Verse 4

Ishavasya

Sanskrit (Devanagari)

अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद्देवा आप्नुवन्पूर्वमर्षत् । तद्धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥४॥

Padapatha (Word Split)

अनेजत् । एकम् । मनसः । जवीयः । न । एनत् । देवाः । आप्नुवन् । पूर्वम् । अर्षत् । तत् । धावतः । अन्यान् । अत्येति । तिष्ठत् । तस्मिन् । अपः । मातरिश्वा । दधाति ।

IAST Transliteration

anejada ekaṃ manaso javīyo nainad devā āpnuvan pūrvam arṣat | tad dhāvato'nyān atyeti tiṣṭhat tasminn apo mātariśvā dadhāti ||4||

Translation

ព្រះអេកៈតែមួយ មិនរវើរវាយ ទាន់លឿនជាងចិត្ត; ទេវតាមិនអាចឈានដល់ព្រះអង្គបាន ព្រោះព្រះអង្គបានទៅមុន។ ទោះឈរនឹងក៏លើសអ្នករត់ទាំងឡាយ; ក្នុងព្រះអង្គនោះ ម៉ាតរិស្វាន (ខ្យល់) ដាក់ និងទ្រទ្រង់ទឹកទាំងពួង។

Academic Translation

The One, unmoving, is swifter than the mind; the gods did not reach It, for It went before. Standing still, It outstrips the others who run; in It Mātariśvan (the wind) places the waters.

Verse Context

• Brahman (transcendent-immanent Absolute) and its paradoxical nature beyond motion/rest
• Mahavakya: Supports the purport of ‘prajñānaṃ brahma’ (Aitareya) by indicating Brahman as prior to and surpassing mind and deities; also aligns with ‘tat tvam asi’ insofar as the ‘One’ is the innermost reality beyond mental reach.
• Yajur
• Śukla (Vājasaneyī) Yajurveda; commonly transmitted with the Mādhyandina/Kāṇva recensions of the Vājasaneyī Saṃhitā Shakha
• Chandas: Prose (Upaniṣadic mantraic prose; not a fixed classical chandas)