नृपोत्तमः । सुप्रतीकः प्रतीतात्मा चिन्तयामास पार्थिवः । तस्य चिन्तयतस्त्वेवं तदा बुद्धिरजायत ॥ १२.१ ॥

ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូល៖ បន្ទាប់មក ព្រះរាជាអធិបតីបានឮថា ព្រះរាជបុត្រត្រូវភ្លើងនៃចក្រ (រថាង្គ) ដុតឆេះ។ សុប្រតីកៈ ព្រះមហាក្សត្រល្អឥតខ្ចោះ មានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ បានចូលទៅក្នុងការពិចារណា។ ខណៈព្រះអង្គកំពុងគិតដូច្នោះ ការសម្រេចចិត្តមួយក៏កើតឡើងក្នុងព្រះហឫទ័យ។

Verse 2

चित्रकूटे गिरौ विष्णुः सदा रामेति कीर्त्यते । ततोऽहं रामसंज्ञेन नाम्ना स्तौमि जगत्पतिम् ॥ १२.२ ॥

នៅលើភ្នំចិត្រកូដ ព្រះវិṣṇុ តែងតែត្រូវបានសរសើរដោយនាម «រាម» ជានិច្ច។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសរសើរព្រះអម្ចាស់នៃលោក ដោយប្រើនាម «រាម» នោះ។

Verse 3

सुप्रतीक उवाच । नमामि रामं नरनाथमच्युतं कविं पुराणं त्रिदशारिनाशनम् । शिवस्वरूपं प्रभवं महेश्वरं सदा प्रपन्नार्तिहरं धृतश्रियम् ॥ १२.३ ॥

សុប្រតីកៈមានព្រះបន្ទូល៖ «ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំរាម—អច្យុតៈ ព្រះអម្ចាស់ក្នុងចំណោមមនុស្ស; ព្រះឥសី កាលបុរាណ; អ្នកបំផ្លាញសត្រូវនៃទេវតា; មានសភាពមង្គល ជាមូលហេតុ និងជាព្រះមហេស្វរៈ។ ព្រះអង្គជានិច្ចជាអ្នកដកហូតទុក្ខរបស់អ្នកសុំជ្រកកោន ហើយជាអ្នកកាន់កាប់ពន្លឺសិរីរុងរឿងអចិន្ត្រៃយ៍»។

Verse 4

भवान् सदा देव समस्ततेजसां करोषि तेजांसि समस्तरूपधृक् । क्षितौ भवान् पञ्चगुणस्तथा जले चतुःप्रकारस्त्रिविधोऽथ तेजसि । द्विधाऽथ वायौ वियति प्रतिष्ठितो भवान् हरे शब्दवपुः पुमानसि ॥ १२.४ ॥

ឱ ព្រះទេវតា ព្រះអង្គតែងបង្កើត និងបង្ហាញអំណាចពន្លឺ (តេជស) របស់សត្វមានពន្លឺទាំងអស់ ដោយទ្រង់យករូបរាងគ្រប់ប្រភេទ។ ក្នុងដី ព្រះអង្គមានគុណលក្ខណៈប្រាំ; ក្នុងទឹក មានបួន; ក្នុងភ្លើង មានបី; ក្នុងខ្យល់ មានពីរ; ហើយនៅក្នុងអាកាស ព្រះអង្គតាំងស្ថិត—ឱ ហរិ—ជាបុរសដែលរាងកាយជាសំឡេង។

Verse 5

भवान् शशी सूर्यहुताशनोऽसि त्वयि प्रलीनं जगदेतदुच्यते । भवत्प्रतिष्ठं रमते जगत् यतः स्तुतोऽसि रामेति जगत् प्रतिष्ठितम् ॥ १२.५ ॥

ព្រះអង្គជាព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងភ្លើងបូជាយញ្ញ។ គេនិយាយថា លោកទាំងមូលនេះរលាយចូលទៅក្នុងព្រះអង្គ។ ព្រោះលោកស្ថិត និងរកស្ថេរភាពនៅលើព្រះអង្គ ដូច្នេះព្រះអង្គត្រូវបានសរសើរថា «រាម»; លោកត្រូវបានបង្កើតតាំងនៅក្នុងព្រះអង្គ។

Verse 6

भवार्णवे दुःखतरोर्मिसङ्कुले तथाक्षमाणाग्रहणेऽतिभीषणे । न मज्जति त्वत्स्मरणप्लवो नरः स्मृतोऽसि रामेति तथा तपोवने ॥ १२.६ ॥

ក្នុងមហាសមុទ្រនៃសំសារ ដែលពោរពេញដោយរលកដូចដើមឈើនៃទុក្ខ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាចដោយអំណាចចាប់ក្របខណ្ឌមិនលះបង់ អ្នកណាមានទូកនៃការចងចាំព្រះអង្គ មិនលិចទេ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គត្រូវបានរំលឹកថា «រាម» សូម្បីនៅក្នុងព្រៃតបោវនៈ។

Verse 7

वेदेषु नष्टेषु भवांस्तथा हरे करोषि मात्स्यं वपुरात्मनः सदा । युगक्षये रञ्जितसर्वदिङ्मुखो भवांस्तथाग्निर्बहुरूपधृग्विभो ॥ १२.७ ॥

ពេលវេទាទាំងឡាយបានបាត់បង់ ព្រះអង្គឱ ហរិ ទ្រង់យករូបកាយជាត្រីរបស់ព្រះអង្គម្តងហើយម្តងទៀត។ នៅចុងយុគ ព្រះអង្គក្លាយជាភ្លើង—មុខបែរទៅគ្រប់ទិស បំភ្លឺទិសទាំងអស់—ឱព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច អ្នកកាន់កាប់រូបរាងជាច្រើន។

Verse 8

कौर्मं तथा ते वपुरास्थितः सदा युगे युगे माधव तोयमन्थने । न चान्यदस्तीति भवत्समं क्वचिज्जनार्दनाद्यः स्वयं भूतमुत्तमम् ॥ १२.८ ॥

ហើយដូច្នេះ ឱ មាធវ ព្រះអង្គតែងតែទទួលរូបកាយជាអណ្តើក នៅគ្រប់យុគ ក្នុងពេលកូរទឹក។ ពិតប្រាកដណាស់ គ្មានអ្វីណាស្មើព្រះអង្គនៅទីណាទេ—ព្រះអង្គ ជនារទន អាទិទេវ ដែលជាព្រះសត្តវៈដ៏អធិក។

Verse 9

त्वया ततम् विश्वमिदं महात्मन् स्वकाखिलान् वेद दिशश्च सर्वाः । कथं त्वमाद्यं परमं तु धाम विहाय चान्यं शरणं व्रजामि ॥ १२.९ ॥

ឱមហាត្មា ព្រះអង្គបានពេញលេញគ្របដណ្តប់សកលលោកនេះ; ព្រះអង្គដឹងអស់ទាំងអ្វីដែលជារបស់ព្រះអង្គ—ទាំងមូល—ហើយទិសទាំងអស់ផងដែរ។ តើខ្ញុំអាចបោះបង់ព្រះអង្គ ដែលជាព្រះដើម និងជាឋានដ៏អធិក ហើយទៅស្វែងរកជម្រកផ្សេងទៀតបានដូចម្តេច?

Verse 10

भवान् एकः पूर्वम् आसीत् ततश्च त्वत्तो मही सलिलं वह्निरुच्चैः । वायुस् तथा खं च मनोऽपि बुद्धि-श्चेतोगुणास्तत्प्रभवं च सर्वम् ॥ १२.१० ॥

ដើមកាល ព្រះអង្គតែមួយគត់មានស្ថិត។ បន្ទាប់មក ពីព្រះអង្គបានកើតមាន ផែនដី ទឹក ភ្លើង (ខ្ពស់ឡើង) ខ្យល់ និងមេឃ; ហើយចិត្ត បញ្ញា គុណលក្ខណៈនៃចិត្ត និងអ្វីៗទាំងអស់ដែលកើតចេញពីវាទាំងនោះផងដែរ។

Verse 11

त्वया ततं विश्वमिदं समस्तं सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे । समस्तविश्वेश्वर विश्वमूर्ते सहस्रबाहो जय देव देव । नमोऽस्तु रामाय महानुभाव ॥ १२.११ ॥

ដោយព្រះអង្គ ពិភពលោកទាំងមូលនេះត្រូវបានព្រះអង្គពាសពេញទាំងស្រុង; តាមការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ ព្រះអង្គជាបុរសអនន្តកាល។ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក ឱ រូបកាយជាសកល ឱ អ្នកមានព្រះហស្តពាន់—ជ័យជំនះដល់ព្រះអង្គ ឱ ព្រះនៃព្រះទាំងឡាយ។ សូមក្រាបបង្គំដល់ព្រះរាម ព្រះមានព្រះហឫទ័យធំ។

Verse 12

इति स्तुतो देववरः प्रसन्नः तदा राज्ञः सुप्रतीकस्य मूर्तिम् । संदर्शयामास ततोऽभ्युवाच वरं वृणीष्वेति च सुप्रतीकम् ॥ १२.१२ ॥

ព្រះដ៏ប្រសើរនោះ ត្រូវបានសរសើរដូច្នេះហើយ ក៏ព្រះហឫទ័យរីករាយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបង្ហាញរូបកាយរបស់ព្រះអង្គដល់ព្រះរាជា សុប្រតីកៈ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលថា «ចូរជ្រើសរើសពរ»។

Verse 13

एवं श्रुत्वा वचनं तस्य राजा ससम्भ्रमं देवदेवं प्रणम्य । उवाच देवेश्वर मे प्रयच्छ लयं यदास्ते परमं वपुस्ते ॥ १२.१३ ॥

ព្រះរាជា បានឮព្រះបន្ទូលនោះហើយ ក៏មានចិត្តរំភើបដោយការគោរព ក្រាបបង្គំដល់ព្រះនៃព្រះទាំងឡាយ ហើយទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ សូមប្រទានដល់ខ្ញុំ នូវលយៈ (ការរលាយ) ដែលក្នុងនោះ រូបកាយដ៏អធិមរណៈរបស់ព្រះអង្គស្ថិតនៅ»។

Verse 14

इतीरिते राजवरः क्षणेन लयं तथाऽगादसुरघ्नमूर्तौ । स्थितस्तस्मिन्नात्मभूतो विमुक्तः स भूमिपः कर्मकाण्डैरनेकैः ॥ १२.१४ ॥

ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ បានទូលដូច្នោះហើយ ក្នុងមួយភ្លែត ក៏ចូលទៅក្នុងលយៈ នៅក្នុងរូបមূរតិដែលសម្លាប់អសុរ។ ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនោះ—កើតឡើងដោយខ្លួនឯង និងបានរួចផុត—ព្រះមហាក្សត្រនោះ បានរួចផុត (ដូច្នេះ) ទោះបីមានពិធីកម្មជាច្រើន (កರ್ಮកाण्ड) ក៏ដោយ។

Verse 15

श्रीवराह उवाच । इतीरितं ते तु मया पुराणं स्वायम्भुवे चादिकृतैकदेशम् । शक्यं न चास्यैर्बहुभिः सहस्रैरपीह केनापि मुखेन वक्तुम् ॥ १२.१५ ॥

ព្រះវរាហដ៏មានសិរី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូច្នេះ ខ្ញុំបានរៀបរាប់ដល់អ្នក នូវបុរាណៈនេះ—ជាផ្នែកមួយ ដែលត្រូវបានតែងឡើងដំបូងក្នុងសម័យស្វាយម្ភូវ (មនុ)។ ប៉ុន្តែ ទោះមានមាត់រាប់ពាន់ ក៏មិនអាចមាននរណាម្នាក់នៅទីនេះ និយាយបានពេញលេញទាំងស្រុងឡើយ»។

Verse 16

उद्देशतः संस्मृतमात्रमेतन् मया भद्रे कथितं ते पुराणम् । समुद्रतोयात् परिमाणसृष्टिः क्वचित् क्वचिद् वृत्तमथो ह्यनर्घ्यम् ॥ १२.१६ ॥

ឱ ស្ត្រីអ្នកមានគុណ ខ្ញុំបានពោលប្រាប់ព្រះបុរាណនេះដល់អ្នកតែជាសង្ខេប តាមដែលអាចរំលឹកបាន។ ពីទឹកសមុទ្រ មានការពិពណ៌នាអំពីមាត្រដ្ឋាន និងការបង្កើត; ហើយនៅទីនេះទីនោះមានរឿងរ៉ាវ ដែលមានតម្លៃមិនអាចវាស់បាន។

Verse 17

स्वयम्भुवा कथितं ब्रह्मणाऽपि नारायणेनेपि कुतो भवेऽन्यः । अशक्यमस्माभिरितीरितं ते तन्मूर्त्तित्वात् स्मरणेनेदमाद्यम् ॥ १२.१७ ॥

នេះត្រូវបានពោលប្រាប់សូម្បីដោយ ស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្ម) ហើយដោយព្រះព្រហ្មផងដែរ; សូម្បីដោយ នារាយណៈ—ដូច្នេះ តើសត្វដទៃទៀតអាចធ្វើបានដូចម្តេច? ពួកយើងមិនអាចពិពណ៌នាវាឲ្យអ្នកបានទេ; ប៉ុន្តែព្រោះវាបានក្លាយជារូបរាង ដូច្នេះ សច្ចៈដើមបឋមនេះ គួរត្រូវរំលឹកដោយការចងចាំ។

Verse 18

समुद्रे बालुकासंख्या विद्यते रजसः क्षितौ । न तु सृष्टेः पुनः संख्या क्रीडतः परमेष्ठिनः ॥ १२.१८ ॥

គ្រាប់ខ្សាច់ក្នុងសមុទ្រ អាចរាប់បាន ហើយធូលីលើផែនដីក៏អាចរាប់បាន; ប៉ុន្តែចំនួននៃការបង្កើតឡើងវិញៗ របស់ ពរមេស្ឋិន នៅពេលទ្រង់លេងល្បែង មិនអាចរាប់បានឡើយ។

Verse 19

एष नारायणस्यांशो मया प्रोक्तः शुचिस्मिते । क्रीते वृत्तान्त एषश्च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१९ ॥

ឱ អ្នកញញឹមបរិសុទ្ធ, ខ្ញុំបានពោលប្រាប់អំពីភាគមួយនេះ ដែលជាចំណែកនៃ នារាយណៈ។ នេះហើយជាព្រឹត្តិការណ៍តាមដែលបានកើតឡើង—អ្នកចង់ស្តាប់អ្វីទៀត?

Frequently Asked Questions

What is the primary ethical or philosophical instruction in this Adhyaya?

The chapter frames remembrance and praise of the divine (smaraṇa and stuti) as a disciplined cognitive-ethical orientation that stabilizes the person amid suffering (bhavārṇava). Philosophically, it teaches a cosmology in which the deity is described as the ground of elements, mental faculties (manas, buddhi), and guṇas, and soteriologically it presents laya (absorption into the supreme form) as the requested and granted end-state.

Which chronological or seasonal markers are identified for the practices in this chapter?

No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal timings) are specified in Adhyāya 12. The practice emphasized is situational and universalized—stuti and smaraṇa are presented as effective irrespective of ritual timing.

How does this chapter address the concept of environmental or terrestrial balance?

While not prescribing environmental rules directly, the chapter advances an Earth-relevant cosmology: the world’s stability (jagat-pratiṣṭhā) is described through the ordered presence of the elements (mahī, salila, vahni, vāyu, kha) and their differentiated modes. This provides a conceptual framework for terrestrial balance by portraying Earth and the wider environment as structured, interdependent expressions of a single sustaining principle—an interpretive basis often used in ecological readings of Purāṇic thought.

What historical lineages or cultural figures are referenced?

The narrative references King Supratīka as the central human figure and invokes major cosmological authorities—Svayambhū (Brahmā) and Nārāyaṇa—within Varāha’s concluding remarks about purāṇic transmission and the immeasurability of creation accounts. No additional dynastic genealogy is detailed in this adhyāya.