
ជំពូកនេះជាសន្ទនាបង្រៀន ដែលព្រះមហាឥសី មារកណ្ឌេយ្យ ឆ្លើយតបសំណួររបស់យុធិષ્ઠិរៈអំពីមគ្គសេរីភាព។ គាត់បង្ហាញទីរថៈអធិឋានដ៏អស្ចារ្យមួយនៅលើឆ្នេរខាងត្បូងនៃទន្លេរេវា ដែលព្រះសិវៈ (Śūlapāṇi) បានបង្កើតសម្រាប់អ្នកស្វែងរកមោក្សៈ។ ទីរថៈនេះស្ថិតជិតភ្នំឈ្មោះភ្រឹគុ លើកំពូលភ្នំ ហៅថា Śūlabheda ល្បីលើលោកទាំងបី; ការសូត្រកិត្តនៈ និងការទស្សនាទីរថៈអាចលាងបាបទាំងពាក្យ គំនិត និងកាយ។ វាលបរិសុទ្ធមានចម្ងាយប្រាំក្រូសៈ ហើយផ្តល់ទាំងភោគសម្បត្តិ (bhukti) និងសេរីភាព (mukti)। បន្ទាប់មកមានរឿងទឹកសក្ការៈ៖ ស្ទ្រីមនៃគង្គាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងភោគវតី (លោកក្រោម) លេចចេញជាចរន្តបំផ្លាញបាប ដោយសារការចាក់បែក (bheda) នៃត្រីសូល។ សរស្វតីត្រូវបានរំលឹកថា បានធ្លាក់ចូលកុណ្ឌៈនៅកន្លែងដែលត្រីសូលបែកថ្ម បង្កើតប្រធានបទ “លាងបាបបុរាណ” (prācīna-aghavimocanī)។ ក៏មានការប្រៀបធៀបថា ទោះជាទីរថៈល្បីៗដូច កេដារៈ ប្រាយាគៈ កុរុក្សេត្រៈ និងគយា ក៏មិនស្មើ Śūlabheda ទាំងស្រុងឡើយ។ ជំពូកនេះកំណត់វិធីសាស្ត្រ śrāddha (បូជាពិណ្ឌ និងទឹក) ការផឹកទឹកជាប្រចាំនៅទីនោះ ការគោរពព្រាហ្មណ៍សមគួរដោយគ្មានលាក់ពុត ឬកំហឹង និងទាន១៣ថ្ងៃដែលបង្កើនផលបុណ្យ។ ដំណើរភក្តិរួមមានទស្សនា Gaṇanātha/Gajānana គោរព Kambalakṣetrapa បន្ទាប់មកបូជា Mahādeva (Śūlapāṇi) អុមា និង Mārkaṇḍeśa ក្នុងរូងភ្នំ; ការចូល guhā ហើយសូត្រមន្ត “បីព្យាង្គ” នាំឲ្យទទួលបានភាគមួយនៃផលបុណ្យនៃ Nīlaparvata។ ទីនេះត្រូវបានពិពណ៌នាថា sarvadevamaya និងភ្ជាប់នឹង koṭiliṅga ដ៏ឧត្តម។ ចុងក្រោយមានសញ្ញាផ្ទៀងផ្ទាត់៖ ពេលងូតទឹកអាចឃើញផ្កាភ្លើង ឬចលនានៅលិង្គ និងដំណក់ប្រេងមិនរាល—ជាសញ្ញាអំណាចទីរថៈ។ វាបញ្ចប់ដោយការលើកឡើងអំពីភាពសម្ងាត់ “សម្ងាត់ជាងសម្ងាត់” ការលាងបាបទាំងស្រុង និងផលសូត្រថា ការស្តាប់ ឬចងចាំ Śūlabheda បីដងក្នុងមួយថ្ងៃ បរិសុទ្ធទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅ។
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तीर्थानां परमं तीर्थं तच्छृणुष्व नराधिप । रेवाया दक्षिणे कूले निर्मितं शूलपाणिना
ព្រះមារកណ្ឌេយ្យមានវាចា៖ ឱ ព្រះរាជាធិបតីនៃមនុស្ស សូមស្តាប់—ក្នុងចំណោមទីរថទាំងអស់ ទីរថនេះជាទីរថដ៏ប្រសើរបំផុត ដែលព្រះអម្ចាស់អ្នកកាន់ត្រីសូលបានស្ថាបនានៅលើច្រាំងខាងត្បូងនៃទន្លេរេវា។
Verse 2
मोक्षार्थं मानवेन्द्राणां निर्मितं नृपसत्तम युधिष्ठिर उवाच । श्रुता मे विविधा धर्मास्तीर्थानि विविधानि च । दानधर्माः समस्ताश्च त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम
ឱ នរបសត្តម ទីនេះត្រូវបានសាងសង់សម្រាប់មោក្ខៈរបស់ព្រះរាជាទាំងឡាយក្នុងមនុស្សលោក។ យុធិષ્ઠិរ មានវាចា៖ ឱ ទ្វិជោត្តម ដោយព្រះគុណរបស់លោក ខ្ញុំបានស្តាប់ធម៌ជាច្រើនប្រភេទ ទីរថជាច្រើន និងវិន័យនៃទានធម៌ទាំងមូលហើយ។
Verse 3
अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि संसारश्छिद्यते यथा । पुनरागमनं नास्ति मोक्षप्राप्तिर्भवेद्यथा
ហើយខ្ញុំចង់ស្តាប់បន្ថែមទៀត៖ តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីកាត់ផ្តាច់សំសារៈ ឲ្យមិនមានការត្រឡប់មកវិញទៀត និងតើការទទួលបានមោក្ខៈកើតមានយ៉ាងដូចម្តេច។
Verse 4
एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसादाद्द्विजसत्तम
ឱ ទ្វិជសត្តម សូមអធិប្បាយរឿងទាំងនេះទាំងអស់ដល់ខ្ញុំ ដោយព្រះគុណរបស់លោក។
Verse 5
मार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा तीर्थात्तीर्थान्तरं महत् । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते चाब्दिकादघात्
មារកណ្ឌេយៈបានមានព្រះវាចា៖ ចូរស្តាប់ដោយចិត្តឯកគតា—មានទីរថៈដ៏មហិមា លើសទីរថៈទាំងឡាយ។ គ្រាន់តែឮអំពីអานุភាពរបស់វា ក៏អាចរួចផុតសូម្បីបាបដែលកើតពីពាក្យសម្តី។
Verse 6
वाचिकैर्मानसैर्वापि शारीरैश्च विशेषतः । कीर्तनात्तस्य तीर्थस्य मुच्यते सर्वपातकैः
មិនថាបាបកើតពីវាចា ពីចិត្ត ឬជាពិសេសពីកាយ—ដោយការកីរតន និងប្រកាសសរសើរទីរថៈនោះ មនុស្សនឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់ និងការធ្លាក់ចុះទាំងពួង។
Verse 7
पञ्चक्रोशप्रमाणं तु तच्च तीर्थं महीपते । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं प्राणिनां पापकर्मिणाम्
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទីរថៈនោះមានវិសាលភាពប្រវែងប្រាំក្រូស។ វាជាទីរថៈទេវភាព ដែលប្រទានទាំងភុក្តិ (សុខលោកិយ) និងមុក្តិ (ការរំដោះ) សូម្បីដល់សត្វមានជីវិតដែលទទួលបន្ទុកកម្មបាប។
Verse 8
रेवाया दक्षिणे कूले पर्वतो भृगुसंज्ञितः । तस्य मूर्ध्नि च तत्तीर्थं स्थापितं चैव शम्भुना
នៅលើច្រាំងខាងត្បូងនៃទន្លេរេវា មានភ្នំមួយឈ្មោះ ភ្រឹគុ។ លើកំពូលភ្នំនោះ ទីរថៈបរិសុទ្ធត្រូវបានស្ថាបនាដោយ សម្ភូ (ព្រះសិវៈ) ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។
Verse 9
शूलभेदेति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भूपते । तत्र स्थिताश्च ये वृक्षास्तीर्थाच्चैव चतुर्दिशम्
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ វាល្បីល្បាញក្នុងលោកទាំងបីដោយនាម ‘សូលភេទ’។ ហើយដើមឈើទាំងឡាយដែលឈរនៅទីនោះ ជុំវិញទីរថៈទៅទិសទាំងបួន ក៏ជាផ្នែកនៃវាលបរិសុទ្ធរបស់វាផងដែរ។
Verse 10
पतिता निलयं यान्ति रुद्रस्य नात्र संशयः । मृतास्तत्रैव ये केचिज्जन्तवो भुवि पक्षिणः
អ្នកដែលធ្លាក់ក្នុងអំពើបាប នឹងទៅដល់លំនៅរបស់ព្រះរុទ្រ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ហើយសត្វណាដែលស្លាប់នៅទីនោះ មិនថាបក្សី ឬសត្វលើផែនដី—
Verse 11
ते यान्ति परमं लोकं तत्र तीर्थे न संशयः । पातालान्निःसृता गङ्गा भोगवतीतिसंज्ञिता
ពួកគេនឹងទៅដល់លោកដ៏ខ្ពស់បំផុត ដោយអานุភាពនៃទីរថនោះ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ពីបាតាលៈ មានស្ទ្រីមគង្គាហូរចេញ ដែលគេហៅថា ‘ភោគវតី’។
Verse 12
निष्क्रान्ता शूलभेदाच्च सर्वपापक्षयंकरी । या सा गीर्वाणनाम्न्यन्या वहेत्पुण्या महानदी
កើតចេញពីសូលភេទៈ នាងបំផ្លាញសំណល់នៃបាបទាំងអស់។ ទន្លេធំដ៏បរិសុទ្ធនោះ ក៏ហូរដោយនាមមួយទៀតថា ‘គីរវាណា’។
Verse 13
पतिता कुण्डमध्ये तु यत्र भिन्नं त्रिशूलिना । शम्भुना च पुरा तात उत्पाद्य च सरस्वती
នៅទីនោះ នាងធ្លាក់ចូលកណ្ដាលអាងទឹក នៅកន្លែងដែលត្រូវបានបំបែកដោយអ្នកកាន់ត្រីសូល។ ឱជាទីស្រឡាញ់ កាលបុរាណ ព្រះសម្ភូក៏បានបង្កើតព្រះសរស្វតីនៅទីនោះផងដែរ។
Verse 14
सा तत्र पतिता राजन् प्राचीनाघविमोचिनी । भास्वत्या त्रितयं यत्र शिला गीर्वाणसंज्ञिता
ឱព្រះរាជា នាងបានចុះមកទីនោះ ជាអ្នកដោះលែងបាបបុរាណ។ នៅទីនោះមានត្រីភាគដ៏ភ្លឺរលោង ហើយមានថ្មមួយដែលគេស្គាល់ថា ‘គីរវាណា’។
Verse 15
तत्र तीर्थे च तत्तीर्थं न भूतं न भविष्यति । केदारं च प्रयागं च कुरुक्षेत्रं गया तथा
នៅក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះ ទីរថៈដូចនេះ មិនធ្លាប់មានពីមុន ហើយក៏មិននឹងមានម្ដងទៀតនៅអនាគត។ សូម្បីតែទីសក្ការៈល្បីៗ ដូចជា កេដារៈ ប្រយាគៈ កុរុក្សេត្រ និងគយា—
Verse 16
अन्यानि च सुतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । पञ्च स्थानानि तीर्थानि पृथग्भूतानि यानि च
ទីរថៈល្អឥតខ្ចោះផ្សេងៗ ក៏មិនអាចស្មើបាន សូម្បីតែភាគដប់ប្រាំមួយនៃបុណ្យកុសលរបស់វា។ ហើយទីរថៈប្រាំកន្លែង ដែលបែកចេញពីគ្នាដោយឡែក—
Verse 17
वक्ष्यामि च समासेन एकैकं च पृथक्पृथक् । गया नाभ्यां यथा पुण्या चक्रतीर्थं च तत्समम्
ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដោយសង្ខេប—មួយៗ ដោយឡែក និងតាមលំដាប់។ ដូចដែល គយា និង នាភិ មានបុណ្យខ្ពង់ខ្ពស់យ៉ាងยิ่ง ចក្រទីរថៈក៏បរិសុទ្ធស្មើគ្នាដែរ។
Verse 18
धर्मारण्ये यथा कूपं शूलभेदं च तत्समम् । ब्रह्मयूपं यथा पुण्यं देवनद्यास्तथैव च
ដូចដែលអណ្តូងបរិសុទ្ធនៅក្នុង ធម្មារណ្យា មានភាពសក្ការៈ ស៊ូលភេទៈក៏ស្មើគ្នាដែរ។ ហើយដូចដែល ព្រហ្មយូបៈ មានបុណ្យកុសល ដេវនទី ក៏មានសក្ការៈដូចគ្នា។
Verse 19
यथा गयाशिरः पुण्यं सुराणां च यथा शिला । यथा च पुष्करं स्थानं मार्कण्डह्रद एव च
ដូចដែល គយាសិរៈ បរិសុទ្ធ និងដូចដែលថ្មសក្ការៈដែលទេវតាទាំងឡាយគោរពបូជា បរិសុទ្ធដែរ ដូច្នេះដែរ តំបន់បរិសុទ្ធនៃ ពុស្ករៈ និងបឹង មារកណ្ឌៈ ក៏បរិសុទ្ធ។
Verse 20
दत्त्वा पिण्डोदकं तत्र पिण्डाणां च तथाक्षयम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं तोयं पिबति नित्यशः । मुच्यते सर्वपापैस्तु उरगः कञ्चुकैरिव । अनिन्द्यान्पूजयेद्विप्रान् दम्भक्रोधविवर्जितान्
ដោយអនុវត្តការបូជាពិណ្ឌ និងទឹកតර්បណៈនៅទីនោះ នាំឲ្យផលបុណ្យសម្រាប់បូជាបុព្វបុរសមានអក្ស័យ។ អ្នកណាធ្វើស្រាទ្ធនៅទីនោះ ហើយផឹកទឹកនៃទីនោះជានិច្ច នឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់ ដូចពស់បោះស្បែកចាស់។ គួរគោរពបូជាព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលគ្មានកំហុស ប្រាសចេញពីការលាក់លៀម និងកំហឹង។
Verse 21
त्रयोदशदिनं दानं त्रयोदशगुणं भवेत् । अभ्यर्चितं सुरं दृष्ट्वा गणनाथं गजाननम्
ទានដែលឲ្យជាបន្តបន្ទាប់រយៈពេលដប់បីថ្ងៃ នឹងមានផលកុសលកើនឡើងដប់បីដង។ បន្ទាប់ពីបានឃើញ និងអរចនា ព្រះគណនាថ ព្រះគជានន ព្រះទេវតាមុខដំរីដ៏គួរគោរព…
Verse 22
सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति दृष्ट्वा कम्बलक्षेत्रपम्
ពេលបានឃើញព្រះអម្ចាស់នៃកំបលក្សេត្រ ឧបសគ្គទាំងអស់នឹងវិនាសអស់។
Verse 23
पूजयेत्परया भक्त्या शूलपाणिं महेश्वरम्
គួរបូជាព្រះមហេស្វរ ព្រះអម្ចាស់កាន់ត្រីសូល ដោយភក្តីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 24
देवस्य पूर्वभागे तु उमा पूज्या प्रयत्नतः । मार्कण्डेशं ततो भक्त्या पूजयेद्गुहवासिनम्
នៅផ្នែកខាងកើតនៃព្រះទេវតា គួរបូជាព្រះអុមា ដោយខិតខំប្រឹងប្រែង។ បន្ទាប់មក ដោយភក្តី គួរបូជាព្រះមារកណ្ឌេស ដែលស្ថិតនៅក្នុងគុហា។
Verse 25
मुच्यन्ते पातकैः सर्वैरज्ञानज्ञानसंचितैः । गुहामध्ये प्रविष्टस्तु जपेत्सूक्तं तु त्र्यक्षरम्
មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានដោះលែងពីបាបទាំងអស់ ដែលសន្សំឡើងដោយអវិជ្ជា ឬដោយចំណេះដឹងដែលវង្វេង។ បន្ទាប់ពីចូលទៅក្នុងផ្ទៃក្នុងនៃរូងភ្នំ គួរតែសូត្រមន្តបរិសុទ្ធបីព្យាង្គ។
Verse 26
नीलपर्वतजं पुण्यं षष्ठांशेन लभेत सः । त्रिनरास्तत्र तिष्ठन्ति सादित्यमरुतैः सह
គាត់ទទួលបានមួយភាគប្រាំមួយនៃបុណ្យសក្ការៈដែលកើតពី នីលបរវត។ នៅទីនោះ មានបុគ្គលទេវៈបីអង្គស្ថិតនៅ រួមជាមួយអាទិត្យ និងមរុត។
Verse 27
सर्वदेवमयं स्थानं कोटिलिङ्गमनुत्तमम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्
ទីនេះពេញដោយអាទិទេវទាំងអស់—ជា ‘កោដិលិង្គ’ ដ៏អស្ចារ្យឥតប្រៀប។ ដូចជាទន្លេ និងស្ទឹងទាំងឡាយ នៅទីបំផុតរួមចូល ហើយស្ងប់ស្ងាត់នៅក្នុងសមុទ្រ,
Verse 28
तथा पापानि नश्यन्ति शूलभेदस्य दर्शनात् । प्रत्यक्षो दृश्यतेऽद्यापि प्रत्ययो ह्यवनीपते
ដូច្នេះដែរ បាបទាំងឡាយត្រូវវិនាសទៅ ដោយគ្រាន់តែបានឃើញ ‘សូលភេទ’។ សូម្បីតែសព្វថ្ងៃនេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃផែនដី ភស្តុតាងរបស់វាក៏ឃើញច្បាស់ដោយផ្ទាល់—ជាក់ស្តែងក្នុងបទពិសោធន៍។
Verse 29
विस्फुलिङ्गा लिङ्गमध्ये स्पन्दन्ते स्नानयोगतः । द्वितीयः प्रत्ययस्तत्र तैलबिन्दुर्न सर्पति
ដោយអានុភាពនៃពិធីស្នាន ស្ពុលលិង្គតូចៗត្រូវបានឃើញថាកំពុងញ័រនៅក្នុងលិង្គ។ នេះជាសញ្ញាទីពីរនៅទីនោះ៖ ដំណក់ប្រេងមិនរអិល ឬរាលដាលឡើយ។
Verse 30
एवं हि प्रत्ययस्तत्र शूलभेदप्रभावजः । यः स्मरेच्छूलभेदं तु त्रिकालं नित्यमेव च
ដូច្នេះ សញ្ញានៃការបញ្ជាក់នៅទីនោះ កើតឡើងដោយអานุភាពនៃ «សូលភេទ» ដោយផ្ទាល់។ អ្នកណាដែលរំលឹក «សូលភេទ» នៅកាលទាំងបី ជានិច្ចជានិរន្តរ៍—
Verse 31
स पूतश्च भवेत्साक्षात्सबाह्याभ्यन्तरो नृप । न कस्यचिन्मया ख्यातं पृष्टोऽहं त्रिदशैरपि
ឱ ព្រះរាជា គាត់ក្លាយជាបរិសុទ្ធភ្លាមៗ—ទាំងខាងក្រៅ និងខាងក្នុង។ រឿងនេះ ខ្ញុំមិនបានបង្ហាញប្រាប់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ ទោះបីទេវតាទាំងឡាយក៏បានសួរខ្ញុំដែរ។
Verse 32
गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं सदा गोप्यं कृतं मया । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदोषघ्नमुत्तमम्
នេះជាទីរថៈដែលសម្ងាត់ជាងសម្ងាត់ទាំងអស់ ខ្ញុំបានរក្សាឲ្យលាក់បាំងជានិច្ច។ វាបរិសុទ្ធ និងឧត្តម បំបាត់បាបទាំងអស់ និងកម្ចាត់កំហុសគ្រប់ប្រភេទ។
Verse 33
सर्वतीर्थमयं तीर्थं शूलभेदं जनेश्वर । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते सर्वपातकैः
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្សទាំងឡាយ «សូលភេទ» ជាទីរថៈដែលមានសារសំខាន់នៃទីរថៈទាំងអស់។ គ្រាន់តែបានឮអំពីមហិមារបស់វា ក៏រួចផុតពីបាបធ្ងន់ទាំងអស់។
Verse 34
शूलभेदं मया तात संक्षेपात्कथितं तव । यः शृणोति नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः
ឱ កូនជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំបានប្រាប់អំពី «សូលភេទ» ដល់អ្នកដោយសង្ខេប។ មនុស្សណាដែលស្តាប់ដោយសទ្ធា និងភក្តី នឹងរួចផុតពីបាបធ្ងន់ទាំងអស់។