HomeVamana PuranaAdh. 16Shloka 46
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Caturmasya Observances, Shloka 46

The Cāturmāsya Observances and the Sleeping–Awakening Cycle of the Gods (Hari–Hara Worship)

ततो वायुपथान्मुक्तः किंशुकोज्ज्वलविग्रहः निपपातान्तरिक्षात् स वृतः किन्नरचारणैः

tato vāyupathānmuktaḥ kiṃśukojjvalavigrahaḥ nipapātāntarikṣāt sa vṛtaḥ kinnaracāraṇaiḥ

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានរួចផុតពីផ្លូវខ្យល់ មានរូបកាយភ្លឺរលោងដូចផ្កាគിംសុកៈ ហើយធ្លាក់ចុះពីអាកាសកណ្ដាល ដោយមានកិន្នរ និងចារាណៈព័ទ្ធជុំវិញ។

tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
vāyu-pathātfrom the path of the wind
vāyu-pathāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुषः (vāyoḥ pathaḥ)
muktaḥreleased
muktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmuc (धातु) + kta (क्त)
FormPast participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
kiṃśuka-ujjvala-vigrahaḥone whose form was bright like a kiṃśuka flower
kiṃśuka-ujjvala-vigrahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiṃśuka (प्रातिपदिक) + ujjvala (प्रातिपदिक) + vigraha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); बहुव्रीहिः (kiṃśukavat ujjvalo vigraho yasya)
nipapātafell down
nipapāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-pat (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada (परस्मैपद)
antarikṣātfrom mid-air
antarikṣāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootantarikṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vṛtaḥsurrounded
vṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvṛ (धातु) + kta (क्त)
FormPast participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
kinnara-cāraṇaiḥby Kinnaras and Cāraṇas
kinnara-cāraṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkinnara (प्रातिपदिक) + cāraṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); इतरेतर-द्वन्द्वः
Not explicit in excerpt
Shiva
Celestial RealmsDivine PowerPoetic Imagery

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Even in disgrace or downfall, the Purāṇic lens often preserves a cosmic order and witness: celestial beings (Kinnaras/Cāraṇas) surround the event, implying that moral causality is publicly ‘recorded’ in the universe.

Carita-style narration (illustrative episode). It does not map to Sarga/Pratisarga directly; it supports the Purāṇic function of teaching dharma through memorable events.

The kiṃśuka-bright body suggests residual splendor—status or brilliance that can persist even as one falls—while the surrounding celestial classes indicate that the cosmos participates as witness to divine judgment and karmic unfolding.