Mantra 19
Rishi: School tradition (ritual formula).
Devata: Indeterminate/functional (addressed ‘thee’ = leading ritual power/implement).
Chandas: Mixed/prose-like yajus (not a fixed ṛgvedic metre).
Samhita Patha (Devanagari)
क्ष॒त्रस्य॑ त्वा प॒रस्पा॑य॒ ब्रह्म॑णस्त॒न्वं॒ पाहि । विश॑स्त्वा॒ धर्म॑णा व॒यमनु॑ क्रामाम सुवि॒ताय॒ नव्य॑से
Transliteration
kṣatrásya tvā paraspā́ya bráhmaṇas tanvàm pāhi | víśas tvā dhármaṇā vayám ánu krāmāma suvitā́ya návyase |
Translation
For the safeguarding of dominion I take thee; guard thou the body of sacred power. The peoples, by established order, do we follow after thee with our steps, for fair guidance, for renewed prosperity.
Padapatha (Word Analysis)
क्षत्रस्य । त्वा । परस्पाय । ब्रह्मणः । तन्वम् । पाहि । विशः । त्वा । धर्मणा । वयम् । अनु । क्रामाम । सुविताय । नव्यसे ।
Word by Word
क्षत्रस्यof kṣatra / of royal power
क्षत्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परस्पायfor the protection/guarding (for the sake of safeguarding)
परस्पाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (purpose/benefit term)
Rootपरस्पा (प्रातिपदिक; ‘परस्’ + ‘पा’ भाव/कर्तृ-नाम)
ब्रह्मणःof brahman / of sacred power
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
तन्वम्body; person; self
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
पाहिprotect! guard!
पाहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (धातु)
विशःthe clans/people
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धर्मणाby/with dharma; by right order
धर्मणा:
करण
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter; along; in accordance
अनु:
(क्रिया-विशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
क्रामामwe step/follow
क्रामाम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
सुवितायfor good guidance/prosperity; for well-being
सुविताय:
सम्प्रदान (purpose)
TypeNoun
Rootसुवित (प्रातिपदिक)
नव्यसेfor the new (renewed) [state/benefit]
नव्यसे:
सम्प्रदान (purpose)
TypeAdjective (used substantively)
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
K
Kṣatra (Sovereign Power)B
Brahman (Sacred Power)D
Dharma (Established Order)S
Suvitā (Fair Guidance)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes