Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 255

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितीर्थमाहात्म्य वर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya ṛṣitīrthamāhātmya varṇanaṃ nāma pañcapañcāśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្កន្ទមហាបុរាណ» ដ៏បរិសុទ្ធ ក្នុងសំហិតាដែលមាន៨១,០០០ ស្លោក ក្នុងភាគទី៧ «ប្រភាសខណ្ឌ» ក្នុងផ្នែកទី១ «ប្រភាសក្សេត្រមាហាត្ម្យ» ជំពូកមានចំណងជើង «ពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ឫសិតីរថ» គឺជាជំពូកទី២៥៥ បានបញ្ចប់។

Word by Word

• इति: thus
• इति: Textual marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (concluding particle)

• श्रीस्कान्दे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikaraṇa (Location; ‘in the Skanda…’)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (श्रीमान् स्कान्दः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular qualifying संहितायाम्

• संहितायाम्: in the saṃhitā/collection
• संहितायाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; Locative singular qualifying प्रभासखण्डे

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः); पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; Locative singular

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; Locative singular qualifying (माहात्म्ये/प्रकरणे)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य: the greatness of Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य: Textual heading
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as section-title (indeclinable-like)

• ऋषितीर्थमाहात्म्य: the greatness of Ṛṣi-tīrtha
• ऋषितीर्थमाहात्म्य: Textual heading
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (ऋषितीर्थस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; section-title usage

• वर्णनम्: description
• वर्णनम्: Textual heading
• Type: Noun
• Root: वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; appositional title element

• नाम: named
• नाम: Naming marker
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable meaning ‘called/named’)

• पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमः: the 255th
• पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या) + पञ्चाशत् (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक) + द्विशत (संख्या) + तम (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यासमास-प्रधान (द्विशतस्य उत्तरः पञ्चपञ्चाशत् = 255; तदन्त ‘तम’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन qualifying अध्यायः

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject; of implied ‘(अस्ति)’)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

Speaker

Colophon / Redactorial closing formula

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṛṣitīrtha (chapter title reference)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Manuscript-style ending: scribal colophon declaring the Skanda Mahāpurāṇa, Prabhāsa Khaṇḍa, Prabhāsakṣetra Māhātmya, and the chapter title ‘Ṛṣitīrtha-māhātmya’ concluded.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Ṛṣitīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As a colophon, it primarily preserves textual integrity by naming the sacred topic and chapter boundary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ṛṣitīrtha, within Prabhāsakṣetra Māhātmya, is explicitly named.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a concluding rubric identifying the chapter and its subject.