Adhyaya 115
Varaha PuranaAdhyaya 11553 Shlokas

Adhyaya 115: The Arising of Diverse Dharmas: Devotional Observances and Varṇa-Based Duties

Vividhadharmotpattiḥ

Ethical-Discourse (Bhakti-oriented Dharma and Social Conduct)

ឆ្លើយតបសំណួររបស់ ព្រឹថិវី អំពីអំពើដែលនាំទៅសុខមង្គលសួគ៌ និងស្ថិរភាពនៃអាកប្បកិរិយាមនុស្ស វរាហៈ (ជានារាយណៈ) បង្ហាញធម៌ដែលផ្អែកលើភក្តិ ដោយបន្ថយសារៈសំខាន់នៃទ្រព្យសម្បត្តិ ការធ្វើទានធំៗ ឬយជ្ញាច្រើន ប្រសិនបើគ្មានការគោរពស្រឡាញ់ដោយឯកចិត្ត។ មាត្រដ្ឋានសម្រេចគឺចំណេះដឹង និងការគោរពបូជាព្រះវិෂ្ណុដោយមួយចិត្ត។ បន្ទាប់មកជំពូកនេះពិពណ៌នាពិធីអាហារប្រកាន់ទ្វាទសី និងលំដាប់ពិធីសាមញ្ញ—អនុវត្តការថ្វាយទឹក មន្ត្រ មើលព្រះអាទិត្យ ផ្កា ក្លិនក្រអូប និងធូប—ព្រមទាំងបុណ្យផល។ វរាហៈក៏កំណត់ការប្រព្រឹត្តសម្រាប់វណ្ណៈទាំងបួន (ប្រាហ្មណៈ ក្សត្រិយៈ វៃស្យៈ សូទ្រៈ) ដោយលើកទឹកចិត្តភាពទាបខ្លួន ការគ្រប់គ្រងខ្លួន ពាក្យមិនបង្កអន្តរាយ និងភាពមាំមួនក្នុងកាតព្វកិច្ច។ ចុងក្រោយបញ្ចប់ដោយវិន័យបែបតាបស និងការរឹតត្បិតជីវិត ជាមាគ៌ាទៅរកសមិទ្ធិដូចយោគៈ ដើម្បីគាំទ្ររបៀបសីលធម៌លើផែនដី (ព្រឹថិវី)។

Primary Speakers

Varāha (Nārāyaṇa)Pṛthivī (Vasundharā)

Key Concepts

bhakti (single-minded devotion as the primary criterion of religious efficacy)dvādaśī-upavāsa (fasting on the 12th lunar day)mantra-pūjā (ritual worship through mantra, flowers, fragrance, incense)varṇāśrama-dharma (role-based duties of brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra)jitendriyatā (sense-restraint) and ahaṅkāra-tyāga (abandonment of ego)lunar timing and merit calculus (tithi-based observance; quantified svarga-fruit)ethical speech norms (avoidance of paiśunya—malicious talk)proto-yogic discipline (regulated diet, silence, periodic fasting, bodily purity)

Shlokas in Adhyaya 115

Verse 1

अथ विविधधर्मोत्पत्तिः ॥ ततो महीवचः श्रुत्वा देवो नारायणोऽब्रवीत् ॥ कथयिष्यामि ते देवि कर्म स्वर्गसुखावहम्

ឥឡូវ (ចាប់ផ្តើម) ការកើតឡើងនៃធម៌បែបផ្សេងៗ។ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យរបស់ មហី (ផែនដី) ព្រះនារាយណៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ទេវី ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីកិច្ចកម្មដែលនាំមកនូវសុខសាន្តនៃសួគ៌»។

Verse 2

यत्त्वया पृच्छ्यते देवि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ स्थितिं सत्तां तु मर्त्यानां भक्त्या ये च व्यवस्थिताः

ឱ ទេវី អ្វីដែលអ្នកសួរ—ឱ វសុន្ធរា—សូមស្តាប់។ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីស្ថានភាព និងសភាពមានរបស់មនុស្សស្លាប់បាន និងអំពីអ្នកដែលតាំងខ្លួនក្នុងភក្តិ។

Verse 3

नाहं दानसहस्रेण नाहं यज्ञशतैरपि ॥ तुष्यामि न तु वित्तेन ये नराः स्वल्पचेतसः

ខ្ញុំមិនពេញព្រះហឫទ័យដោយទានរាប់ពាន់ទេ មិនដោយយជ្ញរាប់រយដែរ; ហើយក៏មិនដោយទ្រព្យសម្បត្តិ—ដែលមនុស្សបញ្ញាតិចតាមប្រមាញ់។

Verse 4

एकचित्तं समाधाय यो मां जानाति माधवि ॥ नित्यं तुष्यामि तस्याहं पुरुषं बहुदोषकम्

ឱ មាធវី អ្នកណាដែលប្រមូលចិត្តឲ្យឯកចិត្ត ហើយស្គាល់ខ្ញុំ ខ្ញុំពេញព្រះហឫទ័យចំពោះគាត់ជានិច្ច ទោះបីគាត់មានកំហុសច្រើនក៏ដោយ។

Verse 5

यच्च पृच्छसि मां भद्रे कर्म स्वर्गसुखावहम् ॥ तच्छृणुष्व वरारोहॆ गदतो मे शुचिस्मिते

ឱ នាងល្អប្រណិត អ្វីដែលអ្នកសួរខ្ញុំ—អំពីកិច្ចប្រតិបត្តិដែលនាំមកសុខសាន្តនៃសួគ៌—សូមស្តាប់។ ឱ នាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត ឱ នាងញញឹមបរិសុទ្ធ សូមស្តាប់ពាក្យខ្ញុំខណៈខ្ញុំនិយាយ។

Verse 6

ये नमस्यति मां नित्यं पुरुषा बहुचेतसः ॥ अर्द्धरात्रेऽन्धकारे च मध्याह्ने वापराह्णके

មនុស្សទាំងឡាយដែលគោរពបូជាខ្ញុំជានិច្ច ទោះមានចិត្តរំខានច្រើនក៏ដោយ—នៅពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រក្នុងភាពងងឹត ឬនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ឬនៅពេលរសៀល។

Verse 7

यस्य चित्तं न नश्येत मम भक्तिव्यवस्थितम् ॥ द्वादश्यामुपवासं तु यः कुर्यान्मम तत्परः ॥

អ្នកណាដែលចិត្តមិនរអិលរលុង ហើយតាំងមាំក្នុងភក្តិចំពោះខ្ញុំ—បើអ្នកនោះដែលផ្តោតលើខ្ញុំ ធ្វើអុបវាស (តមអាហារ) នៅថ្ងៃទ្វាទសី (Dvādaśī)។

Verse 8

ते मामेव प्रपश्यन्ति मयि भक्तिपरायणाः ॥ लब्धचेतो गुणज्ञश्च नरो भक्तिव्यवस्थितः ॥

អ្នកដែលឧទ្ទិសភក្តិដោយចិត្តតែមួយចំពោះខ្ញុំ គេឃើញតែខ្ញុំប៉ុណ្ណោះ; មនុស្សដែលតាំងមាំក្នុងភក្តិ មានចិត្តស្ងប់មាំ និងដឹងច្បាស់អំពីគុណ (guṇa)។

Verse 9

इच्छया अपि भवेद्भद्रे स्वर्गे वसति सुन्दरि ॥ स्वल्पकेन न गम्यन्ते दुष्प्राप्योऽहं वरानने ॥

សូម្បីតែដោយបំណងប្រាថ្នាប៉ុណ្ណោះ ឱ អ្នកមានសុភមង្គល—ឱ អ្នកស្រស់ស្អាត—ក៏អាចបានស្នាក់នៅសួគ៌; ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចឈានដល់ដោយមធ្យោបាយតិចតួចទេ ឱ អ្នកមុខស្រស់ ព្រោះខ្ញុំជាអ្វីដែលពិបាកទទួលបាន។

Verse 10

द्वादश्यामुपवासं तु ये च कुर्वन्ति ते नराः ॥ तेषामेव प्रपश्यन्ति मम भक्तिपरायणाः ॥

មនុស្សណាដែលពិតប្រាកដធ្វើអុបវាសនៅថ្ងៃទ្វាទសី—ពួកគេជាភក្តាដែលឧទ្ទិសក្នុងភក្តិចំពោះខ្ញុំ; ការឃើញ (ខ្ញុំ) មានសម្រាប់ពួកគេតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 11

कृत्वा चैवोपवासं प्रगृह्य चैव जलाञ्जलिम् ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा आदित्यं चावलोकयेत् ॥

ហើយក្រោយពេលបានធ្វើអុបវាសរួច ចូរយកទឹកជាអញ្ជលី (añjali) ហើយនិយាយថា ‘នមោ នារាយណៈ’ បន្ទាប់មកគួរមើលទៅកាន់អាទិត្យ (ព្រះអាទិត្យ)។

Verse 12

यावन्तो बिन्दवः किञ्चित्पतन्त्येवाञ्जलेर्जलात् ॥ तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥

ចំនួនដំណក់ទឹកប៉ុន្មានក៏ដោយ ទោះតិចតួចក៏ដោយ ដែលធ្លាក់ចេញពីទឹកក្នុងអញ្ជលី (ដៃក្រវ៉ាត់) នោះប៉ុន្មានពាន់ឆ្នាំ គេត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅស្វರ್ಗលោក។

Verse 13

अथ चैव तु द्वादश्यां पुरुषा धर्मवादकाः ॥ विधिना च प्रयत्नेन ये मां कुर्वन्ति मानुषाः ॥

ហើយបន្ថែមទៀត នៅថ្ងៃទ្វាទសី បុគ្គលទាំងនោះ—អ្នកប្រកាសធម៌—ដែលជាមនុស្សហើយបូជាខ្ញុំតាមវិធីពិធីការត្រឹមត្រូវ និងដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង,

Verse 14

पाण्डुरैश्चैव पुष्पैश्च मृष्टैर्धूपैस्तु धूपयेत् ॥ यो मे धारयते भूमौ तस्यापि शृणु या गतिः ॥

គួរតែថ្វាយធូបក្រអូប និងផ្កាពណ៌សស្រអាប់ (ស)។ ហើយចំពោះអ្នកណាដែលដំឡើង/គាំទ្ររូបឬនិមិត្តសញ្ញារបស់ខ្ញុំលើដី សូមស្តាប់ផងអំពីគោលដៅដែលគេបានទៅដល់។

Verse 15

दत्त्वा शिरसि पुष्पाणि इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ हृदि कृत्वा तु मन्त्रांश्च शुक्लाम्बरधरो धरे ॥

ដោយដាក់ផ្កាលើក្បាល រួចគួរអានមន្តនេះ។ ហើយដោយដាក់មន្តទាំងឡាយនៅក្នុងបេះដូង ពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស គួរធ្វើពិធី/កិច្ចការនោះ។

Verse 16

सुमान्यः सुमना गृह्य प्रीयतां भगवान्हरिः ॥

យកផ្កាស្រស់ស្អាត ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់៖ “សូមព្រះភគវាន ហរិ ពេញព្រះហឫទ័យ।”

Verse 17

नमोऽस्तु विष्णवे व्यक्ताव्यक्तगन्धिगन्धान्सुगन्धान्वा गृह्ण गृह्ण नमो भगवते विष्णवे ॥ अनेन मन्त्रेण गन्धं दद्यात् ॥ श्रुत्वा प्रत्यागतमाधारसवनं पतये भवं प्रविष्टं मे धूप धूपनं गृह्णातु मे भगवाञ्च्युतः ॥ अनेन मन्त्रेण धूपं दद्यात् ॥

សូមនមស្ការ​ដល់​ព្រះវិṣṇu—សូមទទួល ទទួល​ក្លិនក្រអូបទាំងអស់ ទាំងដែលបង្ហាញ និងមិនបង្ហាញ ទាំងក្រអូប និងមិនក្រអូប; សូមនមោ​ដល់​ព្រះអម្ចាស់ដ៏បរិសុទ្ធ ព្រះវិṣṇu។ ដោយមន្តនេះ គួរថ្វាយទឹកអប់/គ្រឿងក្រអូប។ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ ហើយត្រឡប់មកកាន់មូលដ្ឋាននៃពិធី សូមព្រះអច្យុត (Acyuta) ទទួលយកធូប និងការរមក្លិនរបស់ខ្ញុំ ដែលបានចូលក្នុងការថ្វាយនេះ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ម្ចាស់ (pataye)។ ដោយមន្តនេះ គួរថ្វាយធូប។

Verse 18

श्रुत्वा चैवं च शास्त्राणि यो मामेव तु कारयेत् ॥ मम लोकं च गच्छेत जायेतैव चतुर्भुजः ॥

ក្រោយបានស្តាប់សាស្ត្រទាំងឡាយដូច្នេះ អ្នកណាដែលធ្វើឲ្យបទបញ្ញត្តិទាំងនេះត្រូវអនុវត្ត ដោយយោងតែចំពោះខ្ញុំប៉ុណ្ណោះ គេនឹងទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ ហើយពិតប្រាកដនឹងកើតជាអ្នកមានដៃបួន។

Verse 19

श्यामाकं स्वस्तिकं चैव गोधूमं मुद्गकं तथा ॥ शालयस्तु यवाश्चैव तथा नीवारकाङ्गुकाः ॥

មីលេត «śyāmāka», គ្រាប់ធញ្ញ «svastika», ស្រូវសាលី (wheat) និង «mudga» (សណ្តែកបៃតង); ដូចគ្នានេះផងដែរ ប្រភេទអង្ករ, ស្រូវបារ្លី, ហើយក៏មាន «nīvāra» (អង្ករព្រៃ) និងគ្រាប់ធញ្ញ «aṅguka»។

Verse 20

एतानि यस्तु भुञ्जीत मम कर्मपरायणः ॥ शङ्खं चक्रं लाङ्गलं च मुसलं स च पश्यति ॥

ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលបរិភោគធញ្ញទាំងនេះ ដោយស្មោះត្រង់ចំពោះកិច្ចការដែលខ្ញុំបានបញ្ញត្តិ គេនឹងបានឃើញស័ង្ខ (ស្នែងសមុទ្រ), ចក្រ, នង្គល (នង្គ័ល/ហាល) និងមូសល (ឈើបុក)។

Verse 21

ब्राह्मणस्य तु वक्ष्यामि शृणु कर्म वसुन्धरे ॥ यानि कर्माणि कुर्वीत मम भक्तिपरायणः ॥

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រាហ្មណៈ; សូមស្តាប់ ឱ វសុន្ធរា: កិច្ចការទាំងឡាយដែលអ្នកមានភក្តីចំពោះខ្ញុំគួរធ្វើ។

Verse 22

षट्कर्मनिरतो भूत्वा अहङ्कारविवर्जितः ॥ लाभालाभं परित्यज्य भिक्षाहारो जितेन्द्रियः ॥

ប្រកបដោយកិច្ច៦ប្រការ ដោយគ្មានអហង្គារ; បោះបង់ការព្រួយបារម្ភអំពីចំណេញនិងខាត រស់ដោយអាហារបិណ្ឌបាត និងសង្រ្គោះអិន្ទ្រីយ៍ឲ្យស្ងប់។

Verse 23

मम कर्मसमायुक्तः पैशुन्येन विवर्जितः ॥ शास्त्रानुसारिमध्यस्थो नवृद्धशिशुचेतनः ॥

ភ្ជាប់ខ្លួននឹងការអនុវត្តដែលខ្ញុំបានបង្រៀន ដោយឆ្ងាយពីការបង្កាច់បង្ខូច; ដើរតាមសាស្ត្រ និងឈរជាមធ្យស្ថ—មានមេត្តាចំពោះក្មេង និងអ្នកចាស់។

Verse 24

एतद्वै ब्रह्मणः कर्म एकचित्तो जितेन्द्रियः ॥ इष्टापूर्तं च कुरुते स मामेति वसुन्धरे ॥

ឱ វសុន្ធរា! នេះហើយជាកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រាហ្មណ៍៖ មានចិត្តឯកគតា និងអិន្ទ្រីយ៍សង្រ្គោះ; គាត់ប្រតិបត្តិ អិṣṭa និង pūrta—យញ្ញ និងកិច្ចបុណ្យសាធារណៈ—ហើយគាត់មកដល់ខ្ញុំ។

Verse 25

क्षत्रियाणां प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम् ॥ यानि कर्माणि कुर्वीत क्षत्रियो मध्यसंस्थितः ॥

ខ្ញុំនឹងប្រកាសកាតព្វកិច្ចរបស់ក្សត្រិយៈដែលឈរមាំក្នុងការអនុវត្តដែលខ្ញុំបង្រៀន—ថាក្សត្រិយៈដែលមានតុល្យភាពគួរធ្វើកិច្ចអ្វីខ្លះ។

Verse 26

दानशूरश्च कर्मज्ञो यज्ञेषु कुशलः शुचिः ॥ मम कर्मसु मेधावी अहङ्कारविवर्जितः ॥

ក្លាហានក្នុងការបរិច្ចាគ ដឹងច្បាស់អំពីកាតព្វកិច្ច ឯកទេសក្នុងយញ្ញ និងបរិសុទ្ធ; ឆ្លាតវៃក្នុងការអនុវត្តដែលខ្ញុំបង្រៀន និងគ្មានអហង្គារ។

Verse 27

अल्पभाषी गुणज्ञश्च नित्यं भागवतप्रियः ॥ गुरुविद्योऽनसूयश्च निन्द्यकर्मविवर्जितः ॥

គាត់និយាយតិច យល់ដឹងអំពីគុណធម៌ ហើយស្រឡាញ់អ្នកបូជាភគវតជានិច្ច; បានបណ្តុះបណ្តាលក្នុងការគោរពគ្រូ និងវិជ្ជា មិនមានចិត្តច嫉 និងជៀសវាងអំពើដែលគួរត្រូវស្តីបន្ទោស។

Verse 28

भजते मम यो नित्यं मम लोकाय गच्छति ॥ वैश्यानां तु प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम् ॥

អ្នកណាដែលបូជាខ្ញុំជានិច្ច នឹងទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកវៃស្យៈ—អ្នកដែលឈរជាប់ក្នុងកិច្ចការដែលបានបញ្ញត្តិសម្រាប់ខ្ញុំ។

Verse 29

यानि कर्माणि कुरुते मम भक्तिपथे स्थितः ॥ एतैर्गुणैः स्वधर्मेण लाभालाभविवर्जितः ॥

កិច្ចការណាដែលគាត់ធ្វើ គាត់ធ្វើដោយឈរជាប់លើផ្លូវភក្តិចំពោះខ្ញុំ; មានគុណលក្ខណៈទាំងនេះ និងប្រតិបត្តិស្វធម្មរបស់ខ្លួន គាត់សេរីពីការចងចិត្តលើបាន និងមិនបាន។

Verse 30

ऋतुकालाभिगामी च शान्तात्मा मोहवर्जितः ॥ शुचिर्दक्षो निराहारो मम कर्मरतः सदा ॥

គាត់ចូលទៅកាន់ទំនាក់ទំនងប្តីប្រពន្ធតែក្នុងរដូវកាលដែលសមគួរ; ចិត្តស្ងប់ និងគ្មានមោហៈ; សុចរិត ប៉ិនប្រសប់ សម្របសម្រួលក្នុងអាហារ ហើយជានិច្ចរវល់ក្នុងកិច្ចការដែលបានបញ្ញត្តិសម្រាប់ខ្ញុំ។

Verse 31

गुरुसम्पूजको नित्यं युक्तो भक्तानुवत्सलः ॥ वैश्योऽप्येवं सुसंयुक्तो यस्तु कर्माणि कारयेत् ॥

អ្នកដែលគោរពបូជាគ្រូជានិច្ច មានវិន័យ និងស្រឡាញ់អ្នកបូជា—វៃស្យៈដែលប្រកបដោយភាពសមរម្យដូច្នេះ គួររៀបចំឲ្យកិច្ចការដែលបានកំណត់ ត្រូវបានអនុវត្ត។

Verse 32

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ अथ शूद्रस्य वक्ष्यामि कर्माणि शृणु माधवि ॥

ខ្ញុំមិនបោះបង់គាត់ទេ ហើយគាត់ក៏មិនបោះបង់ខ្ញុំដែរ។ ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងពណ៌នាអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់សូទ្រ; សូមស្តាប់ ឱ មាធវី។

Verse 33

कर्माणि यानि कृत्वा ह शूद्रो मह्यं व्यवस्थितः ॥ दम्पती मम भक्तौ यो मम कर्म परायणौ ॥

ដោយការធ្វើកាតព្វកិច្ចណាណាមួយ សូទ្រក៏បានតាំងមាំចំពោះខ្ញុំ។ គូស្វាមីភរិយាដែលមានភក្តិចំពោះខ្ញុំ និងឧទ្ទិសខ្លួនចំពោះកិច្ចការដែលខ្ញុំបានកំណត់—

Verse 34

उभौ भागवतौ भक्तौ मद्भक्तौ कर्मनिष्ठितौ ॥ देशकालौ च वानीतौ रजसा तमसोज्झितौ ॥

ទាំងពីរជាអ្នកភក្តិរបស់ភគវត—ជាអ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំ—មាំមួនក្នុងកាតព្វកិច្ច; ហើយក្នុងការប្រព្រឹត្តតាមទីកន្លែងនិងកាលៈទេសៈ ពួកគេត្រូវបានណែនាំល្អ ដោយបានបោះបង់រាជស និងតមស។

Verse 35

निरहङ्कारशुद्धात्मा आतिथेयो विनीतवान् ॥ श्रद्धधानोऽतिपूतात्मा लोभमोहविवर्जितः ॥

គ្មានអហង្គារ មានអាត្មាដែលបានសម្អាត បដិសណ្ឋារកិច្ចល្អ និងមានវិន័យ; មានសទ្ធា មានចរិតបរិសុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង ហើយឥតលោភ និងឥតមោហៈ។

Verse 36

नमस्कारप्रियो नित्यं मम चिन्ताव्यवस्थितः ॥ शूद्रः कर्माणि मे देवि य एवं सममाचरेत् ॥

ជានិច្ចស្រឡាញ់ការថ្វាយនមស្ការ តាំងមាំក្នុងការចងចាំនិងសមាធិចំពោះខ្ញុំ។ ឱ ទេវី សូទ្រដែលអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្ញុំដូចនេះ ដោយសមភាពក្នុងអាកប្បកិរិយា—

Verse 37

एवं कर्मगुणाश्चैव येन भक्त्या व्यवस्थितः ॥ सर्ववर्णाश्च मां देवि अपरं क्षत्रिये शृणु ॥

ដូច្នេះ ដោយគុណលក្ខណៈដែលបង្ហាញក្នុងកម្ម មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានបង្កើតឲ្យឈរជាប់ក្នុងភក្តិ។ ឱ ទេវី វណ្ណៈទាំងអស់អាចដើរតាមខ្ញុំបាន; ឥឡូវ សូមស្តាប់បន្ថែម ឱ ក្សត្រីយ។

Verse 38

येन तत्प्राप्यते योगं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ त्यक्त्वा लाभमलाभं च मोहं कामं च वर्जयेत् ॥

ឱ វសុន្ធរា សូមស្តាប់វិធីដែលធ្វើឲ្យបានដល់យោគនោះ៖ គួរលះទាំងបាន និងមិនបាន ហើយគួរជៀសវាងមោហៈ និងកាមនា។

Verse 39

न शीतं च न चोष्णे च लब्धालब्धं विचिन्तयेत् ॥ न तिक्तेनास्ति कटुना मधुराम्लैर्न लावणैः ॥

មិនគួរគិតកង្វល់អំពីត្រជាក់ឬក្តៅ ហើយក៏មិនគួរចងចិត្តលើអ្វីដែលបានឬមិនបាន។ មិនគួរត្រូវបានជំរុញដោយចំណូលចិត្តចំពោះរសជាតិជូរចត់ ហឹរ ផ្អែម ជូរ ឬប្រៃ។

Verse 40

न कषायैः स्पृहा यस्य प्राप्नुयात्सिद्धिमुत्तमाम् ॥ भार्या पुत्राः पिता माता उपभोगार्थसंयुतम् ॥

អ្នកណាដែលគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា សូម្បីតែចំពោះរសជាតិក្រអូបក្រអឺត (កសាយ) ក៏ដោយ នោះនឹងបានដល់សិទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ប៉ុន្តែ ភរិយា កូនប្រុសៗ ឪពុក និងម្តាយ ត្រូវបានចងភ្ជាប់នឹងគោលបំណងនៃការសប្បាយរីករាយ ដូច្នេះក្លាយជាមូលហេតុនៃការចងចិត្ត។

Verse 41

य एतान् हि परित्यज्य मम कर्मरतः सदा ॥ धृतिज्ञः कुशलश्चैव श्रद्धधानो धृतव्रतः ॥

អ្នកណាដែលបានលះបង់រឿងទាំងនេះ ហើយតែងតែឧស្សាហ៍ក្នុងកម្មសម្រាប់ខ្ញុំ នោះជាអ្នកដឹងនូវភាពអត់ធ្មត់ មានជំនាញ មានសទ្ធា និងរឹងមាំក្នុងវ្រត។

Verse 42

तत्परो नित्यमुद्युक्तः अन्यकार्यजुगुप्सकः ॥ बाले वयसि कल्पश्च अल्पभोगी कुलान्वितः ॥

អ្នកដែលផ្តោតចិត្តលើគោលដៅនោះជានិច្ច ខិតខំមិនឈប់ និងស្អប់ខ្ពើមការងារផ្សេងៗ គាត់មានវិន័យតាំងពីវ័យក្មេង សម្របសម្រួលក្នុងការរីករាយ និងឈរលើមូលដ្ឋានវង្សត្រកូល និងសហគមន៍ដ៏គួរគោរព។

Verse 43

कारुण्यः सर्वसत्त्वानां प्रत्युत्थायी महाक्षमः ॥ काले मौनक्रियां कुर्याद्यावत्तत्कर्म कारयेत् ॥

អ្នកមានមេត្តាករុណាចំពោះសត្វទាំងអស់ អ្នករហ័សរហួនក្នុងការក្រោកឡើងបម្រើ និងអ្នកអត់ធ្មត់យ៉ាងខ្លាំង—នៅពេលសមគួរ គាត់គួរអនុវត្តពិធីវត្តមោន (ស្ងៀមស្ងាត់) តាមរយៈរយៈពេលដែលវិន័យនោះត្រូវអនុវត្ត។

Verse 44

त्रिकालं च दिशो भागं सदा कर्मपथि स्थितः ॥ उपपन्नानभुञ्जानः कर्माण्यभोजनानि च ॥

ដោយគោរពតាមកាលទាំងបី និងការបែងចែកទិសទាំងឡាយ គាត់ឈរមាំលើផ្លូវនៃកម្មដែលមានវិន័យជានិច្ច; គាត់មិនបរិភោគអ្វីដែលមិនសមគួរ ហើយអនុវត្តកិច្ចតបស្យាដែលរួមមានការអត់អាហារផងដែរ។

Verse 45

अनुष्ठानपरश्चैव मम पार्श्वे मनश्चरः ॥ काले मूत्रपुरीषाणि विसृज्य स्नानवत्सलः ॥

អ្នកឧស្សាហ៍ក្នុងការអនុវត្តវត្ត និងឲ្យចិត្តស្ថិតជិតខាងខ្ញុំ (បែរទៅរកគ្រូ/ព្រះ) នៅពេលសមគួរ គាត់គួរបញ្ចេញទឹកនោម និងអាចម៍ ហើយជាអ្នកស្រឡាញ់ការងូតទឹកដើម្បីសុចរិតភាព។

Verse 46

पयसा यावकेनापि कदाचिद्वायुभक्षणः ॥ कदाचित्षष्ठकालेन क्वचिद्दृष्टमहाफलः ॥

ពេលខ្លះរស់ដោយទឹកដោះគោ ពេលខ្លះដោយយវាគូ (បបរបារឡី); ពេលខ្លះអនុវត្តវាយុភក្សណៈ ដូចជាបរិភោគខ្យល់ (អត់អាហារខ្លាំង); ពេលខ្លះបរិភោគតែពេលចន្លោះទីប្រាំមួយ—ដូច្នេះ ក្នុងករណីខ្លះ គេនិយាយថាឃើញផលធំ។

Verse 47

कदाचित्तु चतुर्थेन कदाचित्फलमेव च ॥ कदाचिद्दशमे भुञ्जेत्पक्षे मासे वसुन्धरे

ពេលខ្លះគួរទទួលអាហារនៅថ្ងៃទីបួន ពេលខ្លះគ្រាន់តែផ្លែឈើប៉ុណ្ណោះ។ ពេលខ្លះគួរទទួលអាហារនៅថ្ងៃទីដប់—ក្នុងរយៈពាក់កណ្តាលខែ ឬមួយខែ ឱ វសុន្ធរា (មាតាផែនដី)។

Verse 48

य एतत्सप्त जन्मानि मम कर्माणि कुर्वते ॥ योगिनस्तान्प्रपश्यन्ति पूर्वोक्तान्कर्मसु स्थितान्

អ្នកណាដែលប្រតិបត្តិកម្មរបស់យើងនេះអស់ប្រាំពីរកំណើត យោគីទាំងឡាយឃើញពួកគេ—អ្នកដែលតាំងខ្លួននៅក្នុងកម្មដែលបានពោលមុន។

Verse 49

यानि कर्माणि कुर्वन्तु मां प्रपश्यन्ति माधवि ॥ तानि ते कथयिष्यामि येन भक्त्या व्यवस्थिताः

ឱ មាធវី! ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីកម្មទាំងឡាយ ដែលដោយការធ្វើវា ពួកគេឃើញខ្ញុំ; ដោយវានោះ ពួកគេតាំងខ្លួនយ៉ាងមាំមួនក្នុងភក្តិ។

Verse 50

एतत्ते कथितं देवि श्रेष्ठं चैव मम प्रियम् ॥ तव चैवं प्रियार्थाय मन्त्रपूजां सुखावहम्

ឱ ទេវី, នេះបានពន្យល់ដល់អ្នកហើយ—ជាការល្អឥតខ្ចោះ និងជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ។ ហើយដើម្បីសេចក្តីពេញចិត្តរបស់អ្នក ខ្ញុំក៏ពិពណ៌នាពីមន្ត្រ-បូជា ដែលនាំមកនូវសុខសាន្ត និងសុភមង្គល។

Verse 51

अभ्युत्थानादिकुशलः पैशुन्येन विवर्जितः ॥ एतैर्गुणैः समायुक्तो यो मां व्रजति क्षत्रियः

មានជំនាញក្នុងកិច្ចដូចជា ការក្រោកឡើងស្វាគមន៍ និងបម្រើ ហើយឆ្ងាយពីការនិយាយបង្កាច់បង្ខូច—ក្សត្រីយៈដែលមករកខ្ញុំដោយគុណទាំងនេះ (គួរឲ្យសរសើរ)។

Verse 52

त्यक्त्वा ऋषिसहस्राणि शूद्रमेव भजाम्यहम् ॥ चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि यत्त्वया परिपृच्छितम्

ដោយលះបង់ឥសីរាប់ពាន់ ខ្ញុំគោរពបូជាសូម្បីតែសូទ្រ​ម្នាក់តែឯង; ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីកាតព្វកិច្ចនៃចាតុវណ្ណៈ ដូចដែលអ្នកបានសួរ។

Verse 53

पुष्पे गन्धे च धूपे च मत्कर्मणि सदा रतः ॥ कदाचित्कन्दमूलानि फलानि च कदाचन

តែងតែឧស្សាហ៍ក្នុងពិធីរបស់ខ្ញុំដោយផ្កា ក្លិនក្រអូប និងធូប; ពេលខ្លះទទួលទានកន្ទ និងឫស ពេលខ្លះក៏ផ្លែឈើផងដែរ។

Frequently Asked Questions

The chapter prioritizes single-minded bhakti and inner orientation over external scale—stating that wealth, large donations, or numerous sacrifices are not decisive when performed without focused devotion. It presents humility, sense-restraint, avoidance of malicious speech, and steadiness in one’s duty as the practical ethical core across social roles.

The principal marker is dvādaśī (the 12th lunar day), prescribed for upavāsa (fasting). Additional daily time-markers appear for worship (e.g., at midnight—arddharātra, in darkness—andhakāra, at midday—madhyāhna, and in the afternoon—aparāhṇa). The ritual also includes Āditya/Sūrya-darśana (looking toward the sun).

Although it does not describe ecosystems or landscapes directly, the dialogue framework with Pṛthivī (Earth) positions dharma as a stabilizing force for ‘sthiti’ (social and moral stability) among mortals. By prescribing disciplined conduct, reduced greed, and regulated consumption, the text implicitly links ethical self-governance to maintaining terrestrial order and minimizing disruptive human behavior upon Earth.

No specific royal dynasties, sages by name, or administrative lineages are cited in this chapter. The narrative references social categories (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra), generalized ṛṣi-s (e.g., ‘ṛṣi-sahasrāṇi’), and deities/titles such as Nārāyaṇa, Viṣṇu, Hari, and Acyuta.