Opening the text

Varāha-stutiḥ tathā Pṛthivyā praśnāḥ
Cosmogony-Dialogue (Sṛṣṭi–Pralaya Inquiry) and Earth-Centered Theological Cosmology
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយមង្គលាវាចា និងការសរសើរយ៉ាងវែងចំពោះព្រះវរាហៈ ជាអ្នកសង្គ្រោះសកលដែលលើកផែនដីចេញពីជម្រៅមហាសមុទ្រ។ សូតៈរៀបរាប់ជាការចងចាំនៃពេលដែលព្រះវិષ્ણុក្នុងរូបវរាហៈបានលើកព្រះព្រឹថិវី ហើយព្រះព្រឹថិវីបានសួរអំពីការអវតារដដែលៗ និងរបៀបដំណើរការនៃសೃષ્ટិ។ ព្រះព្រឹថិវីរំលឹកអវតារមុនៗ—មត្ស្យ កូរម វរាហៈ វាមន បរśុរាម និងរាម—ហើយសួរជាប្រព័ន្ធថា បន្ទាប់ពីបានយកផែនដីឡើងវិញ សೃષ્ટិ កើតឡើងដូចម្តេច រក្សាទុកដូចម្តេច អ្វីជាហេតុចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់សૃષ્ટិ របៀបរាប់យុគ (yuga) និងអ្នកណាទទួលបានសិទ្ធិខ្ពស់បំផុត។ ពេលព្រះវរាហៈសើច និមិត្តនៃចក្រវាឡនៅក្នុងព្រះអង្គបានបង្ហាញ; បន្ទាប់មកព្រះព្រឹថិវីបានឃើញព្រះវិષ્ણុមានបួនដៃ ដេកលើសេសៈ មានព្រះព្រហ្មលើផ្កាឈូក ហើយបានសូត្រស្តូតិការពារ និងការអញ្ជើញដូចអង្គ-ន្យាស ដើម្បីសុវត្ថិភាពនៃផែនដី។
Verse 1
दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृद्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः॥ १.२ ॥
សូមឲ្យព្រះអាទិទេវ វរាហៈ បំបាត់សត្រូវរបស់ខ្ញុំ៖ ព្រះអង្គដែលដោយរូបកាយអនន្ត និងធំទូលាយ បានលើកផែនដីដ៏ស្រស់ស្អាត ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយមហាសមុទ្រ ព្រមទាំងភ្នំ និងទន្លេឡើងលើចុងដងស្នែង ដូចដុំដី; ព្រះអង្គនោះជាក្រឹෂ್ಣ វិស្ណុ ព្រះអម្ចាស់ទេវតា ជាសត្រូវនៃកំសាសុរ និងជាអ្នកសម្លាប់មុរ នរក និងអ្នកដប់ក្បាល (រាវណ) ជាមូលដ្ឋាននៃសព្វស្ថាន។
Verse 2
यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत्कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो न पापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ॥ १.३ ॥
សូមឲ្យគ្មានអំពើអាក្រក់កើតមានឡើយ៖ ព្រះអង្គដែលដូចទូកលើសមុទ្រសំសារ ដ៏គួរភ័យខ្លាចដោយក្រពើនៃមរណៈ ចាស់ជរា និងជំងឺ និងដោយរលកដ៏សាហាវ បំបាត់ភ័យរបស់អ្នកបូជា; ព្រះអង្គក្នុងរូបកូល (ជ្រូកព្រៃ) បញ្ចប់មុរ នរក និងអ្នកដប់មុខ; វិស្ណុ ព្រះអម្ចាស់សព្វគ្រប់ ដែលអ្នកមានបញ្ញាសុទ្ធនៅទីនេះសម្រេចបានដោយលីឡា ក្លាយជាមुक्तાત્મា—សូមឲ្យព្រះអង្គ អធិបតីផែនដី ដែលបានបណ្តេញកងសត្រូវ ជាប្រសិទ្ធិមង្គល។
Verse 3
सूत उवाच । यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा । उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ १.४ ॥
សូតបាននិយាយថា៖ នៅកាលមុន ពេលដែលផែនដី (ក្សិតិ) ត្រូវបានវិស្ណុ លើកឡើងក្នុងរូបវរាហៈ (ជ្រូកព្រៃ) នោះ នាងដោយសេចក្តីភក្តី បានសួរព្រះបរមេស្វរ។
Verse 4
धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव॥ १.५ ॥
ធរណី (ផែនដី) បាននិយាយថា៖ «ក្នុងកល្បៈមួយៗ ព្រះអង្គតែមួយគត់ដែលលើកខ្ញុំឡើងវិញ ឱ វិភូ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដឹងរូបរបស់ព្រះអង្គទេ ឱ កេសវ ហើយក៏មិនដឹងការបង្កើតដើមកំណើតដែរ»។
Verse 5
वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि॥ १.६ ॥
ពេលដែលវេទាទាំងឡាយបានបាត់បង់ ព្រះអង្គបានក្លាយជាត្រី ចូលទៅរាសាតលៈ ហើយយកវេទាទាំងនោះមកវិញ និងប្រគល់ជូនព្រះព្រហ្ម។
Verse 6
अन्यत्सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने । धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ॥ १.७ ॥
ហើយម្តងទៀត ក្នុងពេលកូរមហាសមុទ្រ ដែលទេវតា និងអសុរ ចូលរួម ព្រះអង្គឱ មធុសូទនៈ បានទ្រទ្រង់ភ្នំមន្ទរ ដោយយករូបកួរមៈ (អណ្តើក)។
Verse 7
पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात् ॥ १.८ ॥
បន្ទាប់មកទៀត ព្រះអង្គបានយករូបវារាហៈ (ជ្រូកព្រៃ) ហើយព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ បានលើកខ្ញុំឡើង ពេលខ្ញុំកំពុងធ្លាក់ចុះទៅរាសាតលៈ ដោយប្រើដងធ្មេញតែមួយ ពីមហាសមុទ្រកោស्मिक។
Verse 8
अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः । अबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ॥ १.९ ॥
ហើយទៀតទាំងនេះ ហិរ៉ណ្យកសិពុ បានអួតអាងដោយពរជ័យ ហើយបង្កទុក្ខដល់ផែនដី; គេត្រូវបានព្រះអង្គបំផ្លាញចោល។ ហើយបាលី ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ ត្រូវបានព្រះអង្គចងក្រង ដោយយករូបវាមនៈ។
Verse 9
पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ॥ १.१० ॥
ឱ ព្រះទេវៈ កាលពីបុរាណ ព្រះអង្គក៏បានធ្វើឲ្យផែនដីគ្មានក្សត្រីយៈម្តងទៀត ដោយព្រះអង្គបានក្លាយជារាមៈ ជាមដគ្ន្យ (បរាសុរាម) ជាញឹកញាប់ ឱ ព្រះអម្ចាស់។
Verse 10
पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ॥ १.११ ॥
ហើយម្តងទៀត រាវណៈ អសុររក្សស ត្រូវបានបំផ្លាញដោយពន្លឺនៃអំណាចក្សត្រយុទ្ធ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអម្ចាស់អើយ ខ្ញុំមិនយល់សោះអំពីព្រះបំណង និងដំណើរប្រព្រឹត្តដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះទេ។
Verse 11
उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पालयते चापि केन च॥ १.१२ ॥
ព្រះអង្គបានលើកខ្ញុំឡើងហើយ តើព្រះអង្គបង្កើតសកលលោកដូចម្តេច? ហើយការបង្កើតនោះ ដែលកើតឡើងដោយព្រះអង្គ តើជាអ្វីពិតប្រាកដ? បន្ទាប់ពីបង្កើតហើយ តើអ្វីធ្វើឲ្យវាអាចឈររឹងបានសូម្បីតែម្តង និងដោយអ្នកណាដែលការពារវាផង?
Verse 12
केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ॥ १.१३ ॥
ដោយមធ្យោបាយអ្វី ព្រះអម្ចាស់អើយ ព្រះអង្គក្លាយជាអ្នកងាយស្រួលឲ្យចូលដល់ ជានិច្ចជាថ្មីៗ ព្រះវិភូ? ហើយការចាប់ផ្តើមនៃការបង្កើតកើតឡើងដូចម្តេច និងការបញ្ចប់របស់វាកើតមានដូចម្តេច?
Verse 13
कथं युगस्य गणना संख्या अस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वा अवस्थ महेश्वर ॥ १.१४ ॥
តើការគណនាយុគៈធ្វើដូចម្តេច—ចំនួនវាស់វែងរបស់វា និងរបៀបដែលវាតាមលំដាប់ក្នុងចំណោមយុគៈទាំងបួន? ហើយលក្ខណៈពិសេសអ្វីខ្លះមាននៅក្នុងយុគៈទាំងនោះក្នុងវដ្តនេះ? លើសពីនេះ តើស្ថានភាពរបស់វាទាំងនោះយ៉ាងដូចម្តេច ព្រះមហេស្វរ?
Verse 14
यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ॥ १.१५ ॥
អ្នកធ្វើយជ្ញៈមានអ្នកណាខ្លះ? ស្តេចមានអ្នកណាខ្លះ? ហើយអ្នកណាខ្លះបានឈានដល់សិទ្ធិដ៏ឧត្តម? សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំទាំងអស់នេះដោយសង្ខេប; សូមមេត្តាខ្ញុំផង។
Verse 15
इत्युक्तः क्रोधरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह ॥ रुद्रान् देवान् सवासवः सिद्धसङ्घान् महर्षिभिः ॥ १.१६ ॥
ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ ត្រូវបាននិយាយដោយទម្រង់កំហឹង ហើយព្រះអង្គបានសើច។ នៅពេលព្រះអង្គសើច នាងជគទ្ធាត្រី (ព្រះធរណី អ្នកទ្រទ្រង់លោក) បានឃើញក្នុងព្រះឧदरរបស់ព្រះអង្គ មានព្រះរុទ្រា ទេវតាទាំងឡាយជាមួយព្រះឥន្ទ្រ និងក្រុមសិទ្ធៈជាមួយមហាឥសី។
Verse 16
सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोकानन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ॥ १.१७ ॥
នាងបានឃើញសព្វគ្រប់ទាំងអស់ដូច្នេះ—ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងគ្រោះទាំងឡាយ ព្រមទាំងលោកទាំងប្រាំពីរ—ស្ថិតនៅក្នុងអវកាសអនន្ត ដោយមួយៗស្ថិតតាមធម៌និងលំដាប់ដែលខ្លួនទទួលយក។ នាងមើលឃើញដូច្នេះ ខណៈពេលដែលព្រះធរណីញ័រទាំងអវយវៈ។
Verse 17
उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ॥ १.१८ ॥
នៅពេលមហાત્મានោះ បើកភ្នែក ត្រូវបានព្រះធរណី—នាងដែលរាងកាយទាំងមូលបរិសុទ្ធឥតមល—បានឃើញ នោះនាងបានឃើញព្រះអង្គក្នុងស្វរូបផ្ទាល់ ជាទម្រង់មានដៃបួន ដូចជាកំពុងដេកលក់លើមហាសមុទ្រ។
Verse 18
शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम् ॥ कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ॥ १.१९ ॥
ព្រះធរណីបានឃើញព្រះជនារទនៈ ដេកលើគ្រែជាសេសៈ; ហើយបានឃើញព្រះចតុರ್ಮុខ (ព្រះព្រហ្ម) ស្ថិតនៅខាងក្នុង លើផ្កាឈូកដែលកើតពីព្រះនាភីរបស់ព្រះអង្គ។ នាងទេវីបានប្រណម្យដៃជាគូ ហើយបាននិយាយស្តូត្រសរសើរ ដល់ព្រះធាត្រី អ្នកទ្រទ្រង់លោក។
Verse 19
धरण्युवाच । नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे । नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ॥ १.२० ॥
ព្រះធរណីបានមានព្រះបន្ទូល៖ «សូមនមស្ការ ដល់ព្រះអង្គមានភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក; សូមនមស្ការ ដល់ព្រះអង្គពាក់ពណ៌លឿង។ សូមនមស្ការ ដល់ព្រះអាត្មាដ៏អធិរាជ អ្នកបំផ្លាញសត្រូវរបស់ទេវតាទាំងឡាយ»។
Verse 20
शेषपर्यङ्कशयने धृतवक्षःस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ॥ १.२१ ॥
សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គដែលសម្រាកលើព្រះសយនាសន៍នាគសេសៈ ហើយមានព្រះស្រីស្ថិតលើព្រះអង្គទ្រូង; សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងអស់; សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ អ្នកប្រទានមោក្សៈ។
Verse 21
नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्त्कमलासनजन्मने॥ १.२२ ॥
សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ អ្នកកាន់ធ្នូសារង្គៈ ដាវ និងចក្រ; ព្រះអង្គឥតមានកំណើត និងមរណៈ។ សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ដែលការបង្កើត (ព្រះព្រហ្មា) អង្គុយលើផ្កាឈូក កើតឡើងពីផ្កាឈូកដ៏ធំដែលលេចចេញពីផ្ចិតព្រះអង្គ។
Verse 22
नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नास्मि त्राहि नारीमनागसम् ॥ १.२३ ॥
សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ដែលព្រះមុខក្រហមដូចផ្កាថ្មកូរ៉ាល់ និងព្រះហត្ថរុងរឿងដូចពន្លកទន់។ ខ្ញុំសូមចូលជាជម្រកដល់ព្រះអង្គ ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ និងជឿទុកចិត្ត; សូមព្រះអង្គការពារនារីនេះ ដែលគ្មានកំហុស។
Verse 23
पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन । दृष्ट्वा भीतास्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम् । इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात् ॥ १.२४ ॥
ឱ ជនារទនៈ! បានឃើញរូបវារាហៈរបស់ព្រះអង្គ ដែលមានពណ៌ដូចអញ្ជនខៀវជ្រៅ ខ្ញុំក៏ភ័យឡើងវិញ ព្រោះលោកទាំងមូលបានចូលទៅក្នុងវិស័យនៃព្រះកាយព្រះអង្គ។ ឥឡូវនេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់ សូមមេត្តាករុណាខ្ញុំ និងសង្គ្រោះខ្ញុំពីភ័យដ៏ធំ។
Verse 24
केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ॥ १.२५ ॥
សូមឲ្យព្រះកេសវៈ ការពារជើងខ្ញុំ; សូមឲ្យព្រះនារាយណៈ ការពារជង្គង់/កំភួនជើងខ្ញុំ។ សូមឲ្យព្រះមាធវៈ ការពារចង្កេះខ្ញុំ; ហើយព្រះគោវិន្ទៈ ក៏ការពារផ្នែកសម្ងាត់របស់ខ្ញុំផងដែរ។
Verse 25
नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ॥ १.२६ ॥
សូមព្រះវិស្ណុ ការពារផ្ចិតរបស់ខ្ញុំ; សូមព្រះមធុសូទនៈ ការពារពោះ។ សូមព្រះត្រីវិក្រាមៈ ការពារភ្លៅ; សូមព្រះវាមនៈ ការពារបេះដូង។
Verse 26
श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ॥ १.२७ ॥
សូមព្រះស្រីធរៈ ការពារករបស់ខ្ញុំ; សូមព្រះហ្រឹសីកេឝៈ ការពារមុខរបស់ខ្ញុំ។ សូមព្រះបដ្មនាភៈ ការពារភ្នែក; សូមព្រះដាមោទរៈ ការពារក្បាលរបស់ខ្ញុំ។
Verse 27
एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ॥ १.२८ ॥
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីបានអនុវត្តន្យាសៈ (nyāsa) នៃព្រះហរិ យ៉ាងពិសិដ្ឋរួច នាងជគតី (ផែនដី) បាននិយាយថា «សូមគោរពបូជាចំពោះព្រះអម្ចាស់វិស្ណុ» ហើយបន្ទាប់មកនាងបានស្ងៀម។
Maṅgala-style invocation and expansive stuti of Varāha as Viṣṇu the cosmic rescuer, emphasizing bhū-uddhāra (lifting Earth) from the mahārṇava and restoring order after destabilization toward rasātala.
Sūta recalls the post-rescue moment when Pṛthivī, steadied after being raised, questions Varāha about recurring avatāras and the mechanics of sṛṣṭi–sthiti–pralaya: what initiates creation, how it is sustained, what ends it, how yugas are counted, and who attains the highest success.
Varāha’s laughter discloses a cosmic theophany: Pṛthivī beholds the universe within him and then the four-armed Viṣṇu in yoganidrā on Śeṣa with Brahmā lotus-born from the navel, confirming Viṣṇu as the ground of cyclical time and cosmogenesis; Pṛthivī responds with protective stuti and aṅga-nyāsa-like invocations for terrestrial safety.
Primarily cosmological rather than regional geography. Ecological/cosmic regions referenced include rasātala (nether realm), mahārṇava/mahā-udadhi (great ocean), sapta-loka (seven worlds), and Meru (cosmic mountain).
The chapter frames an Earth-centered ethic through narrative: Pṛthivī’s rescue becomes the basis for asking how the world is created, stabilized, and protected. The text positions terrestrial preservation (bhū-uddhāra and ongoing safeguarding) as a central cosmological concern, expressed through praise, inquiry, and protective recitation directed to Viṣṇu/Varāha.
No explicit tithi, lunar month, vrata timing, or seasonal markers appear in this adhyāya. The temporal framework is instead kalpa-based recurrence (“kalpe kalpe”), emphasizing cyclical cosmic time rather than ritual calendrics.
Terrestrial balance is encoded through the motif of Earth’s destabilization and recovery: Pṛthivī is carried toward rasātala and restored from the mahārṇava by Varāha. The subsequent protective stuti and body-guarding invocations function as a literary model for safeguarding the integrity of the world-body (Earth) within a broader cosmological order.
The chapter references avatāra-linked figures and antagonists as cultural memory rather than genealogical lists: Hiraṇyakaśipu, Bali (bound by Vāmana), Jāmadagnya Rāma (Paraśurāma), and Rāvaṇa. It also includes cosmological personnel: Śeṣa (supporting Viṣṇu) and Brahmā (four-faced, lotus-born from the navel).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.