Adhyaya 110: The Glory and Procedure of the Grain-Cow (Dhānyadhenu) Donation

Verse 1

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम् ॥ यस्याः सङ्कीर्तनादेव सा तुष्येत् पार्वती स्वयम्

ឥឡូវនេះ (នឹងមាន) មហាត្ម្យៈ គឺសេចក្តីអធិមហិមា នៃការផ្តល់ទាន “ធាន្យធេនុ” (គោធញ្ញជាតិ)។ ហោត្រឹបាននិយាយថា៖ ស្តាប់មក ឱ ព្រះរាជា ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីធាន្យធេនុដ៏អស្ចារ្យឥតប្រៀប; ដែលត្រឹមតែសង្កីរតនៈ (ការសូត្រសរសើរ) ប៉ុណ្ណោះ ក៏ធ្វើឲ្យព្រះនាងបារវតីពេញព្រះទ័យដោយខ្លួនឯង។

Verse 2

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः ॥ यां दत्त्वा मुच्यते पापाच्छशाङ्क इव राहुणा

នៅពេលវិសុវៈ (សមវិសុវត) ឬអាយនៈ (ចំណុចបម្លែងរដូវ/សុរិយគតិ) ហើយជាពិសេសក្នុងខែកាត្តិកា—ដោយផ្តល់ទាននេះ មនុស្សរួចផុតពីបាប ដូចព្រះចន្ទរួចពីការចាប់កាន់របស់រាហូ។

Verse 3

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम् । दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम ॥ तत्सर्वमेव प्राप्नोति व्रीहिधेनुप्रदानतः ॥

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីវិធីបូជាទានដ៏ប្រសើរបំផុតនៃ “ធាន្យ-ធេនុ” (គោធ្វើពីធញ្ញជាតិ)។ ឱ ព្រះរាជាអ្នកប្រសើរ បុណ្យផលណាដែលបានពីការទានគោដប់ក្បាល នោះទាំងអស់អាចទទួលបានដោយការទានគោដែលបង្កើតពីអង្ករ/ធញ្ញជាតិ។

Verse 4

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्सं स्थापयेद्बुधः । गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ तां परिपूजयेत् ॥

បន្ទាប់មក ក្រោយរៀបចំស្បែកក្តាន់ខ្មៅ (ក្រឹṣṇājina) រួច អ្នកប្រាជ្ញគួរតាំងកូនគោឲ្យបែរមុខទៅទិសកើត។ លើដីដែលលាបដោយលាមកគោ គួរបូជាវត្ថុដែលបានស្ថាបនានោះតាមវិធី។

Verse 5

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः । मध्यमा च तदर्धेन वित्तशाठ्यं न कारयेत् ॥

“គោ” នៃការបូជាទាននេះត្រូវចាត់ថាល្អឥតខ្ចោះ ប្រសិនបើធ្វើពីធញ្ញជាតិចំនួនបួនដ្រូណៈ; ប្រភេទមធ្យមគឺពាក់កណ្តាលនោះ។ មិនគួរធ្វើចិត្តកំណាញ់ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិពេលឲ្យទានឡើយ។

Verse 6

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः । चतुर्थांशेन धेनोर्वै वत्सं तु परिकल्पयेत् ॥

ដោយអនុវត្តតាមវិធានការ បង្កើតកូនគោឲ្យមានសមាមាត្រមួយភាគបួន ហើយតាមមាត្រដ្ឋានរបស់ធេនុ កូនគោគួរត្រូវបានធ្វើឲ្យមានទំហំមួយភាគបួនជាក់លាក់។

Verse 7

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ । गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा ॥

គួរធ្វើស្នែងពីមាស និងធ្វើក្រចកជើងឲ្យភ្ជាប់ជាមួយប្រាក់។ ច្រមុះគួរធ្វើពីត្បូងគោមេដ (gomeda) ហើយអគុរុ និងចន្ទន៍ក៏គួររៀបចំ/លាបតាមវិធីដែរ។

Verse 8

मुक्ताफलमया दन्ता घृतक्षौद्रमयं मुखम् । प्रशस्तपत्रश्रवणं कांस्यदोहणकारिताम् ॥

ធ្មេញរបស់វាគួរធ្វើពីគ្រាប់មុក្កតា; មាត់គួរធ្វើពីឃ្រឹត (ប៊ឺបរិសុទ្ធ) និងទឹកឃ្មុំ។ ត្រចៀកគួរបង្កើតដូចស្លឹកដ៏ល្អប្រសើរ ហើយគួររៀបចំឲ្យមានភាជន៍សំរឹទ្ធសម្រាប់បង្ហូរទឹកដោះ។

Verse 9

इक्षुपृष्ठिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम् । नानाफलसमोपेतां रत्नगर्भसमन्विताम् ॥

ជើងរបស់វាគួរធ្វើពីវត្ថុធាតុដើមអំពៅ; ហើយគួរមានកន្ទុយពីក្រណាត់លីនិន។ គួរផ្គត់ផ្គង់ផ្លែឈើជាច្រើនប្រភេទ និងឲ្យមាន ‘គភ៌’ (ផ្នែកខាងក្នុង) ដែលពោរពេញដោយរតនៈ។

Verse 10

पूर्ववच्चार्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्चनादिकम् । पुण्यकालं च सम्प्राप्य स्नातः शुक्लाम्बरो गृही ॥

ក្រោយពីបានអារចនា (បូជា) វាតាមដែលបានកំណត់ពីមុន ហើយបានធ្វើពិធីបូជាចង្កៀង និងពិធីផ្សេងៗដែលពាក់ព័ន្ធ ពេលដល់កាលបុណ្យសក្ការៈហើយ គ្រហស្ថ—បានងូតទឹក និងស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស—(គួរបន្តទៅមុខ)។

Verse 11

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य दण्डवत्प्रणमेच्च ताम् । त्वं हि विप्र महाभाग वेदवेदाङ्गपारग ॥

ក្រោយពីបានដើរប្រទក្សិណា (វង់ជុំ) បីដងហើយ គួរធ្វើទណ្ឌវត្ដប្រណាម (ក្រាបសំពះដោយដេកផ្ដេកទាំងកាយ) ចំពោះវា។ ‘ព្រោះអ្នក ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏មានភាគធំ ជាអ្នកឈានដល់ការយល់ដឹងព្រះវេទ និងវេទាង្គ’។

Verse 12

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम । प्रीयतां मम देवेशो भगवान्मधुसूदनः ॥

‘សូមទទួលយកអ្វីដែលខ្ញុំបានប្រគេននេះ ហើយសូមមេត្តា ឱ ទ្វិជោត្តម (អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមទ្វិជៈ)។ សូមឲ្យព្រះអម្ចាស់នៃការគោរពបូជារបស់ខ្ញុំ គឺព្រះភគវាន មធុសូទនៈ ទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យ’។

Verse 13

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ ॥ शक्रे शचीति विख्याता शिवे गौरी च संस्थिता

ព្រះនាងដ៏ដូចគ្នានោះ ដែលជាព្រះលក្ខ្មីនៅក្នុងគោវិន្ទ ដែលជាពាក្យបូជា «ស្វាហា» នៅក្នុងវិភាវសុ (អគ្គិ); ដែលល្បីថា «សចី» នៅក្នុងសក្រ (ឥន្ទ្រ) ហើយដែលស្ថិតជារূপ «គោរី» នៅក្នុងសិវៈ—ព្រះនាងតែមួយត្រូវបានពណ៌នាជាច្រើនរូប។

Verse 14

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवॆः प्रभा ॥ बुद्धिर्बृहस्पतेः ख्यातं मेधा मुनिषु सत्तमा

ព្រះនាងត្រូវបានប្រកាសថា ជា «គាយត្រី» សម្រាប់ព្រះព្រហ្ម; ជាពន្លឺចន្ទ (ជ្យោតស្នា) នៅក្នុងព្រះចន្ទ និងជាពន្លឺរលោង (ប្រភា) នៅក្នុងព្រះអាទិត្យ។ ព្រះនាងត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជា «ពុទ្ធិ» (ប្រាជ្ញា) សម្រាប់ព្រះព្រហស្បតិ ហើយជាមេធា (ការយល់ដឹងមុតមាំ) ដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមមុនី។

Verse 15

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता ॥ एवमुच्चार्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

ដូច្នេះ ព្រះនាងដ៏សព្វរូប (សរុបគ្រប់រូប) ត្រូវបានស្ថាបនានៅក្នុងរូបធញ្ញ (គ្រាប់ធញ្ញជាតិ)។ បន្ទាប់ពីអានបែបនេះហើយ គួរនាំ «ធេនុ» គឺ ‘គោ’ ដែលធ្វើពីធញ្ញជាតិ នោះ ទៅបូជាថ្វាយដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍។

Verse 16

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम् ॥ यावच्च पृथिवी सर्वा वसुरत्नानि भूपते

ក្រោយពេលថ្វាយទាន ហើយធ្វើប្រទក្សិណា (ដើរវង់ជុំវិញដោយគោរព) ហើយសូមអភ័យទោសពីទ្វិជោត្តម (ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ) នោះ—ដល់កម្រិតដែលផែនដីទាំងមូលលាតសន្ធឹង ព្រមទាំងទ្រព្យវសុ និងរត្នទាំងឡាយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ—

Verse 17

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम् ॥ तस्मान्नरेन्द्र दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

បុណ្យ និងផលរបស់ «វ្រីហិធេនុ» (គោធ្វើពីអង្ករ/ធញ្ញ) នោះ មានទំហំដល់ប៉ុណ្ណោះ—ហើយលើសលប់ជាងនោះទៀត។ ដូច្នេះ ឱ នរេន្ទ្រ គួរតែថ្វាយទានវា ព្រោះវាប្រទានផលនៃភោគ (សុខលោកិយ) និងមុក្ខ (ការរំដោះ)។

Verse 18

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ विमानॆनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना

នៅក្នុងលោកនេះ វាបង្កើតសំណាងល្អ និងបន្ថែមអាយុជីវិតនិងសុខភាព; ហើយអ្នកបរិច្ចាគធ្វើដំណើរដោយវិមានទិព្វពណ៌ដូចព្រះអាទិត្យ តុបតែងដោយសំណាញ់កណ្ដឹងតូចៗ។

Verse 19

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ एवं हरेण चोद्गीर्णं श्रुत्वा वाक्यं नरोत्तमः

បន្ទាប់មក ពេលធ្លាក់ចុះពីសួគ៌ គាត់ក្លាយជាព្រះអធិរាជនៃជម្ពូទ្វីប។ ដោយបានស្តាប់ព្រះវាចនៈដែលព្រះហរិបានបញ្ចេញដូច្នេះ បុរសដ៏ប្រសើរនោះ—

Verse 20

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

ដោយមានអាត្មាដែលបានសុទ្ធសាធពីបាបទាំងអស់ គាត់ត្រូវបានគោរពកិត្តិយសនៅរុទ្រលោក។

Verse 21

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा ॥ अङ्गं तु पूर्ववत्कार्यं मुखं क्षौद्रमयं शुभम्

ចូរផ្តល់ផងដែរ នូវបាទុកា (ស្បែកជើងសាន់ដាល់), ស្បែកជើង, ឆត្រ, ភាជនៈ និងការបូជាតර්បណៈ; ហើយរាងកាយត្រូវធ្វើដូចមុន ខណៈដែលមុខត្រូវឲ្យជាសុភមង្គល និងធ្វើពីទឹកឃ្មុំ ឬផ្អែមដូចទឹកឃ្មុំ។

Verse 22

स्तूयमानोऽप्सरोभिश्च स याति शिवमन्दिरम् ॥ यावच्च स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते

ដោយត្រូវបានអប្សរាទាំងឡាយសរសើរ គាត់ទៅកាន់ព្រះនិវាសនៃព្រះសិវៈ; ហើយដរាបណាគាត់នៅតែចងចាំកំណើតរបស់ខ្លួន ដរាបនោះគាត់ត្រូវបានគោរពកិត្តិយសនៅសួគ៌។