
អធ្យាយនេះ ជាការប្រាប់រឿងធម៌ដោយមហាអរិយៈ មារកណ្ឌេយៈ អំពីដើមកំណើតទីសក្ការៈរបស់ព្រះសិវៈ។ ចាប់ផ្តើមដោយពលាហស្រុតិថា ការស្តាប់តែប៉ុណ្ណោះ ក៏អាចលះបាបទាំងអស់បាន។ ព្រះសិវៈត្រូវបានពិពណ៌នាជាទម្រង់ភ័យរន្ធត់នៃអ្នកធ្វើតបស្យា—កបាលី/កាន្ថិក—ព័ទ្ធជុំវិញដោយភិសាច រក្សស ភូត ដាគីនី និងយោគិនី; ទ្រង់ជាបៃរាវ អង្គុយលើកៅអីព្រេត ប៉ុន្តែផ្តល់អភ័យដល់លោកទាំងបី។ នៅពេលមានព្រឹត្តិការណ៍ “អាសាឍី” ហើយអាវកន្ថា (ខ្លោក) របស់ទ្រង់ត្រូវបានទម្លាក់នៅទីផ្សេង ព្រះសិវៈត្រូវបានគេហៅថា កន្ថេស្វរៈ ហើយទស្សនៈរបស់ទ្រង់ផ្តល់បុណ្យដូចអស្វមេធ។ បន្ទាប់មក រឿងបង្រៀនអំពីក្តីប្រាថ្នា និងព្រះគុណកើតឡើងលើដេវមារគៈ។ ព្រះសិវៈជួបពាណិជ្ជករ ហើយសាកល្បងដោយឲ្យបំពេញ/លើកលិង្គដោយ “បលាកៈ” (សត្វក្រពើ/ក្រពើសមុទ្រ ឬឧបករណ៍តាមប្រពៃណីមូលដ្ឋាន)។ ពាណិជ្ជករដោយលោភ និងច្របូកច្របល់ បានចំណាយទ្រព្យទាំងអស់; ព្រះសិវៈបំបែកលិង្គដោយកំប្លែង ហើយសួរអំពី “ការបំពេញ” ពិតប្រាកដ។ ពេលគាត់សារភាព និងសោកស្តាយ ទ្រង់ប្រទានទ្រព្យមិនអស់។ លិង្គនោះនៅជាភស្តុតាងសាធារណៈ សម្រាប់សុខសាន្តសត្វលោក តុបតែងដោយបលាកៈ ហើយទីនោះល្បីថា ដេវមារគៈ។ ចុងក្រោយ អធ្យាយធានាថា ការមើលឃើញ ឬបូជានៅទីនោះ លះបាបបាន; ការបូជាបលាកេស្វរៈលើដេវមារគៈ ក្នុងបរិបទបញ្ចាយតនៈ នាំទៅរុទ្រលោក។ អ្នកមានចិត្តធម៌ស្លាប់លើដេវមារគៈ នឹងមិនត្រឡប់មកវិញពីរុទ្រលោកឡើយ។
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । चतुर्थं सम्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते
ព្រះមហាឥសី មារកណ្ឌេយ្យ បានមានព្រះវាចា៖ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងប្រកាសរឿងរ៉ាវដ៏វិសុទ្ធអស្ចារ្យលំដាប់ទីបួននៃព្រះទេវៈ; ដោយគ្រាន់តែស្តាប់ ក៏រួចផុតពីបាបទាំងអស់។
Verse 2
कपाली कान्थिको भूत्वा यथा स व्यचरन्महीम् । पिशाचैर्राक्षसैर्भूतैर्डाकिनीयोगिनीवृतः
អំពីរបៀបដែលព្រះអង្គ បានក្លាយជា កបាលី និង កាន្ថិក ហើយដើរចរន្តលើផែនដី—ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយ ពិសាច រាក្សស ភូត និងមាន ដាគិនី និង យោគិនី តាមបម្រើ។
Verse 3
भैरवं रूपमास्थाय प्रेतासनपरिग्रहः । त्रैलोक्यस्याभयं दत्त्वा चचार विपुलं तपः
ដោយទទួលយករូបភៃរវៈ និងអង្គុយលើព្រេតាសនៈ ព្រះអង្គបានប្រទានអភ័យដល់ត្រីលោក ហើយបន្ទាប់មកបានបំពេញតបៈដ៏ធំទូលាយ។
Verse 4
आषाढी तु कृता तत्र ह्याषाढीनाम विश्रुतम् । कन्था मुक्ता ततोऽन्यत्र देवेन परमेष्ठिना
នៅទីនោះ បានបង្កើតអាសាឍី ដែលល្បីល្បាញដោយនាម ‘អាសាឍី’; បន្ទាប់មក នៅទីផ្សេង ព្រះបរមេស្ឋិន បានដោះចេញកន្ធា គឺសម្លៀកបំពាក់ចាស់រហែក។
Verse 5
तदाप्रभृति राजेन्द्र स कन्थेश्वर उच्यते । तस्य दर्शनमात्रेण ह्यश्वमेधफलं लभेत्
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ឱ ព្រះរាជា ព្រះអង្គត្រូវបានហៅថា ‘កន្ធេស្វរ’; ហើយដោយគ្រាន់តែបានទស្សនា ព្រះអង្គ ក៏ទទួលបានផលដូចអស្វមេធយជ្ញ។
Verse 6
देवो मार्गे पुनस्तत्र भ्रमते च यदृच्छया । विक्रीणाति बलाकारो दृष्ट्वा चोक्तो हरेण तु
ម្តងទៀត ព្រះទេវតាបានដើរវង្វេងតាមផ្លូវនោះដោយចៃដន្យ។ ពេលឃើញគាត់ មានបុរសរូបដូចគោឈ្មោលកំពុងលក់អ្វីមួយ ហើយព្រះហរៈ (សិវៈ) បានហៅនិយាយទៅកាន់គាត់។
Verse 7
यदि भद्र न चेत्कोपं करोषि मयि साम्प्रतम् । बलाभिर्भर मे लिङ्गं ददामि बहु ते धनम्
ឱ បុរសល្អ ប្រសិនបើឥឡូវនេះអ្នកមិនខឹងលើខ្ញុំទេ នោះសូមប្រើកម្លាំងរបស់អ្នកដើម្បីកាន់លិង្គរបស់ខ្ញុំ; ខ្ញុំនឹងប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនដល់អ្នក។
Verse 8
एवमुक्तोऽथ देवेन स वणिग्लोभमोहितः । योजयामास बलका लिङ्गे चोत्तममध्यमान्
ពេលត្រូវព្រះទេវតាមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ ពាណិជ្ជករនោះត្រូវលោភលន់បំភាន់ ហើយចាប់ផ្តើមដាក់បក្សីបាលាកាលើលិង្គ ដោយរៀបចំឲ្យស្ថិតនៅទីតាំងល្អបំផុត និងទីតាំងកណ្ដាល។
Verse 9
तावद्यावत्क्षयं सर्वे गताः काले सुसंचिताः । स्थितं समुन्नतं लिङ्गं दृष्ट्वा शोकमुपागमत्
ពេលកាលកន្លងទៅ អ្វីៗទាំងអស់ដែលបានសន្សំសំចៃយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ក៏អស់សព្វ; ហើយពេលឃើញលិង្គនៅតែឈរខ្ពស់ ស្ថិតស្ថេរ មិនរអិលរំញ័រ គាត់ក៏ធ្លាក់ចូលក្នុងសោកសៅ។
Verse 10
कृत्वा तु खण्डखण्डानि स देवः परमेश्वरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं तं दृष्ट्वा गतसाध्वसम्
បន្ទាប់មក ព្រះបរមេស្វរៈ ជាព្រះទេវតា បានបំបែកវាជាបំណែកៗ ហើយពេលឃើញគាត់ឥឡូវនេះរួចផុតពីការភ័យខ្លាច ក៏មានព្រះបន្ទូលដោយញញឹម។
Verse 11
न च मे पूरितं लिङ्गं यास्यामि यदि मन्यसे । ददामि तत्र वित्तं ते यदि लिङ्गं प्रपूरितम्
បើអ្នកគិតថា ខ្ញុំនឹងមិនចាកចេញទេ លុះត្រាតែលិង្គត្រូវបានបំពេញឲ្យពេញលេញ នោះពេលលិង្គពេញសព្វគ្រប់ ខ្ញុំនឹងប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិឲ្យអ្នកនៅទីនោះ។
Verse 12
वणिगुवाच । अधन्यः कृतपुण्योऽहं निग्राह्यः परमेश्वर । तव प्रियमकुर्वाणः शोचिष्ये शाश्वतीः समाः
ពាណិជ្ជករបាននិយាយថា «អនិច្ចា! ទោះបីខ្ញុំបានធ្វើបុណ្យកុសល ក៏នៅតែអភ័ព្វ និងសមគួរត្រូវទប់ស្កាត់ ឱ ពរមេឝ្វរ។ ព្រោះខ្ញុំមិនបានធ្វើអ្វីដែលព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ខ្ញុំនឹងសោកស្តាយអស់កាលយូរ។»
Verse 13
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वणिक्पुत्रस्य भारत । असंक्षयं धनं दत्त्वा स्थितस्तत्र महेश्वरः
ឱ ភារត! ព្រះមហេឝ្វរ បានស្តាប់ពាក្យរបស់កូនពាណិជ្ជករនោះ ហើយប្រទានទ្រព្យអស្ចារ្យមិនចេះអស់ ព្រមទាំងស្ថិតនៅទីនោះ។
Verse 14
तदा प्रभृति राजेन्द्र बलाकैरिव भूषितम् । प्रत्ययार्थं स्थितं लिङ्गं लोकानुग्रहकाम्यया
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ឱ ព្រះរាជា លិង្គនោះបានឈរដូចជាត្រូវបានតុបតែងដោយបក្សីបាលាកា ត្រូវបានដាក់ស្ថិតជាភស្តុតាង ដោយបំណងប្រទានអនុគ្រោះដល់លោក។
Verse 15
देवेन रचितं पार्थ क्रीडया सुप्रतिष्ठितम् । देवमार्गमिति ख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पश्यन् प्रपूजयन् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
ឱ បារថ! ព្រះទេវតាបានបង្កើតវាដោយលីឡាកម្សាន្ត ហើយស្ថាបនាឲ្យមាំមួន; វាត្រូវបានគេស្គាល់ថា «ទេវមារគ» ល្បីល្បាញក្នុងលោកទាំងបី។ អ្នកណាមើលឃើញវា ឬបូជាដោយសទ្ធា នឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់។
Verse 16
देवमार्गे तु यो गत्वा पूजयेद्बलाकेश्वरम् । पञ्चायतनमासाद्य रुद्रलोकं स गच्छति
អ្នកណាដែលទៅកាន់ទេវមារគៈ ហើយបូជាព្រះបាលាកេស្វរៈ ពេលបានដល់បញ្ចាយតនៈដ៏បរិសុទ្ធ នោះគេនឹងទៅដល់លោករុទ្រៈ។
Verse 17
देवमार्गे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । न भवेत्पुनरावृत्ती रुद्रलोकात्कदाचन
ចំពោះមនុស្សដែលមានអាត្មាបណ្តុះបណ្តាល ហើយស្លាប់នៅទេវមារគៈ នោះមិនមានការត្រឡប់មកវិញ (កំណើតឡើងវិញ) ពីលោករុទ្រៈឡើយ។
Verse 18
देवमार्गस्य माहात्म्यं भक्त्या श्रुत्वा नरोत्तम । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
ឱ មនុស្សប្រសើរ! អ្នកណាស្តាប់មហិមារបស់ទេវមារគៈដោយភក្តី នោះរួចផុតពីបាបទាំងអស់; មិនចាំបាច់សង្ស័យឬពិចារណាបន្ថែមឡើយ។