
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជារបៀបអនុវត្តន៍តាមសំណួររបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យរបស់ឥសី ព្រះមហាក្សត្រស្នើឲ្យពន្យល់ខ្លីៗអំពីវិធីធ្វើយាត្រា៖ អ្វីគួរទទួល ឬបោះបង់ ការធ្វើទាន វិន័យអាហារបួស ការងូតទឹក ពិធីសន្ធ្យា ការបូជា ការគេង និងជប៉ាពេលយប់។ ឥសីសារាស្វតឆ្លើយដោយកំណត់ទីតាំងយាត្រានៅសោរាស្ត្រ ជិតភ្នំរេវតក/ឧជ្ជយន្ត ហើយបញ្ជាក់ពិធីចេញដំណើរតាមពេលវេលាមង្គល (កម្លាំងភព ការពិចារណាព្រះចន្ទ និងសញ្ញាល្អ)។ បន្ទាប់មកមានប្រតិទិនពិធីបង្ហាញខែ និងទិថិទូទៅសមស្រប ដោយលើកសារៈសំខាន់អស្ដមី ចតុរទសី ចុងខែ ពូរណិមា សង្ក្រាន្តិ និងពេលគ្រាស សម្រាប់បូជាព្រះភវៈ (សិវៈ)។ មានរឿងប្រភពថា នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែវៃសាខា ព្រះភវៈបានបង្ហាញព្រះអង្គ ហើយទន្លេសុវណ្ណរೇಖា និងទឹកបរិសុទ្ធជាប់ឧជ្ជយន្តបានលេចចេញដើម្បីសម្អាត។ អត្ថបទកំណត់ក្សេត្រប្រមាណនៃវស្ត្រាបថតាមព្រំដែនទិស និងចម្ងាយយោជនៈ ដោយពិពណ៌នាថាជាតំបន់ផ្តល់សុខសាន្តលោកិយ និងមោក្សៈ។ ចុងក្រោយរៀបរាប់វិន័យយាត្រាបែបតបស្យា ជាដំណាក់កាល (ដើរជើង អាហារកំណត់ ការអត់ធ្មត់ទុក្ខលំបាក) ហើយប្រកាសផលធំ៖ លើកតម្កើងបុព្វបុរស ទទួលយានសួគ៌ និងសេចក្តីរួចផុត សូម្បីអ្នកមានបាបធ្ងន់ ដោយសារភក្តីតាមវិន័យ និងការចងចាំព្រះសិវៈក្នុងក្សេត្រ។
Verse 1
ईश्वर उवाच । सारस्वतस्य विप्रस्य श्रुत्वा भोजनृपो वचः । विवर्णवदनो भूत्वा प्रगृह्यांघ्री वचोऽब्रवीत्
ព្រះអីស្វរៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍សារស្វតៈ ស្តេចភោជៈមានមុខស្លេកស្លាំង; ហើយចាប់ជើង (របស់មុនី) ដោយគោរព ទ្រង់បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 2
मुने नैवं त्वया वाच्यं गंतव्यं निश्चितं मया । नराणां पुण्यदा यात्रा कथयस्व कथं भवेत्
ឱ មុនី អ្នកមិនគួរនិយាយដូច្នោះទេ។ ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តទៅហើយ។ សូមប្រាប់ខ្ញុំថា ការធ្វើធម្មយាត្រា ឲ្យក្លាយជាការផ្តល់បុណ្យដល់មនុស្ស ដោយរបៀបណា។
Verse 3
किं ग्राह्यं किं च मोक्तव्यं किं देयं किं न दीयते । तीर्थोपवासः स्नानं च संध्यास्नानविधिक्रमः । पूजा निद्रा जपो रात्रौ सर्वं संक्षेपतो वद
អ្វីគួរទទួលយក អ្វីគួរលះបង់? អ្វីគួរផ្តល់ និងអ្វីមិនគួរផ្តល់? សូមប្រាប់ខ្ញុំដោយសង្ខេបអំពីទាំងអស់—ការអត់អាហារនៅទីរថ, ការងូតទឹក, លំដាប់វិធីងូតសន្ធ្យា, ការបូជា, ការគេង, និងជបៈពេលយប់។
Verse 4
सारस्वत उवाच । सुराष्ट्रदेशे गन्तव्यं गिरौ रैवतके यदि । नृप यात्राविधिं वक्ष्ये त्वमेकाग्रमनाः शृणु
សារស្វតបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ប្រសិនបើព្រះអង្គប្រាថ្នាទៅដែនសុរាស្រ្ត ទៅភ្នំរៃវតក នោះខ្ញុំនឹងពន្យល់វិន័យដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ធម្មយាត្រា។ សូមស្តាប់ដោយចិត្តផ្តោតតែមួយ»។
Verse 5
बृहस्पतिबलं गृह्य सूर्यं संतर्प्य चोत्तमम् । वामतः पृष्ठतः सर्वं वृत्वा संशोध्य वासरम्
«ដោយពិចារណាអំពីកម្លាំងរបស់ព្រហស្បតិ៍ ហើយបានបូជា និងបំពេញសន្តោសដល់ព្រះអាទិត្យដ៏ឧត្តមរួច ត្រូវធ្វើប្រទក្សិណា ដោយរក្សាទីសក្ការៈឲ្យនៅខាងឆ្វេង ហើយពិនិត្យយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នរកថ្ងៃសមរម្យ»។
Verse 6
चंद्रलग्नं ग्रहाज्ज्ञात्वा बलिष्ठाज्जन्मराशितः । शकुनं च शुभं लब्ध्वा प्रस्थातव्यं नृपैर्नृप
«ដោយដឹងចន្ទ្រលគ្នពីគ្រោះទាំងឡាយ ហើយយោងតាមរាសីកំណើតដែលមានកម្លាំងខ្លាំងបំផុត និងបានទទួលសកុនល្អជាសុភមង្គល នោះព្រះមហាក្សត្រ និងអ្នកដឹកនាំគួរចេញដំណើរ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ»។
Verse 7
तीर्थे सदैव गंतव्यं सर्वे मासाश्च शोभनाः । तिथयश्चोत्तमाः सर्वाः स्नानदानार्चनादिषु
នៅទីរថៈ គួរទៅជានិច្ច; ខែទាំងអស់ជាមង្គល ហើយថ្ងៃតិថីទាំងអស់ល្អឥតខ្ចោះ សម្រាប់ងូតទឹក បរិច្ចាគ បូជា និងពិធីបន្ថែម។
Verse 8
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां मासांते पूर्णिमादिने । संक्रांतौ ग्रहणे काला एते प्रोक्ता भवार्चने
នៅថ្ងៃអষ্টមី និងចតុរទសី នៅចុងខែ ថ្ងៃពេញចន្ទ្រា ពេលសង្ក្រាន្ត និងពេលគ្រាស—ពេលទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថា ពិសេសសម្រាប់បូជាព្រះភវៈ (សិវៈ)។
Verse 9
कैलासं पर्वतं त्यक्त्वा देवीं देवांश्च संगतान् । वैशाखे पंचदश्यां तु भूमिं भित्त्वा भवोऽभवत्
បោះបង់ភ្នំកៃលាស ជាមួយព្រះនាង និងទេវតាទាំងឡាយដែលប្រមូលផ្តុំ ក្នុងខែវៃសាខៈ នៅថ្ងៃដប់ប្រាំ ព្រះភវៈ (សិវៈ) បានបង្ហាញខ្លួន ដោយបំបែកផែនដី។
Verse 10
तस्मिन्नेव दिने देवी स्वर्णरेखा नदी तलात् । पंथानं वासुकिं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनी
នៅថ្ងៃនោះដែរ ព្រះនាងបានក្លាយជាទន្លេស្វರ್ಣរೇಖា កើតឡើងពីក្រោម ហើយទៅដល់ផ្លូវដែលហៅថា វាសុកិ—ជាអ្នកបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 11
ऐरावतपदाक्रांत उज्जयन्तो महागिरिः । सुस्राव तोयं बहुधा गजपादोद्भवं शुचि
ភ្នំធំឧជ្ជយន្ត ត្រូវជើងអៃរាវតចុចសង្កត់ ហើយបានបញ្ចេញទឹកបរិសុទ្ធហូរចេញជាច្រើនស្ទឹង—កើតពីស្នាមជើងដំរី។
Verse 12
देवा ब्रह्मादयः सर्वे गंगाद्याः सरितस्तथा । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे भवभावेन संगताः
ព្រះទេវទាំងអស់ ចាប់ពីព្រះព្រហ្មា និងទន្លេទាំងឡាយ ចាប់ពីគង្គា ក៏បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្នុងមហាក្សេត្របរិសុទ្ធ វស្រ្តាបថ ដោយរួមជាមួយភក្តីដ៏ជ្រាលជ្រៅចំពោះ ភវ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 13
वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रमाणं शृणु भूपते । हरस्य त्यजतो भूमौ पतितं वस्त्रभूषणम्
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ សូមស្តាប់អំពីទំហំក្សេត្របរិសុទ្ធ វស្រ្តាបថ៖ ពេលហរ (ព្រះសិវៈ) បោះចោល វត្ថុអលង្ការជាសម្លៀកបំពាក់របស់ទ្រង់ បានធ្លាក់ចុះលើផែនដី។
Verse 14
तावन्मात्रं स्मृतं क्षेत्रं देवैर्वस्त्रापथं कृतम् । उत्तरेण नदी भद्रा पूर्वस्यां योजनद्वयम्
ក្សេត្របរិសុទ្ធនេះតែប៉ុណ្ណោះ ត្រូវបានចងចាំថាជា វស្រ្តាបថ ដែលទេវតាបានបង្កើត៖ ខាងជើងមានទន្លេ ភទ្រា ហើយខាងកើតវាលាតសន្ធឹងពីរយោជន៍។
Verse 15
दक्षिणेन बलेः स्थानमुज्जयन्तो नदीमनु । अपरस्यां परं नद्यो संगमं वामनात्पुरात्
ខាងត្បូងមានទីសក្ការៈរបស់ បលិ តាមបណ្តោយទន្លេ ឧជ្ជយន្តី; ហើយខាងលិចមានសង្គមទន្លេដ៏ឆ្ងាយបន្ថែម ដែលគេស្គាល់តាំងពីបុរាណ ពីព្រះវាមន។
Verse 16
एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । क्षेत्रस्य विस्तरो ज्ञेयो योजनानां चतुष्टयम्
ក្សេត្របរិសុទ្ធ វស្រ្តាបថ នេះ ប្រោសប្រទានទាំងភោគសម្បត្តិ និងមោក្សៈ; ទំហំក្សេត្រនេះ គួរដឹងថា មានបួនយោជន៍។
Verse 17
वैशाखपंचदश्यां तु भवो भावेन भूपते । पूज्यते शिवलोके तु स्थीयते ब्रह्मवासरम्
នៅថ្ងៃទីដប់ប្រាំនៃខែវៃសាខា ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះភវៈ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានបូជាដោយសទ្ធា; ហើយនៅលោកព្រះសិវៈ គេបានស្នាក់នៅរយៈពេលមួយ “ថ្ងៃព្រះព្រហ្មា” ដ៏វែងឆ្ងាយ។
Verse 18
अतो वसंते संप्राप्ते प्रयाणं कुरु भूपते । निगृह्य नियमान्भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः
ដូច្នេះ ពេលនិទាឃរដូវមកដល់ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ចូរចេញដំណើរ—ដោយកាន់វិន័យទាំងឡាយ ធ្វើខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ ងូតទឹក ហើយគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍។
Verse 19
गजवाजिरथांस्त्यक्ता पदाभ्यां याति यो नरः । पुष्पकेण विमानेन स याति शिवमंदिरम्
បុរសណាដែលបោះបង់ដំរី សេះ និងរទេះ ហើយដើរទៅដោយជើង—បុរសនោះនឹងទៅដល់វិមានព្រះសិវៈ ដោយយានអាកាសបុស្បកៈ។
Verse 20
एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । भिक्षाहारेण तोयेन फलाहारेण वा यदि
ប្រសិនបើអ្នក (ធ្វើដំណើរ) ដោយរស់នៅលើអាហារតែមួយពេល ឬបរិភោគតែពេលយប់; ហើយមិនសុំអាហារពិសេសទេ តែរស់លើអាហារបិណ្ឌបាត ឬលើទឹក ឬលើផ្លែឈើ—
Verse 21
उपवासेन कृच्छ्रेण शाकाहारेण याति यः । स याति सुन्दरीवृन्दैर्वीज्यमानो गणैर्दिवि
អ្នកណាដែលទៅដោយអនុវត្តអាហារអត់ ឬវត្តក្រិច្ឆ្រ (វត្តលំបាក) ឬបរិភោគតែបន្លែស្លឹក—អ្នកនោះនឹងទៅក្នុងស្ថានសួគ៌ ដោយក្រុមនារីស្រស់ស្អាតបក់ព្រំ និងដោយពួកគណៈរបស់ព្រះសិវៈអមដំណើរ។
Verse 22
मलस्नानं विना मार्गे पादाभ्यंगविवर्जितः । मलधारी क्षीणतनुर्यष्टिहस्तो जितेन्द्रियः
នៅលើផ្លូវ ដោយមិនងូតសម្អាត និងមិនលាបប្រេងជើង; កាន់កាប់ធូលីកខ្វក់ រាងកាយស្គមស្គាំង កាន់ឈើច្រត់ ហើយបានឈ្នះអារម្មណ៍ទាំងឡាយ—
Verse 23
शीतातपजलक्लिष्टः शिवस्मरणतत्परः । यदि याति नरो याति स भित्त्वा सूर्यमंडलम्
រងទុក្ខដោយត្រជាក់ កំដៅ និងភ្លៀង ប៉ុន្តែផ្តោតលើការចងចាំព្រះសិវៈ—បើបុរសដើរទៅដូច្នេះ គាត់ឈានដល់គោលដៅ ដូចជាច្រេះកាត់សូម្បីតែវង់ព្រះអាទិត្យ។
Verse 24
नरकस्थानपि पितॄन्मातृतः पितृतो नृप । अक्षयं सप्त सप्तैव नयेदेवं शिवालये
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ សូម្បីតែបុព្វបុរសដែលធ្លាក់ចូលនរក—ទាំងខាងមាតា និងខាងបិតា—ក៏ត្រូវបាននាំឲ្យឆ្ពោះទៅមុខពីទីនោះ៖ ប្រាំពីរ និងប្រាំពីរ ដោយមិនអស់សព្វថ្ងៃ ពេលមនុស្សមកដល់ស្ថានព្រះសិវៈនៅទីបរិសុទ្ធនេះ។
Verse 25
लुण्ठन्भूमौ यदा याति मृगचर्मावगुंठितः । दण्डप्रमाणभूमेर्वा संख्यां कुर्वन्नरो यदि
បើបុរសម្នាក់ គ្របខ្លួនដោយស្បែកក្តាន់ ហើយធ្វើដំណើរដោយរមៀលលើដី; ឬបើគាត់វាស់ និងរាប់ដីតាមប្រវែងឈើច្រត់ (ជាតបស្យា/ធម្មយាត្រា)…
Verse 26
अरण्ये निर्जले स्थाने जलांतःपरिपीडितः । शरण्यं शंकरं कृत्वा मनो निश्चलमात्मनः
នៅក្នុងព្រៃ នៅទីកន្លែងគ្មានទឹក ត្រូវទុក្ខដោយស្រេកទឹកនៅក្នុងចិត្ត; ធ្វើព្រះសង្ករៈជាជម្រក ហើយគួរធ្វើឲ្យចិត្តរបស់ខ្លួនស្ថិតស្ងប់ មិនឲ្យរំញ័រ។
Verse 27
सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं समुद्रवसनां नृप । स लब्ध्वा बहुभिर्यज्ञैर्यज्ञे दत्त्वा च मेदिनीम्
ឱ ព្រះរាជា! បន្ទាប់ពីទទួលបានផែនដីមានទ្វីប៧ ហើយសមុទ្រជាខ្សែក្រវាត់ព័ទ្ធជុំវិញ ដោយបានធ្វើយជ្ញាច្រើន ហើយសូម្បីតែបានប្រគល់ផែនដីនោះជាទានយជ្ញា…
Verse 28
सप्तभौमविमानस्थो दिव्यदेहो हराकृतिः । निरीक्ष्य मेदिनीं मंदं कृत मंगलमण्डनम्
ស្ថិតលើវិមានទិព្វមានជាន់៧ មានកាយទិព្វ និងមានរូបដូចព្រះហរៈ (Śiva) គាត់សម្លឹងមើលផែនដីដោយសុភាព ទាំងតុបតែងដោយពន្លឺសុភមង្គល។
Verse 29
मृगनेत्राभुजस्पर्शलग्नपीनपयोधरः । गीतवाद्यविनोदेन सत्यलोकं व्रजेन्नरः
ដោយមានអប្សរាមានភ្នែកដូចក្តាន់នៅជិត—ការឱបប៉ះដៃធ្វើឲ្យទ្រូងពេញរឹងជាប់—ហើយរីករាយដោយបទចម្រៀងនិងតន្ត្រី បុរសនោះទៅដល់សត្យលោក (Satyaloka)។
Verse 30
विधाय भुजवेगं वा पादौ बद्ध्वा शनैः शनैः । मौनेन मानुषो मायां त्यक्त्वा याति शिवालये
មិនថាធ្វើដំណើរទៅមុខដោយកម្លាំងដៃ ឬចងជើងហើយដើរយឺតៗណាស់ ក៏មនុស្សម្នាក់ដោយការស្ងៀមស្ងាត់ បោះបង់មាយា ហើយទៅដល់សិវាល័យ—ទីស្នាក់ព្រះសិវៈ។
Verse 31
ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्तेयी वा गुरुतल्पगः । कृतघ्नो मुच्यते पापैर्मृतो मुक्तिमवाप्नुयात्
មិនថាជាអ្នកសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ អ្នកផឹកស្រា អ្នកលួច អ្នករំលោភគ្រែគ្រូ ឬអ្នកអកតញ្ញូ ក៏ត្រូវបានដោះលែងពីបាបទាំងឡាយ; ហើយពេលស្លាប់ នឹងទទួលបានមោក្ខៈ (ការលោះលែង)។
Verse 32
मातरं पितरं देशं भ्रातरं स्वजनबांधवान् । ग्रामं भूमिं गृहं त्यक्त्वा कृत्वा चेंद्रियसंयमम्
ដោយលះបង់មាតា បិតា ស្រុកកំណើត បងប្អូន និងញាតិមិត្តទាំងឡាយ—ចាកចេញពីភូមិ ដីធ្លី និងផ្ទះ—ហើយអនុវត្តការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍…
Verse 33
गृहीत्वा शिवसंस्कारं नरो भ्राम्यति भूतले । द्रष्टुं तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च
ដោយទទួលយកពិធីសំស្ការៈ/វត្តប្រតិបត្តិរបស់ព្រះសិវៈ មនុស្សម្នាក់ដើរត្រាច់លើផែនដី ដើម្បីឃើញទីរថៈជាច្រើន និងស្ថានបូជាបរិសុទ្ធជាច្រើនផងដែរ។
Verse 34
कस्मिंस्तीर्थे शुभे स्थाने छित्त्वा संसारबन्धनम् । अभयां दक्षिणां दत्त्वा शिवशिवेति भाषकः
«នៅទីរថៈដ៏មង្គលណា នៅកន្លែងបរិសុទ្ធណា មនុស្សម្នាក់កាត់ផ្តាច់ចំណងនៃសំសារ—ដោយបានបូជាទក្ខិណា ដែលបំបាត់ភ័យ ហើយនិយាយជានិច្ចថា ‘សិវៈ សិវៈ’?»
Verse 35
एकांते निर्जने स्थाने शिवस्मरणतत्परः । यदि तिष्ठति तं यान्ति नमस्कर्तुं नराधिप
«ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ស្នាក់នៅកន្លែងឯកោ ស្ងាត់ស្ងៀម គ្មានមនុស្ស—ដោយផ្តោតចិត្តលើការចងចាំព្រះសិវៈ—មនុស្សដទៃនឹងមកគោរពបូជាគាត់។»
Verse 36
आयांति देवताः सर्वे चिह्नं तस्य निरीक्षितुम् । विमानवृन्दैर्नेतव्यः कदासौ पुरुषोत्तमः
«ទេវតាទាំងអស់មកដើម្បីមើលសញ្ញារបស់អ្នកនោះ។ ‘ពេលណាទើបបុរសដ៏ឧត្តមនោះ ត្រូវបាននាំទៅដោយក្រុមរថវិមានសេឡេស្ទ្យាល់?’»
Verse 37
यदा तु पञ्चत्वमुपैति काले कलेवरं स्कन्धकृतं नरैश्च । निरीक्ष्यमाणः सुरसुन्दरीभिः स नीयमानो मदविह्वलाभिः
កាលណា ដល់ពេលវេលាសមគួរ គាត់ឈានដល់សភាព «បញ្ចធាតុ» (មរណភាព) ហើយសពត្រូវមនុស្សលើកលែងលើស្មា នោះនាងអប្សរាសួគ៌កំពុងសម្លឹងមើល; គាត់ត្រូវនាំទៅមុខដោយស្រីសួគ៌ទាំងនោះ ដែលស្រវឹងដោយសេចក្តីរីករាយ។
Verse 38
सुरेन्द्रसूर्याग्निधनेशरुद्रैः संपूज्यमानः शिवरूपधारी । सुरादिलोकान्प्रविमुच्य वेगाच्छिवालये तिष्ठति रुद्रभक्तः
ត្រូវបានបូជាដោយព្រះឥន្ទ្រ ព្រះអាទិត្យ ព្រះអគ្គិ ព្រះកុបេរ និងព្រះរុទ្រ ដោយគោរពពេញលេញ ហើយពាក់រូបសភាពជាព្រះសិវៈ អ្នកសក្ការៈព្រះរុទ្រនោះ ឆ្លងផុតលោកនៃទេវតាទាំងឡាយដោយល្បឿន ហើយស្ថិតនៅក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់ព្រះសិវៈ។